1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

3
00:00:37,000 --> 00:00:39,833
NETFLIX — ORYGINALNY FILM DOKUMENTALNY

4
00:00:53,208 --> 00:00:58,208
<i>Wyobraź sobie, że rodzisz się w galaktyce</i>
<i>pełnej maleńkich, dryfujących stworzeń.</i>

5
00:01:00,250 --> 00:01:02,583
<i>Jesteś drobiną zagubioną w oceanie.</i>

6
00:01:09,958 --> 00:01:12,250
<i>Nie znasz matki ani ojca.</i>

7
00:01:16,291 --> 00:01:19,416
<i>Nikt nie pokaże ci,</i>
<i>dokąd iść ani co robić.</i>

8
00:01:23,375 --> 00:01:27,125
<i>Tak zaczyna się życie</i>
<i>tego samca rozdymki walentynki:</i>

9
00:01:27,708 --> 00:01:28,625
<i>Rozdymka.</i>

10
00:01:31,333 --> 00:01:34,916
<i>Ma ledwie kilka miesięcy</i>
<i>i jest mniejszy od paznokcia.</i>

11
00:01:35,583 --> 00:01:39,458
<i>Płynie przez przestwór oceanu</i>
<i>ku niepewnej przyszłości.</i>

12
00:01:42,291 --> 00:01:43,958
<i>Oto świat Rozdymka.</i>

13
00:01:44,041 --> 00:01:48,666
<i>Tętniąca życiem rafa koralowa</i>
<i>zamieszkała przez tysiące stworzeń.</i>

14
00:01:49,958 --> 00:01:54,041
<i>Ale by zobaczyć to, co Rozdymek,</i>
<i>musimy podejść bliżej.</i>

15
00:01:56,625 --> 00:01:58,250
<i>Jeszcze bliżej.</i>

16
00:02:03,125 --> 00:02:07,583
<i>Bo historia każdej rafy zaczyna się</i>
<i>od jej najmniejszych mieszkańców.</i>

17
00:02:12,291 --> 00:02:17,291
<i>Po raz pierwszy udało nam się zajrzeć</i>
<i>do ich niezwykłego mikroświata.</i>

18
00:02:20,416 --> 00:02:24,041
<i>Tutaj historie rozgrywają się</i>
<i>w zbyt małej skali…</i>

19
00:02:25,250 --> 00:02:26,625
<i>zbyt szybko…</i>

20
00:02:28,583 --> 00:02:31,916
<i>albo zbyt wolno dla ludzkiego oka.</i>

21
00:02:32,916 --> 00:02:35,416
<i>Z perspektywy Rozdymka</i>

22
00:02:35,500 --> 00:02:37,875
<i>ten świat musi się zdawać magiczny.</i>

23
00:02:39,666 --> 00:02:42,750
<i>Rafa, jakiej nigdy nie widzieliśmy.</i>

24
00:03:02,291 --> 00:03:06,166
{\an8}<i>Gdy spojrzeć gołym okiem,</i>
<i>ocean może się wydawać martwy…</i>

25
00:03:09,333 --> 00:03:13,958
{\an8}<i>ale wystarczy spojrzeć z bliska,</i>
<i>a oczom ukazują się miliardy żyjątek.</i>

26
00:03:16,750 --> 00:03:18,041
{\an8}<i>Niektóre są tak małe,</i>

27
00:03:18,125 --> 00:03:22,166
<i>że w jednej kropli wody</i>
<i>zmieściłyby się ich setki.</i>

28
00:03:26,291 --> 00:03:29,000
<i>Tutaj rozpoczyna się podróż Rozdymka.</i>

29
00:03:30,875 --> 00:03:34,958
<i>Wykluł się z ikry na rafie,</i>
<i>a prąd morski zaniósł go na otwarte morze,</i>

30
00:03:35,041 --> 00:03:37,125
<i>gdzie żywi się drobnym planktonem.</i>

31
00:03:40,458 --> 00:03:43,250
<i>Tak zaczyna się życie</i>
<i>wielu ryb rafy koralowej.</i>

32
00:04:08,250 --> 00:04:09,458
<i>Po kilku miesiącach</i>

33
00:04:09,541 --> 00:04:13,166
<i>mikroskopijne przekąski</i>
<i>przestają mu wystarczać.</i>

34
00:04:14,625 --> 00:04:17,041
<i>Musi znaleźć większe pożywienie.</i>

35
00:04:18,625 --> 00:04:21,458
<i>Ale tu rodzi się problem</i>
<i>wielki jak sam ocean.</i>

36
00:04:22,416 --> 00:04:25,166
<i>Jak Rozdymek ma odnaleźć drogę na rafę?</i>

37
00:04:26,083 --> 00:04:31,958
{\an8}WIELKA RAFA KORALOWA

38
00:04:36,416 --> 00:04:40,666
<i>Gdy wiele stworzeń gromadzi się razem,</i>
<i>dzieje się coś niezwykłego.</i>

39
00:04:41,458 --> 00:04:42,666
<i>Tłum oznacza hałas,</i>

40
00:04:42,750 --> 00:04:45,416
<i>a rafa koralowa to bardzo tłoczne miejsce.</i>

41
00:04:57,875 --> 00:05:00,416
<i>Pod wodą dźwięk niesie się kilometrami.</i>

42
00:05:01,291 --> 00:05:03,125
<i>Rozdymek musi tylko posłuchać.</i>

43
00:05:11,208 --> 00:05:16,125
<i>Większość tych konstrukcji zbudowały</i>
<i>zwierzęta mniejsze niż czubek palca.</i>

44
00:05:16,958 --> 00:05:20,500
<i>Żyją tu tysiące istnień,</i>
<i>dzieją się miliony historii.</i>

45
00:05:23,458 --> 00:05:24,541
<i>Nie wierzycie?</i>

46
00:05:25,125 --> 00:05:27,416
<i>Spójrzcie z perspektywy Rozdymka.</i>

47
00:05:52,583 --> 00:05:57,250
<i>Najmniejsze z tych stworzeń</i>
<i>są nie większe niż ziarnko piasku.</i>

48
00:06:49,208 --> 00:06:52,500
<i>Nowy świat Rozdymka</i>
<i>zaludniają maleńkie istoty,</i>

49
00:06:52,583 --> 00:06:56,291
<i>których nie dostrzegają</i>
<i>takie olbrzymy jak my.</i>

50
00:07:20,750 --> 00:07:24,916
<i>W wieku trzech miesięcy</i>
<i>Rozdymek ma rozmiar fasolki.</i>

51
00:07:26,000 --> 00:07:29,750
<i>Ten świat jest nie tylko przytłaczający,</i>
<i>ale i niebezpieczny.</i>

52
00:07:32,208 --> 00:07:37,000
<i>Na szczęście Rozdymek</i>
<i>ma sprytny mechanizm obronny.</i>

53
00:07:38,916 --> 00:07:40,208
<i>Jest trujący.</i>

54
00:07:40,958 --> 00:07:42,958
<i>Ale uczciwie przed tym ostrzega.</i>

55
00:07:44,083 --> 00:07:46,000
<i>Paski na jego ciele mówią:</i>

56
00:07:46,583 --> 00:07:48,750
<i>„Zjedz mnie, a pożałujesz”.</i>

57
00:07:55,291 --> 00:07:58,166
<i>Ale to nie oznacza, że jest nietykalny.</i>

58
00:08:05,041 --> 00:08:07,583
<i>A w pobliżu czai się drapieżnik.</i>

59
00:08:18,500 --> 00:08:19,833
<i>Skrzydlica.</i>

60
00:08:29,791 --> 00:08:32,333
<i>Olśniewające płetwy</i>
<i>tego groźnego drapieżcy</i>

61
00:08:32,416 --> 00:08:36,458
<i>to doskonałe narzędzie</i>
<i>do zaganiania małych ofiar w kozi róg.</i>

62
00:09:19,166 --> 00:09:22,833
<i>Większość ryb na rafie</i>
<i>nie dożywa pierwszych urodzin.</i>

63
00:09:24,458 --> 00:09:25,375
<i>Na szczęście</i>

64
00:09:25,458 --> 00:09:28,666
<i>korale tworzą</i>
<i>labirynt maleńkich korytarzy,</i>

65
00:09:28,750 --> 00:09:31,458
<i>w których młoda ryba może przeczekać noc.</i>

66
00:09:32,666 --> 00:09:33,791
<i>Niewidoczna…</i>

67
00:09:34,541 --> 00:09:35,875
<i>i niezjedzona.</i>

68
00:09:44,833 --> 00:09:49,166
<i>Gdy Rozdymek śpi,</i>
<i>jego świat zaczyna trząść się w posadach.</i>

69
00:09:58,083 --> 00:10:03,166
<i>Każdego roku księżyc,</i>
<i>pływy morskie i temperatura wody</i>

70
00:10:03,250 --> 00:10:05,916
<i>dają sygnał miliardom korali,</i>

71
00:10:06,000 --> 00:10:10,166
<i>że tej nocy nadszedł czas</i>
<i>wyrzucić młode w ocean.</i>

72
00:10:17,041 --> 00:10:19,416
<i>W otworach gębowych polipów korali</i>

73
00:10:19,500 --> 00:10:23,125
<i>pojawiają się maleńkie komórki jajowe</i>
<i>oraz sperma.</i>

74
00:10:30,208 --> 00:10:33,916
<i>W niemal idealnej synchronii unoszą się…</i>

75
00:10:38,000 --> 00:10:40,375
<i>i ruszają w podróż na powierzchnię.</i>

76
00:10:46,291 --> 00:10:47,750
<i>Dryfują z prądem</i>

77
00:10:47,833 --> 00:10:52,041
<i>i mieszają się z materiałem rozrodczym</i>
<i>tysięcy innych kolonii korali.</i>

78
00:11:20,000 --> 00:11:24,458
<i>Jeśli jedna spośród miliardów</i>
<i>komórek jajowych napotka plemnik…</i>

79
00:11:26,750 --> 00:11:29,208
<i>dzieje się coś niezwykłego.</i>

80
00:11:32,583 --> 00:11:34,750
<i>Tworzy się mikroskopijna larwa;</i>

81
00:11:35,291 --> 00:11:39,708
<i>ledwie widoczne stworzenie,</i>
<i>które postara się założyć nową kolonię.</i>

82
00:11:42,458 --> 00:11:44,333
<i>Dryfuje przez kilka dni,</i>

83
00:11:45,750 --> 00:11:48,125
<i>aż usłyszy zew rafy.</i>

84
00:11:49,458 --> 00:11:50,750
<i>Wtedy nurkuje…</i>

85
00:11:53,625 --> 00:11:56,583
<i>poprzez pole minowe</i>
<i>drapieżników i pułapek.</i>

86
00:12:32,000 --> 00:12:33,708
<i>Dla istot wielkości pyłku</i>

87
00:12:34,875 --> 00:12:38,208
<i>trzycentymetrowa krewetka</i>
<i>wydaje się potworem.</i>

88
00:13:30,000 --> 00:13:34,375
<i>Na rafie larwa szuka dla siebie</i>
<i>idealnego miejsca.</i>

89
00:13:44,833 --> 00:13:46,541
<i>Gdy je znajdzie,</i>

90
00:13:47,083 --> 00:13:48,375
<i>przeobraża się</i>

91
00:13:49,583 --> 00:13:53,041
<i>z wolno pływającej larwy w młody koral.</i>

92
00:13:54,916 --> 00:13:58,500
<i>W miarę jej wzrostu</i>
<i>jej szkielet stanie się częścią rafy.</i>

93
00:14:01,041 --> 00:14:03,625
<i>Z pomocą innych małych budowniczych</i>

94
00:14:03,708 --> 00:14:05,541
<i>korale budują żywe konstrukcje,</i>

95
00:14:05,625 --> 00:14:08,791
<i>które dają dom niezliczonym stworzeniom.</i>

96
00:14:10,041 --> 00:14:12,791
<i>Po setkach, czasem tysiącach lat</i>

97
00:14:12,875 --> 00:14:15,208
<i>pokolenia maleńkich murarzy</i>

98
00:14:15,291 --> 00:14:18,208
<i>stworzą koralową metropolię,</i>
<i>jaką zna Rozdymek.</i>

99
00:14:33,458 --> 00:14:37,083
<i>Na razie Rozdymek jest bezpieczny</i>
<i>w swojej kryjówce.</i>

100
00:14:38,125 --> 00:14:41,666
<i>Ale musi stawić czoło drapieżnikom</i>
<i>i poszukać pożywienia.</i>

101
00:14:47,083 --> 00:14:49,375
<i>Znowu pomogą mu korale.</i>

102
00:14:50,958 --> 00:14:54,708
<i>Tworzą one energię,</i>
<i>którą żywią się zwierzęta na rafie.</i>

103
00:14:58,666 --> 00:15:01,625
<i>Wszystko zaczyna się</i>
<i>od organizmów jednokomórkowych</i>

104
00:15:01,708 --> 00:15:04,291
<i>żyjących w koralach: zooksantelli.</i>

105
00:15:05,791 --> 00:15:07,625
<i>Może mają długą nazwę,</i>

106
00:15:08,958 --> 00:15:11,750
<i>ale tu wszystko jest maleńkie.</i>

107
00:15:13,750 --> 00:15:16,250
<i>Te maluchy są partnerami korali.</i>

108
00:15:17,041 --> 00:15:20,791
<i>Wykorzystują energię słoneczną,</i>
<i>by karmić gospodarzy.</i>

109
00:15:21,666 --> 00:15:23,833
<i>A zdrowe, rosnące korale</i>

110
00:15:24,416 --> 00:15:27,333
<i>dzielą się energią z resztą rafy.</i>

111
00:15:32,875 --> 00:15:37,291
<i>Niektóre stworzenia pochłaniają</i>
<i>energię bezpośrednio, zjadając korale.</i>

112
00:15:40,208 --> 00:15:42,750
<i>Ta młoda rozgwiazda korona cierniowa</i>

113
00:15:42,833 --> 00:15:48,375
<i>szuka kolonii korali,</i>
<i>używając plamek ocznych na końcach ramion.</i>

114
00:15:53,208 --> 00:15:57,625
<i>Czuły zmysł podwodnego węchu</i>
<i>pozwala jej znaleźć właściwe gatunki.</i>

115
00:16:01,625 --> 00:16:05,833
<i>Pożera polipy korali,</i>
<i>pozostawiając na rafie bliznę.</i>

116
00:16:13,583 --> 00:16:16,333
<i>Nie wszyscy</i>
<i>żywią się koralami bezpośrednio.</i>

117
00:16:18,000 --> 00:16:21,041
<i>Gdyby tak było,</i>
<i>szybko zniszczyliby miasto.</i>

118
00:16:22,541 --> 00:16:26,125
<i>Na szczęście korale</i>
<i>dają pożywienie także w inny sposób.</i>

119
00:16:27,958 --> 00:16:30,208
<i>Poprzez śluz.</i>

120
00:16:39,541 --> 00:16:43,541
<i>Śluz korali jest zbyt drobny,</i>
<i>by mógł go jeść Rozdymek.</i>

121
00:16:45,791 --> 00:16:50,583
<i>Ale prastara grupa organizmów dba o to,</i>
<i>by ta energia się nie zmarnowała.</i>

122
00:16:52,500 --> 00:16:54,000
<i>To gąbki.</i>

123
00:16:55,500 --> 00:16:58,250
<i>Na pierwszy rzut oka</i>
<i>wydają się nieruchome,</i>

124
00:16:58,333 --> 00:17:02,833
<i>ale gdy przyspieszymy czas,</i>
<i>dostrzeżemy ich ważną rolę na rafie.</i>

125
00:17:07,833 --> 00:17:11,916
<i>Gąbki przepompowują przez siebie</i>
<i>olbrzymie ilości wody,</i>

126
00:17:12,000 --> 00:17:16,416
<i>odfiltrowują śluz korali</i>
<i>i wykorzystują tę energię do wzrostu.</i>

127
00:17:25,916 --> 00:17:27,708
<i>Gdy już się najedzą,</i>

128
00:17:27,791 --> 00:17:31,375
<i>gąbki odkładają</i>
<i>wydaloną materię na powierzchni,</i>

129
00:17:32,125 --> 00:17:33,916
<i>tworząc niewielki bufet</i>

130
00:17:34,000 --> 00:17:36,083
<i>dla drobnych stworzeń.</i>

131
00:17:43,875 --> 00:17:47,250
<i>One zaś są zjadane</i>
<i>przez nieco większe stworzenia.</i>

132
00:17:49,166 --> 00:17:52,583
<i>Nie, tylko trochę większe.</i>
<i>To jest o wiele za duże.</i>

133
00:17:52,666 --> 00:17:54,250
<i>Wielkie. Olbrzymie.</i>

134
00:17:54,333 --> 00:17:55,500
<i>To… Tak.</i>

135
00:17:55,583 --> 00:17:56,541
<i>Tak lepiej.</i>

136
00:18:01,458 --> 00:18:05,166
<i>Część przetrawionego pokarmu gąbek</i>
<i>unosi się w górę,</i>

137
00:18:05,708 --> 00:18:08,708
<i>gdzie chwytają go i spożywają filtratory,</i>

138
00:18:09,416 --> 00:18:14,375
<i>takie jak strojny wieloszczet osiadły</i>
Spirobranchus giganteus.

139
00:18:35,916 --> 00:18:38,958
<i>Ten krab porcelanowy wielkości migdała</i>

140
00:18:39,041 --> 00:18:44,000
<i>łapie drobiny pożywienia</i>
<i>przypominającymi pióra szczypcami.</i>

141
00:18:56,833 --> 00:19:00,333
<i>Tutaj każda powierzchnia tętni życiem.</i>

142
00:19:00,833 --> 00:19:02,625
<i>Nic się nie marnuje.</i>

143
00:19:10,000 --> 00:19:13,000
<i>Na grzbiecie ślimaka morskiego</i>
<i>wielkości oliwki</i>

144
00:19:13,583 --> 00:19:16,333
<i>mieszkają jeszcze mniejsze stworzenia.</i>

145
00:19:25,958 --> 00:19:30,458
<i>Gdyby nie te drobne stworzenia</i>
<i>odzyskujące energię korali,</i>

146
00:19:30,541 --> 00:19:32,958
<i>większe nie miałyby co jeść.</i>

147
00:19:38,166 --> 00:19:42,291
<i>Życie na rafie wymaga</i>
<i>współpracy tysięcy stworzeń.</i>

148
00:19:42,916 --> 00:19:44,916
<i>Każde odgrywa arcyważną rolę.</i>

149
00:19:53,458 --> 00:19:57,458
<i>Rozdymek jest świetnie przystosowany</i>
<i>do polowania w tym mikroświecie.</i>

150
00:19:58,958 --> 00:20:01,000
<i>Ale ponura prawda jest taka,</i>

151
00:20:01,083 --> 00:20:04,250
<i>że większość jedzących</i>
<i>też może zostać zjedzona.</i>

152
00:20:18,416 --> 00:20:20,708
<i>Korale też bywają niebezpieczne.</i>

153
00:20:24,625 --> 00:20:26,041
<i>Niektóre to drapieżniki…</i>

154
00:20:28,208 --> 00:20:30,708
<i>o czułkach pokrytych zabójczymi komórkami,</i>

155
00:20:30,791 --> 00:20:34,416
<i>które przebijają</i>
<i>i paraliżują drobne ofiary.</i>

156
00:22:08,333 --> 00:22:11,125
<i>Jeśli Rozdymek ma przetrwać na rafie,</i>

157
00:22:11,916 --> 00:22:15,791
<i>musi poznać wszystkie sekrety</i>
<i>jej mrocznych zakamarków.</i>

158
00:22:18,333 --> 00:22:21,916
<i>Niektóre zaułki</i>
<i>są bardziej zdradzieckie niż inne.</i>

159
00:22:35,500 --> 00:22:39,041
<i>Ta ryba z rzędu żabnicokształtnych</i>
<i>ma długość kciuka.</i>

160
00:22:39,833 --> 00:22:42,583
<i>W tym mikroświecie to olbrzym.</i>

161
00:24:17,750 --> 00:24:20,541
<i>Rozdymek odkrył swoją supermoc.</i>

162
00:24:21,291 --> 00:24:24,375
<i>Potrafi w ułamku sekundy</i>
<i>napęcznieć niczym balon.</i>

163
00:24:24,958 --> 00:24:27,250
<i>Właśnie uratowało mu to życie.</i>

164
00:24:37,166 --> 00:24:42,125
<i>Jako jedna z najmniejszych ryb na rafie</i>
<i>Rozdymek jest w ciągłym zagrożeniu.</i>

165
00:25:08,083 --> 00:25:11,291
<i>Jego supermoc</i>
<i>na jakiś czas odstraszy drapieżców,</i>

166
00:25:11,833 --> 00:25:14,208
<i>ale na inne siły Rozdymek nie ma wpływu.</i>

167
00:25:29,708 --> 00:25:34,000
<i>W obcym świecie ponad falami</i>
<i>rozpętał się sztorm.</i>

168
00:25:36,041 --> 00:25:39,250
<i>Jego brutalna siła sięga głęboko w ocean.</i>

169
00:26:24,625 --> 00:26:26,625
<i>Pomimo obfitości pożywienia</i>

170
00:26:26,708 --> 00:26:30,041
<i>rafa jest dla młodych ryb</i>
<i>zdradliwym miejscem.</i>

171
00:26:34,916 --> 00:26:39,791
<i>Instynkt podpowiada Rozdymkowi,</i>
<i>że poza metropolią może być bezpieczniej.</i>

172
00:26:43,500 --> 00:26:47,500
<i>Ale by znaleźć schronienie,</i>
<i>musi pokonać dziwny, nowy świat.</i>

173
00:26:48,541 --> 00:26:50,041
<i>Piaskowe równiny.</i>

174
00:26:54,708 --> 00:26:58,208
<i>Pośród ziaren piasku</i>
<i>każdy krab troszczy się o siebie.</i>

175
00:27:08,875 --> 00:27:13,333
<i>Mieszkają tu stworzenia,</i>
<i>które grzebią, przesiewają i zakopują się.</i>

176
00:27:57,958 --> 00:28:02,208
<i>To bezwzględny świat,</i>
<i>w którym ryby pożerają wężowidła.</i>

177
00:28:15,416 --> 00:28:16,500
<i>Pośród wydm</i>

178
00:28:16,583 --> 00:28:21,333
<i>mięczak ciągnie swą muszlę</i>
<i>przez ogród </i>Heteropsammia cochlea.

179
00:28:25,625 --> 00:28:28,625
<i>Te korale rozmiaru orzecha włoskiego</i>
<i>żyją na piasku,</i>

180
00:28:28,708 --> 00:28:32,541
<i>pochłaniając światło słoneczne</i>
<i>i żywiąc się drobnymi stworzeniami.</i>

181
00:28:34,041 --> 00:28:36,875
<i>Ale ich życie</i>
<i>to nie tylko słońce i przekąski.</i>

182
00:28:45,500 --> 00:28:49,250
<i>Wisi nad nimi ciągła groźba</i>
<i>przewrócenia lub pogrzebania.</i>

183
00:28:50,208 --> 00:28:53,250
<i>Dla korala potrzebującego światła</i>
<i>to wyrok śmierci.</i>

184
00:28:58,250 --> 00:29:01,541
<i>Ale czasem pomoc nadchodzi</i>
<i>z nieoczekiwanej strony.</i>

185
00:29:02,375 --> 00:29:04,625
<i>Bardzo nieoczekiwanej.</i>

186
00:29:05,250 --> 00:29:08,375
<i>W tym przypadku z otworu</i>
<i>wydrążonego przez robaka.</i>

187
00:29:18,583 --> 00:29:22,250
<i>Sikwiak mieszka w otworze</i>
<i>u podstawy korala.</i>

188
00:29:26,041 --> 00:29:28,958
<i>Utrzymuje on gospodarza w pionie.</i>

189
00:29:30,666 --> 00:29:33,375
<i>Ten oferuje w zamian ochronę,</i>

190
00:29:33,458 --> 00:29:36,833
<i>gdy śliski mieszkaniec</i>
<i>szuka w piasku pożywienia,</i>

191
00:29:37,500 --> 00:29:39,708
<i>ciągnąc za sobą koralową przyczepę.</i>

192
00:29:46,583 --> 00:29:51,083
<i>Tutaj nie ma małych ról.</i>
<i>Są tylko małe organizmy.</i>

193
00:30:03,041 --> 00:30:06,750
<i>Droga przez piaskowe równiny</i>
<i>nie jest długa,</i>

194
00:30:07,375 --> 00:30:10,458
<i>ale dla młodej ryby to prawdziwa odyseja.</i>

195
00:30:15,750 --> 00:30:20,041
<i>Tutaj nie ma gdzie się schować</i>
<i>ani znaleźć pożywienia.</i>

196
00:30:26,791 --> 00:30:30,041
<i>Kiedy zaczyna się zdawać,</i>
<i>że piaskowi nie będzie końca,</i>

197
00:30:30,125 --> 00:30:32,708
<i>na horyzoncie pojawia się oaza.</i>

198
00:30:36,916 --> 00:30:41,625
<i>Labirynt korzeni namorzynów</i>
<i>pełen zaułków i korytarzy,</i>

199
00:30:41,708 --> 00:30:44,083
<i>w którym łatwo o jedzenie i schronienie.</i>

200
00:30:51,333 --> 00:30:53,958
<i>Idealne miejsce</i>
<i>dla ryby wielkości paznokcia,</i>

201
00:30:54,041 --> 00:30:57,750
<i>aby rosnąć i doskonalić umiejętności</i>
<i>konieczne do przetrwania.</i>

202
00:31:20,583 --> 00:31:23,666
<i>Nie tylko on odbył tę pielgrzymkę.</i>

203
00:31:24,250 --> 00:31:28,208
<i>Płycizny to bezpieczna przystań</i>
<i>dla wielu młodych ryb rafowych.</i>

204
00:31:53,416 --> 00:31:56,041
<i>Rozdymek znalazł sobie rybie przedszkole.</i>

205
00:31:58,583 --> 00:32:00,250
<i>Los wreszcie się uśmiechnął.</i>

206
00:32:16,000 --> 00:32:18,583
<i>Rozdymek nie jadł od kilku dni.</i>

207
00:32:19,708 --> 00:32:21,833
<i>Zjadłby konia z kopytami.</i>

208
00:32:24,875 --> 00:32:25,750
<i>A może nie.</i>

209
00:32:26,291 --> 00:32:29,291
<i>Ale musi szybko znaleźć coś do jedzenia.</i>

210
00:32:30,000 --> 00:32:32,541
<i>Najlepiej popatrzeć,</i>
<i>jak to robią miejscowi.</i>

211
00:32:50,875 --> 00:32:55,125
<i>Koniki morskie wielkości małego palca</i>
<i>są wybitnymi łowcami.</i>

212
00:32:56,000 --> 00:32:59,500
<i>Polują na skorupiaki</i>
<i>mniejsze niż ziarnko ryżu.</i>

213
00:33:02,000 --> 00:33:05,083
<i>Te drobne stworzenia żerują na algach</i>

214
00:33:05,166 --> 00:33:07,958
<i>i mikroskopijnych zwierzętach</i>
<i>w trawie morskiej.</i>

215
00:33:08,958 --> 00:33:11,833
<i>Stanowią nieodzowny element</i>
<i>łańcucha pokarmowego.</i>

216
00:33:12,708 --> 00:33:15,833
<i>Ogniwo między roślinami</i>
<i>a większymi stworzeniami,</i>

217
00:33:15,916 --> 00:33:17,125
<i>takimi jak Rozdymek.</i>

218
00:34:21,958 --> 00:34:23,791
<i>Na łąkach laguny</i>

219
00:34:23,875 --> 00:34:27,333
<i>algi i trawy morskie</i>
<i>pozyskują energię ze słońca.</i>

220
00:34:34,583 --> 00:34:36,666
<i>Zapewniają pożywienie sąsiadom</i>

221
00:34:36,750 --> 00:34:39,958
<i>i produkują tlen dla reszty planety.</i>

222
00:34:41,375 --> 00:34:44,375
<i>To wielkie zadanie</i>
<i>dla tych maleńkich roślin.</i>

223
00:34:58,583 --> 00:35:01,583
<i>Kwiaty trawy morskiej</i>
<i>są mniejsze niż mlecze.</i>

224
00:35:09,750 --> 00:35:12,708
<i>Przyciągają roje maleńkich skorupiaków</i>

225
00:35:12,791 --> 00:35:15,875
<i>ze smakiem zjadanych</i>
<i>przez Rozdymka i koniki morskie.</i>

226
00:35:17,250 --> 00:35:21,833
<i>Niczym pszczoły, skorupiaki</i>
<i>przenoszą pyłek z kwiatu na kwiat.</i>

227
00:35:43,083 --> 00:35:46,083
<i>Laguna to kosmos pełen światów w światach.</i>

228
00:35:47,416 --> 00:35:50,291
<i>Im bardziej się zbliżysz,</i>
<i>tym więcej ich widzisz.</i>

229
00:36:09,166 --> 00:36:10,791
<i>Na źdźble trawy morskiej</i>

230
00:36:11,333 --> 00:36:16,500
<i>mikroskopijny kielichowaty</i>
<i>obraca zawartość maleńkiego żołądka.</i>

231
00:36:19,208 --> 00:36:21,666
<i>O tym świecie wiemy bardzo mało.</i>

232
00:36:22,208 --> 00:36:23,708
<i>Jest zbyt mały.</i>

233
00:37:22,708 --> 00:37:27,041
<i>Po pół roku na płyciźnie</i>
<i>Rozdymek stał się młodzieńcem.</i>

234
00:37:28,166 --> 00:37:29,916
<i>Widać to po jego apetycie.</i>

235
00:37:39,916 --> 00:37:41,916
<i>Jest teraz cztery razy większy</i>

236
00:37:43,375 --> 00:37:45,208
<i>i coraz pewniejszy siebie.</i>

237
00:38:04,000 --> 00:38:06,166
<i>Ale musi mieć się na baczności.</i>

238
00:38:06,250 --> 00:38:10,291
<i>Nawet w tym idyllicznym przedszkolu</i>
<i>czyhają drapieżniki.</i>

239
00:38:18,541 --> 00:38:21,875
<i>Ta skorpena doskonale się zakamuflowała</i>

240
00:38:21,958 --> 00:38:24,958
<i>i czeka</i>
<i>na niczego niepodejrzewające ofiary.</i>

241
00:38:53,791 --> 00:38:57,000
<i>Ale kamuflaż to czasem kłopot.</i>

242
00:39:20,333 --> 00:39:23,041
<i>Laguna to sieć współzależności.</i>

243
00:39:24,041 --> 00:39:27,083
<i>Na każdym kroku</i>
<i>dzieją się maleńkie historie.</i>

244
00:39:46,708 --> 00:39:50,875
<i>Temu krabowi nie podoba się,</i>
<i>że młoda ryba zjada jego dom.</i>

245
00:39:54,375 --> 00:39:58,291
<i>Nie da sobie w kaszę dmuchać</i>
<i>ustnikowi wielkości winogrona.</i>

246
00:40:11,416 --> 00:40:16,250
<i>Kiedy myśli, że może się odprężyć,</i>
<i>pustelnik zaczyna deptać jego polipy.</i>

247
00:40:19,625 --> 00:40:21,958
<i>Jak widać, to niedopuszczalne.</i>

248
00:40:50,458 --> 00:40:53,833
<i>Krab wydaje się twardy,</i>
<i>kiedy wygania intruzów,</i>

249
00:40:53,916 --> 00:40:58,333
<i>ale bez koralowego schronienia</i>
<i>też mógłby skończyć jako obiad.</i>

250
00:41:01,500 --> 00:41:05,125
<i>Krab potrzebuje korala równie mocno,</i>
<i>jak koral kraba.</i>

251
00:41:08,875 --> 00:41:12,083
<i>Każde stworzenie</i>
<i>potrzebuje innych, aby przetrwać.</i>

252
00:41:29,000 --> 00:41:32,416
<i>Mały Rozdymek urósł</i>
<i>do rozmiarów ludzkiego kciuka.</i>

253
00:41:32,916 --> 00:41:38,166
<i>Ma pięć centymetrów długości</i>
<i>i wreszcie wyrósł z przedszkola.</i>

254
00:41:40,875 --> 00:41:42,666
<i>Kiedy jest już większy,</i>

255
00:41:42,750 --> 00:41:46,000
<i>obfitość pożywienia na rafie</i>
<i>stała się bardziej kusząca.</i>

256
00:41:48,875 --> 00:41:51,000
<i>Znowu będzie musiał pokonać równinę.</i>

257
00:41:51,583 --> 00:41:54,208
<i>Ale tym razem</i>
<i>Rozdymek wyrusza jako dorosły</i>

258
00:41:54,291 --> 00:41:56,375
<i>na poszukiwanie domu na stałe.</i>

259
00:42:21,625 --> 00:42:22,958
<i>Na początku drogi</i>

260
00:42:23,041 --> 00:42:25,708
<i>Rozdymek napotyka</i>
<i>ślepego ślimaka </i>Nassarius

261
00:42:25,791 --> 00:42:27,833
<i>węszącego za kolejnym posiłkiem.</i>

262
00:42:36,875 --> 00:42:40,416
<i>Mali padlinożercy tacy jak on</i>
<i>to oceaniczni sprzątacze.</i>

263
00:42:41,000 --> 00:42:43,625
<i>Parszywa robota,</i>
<i>ale ktoś musi się tym zająć.</i>

264
00:43:07,416 --> 00:43:10,666
<i>W pobliżu poluje</i>
<i>drapieżny ślimak z rodziny stożków.</i>

265
00:43:14,541 --> 00:43:17,875
<i>Wyczuwa zapach ślimaka </i>Nassarius
<i>niesiony z prądem.</i>

266
00:43:22,500 --> 00:43:24,375
<i>Rozpoczyna się powolny pościg.</i>

267
00:43:33,458 --> 00:43:36,541
<i>Jest niczym lew ścigający gazelę</i>
<i>na równinach Afryki.</i>

268
00:43:36,625 --> 00:43:38,166
<i>Pościg jest porywający.</i>

269
00:43:40,250 --> 00:43:44,000
<i>Tak naprawdę to nie.</i>
<i>Chyba że przyspieszymy nagranie.</i>

270
00:43:52,583 --> 00:43:53,958
<i>Tutaj można uciekać,</i>

271
00:43:55,833 --> 00:43:57,250
<i>ale nie można się ukryć.</i>

272
00:43:59,041 --> 00:44:02,250
<i>Nie przed doskonałym węchem stożka.</i>

273
00:44:52,625 --> 00:44:56,166
<i>Stożek przeszywa ofiarę zatrutym harpunem.</i>

274
00:44:58,666 --> 00:44:59,833
<i>Bez litości.</i>

275
00:45:12,375 --> 00:45:14,333
<i>To bezduszny świat,</i>

276
00:45:15,375 --> 00:45:18,458
<i>ale Rozdymek uczy się</i>
<i>obojętności na okrucieństwa.</i>

277
00:45:20,541 --> 00:45:23,625
<i>Bardziej zaprząta go</i>
<i>poszukiwanie przekąski</i>

278
00:45:23,708 --> 00:45:25,916
<i>na długą drogę z powrotem na rafę.</i>

279
00:45:50,625 --> 00:45:55,291
<i>Gdy Rozdymek dociera na rafę,</i>
<i>zastaje odmieniony świat.</i>

280
00:45:58,541 --> 00:46:02,041
<i>Dziwne kolory wskazują, że korale cierpią.</i>

281
00:46:13,291 --> 00:46:16,708
<i>Temperatura wody</i>
<i>znacznie przewyższa ich strefę komfortu.</i>

282
00:46:30,208 --> 00:46:33,708
<i>Zooksantelle w koralach się męczą,</i>

283
00:46:34,208 --> 00:46:36,333
<i>a korale zaczynają je wyrzucać.</i>

284
00:46:38,750 --> 00:46:41,708
<i>Bez pożywienia</i>
<i>zapewnianego przez małych partnerów</i>

285
00:46:42,416 --> 00:46:45,291
<i>zaczynają blaknąć i głodować.</i>

286
00:46:48,875 --> 00:46:50,666
<i>Korale umierają.</i>

287
00:47:41,000 --> 00:47:46,166
<i>Podwodna metropolia Rozdymka</i>
<i>budowana tysiącami lat</i>

288
00:47:46,833 --> 00:47:49,583
<i>obróciła się w gruzy</i>
<i>przez ocieplenie oceanu.</i>

289
00:47:59,000 --> 00:48:03,750
<i>Wiele raf koralowych na naszej planecie</i>
<i>już jest w tym katastrofalnym stanie.</i>

290
00:48:04,833 --> 00:48:07,833
<i>Każdego roku tragedia postępuje.</i>

291
00:48:10,708 --> 00:48:14,000
<i>Jeśli nie zmienimy tego,</i>
<i>co robimy w naszym świecie,</i>

292
00:48:14,541 --> 00:48:17,250
<i>świat Rozdymka przestanie istnieć.</i>

293
00:48:42,791 --> 00:48:45,458
<i>To miał być koniec podróży Rozdymka,</i>

294
00:48:46,333 --> 00:48:47,916
<i>ale tutaj nie może zostać.</i>

295
00:48:48,875 --> 00:48:52,375
<i>Musi dalej szukać zdrowej rafy,</i>
<i>która stanie się jego domem.</i>

296
00:49:23,916 --> 00:49:25,708
<i>W wieku dwóch lat</i>

297
00:49:25,791 --> 00:49:30,000
<i>Rozdymek jest dziesięć razy dłuższy,</i>
<i>niż kiedy pierwszy raz ujrzał rafę.</i>

298
00:49:30,541 --> 00:49:32,916
<i>Mniej więcej wielkości dłoni.</i>

299
00:49:35,375 --> 00:49:37,000
<i>Znów nadszedł ten czas,</i>

300
00:49:37,083 --> 00:49:40,208
<i>kiedy cykl księżyca i temperatura wody</i>

301
00:49:40,291 --> 00:49:43,208
<i>uruchamiają układy rozrodcze</i>
<i>miliardów korali</i>

302
00:49:43,291 --> 00:49:46,083
<i>na Wielkiej Rafie Koralowej w Australii.</i>

303
00:50:43,833 --> 00:50:45,916
<i>Zaczyna się od małej strużki,</i>

304
00:50:46,000 --> 00:50:48,708
<i>ale wkrótce całe morze</i>
<i>wypełnia się nadzieją.</i>

305
00:50:57,458 --> 00:51:03,458
<i>Nowe pokolenie rusza w podróż,</i>
<i>by naprawić rafy koralowe i zbudować nowe.</i>

306
00:51:12,333 --> 00:51:15,500
<i>Tej samej nocy</i>
<i>tysiące innych mieszkańców rafy</i>

307
00:51:15,583 --> 00:51:17,541
<i>dołączają do masowej reprodukcji.</i>

308
00:51:19,791 --> 00:51:23,583
<i>To największe zjawisko rozrodcze na Ziemi.</i>

309
00:51:35,208 --> 00:51:40,291
<i>Przy odrobinie szczęścia prądy poniosą</i>
<i>niektórych małych bohaterów w miejsca,</i>

310
00:51:41,000 --> 00:51:42,458
<i>gdzie ryby są zdrowe,</i>

311
00:51:43,250 --> 00:51:44,708
<i>woda jest czysta,</i>

312
00:51:45,291 --> 00:51:47,666
<i>a temperatura odpowiednia.</i>

313
00:51:55,791 --> 00:51:57,125
<i>Jeśli tak się stanie,</i>

314
00:51:57,208 --> 00:51:59,875
<i>być może uda im się dokonać niemożliwego</i>

315
00:51:59,958 --> 00:52:01,875
<i>i wypełnić swą arcyważną misję:</i>

316
00:52:04,083 --> 00:52:09,208
<i>budować i pielęgnować</i>
<i>największą żywą strukturę na Ziemi.</i>

317
00:52:25,666 --> 00:52:30,375
<i>Rozdymek w końcu znalazł sobie miejsce:</i>
<i>zdrową rafę koralową.</i>

318
00:53:19,166 --> 00:53:21,625
<i>Jest teraz większy i pewniejszy siebie.</i>

319
00:53:21,708 --> 00:53:25,208
<i>Wrogowie, którzy kiedyś go dręczyli,</i>
<i>omijają go z daleka.</i>

320
00:53:57,208 --> 00:53:59,541
<i>Nie zbliżaj się, skrzydlico.</i>

321
00:54:00,166 --> 00:54:01,958
<i>Lepiej się nie zbliżaj.</i>

322
00:54:06,875 --> 00:54:10,000
<i>Dorosły Rozdymek</i>
<i>wkrótce znajdzie sobie terytorium;</i>

323
00:54:10,083 --> 00:54:12,958
<i>obszar, który pozna jak własną kieszeń.</i>

324
00:54:13,500 --> 00:54:16,208
<i>Będzie go bronił</i>
<i>przed innymi samcami rozdymek,</i>

325
00:54:16,291 --> 00:54:18,708
<i>licząc, że kiedyś znajdzie partnerkę.</i>

326
00:55:06,333 --> 00:55:09,583
<i>Rozdymek i jego partnerka</i>
<i>mogą żyć prawie dziesięć lat.</i>

327
00:55:11,750 --> 00:55:14,583
<i>Pewnego dnia ich młode</i>
<i>zostaną rzucone w ocean,</i>

328
00:55:14,666 --> 00:55:18,000
<i>aby odegrać kluczową rolę</i>
<i>w tym cudownym ekosystemie.</i>

329
00:55:22,041 --> 00:55:24,208
<i>A poprzeczkę zawieszono wysoko.</i>

330
00:55:27,833 --> 00:55:30,916
<i>Nasze okno do tego mikroświata</i>
<i>dopiero się otworzyło.</i>

331
00:55:31,958 --> 00:55:37,958
<i>Jego maleńcy mieszkańcy zaskakują nas</i>
<i>niezwykłą inteligencją i złożonością.</i>

332
00:55:40,000 --> 00:55:42,916
<i>Wciąż mamy gdzie pływać</i>
<i>z rozdymkami walentynkami,</i>

333
00:55:43,000 --> 00:55:46,416
<i>zakamuflowanymi potworami</i>
<i>i kolorowymi koralami.</i>

334
00:55:49,916 --> 00:55:52,666
<i>Te niesamowite istotki robią wszystko,</i>

335
00:55:52,750 --> 00:55:54,791
<i>by ochronić swój delikatny świat.</i>

336
00:55:57,375 --> 00:56:00,500
<i>Reszta zależy od nas.</i>

337
00:57:56,041 --> 00:58:00,000
Napisy: Juliusz P. Braun