1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

3
00:00:30,166 --> 00:00:32,666
Ik was 11 toen ik
voor het eerst tenniste.

4
00:00:33,250 --> 00:00:39,125
Ik wist toen al dat ik dat
de rest van m'n leven wilde doen.

5
00:00:41,291 --> 00:00:45,083
"WE WILLEN ALLEMAAL
EEN BERG BEKLIMMEN EN ITHACA ZIEN...

6
00:00:45,166 --> 00:00:48,708
MAAR JUIST TIJDENS DIE REIS
ONTDEKKEN WE WIE WE ECHT ZIJN"

7
00:01:03,875 --> 00:01:06,541
"Als je op weg bent naar Ithaca...

8
00:01:06,625 --> 00:01:09,625
hoop dan dat het een lange reis wordt...

9
00:01:09,708 --> 00:01:12,875
vol avontuur en ontdekkingen.

10
00:01:12,958 --> 00:01:17,291
Wees niet bang
voor Laistrygonen en Cyclopen."

11
00:01:17,375 --> 00:01:20,041
Ik zei:
"Ik wil de allerbeste tennisser worden."

12
00:01:20,125 --> 00:01:25,500
Ik dacht niet aan het verleden of
de toekomst, ik nam alles zoals het kwam.

13
00:01:25,583 --> 00:01:27,208
Ik was wel bang.

14
00:01:27,291 --> 00:01:32,750
"Je zult ze alleen tegenkomen
als je ze toelaat in je ziel."

15
00:01:32,833 --> 00:01:38,750
Je moet je angsten
en je twijfels overwinnen.

16
00:01:39,166 --> 00:01:44,750
"Dat er maar vele zomerochtenden
mogen zijn waarop je met plezier...

17
00:01:44,833 --> 00:01:47,666
havens betreedt
die je nog nooit hebt gezien."

18
00:01:47,750 --> 00:01:51,541
Het belangrijkste is
dat je in jezelf gelooft.

19
00:01:51,625 --> 00:01:58,291
"Dat je maar veel Egyptische steden mag
bezoeken en veel mag leren van anderen."

20
00:01:58,375 --> 00:02:00,333
Je moet uit je comfortzone.

21
00:02:00,416 --> 00:02:02,625
"Blijf altijd gericht op Ithaca.

22
00:02:03,625 --> 00:02:06,791
Het is je doel om daar aan te komen."

23
00:02:06,875 --> 00:02:09,916
Ik heb gedroomd, geloofd,
geleerd en gepresteerd.

24
00:02:10,333 --> 00:02:12,541
"Laat de reis maar jaren duren."

25
00:02:12,625 --> 00:02:17,416
Ik vond verliezen het ergste wat er was.
Dat motiveerde mij.

26
00:02:18,000 --> 00:02:21,416
Ik wil de beste speler ter wereld worden.

27
00:02:21,500 --> 00:02:25,000
"Verwacht niet
dat Ithaca je rijk zal maken."

28
00:02:25,083 --> 00:02:27,416
Niemand zei ooit: "Dat kun je niet."

29
00:02:27,500 --> 00:02:30,125
"Ithaca heeft jou
deze prachtreis opgeleverd."

30
00:02:31,333 --> 00:02:34,750
Ik wil jaren op deze plek blijven staan.

31
00:02:34,833 --> 00:02:36,791
"Ze kan je nu niets meer geven."

32
00:02:36,875 --> 00:02:38,416
Ik wil m'n gevoel volgen.

33
00:02:38,833 --> 00:02:43,208
"Als je haar arm aantreft, heeft
Ithaca je niet voor de gek gehouden."

34
00:02:43,291 --> 00:02:47,583
Er is maar één persoon op de wereld
die dat kan bereiken.

35
00:02:47,666 --> 00:02:51,583
"Je bent een stuk wijzer geworden
en hebt veel ervaring opgedaan."

36
00:02:52,083 --> 00:02:54,666
Als je een heel duidelijke droom hebt...

37
00:02:54,750 --> 00:02:58,791
en alles aanwendt
om die droom werkelijkheid te maken...

38
00:02:58,875 --> 00:03:00,541
dan is dat mogelijk.

39
00:03:01,791 --> 00:03:06,833
"Dan zal je duidelijk worden
waar Ithaca precies voor staat."

40
00:03:07,500 --> 00:03:08,916
Dat ging over mij.

41
00:04:08,291 --> 00:04:11,958
"OOST WEST, THUIS BEST"
DE TOVENAAR VAN OZ

42
00:04:14,916 --> 00:04:20,208
Ik ben opgegroeid in Baltimore. Dat ligt
langs de Northeast Corridor in de VS.

43
00:04:20,291 --> 00:04:22,375
Ik ben geboren in Wit-Rusland.

44
00:04:22,458 --> 00:04:28,166
Dat was in de tijd dat de Sovjet-Unie
net in elkaar was gestort.

45
00:04:28,250 --> 00:04:30,041
Ik kom uit Servië.

46
00:04:31,041 --> 00:04:37,875
Mijn jeugd heeft me gevormd
tot de vrouw die ik nu ben.

47
00:04:37,958 --> 00:04:39,416
Daar praten we vaak over.

48
00:04:39,500 --> 00:04:44,500
Dat kampioenen vaak uit landen komen...

49
00:04:44,583 --> 00:04:50,166
uit de onderste regionen.

50
00:04:50,250 --> 00:04:56,166
Ze moeten daaruit komen en de pot met goud
aan het eind van de regenboog bereiken.

51
00:04:56,666 --> 00:05:02,291
Het kan zeker invloed hebben, maar
ik denk niet dat geografie bepalend is.

52
00:05:02,375 --> 00:05:04,083
M'n vader was brandweerman.

53
00:05:04,166 --> 00:05:07,500
M'n moeder was huisvrouw
en ging later ook werken.

54
00:05:07,583 --> 00:05:09,416
Mijn vader was...

55
00:05:09,833 --> 00:05:15,666
Hij was schapenscheerder en scheerde
ruim honderd schapen per dag.

56
00:05:16,250 --> 00:05:18,083
Mijn vader was voetballer.

57
00:05:18,166 --> 00:05:19,833
Mijn moeder was lerares.

58
00:05:20,791 --> 00:05:25,166
Als je uit de VS of Europa komt,
is het heel makkelijk.

59
00:05:25,250 --> 00:05:28,833
Dat geloof ik niet.
Ik denk niet dat dat waar is.

60
00:05:28,916 --> 00:05:35,041
Dit zijn individuen die van over
de hele wereld komen om allerlei redenen.

61
00:05:35,125 --> 00:05:39,625
Ik heb een geweldige jeugd gehad.
M'n ouders stonden vierkant achter me.

62
00:05:39,708 --> 00:05:42,833
Ik ging graag paddenstoelen zoeken
met m'n vader.

63
00:05:42,916 --> 00:05:46,500
Dan gingen we om vijf uur 's ochtends
het bos in...

64
00:05:46,583 --> 00:05:48,541
om paddenstoelen te zoeken.

65
00:05:49,041 --> 00:05:52,958
Dat vond ik fantastisch.
Dat had ik echt van m'n vader.

66
00:05:53,041 --> 00:05:57,791
Ze wilden alleen maar dat we een opleiding
zouden volgen en gelukkig zouden zijn.

67
00:05:57,875 --> 00:06:01,166
Die basis is heel belangrijk.

68
00:06:01,250 --> 00:06:05,875
Niet alleen als je sporter bent
of ergens heel goed in wilt worden.

69
00:06:05,958 --> 00:06:07,750
Het kwam voort uit liefde.

70
00:06:07,833 --> 00:06:11,500
Daardoor wist ik
dat wat het leven me ook zou brengen...

71
00:06:11,583 --> 00:06:14,625
Je wordt geboren in een bepaald gezin.

72
00:06:15,375 --> 00:06:19,791
Dat gezin kies je niet zelf, maar
je kunt wel zelf kiezen wat je gaat doen.

73
00:06:20,291 --> 00:06:26,125
Ik was een prima leerling. Ik was
gehoorzaam en haalde goede cijfers.

74
00:06:26,208 --> 00:06:30,625
Ik ging graag naar school. Ik was
zo'n kind dat alles perfect wilde doen.

75
00:06:31,250 --> 00:06:33,958
Ik deed altijd m'n best op school.

76
00:06:34,041 --> 00:06:37,166
Het was belangrijk
dat je ook een studie volgde.

77
00:06:37,250 --> 00:06:40,791
Dan had je altijd iets
om op terug te vallen.

78
00:06:40,875 --> 00:06:43,791
Ik kon goed meekomen.
M'n ouders zeiden altijd:

79
00:06:43,875 --> 00:06:46,291
"Je moet echt je opleiding afronden."

80
00:06:46,375 --> 00:06:52,208
Ik vond het moeilijk om de hele dag
op een stoel te zitten luisteren.

81
00:06:52,291 --> 00:06:56,541
M'n ouders deden me op pianoles
toen ik heel klein was.

82
00:06:56,625 --> 00:06:58,583
Dat vond ik vreselijk.

83
00:06:59,541 --> 00:07:01,875
Ik wilde actief zijn en lekker bewegen.

84
00:07:01,958 --> 00:07:06,375
Ik keek uit naar de pauzes,
dan gingen we sporten. We voetbalden veel.

85
00:07:06,458 --> 00:07:09,458
Met de jongens. Maar je moet ook leren.

86
00:07:09,541 --> 00:07:15,166
Soms moet je nou eenmaal dingen doen
die je niet leuk vindt...

87
00:07:15,250 --> 00:07:19,083
waardoor je later in je leven
meer mogelijkheden hebt.

88
00:07:19,166 --> 00:07:23,750
Ik kom uit een sportief gezin.
Ik had altijd bergen energie.

89
00:07:23,833 --> 00:07:28,375
In de zomer zwommen we in de rivier,
in de winter gingen we schaatsen of skiën.

90
00:07:28,458 --> 00:07:33,291
Er was altijd interactie met de kinderen
en we deden veel dingen buiten.

91
00:07:33,375 --> 00:07:37,291
M'n broer en ik
waren gefascineerd door ballen.

92
00:07:37,375 --> 00:07:42,125
Het derde woord
dat wij leerden in ons leven was bal.

93
00:07:42,208 --> 00:07:45,708
Eerst mama, dan papa en dan bal.

94
00:07:45,791 --> 00:07:50,125
Als er een bal was, was ik er ook.
-Ik was gek op balspellen.

95
00:07:50,208 --> 00:07:55,708
Ik speelde niet met speelgoed, maar met
een tennisracket. Dat was mijn speelgoed.

96
00:07:57,916 --> 00:08:01,666
De weg die deze vrouwen afleggen
naar het wereldkampioenschap...

97
00:08:02,458 --> 00:08:05,958
is de uiterlijke reis,
de reis die wij zien.

98
00:08:06,500 --> 00:08:11,500
Er is ook een nog veel mooiere
innerlijke reis, die wij niet zien:

99
00:08:11,583 --> 00:08:13,500
de reis van haar hersenen.

100
00:08:13,583 --> 00:08:15,666
Alle vaardigheden die wij zien:

101
00:08:15,750 --> 00:08:18,958
de atletische eigenschappen,
sierlijkheid en kracht...

102
00:08:19,041 --> 00:08:23,500
worden allemaal bestuurd door de hersenen.
Daar speelt de echte reis zich af.

103
00:08:27,500 --> 00:08:30,250
"EEN REIS VAN DUIZEND MIJL
BEGINT MET EEN ENKELE STAP"

104
00:08:30,333 --> 00:08:31,666
Bal, bal, bal.

105
00:08:31,750 --> 00:08:36,791
We wilden ermee gooien of schoppen.
We waren gek op ballen.

106
00:08:36,875 --> 00:08:41,708
M'n vader probeerde al z'n kinderen...

107
00:08:41,791 --> 00:08:44,333
we waren met z'n achten, te vermaken.

108
00:08:44,416 --> 00:08:50,708
Hij had een racket gemaakt van
een appelkist. Het zag er ongeveer zo uit.

109
00:08:50,791 --> 00:08:57,041
Op een dag in groep zeven zei Susan
Williams tegen me: "Wil je tennissen?"

110
00:08:57,125 --> 00:08:58,750
Ik zei: "Wat is dat?"

111
00:08:58,833 --> 00:09:01,041
Twee neefjes van me speelden tennis.

112
00:09:01,125 --> 00:09:07,250
Ik ging soms mee naar hun trainingen
en dan raapte ik de ballen op.

113
00:09:07,333 --> 00:09:10,500
Dit gaf hij aan m'n oudere zus en broer.

114
00:09:10,583 --> 00:09:16,083
Ik was de op twee na jongste, pakte het
van ze af en wilde het niet teruggeven.

115
00:09:16,750 --> 00:09:21,125
Zo is het begonnen.
Vanaf toen ben ik nooit meer gestopt.

116
00:09:21,208 --> 00:09:24,125
Ik zei tegen m'n ouders:
"Ik wil tennissen."

117
00:09:24,208 --> 00:09:27,750
Ik pakte het racket
en ging de bal ermee rollen.

118
00:09:27,833 --> 00:09:30,041
Dat racket was groter dan ik.

119
00:09:30,125 --> 00:09:34,541
Ik wilde voetballen,
maar dat vond m'n vader een jongenssport.

120
00:09:34,625 --> 00:09:37,416
Als jongste wil je je grote broers nadoen.

121
00:09:37,500 --> 00:09:40,208
Hij vroeg m'n broer
wat vaker te tennissen...

122
00:09:40,291 --> 00:09:44,416
en toen ik hem zag spelen, dacht ik:
Dit wil ik ook.

123
00:09:44,500 --> 00:09:48,250
Heel vaak
komen ze toevallig in deze wereld terecht.

124
00:09:48,333 --> 00:09:50,541
Het kan echter ook weloverwogen zijn.

125
00:09:50,625 --> 00:09:56,125
M'n moeder zei: "Je krijgt pianolos
na school, een paar keer per week."

126
00:09:56,208 --> 00:10:00,875
Toen zei ik: "Dan kan ik
op die andere dagen gaan tennissen."

127
00:10:01,208 --> 00:10:05,458
Ik had zelfs het nummer opgeschreven
van de tennisschool...

128
00:10:05,541 --> 00:10:08,916
want niemand in mijn familie
speelde tennis.

129
00:10:09,500 --> 00:10:14,958
Gezinnen zagen dit vaak
als een goede sport voor hun dochter.

130
00:10:15,041 --> 00:10:20,083
Ik denk dat m'n vader dit een
goede sport vond voor kleine meisjes...

131
00:10:20,166 --> 00:10:23,333
en me daarom een racket gaf.

132
00:10:23,416 --> 00:10:29,500
Ik ben er toevallig in gerold.
M'n moeder had niets met tennis.

133
00:10:29,583 --> 00:10:36,208
Ze werkte wel in het tenniscentrum
en ik ging daar vaak naartoe na school.

134
00:10:36,291 --> 00:10:41,291
Dit ziet er leuk uit. Dat wil ik ook
proberen. Geef me eens een racket.

135
00:10:41,375 --> 00:10:46,083
Toen gaf m'n vader me op voor een clinic.
Ik was een jaar of zeven.

136
00:10:46,166 --> 00:10:49,875
Ze gaf me een racket
om me af te leiden zodat zij kon werken.

137
00:10:49,958 --> 00:10:55,333
Het interessante is dat
als ze deels loskomen van hun familie...

138
00:10:55,416 --> 00:11:01,333
ze van binnen net iets
vastbeslotener zijn om door te zetten.

139
00:11:01,416 --> 00:11:03,875
Dat is geen garantie, maar het kan.

140
00:11:03,958 --> 00:11:08,958
M'n vader tenniste als kind. M'n moeder
en m'n opa en oma speelden ook tennis.

141
00:11:10,166 --> 00:11:12,208
M'n ouders waren gek op tennis.

142
00:11:12,291 --> 00:11:18,250
Het eerste contact dat een kind heeft
met een sport moet positief zijn.

143
00:11:18,333 --> 00:11:23,083
Als de eerste ervaring positief is,
willen ze ermee verder.

144
00:11:23,166 --> 00:11:27,708
Ik vond het altijd geweldig
om naar de club te gaan...

145
00:11:27,791 --> 00:11:30,000
en bij ze te zijn.

146
00:11:30,083 --> 00:11:36,416
Ik weet nog dat de tennisleraar zei:
"Laat die bal van het racket stuiteren."

147
00:11:36,500 --> 00:11:40,750
Ik was vier
en de voorzitter van de club...

148
00:11:40,833 --> 00:11:45,625
Ik vroeg iedereen om met me te tennissen.
Ik kon er geen genoeg van krijgen.

149
00:11:45,708 --> 00:11:48,166
Toen zei hij: "Ga maar naar de tenniswand.

150
00:11:48,250 --> 00:11:51,875
Als je zeven ballen op rij slaat,
krijg je een trofee.

151
00:11:51,958 --> 00:11:54,958
Die trofee hebben we nog over
van een toernooi."

152
00:11:55,041 --> 00:11:58,416
Als je een meisje ziet
dat achter elke bal aan rent...

153
00:11:59,083 --> 00:12:03,166
dat er op tijd wil zijn,
de laatste bal wil slaan...

154
00:12:03,250 --> 00:12:06,375
en een herkansing wil
als ze een bal mist...

155
00:12:06,458 --> 00:12:10,541
dan weet je dat ze een echte passie heeft
voor de sport.

156
00:12:10,625 --> 00:12:15,875
Ik rende terug en ik zei:
"Ik heb er zeven op rij geslagen."

157
00:12:15,958 --> 00:12:20,416
Toen gaf hij me die trofee
waar hij "7x" in had gekrast.

158
00:12:20,500 --> 00:12:25,833
Ik ben dol op tennis en op dat gevoel
als de bal de snaren raakt.

159
00:12:25,916 --> 00:12:29,833
Je gaat er helemaal in op.
Het is echt fantastisch.

160
00:12:29,916 --> 00:12:33,500
Als je de bal eenmaal
op de juiste manier hebt geraakt...

161
00:12:34,291 --> 00:12:37,458
en het klinkt goed en het voelt goed...

162
00:12:38,583 --> 00:12:40,791
dan wil je dat steeds weer doen.

163
00:12:42,041 --> 00:12:46,791
Dat klopt. M'n dochter van negen
speelde twee jaar geleden...

164
00:12:46,875 --> 00:12:49,041
en bakte er weinig van, maar ze zei:

165
00:12:49,125 --> 00:12:52,458
"Het voelt fijn
als je met het midden van je racket slaat.

166
00:12:52,541 --> 00:12:56,000
Dan merk je bijna niet
dat je de bal slaat. Dat wil ik."

167
00:12:57,916 --> 00:13:02,166
Ze kon het amper, maar dat snapte ze.
Dus daar heeft Mary echt gelijk in.

168
00:13:02,250 --> 00:13:07,458
Ik sloeg de bal tegen huizen, tegen
watertanks. Tegen elke muur die ik zag.

169
00:13:07,541 --> 00:13:11,333
Toen had ik nog nooit
een tennisbaan gezien.

170
00:13:11,416 --> 00:13:15,041
Ik oefende thuis tegen de keukenmuur.

171
00:13:15,125 --> 00:13:18,833
Het was misschien twee meter,
maar ik ging maar door.

172
00:13:18,916 --> 00:13:24,125
Op zo'n moment leren haar hersenen
hoe alles werkt:

173
00:13:24,208 --> 00:13:26,833
hoe de bal werkt, hoe het racket werkt...

174
00:13:26,916 --> 00:13:31,416
en hoe haar eigen lijf werkt
in combinatie met dat racket en die bal.

175
00:13:32,041 --> 00:13:33,666
Ik was gek op die muur.

176
00:13:33,750 --> 00:13:38,541
M'n moeder zei dat we een groter huis
nodig hadden zodat ik me kon uitleven.

177
00:13:38,625 --> 00:13:40,875
Dan zeiden m'n ouders weer: "Stoppen nu."

178
00:13:40,958 --> 00:13:44,500
Maar als ze niet keken,
ging ik gewoon weer verder.

179
00:13:44,583 --> 00:13:49,250
Dat is allemaal automatisch,
natuurlijk en onbewust aangeleerd...

180
00:13:49,333 --> 00:13:54,416
net als toen ze leerde lopen. Ze heeft
het geleerd door anderen na te doen.

181
00:13:54,500 --> 00:13:58,791
Door te experimenteren met
haar eigen lijf, met hoe haar lijf werkt.

182
00:13:59,416 --> 00:14:01,833
En ze leert ontzettend snel.

183
00:14:02,250 --> 00:14:05,708
Ik vind het heel erg leuk
en ik geniet ervan.

184
00:14:05,791 --> 00:14:08,750
En dat is het allerbelangrijkst.

185
00:14:08,833 --> 00:14:13,500
Tennis heeft altijd een groot deel
uitgemaakt van mijn leven.

186
00:14:13,583 --> 00:14:18,791
Tennis heeft altijd een
enorme aantrekkingskracht op mij gehad.

187
00:14:18,875 --> 00:14:25,291
Ik vond het zo leuk. Ik was na m'n
eerste bal helemaal verliefd op de sport.

188
00:14:25,375 --> 00:14:29,708
Ze vonden het fantastisch.
Ze waren als kleine meisjes al verslaafd.

189
00:14:29,791 --> 00:14:33,291
Veel van die vrouwen hebben
op jonge leeftijd al door...

190
00:14:34,416 --> 00:14:37,833
dat zij meer met hun lichaam kunnen
dan andere kinderen.

191
00:14:37,916 --> 00:14:40,083
Ze zijn beter dan hun broer of zus.

192
00:14:40,166 --> 00:14:45,083
Haar hersenen zijn sterk betrokken
bij haar spel.

193
00:14:45,666 --> 00:14:48,708
Je kunt al jong een sterke passie hebben
voor tennis.

194
00:14:48,791 --> 00:14:53,250
Het is vanaf het allereerste begin
mijn passie geweest.

195
00:14:53,333 --> 00:14:56,458
Ik hou van snelheid.
Tennis is een snelle sport.

196
00:14:56,541 --> 00:15:00,041
Ook op die leeftijd.
Zo'n bal gaat best snel.

197
00:15:00,125 --> 00:15:03,416
Eén ding moet je wel echt hebben.

198
00:15:03,500 --> 00:15:08,333
Je moet het echt fijn vinden
om op de baan te staan.

199
00:15:08,416 --> 00:15:14,333
Die tennisbaan moet echt
een aantrekkingskracht op je hebben.

200
00:15:14,416 --> 00:15:16,833
Dat is mijn ervaring.

201
00:15:16,916 --> 00:15:21,291
Wat iemands verhaal ook is,
dat is altijd de rode draad.

202
00:15:21,375 --> 00:15:27,125
Ik snapte nooit hoe iemand een bal
niet kon vangen. Dat is zo makkelijk.

203
00:15:27,208 --> 00:15:31,541
Ze gaan zich in hun hoofd
al dingen afvragen.

204
00:15:32,041 --> 00:15:34,583
Hoe sla ik m'n backhand? En m'n forehand?

205
00:15:34,666 --> 00:15:39,000
De oog-handcoördinatie. Die komt voort
uit de liefde voor de sport.

206
00:15:39,083 --> 00:15:40,708
Het begint met die liefde.

207
00:15:40,791 --> 00:15:45,708
Ik wist niet dat ik erin uitblonk. En
daarom vond ik het waarschijnlijk zo leuk.

208
00:15:45,791 --> 00:15:50,500
Ze kijkt naar de bal
en in minder dan een seconde...

209
00:15:50,583 --> 00:15:55,708
vormen haar oog en hersenen, het zichtbare
gedeelte daarvan in de occipitale kwab...

210
00:15:55,791 --> 00:16:00,833
een visuele kaart van waar de bal is
in een driedimensionale ruimte.

211
00:16:00,916 --> 00:16:05,666
De hersenen moeten die visuele kaart
samenbrengen met de motorische kaart...

212
00:16:05,750 --> 00:16:07,250
en een actieplan vormen.

213
00:16:07,750 --> 00:16:13,041
En als ze tennist,
ligt de bal niet stil op een tafel.

214
00:16:13,125 --> 00:16:17,208
Hij komt vaak op haar af, soms
met wel 160 kilometer per uur of meer.

215
00:16:18,291 --> 00:16:23,541
Dit is de vierde dimensie die de hersenen
moeten berekenen: de dimensie van tijd.

216
00:16:23,625 --> 00:16:29,125
En om het nog ingewikkelder te maken:
de hand is niet haar echte hand...

217
00:16:29,958 --> 00:16:34,041
dat is de sweet spot van een racket
op 45 centimeter van haar hand...

218
00:16:34,125 --> 00:16:39,291
dat haar hersenen nu
als een deel van haar lichaam zien.

219
00:16:40,166 --> 00:16:43,791
Ik zag later pas dat ik talent had.
Ik vond het fantastisch.

220
00:16:43,875 --> 00:16:45,916
Voor een goede hand-oogcoördinatie...

221
00:16:46,000 --> 00:16:50,125
moeten minstens vier delen
van de hersenen optimaal functioneren:

222
00:16:50,708 --> 00:16:56,666
de visuele zone, de besluitvorming
en de motorische planning en uitvoering.

223
00:16:57,250 --> 00:17:00,958
Die vier moeten perfect
met elkaar samenwerken.

224
00:17:03,375 --> 00:17:06,291
Onze hand-oogcoördinatie is heel goed.

225
00:17:06,875 --> 00:17:11,875
Die gave had ik
en wilde ik optimaal benutten.

226
00:17:20,166 --> 00:17:21,958
"JE VERLIEST
WAAR JE JE AAN VASTKLAMPT"

227
00:17:22,041 --> 00:17:25,500
Je kunt veel succes hebben,
maar tegen een hoge prijs.

228
00:17:25,583 --> 00:17:28,875
Ik was vijf en ik was heel boos.

229
00:17:28,958 --> 00:17:34,750
Ik dacht: Ik mag niet eens naar m'n
vriendinnetje om te zwemmen en barbecueën.

230
00:17:34,833 --> 00:17:39,458
En dan ga je een beetje
tennisballen naar me gooien...

231
00:17:40,291 --> 00:17:44,125
uit een winkelmandje.

232
00:17:44,208 --> 00:17:46,666
Als jong meisje...

233
00:17:46,750 --> 00:17:50,625
maak je emotioneel en lichamelijk
veel veranderingen door.

234
00:17:50,708 --> 00:17:54,500
Je gaat anders denken,
je wilt andere dingen.

235
00:17:54,583 --> 00:17:57,708
Heel frustrerend, want ik kon niet zeggen:

236
00:17:57,791 --> 00:18:00,625
"Kan ik dan niet
drie dagen per week gaan...

237
00:18:00,708 --> 00:18:05,125
en dan ook drie dagen naar m'n
vriendinnetje? Ik wil gewoon kind zijn."

238
00:18:05,208 --> 00:18:10,333
Ik wilde niet gebruind zijn. Ik wilde net
zo mooi zijn als de anderen op school...

239
00:18:10,416 --> 00:18:13,333
en een normaal leven leiden.

240
00:18:13,416 --> 00:18:19,583
Je moet dingen achterlaten.
Je wilt bij je vrienden zijn.

241
00:18:19,666 --> 00:18:24,875
Soms was je aan het zwemmen
en moest je ineens weg om te gaan trainen.

242
00:18:24,958 --> 00:18:30,666
Soms was je bij je vrienden en kwam
de coach weer: "Arantxa, je moet trainen."

243
00:18:30,750 --> 00:18:34,000
Het is geen bewuste keuze...

244
00:18:34,083 --> 00:18:37,875
om nee te zeggen tegen je vrienden
die iets anders gaan doen.

245
00:18:37,958 --> 00:18:43,125
Zo eenvoudig ligt dat niet.
Dan denk je wel even: Mis ik nu iets?

246
00:18:43,208 --> 00:18:48,375
Misschien, maar dit is
belangrijker voor me. Dit is leuker.

247
00:18:48,458 --> 00:18:50,791
Dus dat wil ik nu doen.

248
00:18:50,875 --> 00:18:56,625
Het kan lastig zijn als het voor je gevoel
ten koste gaat van je sociale leven.

249
00:18:56,708 --> 00:19:00,250
Dat je door tennis
niet aan leuke dingen toekomt.

250
00:19:00,333 --> 00:19:04,958
Ik heb dat niet gemist, want
ik had veel vrienden op de tennisclub.

251
00:19:05,041 --> 00:19:07,291
Mijn sociale leven was op de club.

252
00:19:07,375 --> 00:19:13,750
Je ziet 't niet als een offer, je doet wat
je graag wilt doen en wat je moet doen.

253
00:19:13,833 --> 00:19:17,500
Ik had nooit het gevoel dat ik iets miste.

254
00:19:17,583 --> 00:19:23,666
Ik heb nooit gedacht:
Ik wil niet tennissen. Echt nooit.

255
00:19:23,750 --> 00:19:27,541
Dat heb ik ook aan anderen gevraagd,
ook aan Arantxa.

256
00:19:27,625 --> 00:19:32,416
Dan dacht ik: Ik moet m'n vrienden
achterlaten, maar dit is wat ik wil.

257
00:19:32,500 --> 00:19:38,333
Dat was niet moeilijk voor mij
omdat ik het zo leuk vond.

258
00:19:38,416 --> 00:19:42,458
Ik zag dat niet als een offer.
Dat was m'n eigen keuze.

259
00:19:42,541 --> 00:19:46,333
Caroline Wozniacki vroeg: "Heb je ooit
geen zin gehad om te spelen?"

260
00:19:46,416 --> 00:19:52,875
Ik wist dat ik keuzes zou moeten maken.
Ik zeg keuzes en geen offers.

261
00:19:52,958 --> 00:19:56,458
Uiteindelijk bepaal je zelf wat je wilt.

262
00:19:57,083 --> 00:19:58,375
Iedereen wilde spelen.

263
00:19:58,458 --> 00:20:04,041
Als je wat ouder bent en terugkijkt,
denk je: Ik heb wel veel opgeofferd.

264
00:20:04,125 --> 00:20:07,666
Maar is dat wel echt zo?
Ik deed tenslotte wat ik wilde doen.

265
00:20:13,291 --> 00:20:17,833
"JE LERAAR KAN DE DEUR OPENDOEN,
MAAR JE MOET ZELF NAAR BINNEN LOPEN"

266
00:20:18,208 --> 00:20:21,958
"Je kunt zoveel beter worden.
Je kunt kampioen worden.

267
00:20:22,041 --> 00:20:25,333
Ik kan je daarmee helpen
en je vertellen wat je moet doen."

268
00:20:25,416 --> 00:20:28,791
Als je dat als jong meisje hoort
van iemand die je bewondert...

269
00:20:29,416 --> 00:20:35,708
vertrouwt en respecteert,
dan komt dat wel enorm binnen.

270
00:20:35,791 --> 00:20:40,625
Je gelooft wat zij tegen je zeggen.
Je weet dat het waar is.

271
00:20:40,708 --> 00:20:43,666
Aan het begin van je reis
zijn je ouders je mentoren.

272
00:20:43,750 --> 00:20:49,250
Zij geloven hoe dan ook in je, wat je ook
doet en hoe goed of slecht je ook bent.

273
00:20:49,333 --> 00:20:53,333
Mijn moeder is altijd mijn mentor
geweest. Zij kende me het beste.

274
00:20:53,416 --> 00:20:58,875
Zij kende mijn reis en heeft mij
altijd bijgestaan tijdens die reis.

275
00:20:58,958 --> 00:21:05,583
Voor veel kinderen geldt dat als
hun ouders ze niet hadden aangemoedigd...

276
00:21:06,333 --> 00:21:08,791
ze ermee waren gestopt.

277
00:21:08,875 --> 00:21:11,625
Het was leuk
om dit met m'n moeder te delen.

278
00:21:11,708 --> 00:21:15,708
Ze moedigde me altijd aan
en was altijd positief.

279
00:21:15,791 --> 00:21:19,416
Zonder haar was ik nooit zover gekomen.

280
00:21:19,500 --> 00:21:22,541
Hij of zij moet kritiek kunnen leveren...

281
00:21:23,250 --> 00:21:28,208
zonder het zelfvertrouwen
van de jonge speler te schaden.

282
00:21:28,291 --> 00:21:33,375
Het zichtbare spel lijdt eronder
als er van binnen ruis is.

283
00:21:34,083 --> 00:21:37,791
En die ruis is in dit geval
enorme onzekerheid...

284
00:21:38,375 --> 00:21:42,750
een negatief zelfbeeld
en extreem veel zelfkritiek.

285
00:21:43,333 --> 00:21:46,625
Je moet die rust van binnen vinden...

286
00:21:46,708 --> 00:21:50,416
om dingen waar je
geen controle over hebt los te laten...

287
00:21:50,500 --> 00:21:54,208
en jezelf aan te sporen
om alles uit jezelf te halen.

288
00:21:54,291 --> 00:21:58,333
Zij inspireerde me
om overal plezier in te hebben.

289
00:21:58,416 --> 00:22:04,708
Dat is een van de dingen waar ik
m'n hele carrière iets aan heb gehad.

290
00:22:04,791 --> 00:22:11,708
Hersenspecialisten weten al heel lang
dat dit soort ruis de amygdala activeert:

291
00:22:11,791 --> 00:22:13,958
het angstcentrum van de hersenen.

292
00:22:14,041 --> 00:22:17,958
Ze wilde dat ik
het beste uit mezelf haalde.

293
00:22:18,041 --> 00:22:20,500
Ze wist hoe graag ik tenniste.

294
00:22:20,583 --> 00:22:27,125
Ze zorgde dat ik dat doel kon bereiken,
wat ik ook deed.

295
00:22:27,208 --> 00:22:30,041
Als de amygdala angstsignalen uitzendt...

296
00:22:30,750 --> 00:22:34,500
leer je minder snel
en kun je minder goed keuzes maken.

297
00:22:34,583 --> 00:22:36,500
Dat heeft invloed op je spel.

298
00:22:36,583 --> 00:22:41,625
M'n vader was heel belangrijk voor me
omdat hij heel sterk in me geloofde.

299
00:22:41,708 --> 00:22:47,541
Zo werkt dat niet in de wereld,
en dat begreep ik ook...

300
00:22:47,625 --> 00:22:50,833
maar hij, m'n vader Bill, geloofde in me.

301
00:22:50,916 --> 00:22:55,250
Ik ben van nature een onzeker persoon...

302
00:22:55,333 --> 00:22:58,583
maar hij maakte me zelfverzekerd
in m'n spel.

303
00:22:58,666 --> 00:23:01,583
Hij pushte me niet, maar hij zei:

304
00:23:01,666 --> 00:23:05,583
"Je bent hier goed in.
Doe waar jij je goed bij voelt."

305
00:23:05,666 --> 00:23:11,500
M'n vader heeft altijd in me geloofd.
Hij wist dat ik heel getalenteerd was.

306
00:23:12,000 --> 00:23:16,500
Hij had een grote droom voor mij.

307
00:23:21,625 --> 00:23:24,000
De dynamiek tussen vader en dochter...

308
00:23:24,708 --> 00:23:30,458
is een van de krachtigste dingen
die er zijn.

309
00:23:30,541 --> 00:23:35,083
Je wilt het graag goed doen voor je vader.
Daar gaat veel kracht van uit.

310
00:23:35,166 --> 00:23:40,125
Een goede mentor helpt de jonge tennisser
de innerlijke ruis te beteugelen...

311
00:23:40,208 --> 00:23:43,500
en dat is niet alleen psychologisch,
maar ook fysiologisch.

312
00:23:43,583 --> 00:23:47,833
Er is niets ingewikkelds
aan een speler die een coach zoekt...

313
00:23:47,916 --> 00:23:51,208
en een coach die een speler wil helpen.

314
00:23:51,291 --> 00:23:54,666
Als er maar vertrouwen en respect is.

315
00:23:54,750 --> 00:23:56,458
Als dat vertrouwen er niet is...

316
00:23:57,916 --> 00:24:02,291
is het moeilijk voor een leerling
om die berg te blijven beklimmen.

317
00:24:02,916 --> 00:24:06,333
Vertrouwen is niet alleen van belang
in de sportwereld...

318
00:24:07,541 --> 00:24:09,791
maar op alle gebieden in je leven.

319
00:24:09,875 --> 00:24:11,708
Je ontmoet mensen in je leven...

320
00:24:12,375 --> 00:24:16,833
en soms denk je: Deze persoon
kon weleens heel belangrijk zijn.

321
00:24:16,916 --> 00:24:19,750
Dan is er een connectie
en die moet je erkennen.

322
00:24:19,833 --> 00:24:25,166
Je moet zoveel mogelijk mensen opzoeken
die jou energie geven.

323
00:24:25,833 --> 00:24:30,125
En die mensen
daar vervolgens voor bedanken.

324
00:24:30,208 --> 00:24:35,500
Ik weet nog heel goed dat ze er
een jonge professional bij haalden.

325
00:24:35,583 --> 00:24:38,458
Hij was 27 jaar en heette Robert Lansdorp.

326
00:24:38,541 --> 00:24:43,000
Hij kwam op het perfecte moment.
Ik wilde heel graag tennissen...

327
00:24:43,083 --> 00:24:47,416
en hij nam tennis heel serieus
en was heel veeleisend.

328
00:24:47,500 --> 00:24:50,833
Hij was heel streng voor z'n leerlingen.

329
00:24:50,916 --> 00:24:55,500
Het is een heel persoonlijke relatie,
dus je moet wel een klik hebben samen.

330
00:24:55,583 --> 00:24:58,458
Je moet elkaar begrijpen en respecteren.

331
00:24:58,541 --> 00:25:01,416
Ik ontmoette m'n coach op m'n 14e.

332
00:25:01,500 --> 00:25:04,500
Carlos Rodriguez
is altijd mijn coach geweest.

333
00:25:04,583 --> 00:25:08,875
Ik dacht al heel snel:
Deze man kan mij helpen.

334
00:25:08,958 --> 00:25:11,750
Ik denk dat je als mentor...

335
00:25:12,916 --> 00:25:16,083
veel meer moet doen
dan je leerling leren slaan.

336
00:25:17,291 --> 00:25:20,916
Je moet ze leren hoe ze zich voorbereiden,
hoe ze omgaan met nederlagen.

337
00:25:22,125 --> 00:25:24,583
Hoe ze accepteren
dat ze alles moeten geven.

338
00:25:24,666 --> 00:25:28,708
Hij was meer dan een coach.
Hij was een vader, een broer, een vriend.

339
00:25:28,791 --> 00:25:33,125
Je moet door die ups en downs heen,
door het emotionele gedeelte.

340
00:25:33,208 --> 00:25:38,708
Want daarmee leg je een goede basis.

341
00:25:38,791 --> 00:25:43,875
Als ik hem nodig had, me niet goed voelde
of iets had meegemaakt...

342
00:25:43,958 --> 00:25:48,291
ging ik met hem praten. Hij kende me
heel goed en kon me ook goed helpen.

343
00:25:48,375 --> 00:25:50,708
Je hebt iemand nodig die zegt:

344
00:25:50,791 --> 00:25:56,166
"Je bent goed, dat weten we.
Je moet in jezelf geloven."

345
00:25:56,250 --> 00:26:00,833
Je hebt mensen nodig die je steunen,
maar ook realistisch zijn.

346
00:26:00,916 --> 00:26:04,666
Maar ze moeten vooral positief zijn,
wat er ook gebeurt.

347
00:26:09,958 --> 00:26:11,916
"AVONTUUR IS DE MOEITE WAARD"

348
00:26:12,000 --> 00:26:13,666
In het begin...

349
00:26:13,750 --> 00:26:19,125
beseffen jonge kampioenen nog niet
waar ze aan zijn begonnen.

350
00:26:19,208 --> 00:26:24,291
Om als speler en mens te kunnen groeien,
moet je uit je comfortzone stappen.

351
00:26:24,375 --> 00:26:27,125
Anders zul je nooit echt iets bereiken.

352
00:26:27,208 --> 00:26:28,666
Toen ik 12 was...

353
00:26:28,750 --> 00:26:33,416
ging ik naar Boca Raton in Florida, naar
de Evert Tennis Academy van Chris Evert.

354
00:26:33,500 --> 00:26:36,083
Een paar jaar daarvoor...

355
00:26:36,166 --> 00:26:41,375
op m'n tiende denk ik,
was ik ook in Florida voor een USTA-kamp.

356
00:26:41,458 --> 00:26:46,000
Het tweede jaar zagen de coaches
dat ik beter was geworden.

357
00:26:46,083 --> 00:26:52,416
Ze belden de hoofdcoach in Sydney, Vic
Edwards, en zeiden: "We hebben er een."

358
00:26:52,500 --> 00:26:55,000
Ik wist daar niets van uiteraard.

359
00:26:55,083 --> 00:26:58,416
Toen kreeg ik een kans
van de Duitse tennisfederatie.

360
00:26:58,500 --> 00:27:02,458
Er was nog een trainingsplekje vrij
in Spanje, in Marbella.

361
00:27:02,541 --> 00:27:06,541
Ik zei direct:
"Ik ga, want ik wil beter worden."

362
00:27:06,625 --> 00:27:10,041
Ik ging daarheen
en ik sprak geen woord Engels.

363
00:27:10,750 --> 00:27:16,333
Het voelde alsof ik
op een andere planeet was beland.

364
00:27:16,833 --> 00:27:19,208
Ik had geen idee wat er allemaal gebeurde.

365
00:27:19,291 --> 00:27:21,333
De eerste drie maanden waren zwaar.

366
00:27:21,416 --> 00:27:23,208
Het was een heel andere wereld.

367
00:27:23,291 --> 00:27:25,291
Ik moest sterker worden.

368
00:27:25,375 --> 00:27:29,333
Ik speelde wedstrijden
en trainde elke dag...

369
00:27:29,416 --> 00:27:32,083
en daardoor werd ik nog gedrevener...

370
00:27:32,166 --> 00:27:35,125
want er zaten weinig meiden
op de Academy toen.

371
00:27:35,208 --> 00:27:39,416
Ik kreeg een heel ander leven.
Ik was nooit in Sydney geweest.

372
00:27:39,500 --> 00:27:41,375
Alles draaide om tennis.

373
00:27:41,458 --> 00:27:43,166
Je moet goed beseffen...

374
00:27:43,250 --> 00:27:49,166
dat het haar doel is om de top
van het vrouwentennis te bereiken.

375
00:27:49,250 --> 00:27:52,166
Daar moet je als ouders
wel klaar voor zijn.

376
00:27:58,250 --> 00:28:02,416
Dan gaat er een wereld voor je open.
Je vertrekt uit Los Angeles.

377
00:28:02,500 --> 00:28:05,833
Je gaat meedoen aan landelijke toernooien.

378
00:28:05,916 --> 00:28:09,250
Ze springen op die boot
in de wetenschap...

379
00:28:09,333 --> 00:28:13,333
dat de zee aardig voor ze zal zijn
en de lucht blauw zal zijn.

380
00:28:13,875 --> 00:28:19,333
Ik moest elke avond huilen. Ik huilde
mezelf in slaap. Ik had last van heimwee.

381
00:28:19,833 --> 00:28:22,666
Maar dat heb ik nooit
aan m'n moeder verteld...

382
00:28:22,750 --> 00:28:27,375
want dan zou ze me terughalen
naar Barellan...

383
00:28:27,458 --> 00:28:29,416
en me nooit meer op reis laten gaan.

384
00:28:29,500 --> 00:28:34,166
Ze reizen de hele wereld over
en moeten veel alleen doen.

385
00:28:34,250 --> 00:28:37,166
Ze moeten al jong hun eigen keuzes maken.

386
00:28:37,250 --> 00:28:41,041
Bij m'n eerste landelijke toernooi
was ik 11 jaar oud.

387
00:28:41,125 --> 00:28:45,875
Ik lag soms te huilen in bed 's avonds
omdat ik me zo rot voelde.

388
00:28:45,958 --> 00:28:49,125
Ik woonde bij een gezin
in Little Rock, Arkansas.

389
00:28:49,208 --> 00:28:52,500
Ik sprak geen Frans.
We gingen voor het eerst naar Frankrijk.

390
00:28:52,583 --> 00:28:56,500
We aten vissoep en dat vond ik
niet lekker. Ik voelde me zo rot.

391
00:28:56,583 --> 00:29:00,458
Ik wilde niet onbeleefd zijn
en zeggen dat ik het niet lekker vond.

392
00:29:00,541 --> 00:29:01,916
Toen ik tien was...

393
00:29:02,000 --> 00:29:05,458
moest ik helemaal alleen terugvliegen
vanuit de Verenigde Staten.

394
00:29:05,541 --> 00:29:07,750
Dat is nogal wat als je tien bent.

395
00:29:07,833 --> 00:29:12,833
Je geniet van het moment en je weet
dat er iets kan gaan gebeuren.

396
00:29:12,916 --> 00:29:18,416
Maar je weet niet dat het een lange
en moeilijke weg gaat worden.

397
00:29:18,500 --> 00:29:20,208
Ik word er emotioneel van.

398
00:29:20,291 --> 00:29:24,750
Ik weet niet hoe ik het heb gedaan,
want achteraf gezien...

399
00:29:24,833 --> 00:29:29,333
is het bijna niet
voor te stellen allemaal.

400
00:29:29,416 --> 00:29:34,375
De meeste meiden die kampioen
willen worden, weten wat dat betekent...

401
00:29:34,458 --> 00:29:36,250
en zijn bereid dat te accepteren.

402
00:29:36,333 --> 00:29:39,875
Maar toen ik die eerste hobbels
had overwonnen, was ik om.

403
00:29:39,958 --> 00:29:45,208
Ik vond het geweldig
om toernooien te spelen.

404
00:29:45,291 --> 00:29:49,500
Dan was ik twee dagen thuis en vroeg ik:
"Wanneer gaan we weer?"

405
00:29:49,583 --> 00:29:55,583
Ik deed m'n best, reisde veel
en maakte m'n grote droom waar.

406
00:29:59,291 --> 00:30:04,000
"HOPEN IS DAGDROMEN"
ARISTOTELES

407
00:30:04,083 --> 00:30:07,791
Op m'n achtste
las ik een verhaal in een stripboek.

408
00:30:07,875 --> 00:30:10,750
Het heette Princess.

409
00:30:10,833 --> 00:30:14,916
Het verhaal ging over een jong meisje...

410
00:30:15,000 --> 00:30:19,166
dat werd ontdekt en getraind
en vervolgens naar Wimbledon ging.

411
00:30:19,958 --> 00:30:23,916
Daar speelde ze op een prachtige baan
en ze won.

412
00:30:24,000 --> 00:30:29,708
Op m'n tiende ging ik naar Roland Garros
met m'n moeder. We keken de finale...

413
00:30:29,791 --> 00:30:35,958
tussen Graf en Seles en ik zei tegen haar:
"Ooit sta ik daar en dan ga ik winnen."

414
00:30:36,041 --> 00:30:39,208
En zo ontstond mijn droom.

415
00:30:39,291 --> 00:30:43,166
Op m'n 11e zei ik tegen m'n moeder:
"Ik wil de beste worden."

416
00:30:43,250 --> 00:30:45,458
Maar ze was niet erg onder de indruk.

417
00:30:45,541 --> 00:30:50,000
Ik was tien. Ze keek me aan
en zei iets van: "Natuurlijk."

418
00:30:50,583 --> 00:30:53,625
Ze dacht waarschijnlijk:
droom lekker verder.

419
00:30:53,708 --> 00:30:59,083
Ik was een jaar of tien
en zei in de camera:

420
00:30:59,166 --> 00:31:02,791
"Ik wil de beste tennisser
ter wereld worden."

421
00:31:02,875 --> 00:31:09,208
Slechts een op de miljoen kan
de nummer één van de wereld worden.

422
00:31:09,291 --> 00:31:14,291
Het zijn nog maar kinderen van zes, acht
of tien, maar toch hebben ze al een droom.

423
00:31:14,875 --> 00:31:17,625
En die droom is zo levendig en sterk...

424
00:31:17,708 --> 00:31:23,375
dat ze voor een heel lange tijd
gefocust en toegewijd kunnen blijven.

425
00:31:24,041 --> 00:31:27,708
Ik denk dat we moeten dromen...

426
00:31:28,458 --> 00:31:31,666
en altijd van elk moment moeten genieten.

427
00:31:31,750 --> 00:31:36,666
Dankzij de droom ontstaat
en begint de reis.

428
00:31:37,333 --> 00:31:39,916
Ze hebben een visie...

429
00:31:40,000 --> 00:31:45,750
en de discipline om de klus te klaren...

430
00:31:45,833 --> 00:31:49,583
zonder hoop
dat het ook echt gaat gebeuren.

431
00:31:49,666 --> 00:31:55,375
Maar ze zijn zo vasthoudend dat ze net
zolang doorgaan tot de droom realiteit is.

432
00:31:55,458 --> 00:31:58,416
Deze dames wisten niet
dat ze de top zouden bereiken.

433
00:31:58,500 --> 00:32:02,583
Dat was wel hun droom en hun doel
en daar hebben ze voor gestreden...

434
00:32:02,666 --> 00:32:04,416
maar ze hadden geen garantie.

435
00:32:04,500 --> 00:32:09,791
Een kinderbrein heeft een heel ander
begrip van tijd dan wij volwassenen.

436
00:32:10,500 --> 00:32:13,083
Voor een kind is een jaar heel lang.

437
00:32:13,833 --> 00:32:15,750
Dus dit is een hele prestatie.

438
00:32:16,333 --> 00:32:19,625
Iedereen vond die droom maar gestoord.

439
00:32:19,708 --> 00:32:25,791
Ik praat veel over drie droom,
want ik denk dat als je iets echt wilt...

440
00:32:25,875 --> 00:32:29,958
en al het mogelijke geeft
om die droom te realiseren...

441
00:32:30,041 --> 00:32:31,750
dat ook mogelijk is.

442
00:33:25,833 --> 00:33:30,125
"JE MOET GELD UITGEVEN
OM GELD TE VERDIENEN"

443
00:33:30,500 --> 00:33:34,041
Tennis is een heel dure sport.

444
00:33:34,125 --> 00:33:36,458
Heel erg duur.

445
00:33:36,541 --> 00:33:39,958
Eerst moet je
tegen de beste kinderen uit jouw plaats...

446
00:33:40,041 --> 00:33:45,666
dan tegen de beste kinderen uit je regio,
uit je land en dan ga je internationaal.

447
00:33:45,750 --> 00:33:48,083
Je moet je materiaal kopen...

448
00:33:48,166 --> 00:33:51,083
en je aansluiten
bij een tennisacademie of tennisclub.

449
00:33:51,166 --> 00:33:54,416
Dat lidmaatschap kost geld,
die academie kost geld.

450
00:33:54,500 --> 00:33:56,416
Als een juniorspeler begint...

451
00:33:56,500 --> 00:34:02,333
wordt die geholpen door de federatie,
of de ouders dragen een groot deel bij.

452
00:34:02,416 --> 00:34:06,125
Je moet het geluk hebben
dat je van een federatie komt...

453
00:34:06,208 --> 00:34:11,583
van een land dat spelers kan bijstaan
die verderop willen.

454
00:34:11,666 --> 00:34:14,333
Je moet naar Azië,
naar het Midden-Oosten...

455
00:34:14,416 --> 00:34:17,458
naar Zuid-Amerika
en op allerlei ondergronden spelen.

456
00:34:17,541 --> 00:34:19,708
Dat vereist steeds weer ander materiaal.

457
00:34:19,791 --> 00:34:24,541
Je moet je coach betalen,
je verblijft in allerlei hotels...

458
00:34:24,625 --> 00:34:27,083
wereldwijd.
-De meesten kunnen dat niet betalen.

459
00:34:27,166 --> 00:34:30,708
Deze mensen komen vaak
uit heel normale gezinnen.

460
00:34:30,791 --> 00:34:34,625
Ik moest huilen omdat ik het
niet kon betalen en toen zei m'n moeder:

461
00:34:34,708 --> 00:34:38,833
"Het komt goed. Ooit zul je spelen."
-Ik was negen en had m'n eerste toernooi.

462
00:34:38,916 --> 00:34:42,833
M'n vader was mee en m'n moeder moest
geld komen brengen, want dat was op.

463
00:34:43,333 --> 00:34:49,625
Ik had dit nooit bereikt als de bevolking
van Barellan me niet had gesteund.

464
00:34:49,708 --> 00:34:53,833
Ze steunden niet alleen mij,
maar de hele familie.

465
00:34:53,916 --> 00:34:57,458
Ze betaalden m'n koffer en kleding,
want wij konden het niet betalen.

466
00:34:57,541 --> 00:35:01,833
Dat stadje lag 50 kilometer verderop,
maar dat was toen een hele afstand.

467
00:35:01,916 --> 00:35:04,833
We hadden geen auto.
We gingen met de motor.

468
00:35:04,916 --> 00:35:07,666
M'n moeder zal wel
met de bus zijn gekomen.

469
00:35:07,750 --> 00:35:12,500
Tennis was niet erg populair in Servië,
dus er was geen ondersteuning.

470
00:35:12,583 --> 00:35:17,083
Toen ik 12 was, nog voor ik
het Spaanse kampioenschap won...

471
00:35:17,166 --> 00:35:21,708
vond ik een bedrijf dat in me geloofde,
genaamd Pasta La Familia.

472
00:35:21,791 --> 00:35:26,333
Ze waren dol op tennis. Ze sponsorden me.
Ze zeiden: "Dat gaan we doen."

473
00:35:26,416 --> 00:35:32,208
Ik was 14 of 15
toen m'n manager in beeld kwam.

474
00:35:32,291 --> 00:35:35,875
Hij was toen m'n sponsor.
Dat was heel belangrijk voor mij.

475
00:35:35,958 --> 00:35:39,833
Er was iemand buiten Servië die
in me geloofde en in me wilde investeren.

476
00:35:39,916 --> 00:35:45,791
Ik moet ze bedanken. Ze stonden altijd
klaar, ook toen ik nog geen kampioen was.

477
00:35:45,875 --> 00:35:49,750
Toen ik nog een normaal kind was.
Ze waren m'n engelen.

478
00:35:49,833 --> 00:35:52,458
Ze hadden op me gewacht en hielpen me.

479
00:35:52,541 --> 00:35:57,041
We hadden allemaal hetzelfde doel
en het is goed afgelopen.

480
00:36:01,708 --> 00:36:03,750
"HET LEVEN BELOONT ALLEEN
HARD WERKEN"

481
00:36:03,833 --> 00:36:06,625
Ik had het leuke gehad.
Nu was het werken geblazen.

482
00:36:06,708 --> 00:36:10,875
Na het vertrek uit m'n land was ik
zes jaar alleen. Geen coach, niemand.

483
00:36:11,708 --> 00:36:17,833
Het ging best goed. Ik ging trainen
en heb nooit meer achterom gekeken.

484
00:36:17,916 --> 00:36:21,583
Ik geloofde alleen in hard werken.
Dat loont altijd.

485
00:36:22,041 --> 00:36:26,583
Er wordt weleens gezegd dat je
minstens 10.000 uur moet oefenen...

486
00:36:26,666 --> 00:36:28,541
om ergens expert in te worden.

487
00:36:28,625 --> 00:36:34,083
Ik moest opstaan, op een bepaalde manier
eten, opwarmen en dan trainen.

488
00:36:34,166 --> 00:36:37,125
Twee uur naar de sportschool,
vier uur trainen.

489
00:36:37,208 --> 00:36:38,708
Als je wilt spelen...

490
00:36:38,791 --> 00:36:44,291
halve volleys wilt kunnen slaan
en onmogelijke ballen wilt halen...

491
00:36:44,375 --> 00:36:50,166
dan moet je daarvoor werken.
Daar moet je echt voor werken.

492
00:36:50,250 --> 00:36:55,000
Je moet niet alleen lichamelijk trainen,
maar ook geestelijk.

493
00:36:55,083 --> 00:36:59,250
Misschien ben je wel
een ongelofelijk harde werker...

494
00:36:59,333 --> 00:37:03,208
en lukt het je op die manier
om je reis te voltooien.

495
00:37:03,291 --> 00:37:06,375
De voorbereiding is nog het zwaarst.

496
00:37:07,458 --> 00:37:12,458
Je staat heel veel uren op de baan om je
voor te bereiden op dat ene moment...

497
00:37:12,541 --> 00:37:17,541
waarop je een wedstrijd gaat spelen,
zodat je echt 100% voorbereid bent.

498
00:37:17,625 --> 00:37:22,000
Het lastigste is nog
om nieuwe hersencircuits aan te maken.

499
00:37:22,083 --> 00:37:24,708
Dat is heel moeilijk voor de hersenen.

500
00:37:24,791 --> 00:37:30,250
Als ik aan het trainen was
en het echt afzien was...

501
00:37:30,333 --> 00:37:33,791
dan zette ik toch door
en voelde ik me na afloop heel goed.

502
00:37:33,875 --> 00:37:38,458
Heel vroeg uit bed, naar school,
of eerst tennissen en dan naar school...

503
00:37:38,541 --> 00:37:43,333
daarna nog wat andere lessen volgen
en dan weer slapen.

504
00:37:43,416 --> 00:37:45,708
Zo zagen mijn dagen eruit.

505
00:37:45,791 --> 00:37:50,833
Het leek wel of ik soldaat was
in het leger.

506
00:37:50,916 --> 00:37:56,041
Haar hersenen bouwen
een bibliotheek aan patronen op.

507
00:37:56,708 --> 00:38:01,666
Patronen van balgedrag,
maar ook spelpatronen.

508
00:38:01,750 --> 00:38:04,916
En die bibliotheek kan ze gebruiken
bij haar eigen spel.

509
00:38:05,833 --> 00:38:09,250
Dat geeft me kracht.
Zo van: Die stap heb ik gezet.

510
00:38:09,333 --> 00:38:12,541
Als dat gebeurt tijdens de wedstrijd,
kan ik dat aan.

511
00:38:12,625 --> 00:38:16,083
Je maakt jezelf lichamelijk,
emotioneel en mentaal sterker.

512
00:38:16,166 --> 00:38:20,708
Als je twee van die dingen hebt,
is dat heel veelbelovend.

513
00:38:20,791 --> 00:38:26,250
Het wordt je wereld. Je kent geen
andere wereld meer dan de tenniswereld.

514
00:38:30,333 --> 00:38:33,333
"ZELFS VAN JE VIJANDEN KUN JE LEREN"
OVIDIUS

515
00:38:35,333 --> 00:38:41,583
Rivaliteit is een must
als een leerling de top wil bereiken.

516
00:38:42,500 --> 00:38:47,666
Je moet leren omgaan
met minder fijne situaties.

517
00:38:47,750 --> 00:38:51,583
Je rivaal verschijnt niet ineens
halverwege je carrière...

518
00:38:51,666 --> 00:38:55,541
je rivaal is er vanaf het allereerste
begin en zal er ook altijd zijn.

519
00:38:55,625 --> 00:39:00,375
Ik won als eerste van m'n moeder.
-Ik heb m'n oma verslagen.

520
00:39:00,458 --> 00:39:03,708
Dat hoort bij tennis,
vanaf het moment dat je je racket pakt.

521
00:39:03,791 --> 00:39:08,958
Voor mij is dat het moment dat je
het veld op loopt met je tegenstander.

522
00:39:09,041 --> 00:39:11,000
Iedereen is daar voor jullie.

523
00:39:11,083 --> 00:39:15,166
Ze zeggen dat iedereen je rivaal is,
maar aan het begin ken je nog niemand.

524
00:39:15,250 --> 00:39:19,208
Op dat moment besef je nog niet
wie je rivalen zijn.

525
00:39:19,291 --> 00:39:24,000
Je komt net kijken
en doet zo goed mogelijk je best.

526
00:39:24,083 --> 00:39:26,125
Ik weet niet altijd evenveel
over de ander.

527
00:39:26,208 --> 00:39:31,041
Als ze eenmaal bekend worden,
kom ik ook meer over ze te weten.

528
00:39:31,125 --> 00:39:35,833
Maar anders zie ik een naam of gezicht
aan de andere kant van het net.

529
00:39:35,916 --> 00:39:38,916
Ik probeer gewoon m'n ballen in te slaan.

530
00:39:39,333 --> 00:39:41,666
Je begint natuurlijk onderaan...

531
00:39:41,750 --> 00:39:46,875
en dan probeer je wat wedstrijden
te winnen en sterker te worden.

532
00:39:46,958 --> 00:39:50,166
Haar hersenen gaan zich nu
op iets heel anders richten:

533
00:39:50,250 --> 00:39:52,208
de tegenstander leren begrijpen.

534
00:39:52,291 --> 00:39:58,041
En dat is de eerste stap op weg
naar het begrijpen van de bal.

535
00:39:58,125 --> 00:40:00,416
Ik noem dat lichaamsbewaking.

536
00:40:00,500 --> 00:40:04,875
Je moet je slecht voelen
en er flink van langs krijgen op de baan.

537
00:40:04,958 --> 00:40:08,041
Rivalen zorgen dat ik beter ga spelen.

538
00:40:08,125 --> 00:40:12,000
Daardoor ben ik echt beter gaan spelen...

539
00:40:12,083 --> 00:40:15,500
en een betere tennisser geworden:

540
00:40:15,583 --> 00:40:20,916
door de Evonne Goolagongs,
Billie Jean Kings en Martina Navratilovas.

541
00:40:21,000 --> 00:40:24,750
Door je tegenstander
haal je het onderste uit de kan.

542
00:40:24,833 --> 00:40:26,875
Daar word je beter van.

543
00:40:26,958 --> 00:40:33,750
Dat motiveert je en stimuleert je
om nog beter te worden...

544
00:40:33,833 --> 00:40:36,291
mentaal, lichamelijk en emotioneel.

545
00:40:36,375 --> 00:40:41,625
Je moet je grenzen opzoeken en op je best
spelen, want daar word je toe gedwongen.

546
00:40:41,708 --> 00:40:47,041
De moderne neurowetenschap heeft cellen
gevonden die deze bewaking uitvoeren...

547
00:40:47,125 --> 00:40:49,166
zogenaamde spiegelneuronen.

548
00:40:49,250 --> 00:40:53,750
Spiegelneuronen helpen ons
ons te verdiepen in anderen...

549
00:40:53,833 --> 00:40:55,916
en te voorspellen wat zij gaan doen.

550
00:40:56,000 --> 00:40:59,625
Ze moet een slag dus voorspellen
voordat die plaatsvindt.

551
00:40:59,708 --> 00:41:03,750
Je moet dus slim zijn
en logisch kunnen nadenken.

552
00:41:03,833 --> 00:41:09,166
Als die topsporters
de medische wereld in zouden gaan...

553
00:41:09,250 --> 00:41:12,416
en dat gebeurt vaak,
dan zou dat heel goed gaan.

554
00:41:12,500 --> 00:41:16,125
Ze functioneren namelijk onbewust
al op een heel hoog niveau.

555
00:41:16,208 --> 00:41:19,125
Het is niet zomaar een sport,
het is veel meer.

556
00:41:19,208 --> 00:41:25,208
Toptennissers zien de kleinste beweging
van hun tegenstander...

557
00:41:27,291 --> 00:41:31,625
in de meest kritieke lichaamsdelen,
waardoor ze weten wat er gaat gebeuren.

558
00:41:33,416 --> 00:41:38,416
Het is daarom vrij waarschijnlijk
dat heel goede spelers...

559
00:41:38,500 --> 00:41:40,833
ook heel goede spiegelneuronen hebben.

560
00:41:40,916 --> 00:41:47,666
In het begin zag ik mijn held
als mijn grote rivale: Margaret Court.

561
00:41:47,750 --> 00:41:53,833
Chris Evert en Martina Navratilova
maakten elkaar elk weekend aan het huilen.

562
00:41:53,916 --> 00:41:55,958
Iemand zat te huilen in de kleedkamer.

563
00:41:56,041 --> 00:41:59,500
We hadden allebei misschien
meer titels gewonnen zonder de ander...

564
00:41:59,583 --> 00:42:03,333
maar dan waren we ook
nooit zo goed geworden.

565
00:42:03,416 --> 00:42:08,666
Die rivaliteit bleef. Ze hadden wel 80
keer tegenover elkaar gestaan in 20 jaar.

566
00:42:08,750 --> 00:42:11,666
Ze was m'n grote rivale.
We hielden elkaar scherp.

567
00:42:11,750 --> 00:42:17,291
Mijn eerste rivale, die ik ook
de rest van m'n carrière zou houden...

568
00:42:17,375 --> 00:42:18,583
was Justine Henin.

569
00:42:18,666 --> 00:42:20,208
Met Kim was wel bijzonder.

570
00:42:20,291 --> 00:42:24,416
We kwamen uit hetzelfde land
en lagen echt onder een vergrootglas.

571
00:42:24,500 --> 00:42:28,666
Tracy Austin was m'n eerste vijand,
m'n eerste rivale.

572
00:42:28,750 --> 00:42:32,750
We speelden als junioren tegen elkaar
en later als professionals.

573
00:42:32,833 --> 00:42:38,583
Ik wilde niet net als zij zijn,
maar ik bewonderde haar wel.

574
00:42:38,666 --> 00:42:45,125
Ze waren totaal verschillend qua stijl,
persoonlijkheid, uiterlijk en achtergrond.

575
00:42:45,208 --> 00:42:48,250
Achteraf was het een beetje gemaakt...

576
00:42:48,333 --> 00:42:53,208
en groeide het uit tot iets geweldigs.

577
00:42:53,291 --> 00:42:57,833
Ze wilden elkaar alle hoeken laten zien,
maar respecteerden elkaar ook.

578
00:42:57,916 --> 00:43:04,291
Wij hadden een gezonde rivaliteit
waar we allebei beter van werden.

579
00:43:04,375 --> 00:43:08,625
Ik mocht haar niet tijdens m'n carrière.

580
00:43:08,708 --> 00:43:15,291
Maar toen ik volwassener werd, besefte
ik gelukkig dat ik moest veranderen.

581
00:43:15,375 --> 00:43:18,875
Toen zijn we
heel goede vriendinnen geworden.

582
00:43:18,958 --> 00:43:24,333
Ze is nu een van m'n beste vriendinnen.
We zijn heel close.

583
00:43:24,416 --> 00:43:26,583
Vrouwen zijn emotioneel.

584
00:43:26,666 --> 00:43:32,083
Wij zijn gevoelig,
voelen sympathie en medelijden...

585
00:43:32,166 --> 00:43:33,791
en meer van dat soort dingen.

586
00:43:33,875 --> 00:43:36,041
Op het veld zijn we tegenstanders...

587
00:43:36,125 --> 00:43:39,041
en proberen we elkaar
niet als vriendinnen te zien.

588
00:43:39,125 --> 00:43:42,416
Dan doen we gewoon ons best
en proberen we te winnen.

589
00:43:42,500 --> 00:43:48,083
Het zegt iets over iemands kwaliteiten
als je iemands rivaal bent...

590
00:43:48,916 --> 00:43:53,083
en tegelijkertijd bevriend bent.

591
00:43:54,416 --> 00:43:56,375
Dat realiseer ik me nu pas.

592
00:43:56,458 --> 00:43:58,500
Een belangrijk moment voor mij...

593
00:43:58,583 --> 00:44:03,458
was toen Martina Navratilova me belde
of ik met haar wilde dubbelen.

594
00:44:03,541 --> 00:44:08,333
We mochten elkaar altijd graag.
Ze maakt me vaak aan het lachen.

595
00:44:08,416 --> 00:44:12,750
We hadden
een heel bijzondere klik samen...

596
00:44:12,833 --> 00:44:16,750
waardoor veel mensen ons
als het beste dubbelteam ooit zagen.

597
00:44:16,833 --> 00:44:20,416
Het is wel grappig.
Pam was m'n partner en Chris m'n rivale...

598
00:44:20,500 --> 00:44:24,291
maar dat waren wel de twee mensen
die ik onvoorwaardelijk vertrouwde.

599
00:44:24,375 --> 00:44:28,250
Tegen hen kon ik alles zeggen.

600
00:44:28,333 --> 00:44:33,916
Ik kon ze midden in de nacht bellen en dan
zouden ze direct in 't vliegtuig springen.

601
00:44:34,000 --> 00:44:38,291
Buiten de baan zijn we vriendinnen
en hebben we het gezellig samen.

602
00:44:38,375 --> 00:44:44,000
Anders zou het ook wel
heel eenzaam worden.

603
00:44:44,083 --> 00:44:46,791
Als je verliest,
het publiek tegen je hebt...

604
00:44:46,875 --> 00:44:52,166
of het gewoon niet loopt, hoe hard je ook
je best doet, kan het eenzaam worden.

605
00:44:52,250 --> 00:44:56,625
Dit is een een-op-een sport.
Het is een eenzame sport.

606
00:44:56,708 --> 00:45:01,333
Het spreekt mensen aan die het niet
erg vinden om dingen alleen te doen...

607
00:45:01,416 --> 00:45:04,166
en de reis te beginnen.

608
00:45:04,250 --> 00:45:07,750
Dit is altijd een eenzame missie.

609
00:45:08,666 --> 00:45:13,166
Je zult regelmatig denken:
Niemand begrijpt dit.

610
00:45:13,250 --> 00:45:16,375
Soms voelt het
alsof je op een eiland bent op de baan.

611
00:45:16,458 --> 00:45:19,833
Je staat daar alleen
en je team staat op afstand.

612
00:45:19,916 --> 00:45:22,708
Maar alle spelers, ikzelf ook...

613
00:45:22,791 --> 00:45:27,208
hebben een geweldig team
dat ze aanmoedigt...

614
00:45:27,291 --> 00:45:31,875
ze zelfvertrouwen geeft,
ze door de dalen heen helpt...

615
00:45:31,958 --> 00:45:35,333
en mee staat te juichen boven aan de berg.

616
00:45:35,416 --> 00:45:37,458
Je wint niet alleen.

617
00:45:38,125 --> 00:45:42,583
Als je denkt dat je het alleen
hebt gedaan, dan zit je ernaast.

618
00:45:42,666 --> 00:45:45,583
Het werkt als een piramide.

619
00:45:45,666 --> 00:45:49,708
Die bestaat uit de familie,
de coach en de leerling.

620
00:45:49,791 --> 00:45:52,916
Het is een individuele sport,
maar je hebt je team nodig.

621
00:45:53,000 --> 00:45:57,208
Niet iedereen heeft zo'n team
aan het begin.

622
00:45:57,291 --> 00:46:01,833
In het begin bestaat je team
uit je moeder of je vader en je coach.

623
00:46:02,583 --> 00:46:05,125
Op een bepaald moment groeit dat team.

624
00:46:05,208 --> 00:46:09,416
Die structuur moet gezond zijn
wil die persoon daar beter van worden.

625
00:46:09,500 --> 00:46:14,333
Niet alleen qua tennisspel,
maar ook qua persoon.

626
00:46:14,416 --> 00:46:19,333
Het gaat om de begeleiding.
Je zit echt in een bubbel.

627
00:46:19,833 --> 00:46:26,083
Ze kunnen op die mensen rekenen
en ze alles in vertrouwen vertellen.

628
00:46:26,166 --> 00:46:30,291
Hun entourage is heel belangrijk voor ze.

629
00:46:30,375 --> 00:46:35,291
Het is ook belangrijk
om tijd te hebben voor jezelf...

630
00:46:35,375 --> 00:46:38,375
en je team soms in het hotel
of thuis achter te laten.

631
00:46:38,458 --> 00:46:43,875
Als ze alleen voor tennis leven
en daar 24 uur per dag aan denken...

632
00:46:43,958 --> 00:46:47,833
zullen ze geen kampioen worden.
Dat weet ik zeker.

633
00:46:48,291 --> 00:46:54,500
Je moet een goede balans vinden
tussen je werk en de rest van je leven.

634
00:46:54,583 --> 00:46:58,083
Uiteindelijk is de sporter de leider.

635
00:46:58,166 --> 00:47:04,500
De sporter pept iedereen op. Dat doen wij
niet. De sporter wijst ons de weg.

636
00:47:04,583 --> 00:47:10,416
Nogmaals, het is een individuele sport.
Jij staat in je eentje op de baan.

637
00:47:10,500 --> 00:47:12,708
Niet je moeder, je vader of je coach.

638
00:47:12,791 --> 00:47:15,375
Je staat alleen op die baan
en moet zien te winnen.

639
00:47:15,458 --> 00:47:21,666
Als je wint, krijg je alle lof. Als je
verliest, is dat helemaal jouw schuld.

640
00:47:21,750 --> 00:47:26,916
Je hebt geen vervangers
en je coach mag niet continu bij je zijn.

641
00:47:27,000 --> 00:47:28,541
De tijd gaat niet stilstaan.

642
00:47:29,125 --> 00:47:30,458
Jij moet het doen.

643
00:47:38,958 --> 00:47:43,958
"FALEN LEIDT JUIST TOT SUCCES"
CHINEES GEZEGDE

644
00:47:48,166 --> 00:47:52,166
Ik wil winnen. Verliezen betekent falen.

645
00:47:55,541 --> 00:47:56,458
Ik wil winnen.

646
00:47:57,666 --> 00:48:02,125
Ik vond verliezen vreselijk. Of ik nu
tenniste of voetbalde, ik wilde winnen.

647
00:48:03,166 --> 00:48:07,375
Ik ging alleen door met die pianolessen
omdat ik beter wilde zijn dan m'n zus.

648
00:48:09,708 --> 00:48:11,583
Ik was heel erg fanatiek.

649
00:48:12,541 --> 00:48:19,000
Misschien wees dat er al op dat ik toch
wat fanatieker was dan anderen.

650
00:48:20,583 --> 00:48:24,541
Ik wil gewoon winnen.
-Ik zag het als een uitdaging.

651
00:48:25,208 --> 00:48:27,125
Ik streed altijd tegen mezelf.

652
00:48:27,208 --> 00:48:30,791
Dan ging ik fietsen in onze tuin...

653
00:48:30,875 --> 00:48:34,125
en dan de tijd bijhouden
om te zien hoe snel ik ging.

654
00:48:34,208 --> 00:48:38,333
En dan proberen sneller te gaan.
Dat deed ik helemaal alleen.

655
00:48:38,958 --> 00:48:42,916
Het is een soort behoefte.
Je hebt dat gewoon nodig.

656
00:48:43,000 --> 00:48:47,583
Je hebt het nodig
omdat je jezelf helemaal geeft.

657
00:48:48,416 --> 00:48:51,875
Of je nu wat ouder bent of nog jong,
je wilt winnen.

658
00:48:52,750 --> 00:48:56,458
Dit klinkt misschien heel fout,
maar het was een soort drug.

659
00:48:56,875 --> 00:49:02,500
Ik genoot ervan als ik won,
van dat gevoel als ik een wedstrijd won.

660
00:49:02,583 --> 00:49:04,250
Dat werkt verslavend.

661
00:49:05,000 --> 00:49:06,500
Het is verslavend.

662
00:49:06,583 --> 00:49:12,291
Alle topsporters zijn verslaafd
aan dat positieve gevoel.

663
00:49:12,791 --> 00:49:16,583
De nucleus accumbens
zit vol met neuronen...

664
00:49:16,666 --> 00:49:20,666
die zogenaamde gelukshormonen vrijgeven:

665
00:49:20,750 --> 00:49:24,458
endogene opioïden
zoals endorfine en dopamine.

666
00:49:24,541 --> 00:49:27,875
Als je kampioen wilt worden,
op wat voor gebied dan ook...

667
00:49:27,958 --> 00:49:31,333
in het bedrijfsleven,
in het gewone leven of als moeder...

668
00:49:31,416 --> 00:49:33,416
dan zul je soms moeten falen.

669
00:49:33,500 --> 00:49:35,375
Hoe reageer ik daarop?

670
00:49:35,458 --> 00:49:39,291
Ik heb even tijd nodig
om tot rust te komen...

671
00:49:39,375 --> 00:49:42,583
en dan kan ik een paar uur later...

672
00:49:42,666 --> 00:49:46,416
met m'n coach en met m'n team
om de tafel gaan.

673
00:49:46,500 --> 00:49:51,750
En daarna ga ik zo weer door
naar het volgende toernooi.

674
00:49:51,833 --> 00:49:54,750
Tennis is een heel complexe sport.

675
00:49:54,833 --> 00:49:59,750
Het vraagt niet alleen veel van je lijf,
maar ook van je hersenen.

676
00:49:59,833 --> 00:50:02,125
Je moet ook mentaal sterk zijn...

677
00:50:02,208 --> 00:50:06,458
en uitzoeken hoe je
nog een tandje bij kunt zetten.

678
00:50:06,541 --> 00:50:12,791
Dat begint en eindigt met een drive van
binnenuit, zowel mentaal als emotioneel.

679
00:50:12,875 --> 00:50:17,875
Om dit mentaal te kunnen opbrengen,
moet je hoog scoren op drie punten:

680
00:50:17,958 --> 00:50:21,291
zelfbewustzijn, emotionele veerkracht...

681
00:50:21,375 --> 00:50:24,500
en een positieve instelling
kunnen vasthouden.

682
00:50:24,583 --> 00:50:28,333
Zelfbewustzijn is heel belangrijk
voor topsporters.

683
00:50:28,416 --> 00:50:33,416
En je moet weten wat je sterke punten zijn
en die altijd weer toepassen.

684
00:50:33,500 --> 00:50:36,791
Wat ik zo mooi vind met alle sporten...

685
00:50:36,875 --> 00:50:41,000
is zien hoe kampioenen
weer opnieuw beginnen.

686
00:50:41,083 --> 00:50:43,833
Dat is een geweldige levensles
voor iedereen.

687
00:50:43,916 --> 00:50:48,500
Topspelers moeten emotioneel
ontzettend veerkrachtig zijn.

688
00:50:49,166 --> 00:50:52,125
Je hebt geen twee weken
om jezelf zielig te vinden.

689
00:50:52,208 --> 00:50:55,541
Je moet weer terugveren
en de volgende dag gewoon weer spelen.

690
00:50:55,625 --> 00:51:00,666
Verliezen is leerzamer dan winnen.
Als je verliest, denk je:

691
00:51:00,750 --> 00:51:06,250
Ik moet aan m'n volley en m'n bewegingen
werken, want ik wil niet verliezen.

692
00:51:06,333 --> 00:51:08,166
M'n vader zei tegen me:

693
00:51:08,250 --> 00:51:13,666
"Het gaat er niet om hoe je verliest,
het gaat erom hoe je daarvan terugkomt."

694
00:51:15,500 --> 00:51:18,666
Ik word er beter van als ik verlies.
Ik vind het niet fijn...

695
00:51:18,750 --> 00:51:22,708
maar het zorgt wel dat ik beter word
en daardoor minder verlies.

696
00:51:23,291 --> 00:51:25,958
Soms word je er beter van als je verliest.

697
00:51:26,041 --> 00:51:29,750
Maar je moet ook leren
van je overwinningen.

698
00:51:29,833 --> 00:51:33,250
Daar werd ik nog gretiger van
en het deed me inzien...

699
00:51:33,333 --> 00:51:38,833
dat ik nog harder moest werken om beter
te worden, zodat ik niet zou verliezen.

700
00:51:38,916 --> 00:51:43,000
Je moet leren van dingen die goed gingen,
van hoe je je toen voelde...

701
00:51:43,083 --> 00:51:46,041
en proberen te leren
van je overwinningen...

702
00:51:46,125 --> 00:51:49,333
maar ook van je nederlagen natuurlijk.

703
00:51:49,416 --> 00:51:51,458
Sommige spelers...

704
00:51:51,541 --> 00:51:57,250
kunnen gewoon doorgaan zonder
stil te staan bij wat er is gebeurd.

705
00:51:57,333 --> 00:52:00,541
Daar heb ik heel veel bewondering voor.

706
00:52:01,166 --> 00:52:06,166
Ze gaan elke dag weer
terug naar de tekentafel...

707
00:52:06,250 --> 00:52:09,958
om lichamelijk, mentaal
en emotioneel beter te worden.

708
00:52:10,041 --> 00:52:12,708
Kampioenen zijn altijd gemotiveerd.

709
00:52:12,791 --> 00:52:16,375
Dat verlangen om te winnen
is niet te onderdrukken.

710
00:52:16,458 --> 00:52:20,000
De tweede plek is niet goed genoeg.
Ik moet winnen.

711
00:52:20,083 --> 00:52:23,291
Ik vond verliezen vreselijk,
dus ik moest wel winnen.

712
00:52:23,375 --> 00:52:25,958
Dat is de ultieme sportervaring.

713
00:52:26,041 --> 00:52:32,666
Iemand tegenover een sterke tegenstander
zien verliezen en zien denken:

714
00:52:32,750 --> 00:52:35,708
Hoe kan ik deze wedstrijd toch nog winnen?

715
00:52:38,916 --> 00:52:41,583
Al ga ik dood,
ik ga niet van jou verliezen.

716
00:52:43,666 --> 00:52:47,291
Dat is het kenmerk van een echte kampioen.

717
00:52:47,375 --> 00:52:49,916
Niemand sterft in deze oorlog...

718
00:52:50,000 --> 00:52:52,666
maar het brein staat toch
in de oorlogsstand.

719
00:53:02,375 --> 00:53:03,625
Mijn hemel.

720
00:53:05,916 --> 00:53:11,750
Soms zeggen mensen: "Jij bent
zo fanatiek." Dat is best kleinerend.

721
00:53:12,708 --> 00:53:15,958
Dat zeggen ze alleen over vrouwen,
nooit over mannen.

722
00:53:16,041 --> 00:53:18,583
Het spreekt voor zich
dat die fanatiek zijn.

723
00:53:18,666 --> 00:53:21,583
Mannen horen fanatiek te zijn,
maar vrouwen dus niet.

724
00:53:22,250 --> 00:53:26,625
Ik wist als meisje al
dat dingen anders werkten dan bij jongens.

725
00:53:26,708 --> 00:53:31,833
Ik wist dat mensen naar jongens luisterden
en dat die meer kansen hadden.

726
00:53:31,916 --> 00:53:37,666
Ik wist dat ik het moeilijker zou krijgen
dan wanneer ik een jongen was geweest.

727
00:53:42,875 --> 00:53:46,291
Ik wilde dat mannen en vrouwen
alles samen zouden doen.

728
00:53:46,875 --> 00:53:48,833
Alle toernooien, alles.

729
00:53:48,916 --> 00:53:52,833
De mannen wezen ons af en dat
bleven ze doen, maar ik bleef aandringen.

730
00:53:52,916 --> 00:53:57,833
Dat waren m'n vrienden. Mannen met wie ik
danste en ging eten, maar ze wezen me af.

731
00:53:57,916 --> 00:54:01,041
Ze lachten ons uit,
alsof we het niet serieus meenden.

732
00:54:01,125 --> 00:54:05,791
Billie wilde mannen en vrouwen
altijd al bij elkaar krijgen.

733
00:54:05,875 --> 00:54:09,250
Haar opvatting was:
Zo zou de wereld eruit moeten zien.

734
00:54:09,875 --> 00:54:15,541
Vrouwen moeten hetzelfde worden behandeld
als mannen en dezelfde kansen krijgen.

735
00:54:15,625 --> 00:54:17,041
Ik geloofde in haar.

736
00:54:17,125 --> 00:54:20,416
Mijn plan B was
om iets anders te bedenken.

737
00:54:20,500 --> 00:54:25,208
Billie belde een vrouw,
genaamd Gladys Heldman.

738
00:54:25,291 --> 00:54:27,791
Zij was de uitgever van Tennis Magazine.

739
00:54:27,875 --> 00:54:31,291
Wil jij een toernooi voor ons opzetten?
Kunnen we iets bedenken?

740
00:54:31,375 --> 00:54:33,083
Gladys vond een sponsor...

741
00:54:33,166 --> 00:54:37,583
en zo ontstond het eerste professionele
toernooi alleen voor vrouwen...

742
00:54:37,666 --> 00:54:41,291
buiten de gevestigde orde om,
voor 5000 dollar in Houston.

743
00:54:41,375 --> 00:54:46,291
Als we terugdenken aan vroeger,
denken we altijd terug aan 1970.

744
00:54:46,375 --> 00:54:50,541
Toen begonnen de eerste negen
en Gladys Heldman het toernooi.

745
00:54:51,208 --> 00:54:53,041
En die negen vrouwen...

746
00:54:53,625 --> 00:54:57,875
die het aandurfden om in opstand te komen
tegen de gevestigde orde...

747
00:54:57,958 --> 00:55:01,208
moesten een contract
van één dollar tekenen om mee te doen.

748
00:55:01,291 --> 00:55:06,583
Op het moment dat we dat contract
tekenden, is het vrouwentennis geboren.

749
00:55:08,708 --> 00:55:12,791
Artikel IX werd aangenomen in 1972.

750
00:55:12,875 --> 00:55:15,125
Dat verbiedt discriminatie op geslacht.

751
00:55:15,208 --> 00:55:17,958
Als je geld van de regering krijgt...

752
00:55:18,041 --> 00:55:22,708
moet dat bedrag
voor mannen en vrouwen even hoog zijn.

753
00:55:22,791 --> 00:55:26,541
Daardoor werd het mogelijk...

754
00:55:26,625 --> 00:55:31,291
dat vrouwen in het hele land
beurzen konden aanvragen...

755
00:55:31,375 --> 00:55:33,833
voor alle sporten,
niet alleen voor tennis.

756
00:55:36,041 --> 00:55:40,791
1973 was een cruciaal jaar
voor de vrouwensport en voor vrouwen.

757
00:55:40,875 --> 00:55:45,833
Er gebeurde ontzettend veel dat jaar.
Billie Jean had de WTA opgericht.

758
00:55:45,916 --> 00:55:51,250
Het was in Wimbledon in 1973. Ze waren
met 63 vrouwen in het Gloucester Hotel.

759
00:55:51,333 --> 00:55:55,166
Billie zei: "We gaan hier niet weg...

760
00:55:55,666 --> 00:56:00,208
tot we het er allemaal over eens zijn
dat we een eigen bond willen."

761
00:56:00,291 --> 00:56:06,125
Het doel was
om een betere toekomst te creëren.

762
00:56:06,208 --> 00:56:07,458
MS. KING VERSUS BOBBY RIGGS

763
00:56:07,541 --> 00:56:11,500
Ik speelde in 1973 tegen Bobby Riggs,
en dat was heel wat in de VS.

764
00:56:11,583 --> 00:56:16,958
En buiten de VS eigenlijk ook wel.
Het was echt een gekkenhuis.

765
00:56:17,041 --> 00:56:23,166
Het was vergelijkbaar met de landing
van Neil Armstrong op de maan.

766
00:56:23,250 --> 00:56:26,041
Het was een enorme happening.

767
00:56:26,125 --> 00:56:30,208
Ik moest gewoon van hem winnen,
anders zou dat het toernooi schaden.

768
00:56:30,291 --> 00:56:35,666
Voor m'n gevoel zouden vrouwen dan
nog eens 50 jaar worden teruggezet.

769
00:56:35,750 --> 00:56:42,000
Ik stond echt enorm onder druk.
Ik had maar één wedstrijd.

770
00:56:42,583 --> 00:56:45,541
Het draaide helemaal niet
om vrouwentennis.

771
00:56:45,625 --> 00:56:48,541
Het draaide om de opkomst van vrouwen.

772
00:56:48,625 --> 00:56:52,875
Die wedstrijd
veranderde ontzettend veel...

773
00:56:52,958 --> 00:56:58,625
voor heel veel meiden en vrouwen in de
Verenigde Staten en over de hele wereld.

774
00:56:59,333 --> 00:57:04,458
Die wedstrijd heeft vrouwentennis
op de kaart gezet.

775
00:57:05,833 --> 00:57:10,250
Billie is echt fantastisch.
Ze deed dat allemaal in 1973.

776
00:57:10,333 --> 00:57:13,791
Ze zette de WTA op,
bestreed discriminatie, won grand slams...

777
00:57:13,875 --> 00:57:18,458
en ze streed voor een gelijk bedrag
aan prijzengeld op de US Open.

778
00:57:18,541 --> 00:57:23,458
En in 1973 keerde de US Open voor 't eerst
een gelijk bedrag aan prijzengeld uit.

779
00:57:23,541 --> 00:57:29,625
Ik heb het niet alleen gevraagd,
we kwamen zelf gewoon met extra geld.

780
00:57:29,708 --> 00:57:33,166
Toen zei de USTA:
"We keren gelijke bedragen uit in 1973."

781
00:57:33,250 --> 00:57:37,208
Billie Jean King was ongelofelijk.
Ze was echt een vechter.

782
00:57:37,291 --> 00:57:40,083
Daarom was ze toen ze nog tenniste...

783
00:57:40,166 --> 00:57:46,125
zo goed in de sport en hielp ze iedereen.

784
00:57:46,208 --> 00:57:47,916
JE BENT VER GEKOMEN, SCHAT.

785
00:57:48,000 --> 00:57:52,708
Het is nu zover dat we meedoen
aan 56 toernooien over de hele wereld...

786
00:57:52,791 --> 00:57:56,916
dus niet alleen in de VS,
inclusief de vier grand slams...

787
00:57:57,000 --> 00:58:00,166
met ruim 150 miljoen dollar
aan prijzengeld.

788
00:58:00,250 --> 00:58:02,625
Dat is een enorme vooruitgang.

789
00:58:02,708 --> 00:58:06,375
Die hele wereld van het vrouwentennis...

790
00:58:06,458 --> 00:58:08,166
is meer dan...

791
00:58:10,166 --> 00:58:11,500
alleen de baan.

792
00:58:11,583 --> 00:58:16,375
Het gaat erom dat sportvrouwen
op de kaart worden gezet...

793
00:58:16,458 --> 00:58:18,833
zowel op als buiten de baan.

794
00:58:18,916 --> 00:58:21,500
Wij vrouwen gaan
een steeds grotere rol spelen...

795
00:58:21,583 --> 00:58:25,750
hoeven niet meer bang te zijn
en kunnen onze dromen najagen...

796
00:58:25,833 --> 00:58:28,833
want onze doelen zijn gewoon haalbaar.

797
00:58:28,916 --> 00:58:30,458
Dit was ons doel.

798
00:58:30,541 --> 00:58:36,750
Dat elk meisje op aarde, mits ze goed
genoeg is, zich ergens kan ontplooien.

799
00:58:38,375 --> 00:58:44,625
En dat ze zal worden geroemd om haar
prestaties en niet alleen om haar looks...

800
00:58:45,958 --> 00:58:48,041
en dat ze daarvan zal kunnen leven.

801
00:58:49,000 --> 00:58:53,333
"HET LEVEN ZIT VOL VERANDERING"
HERACLITUS

802
00:58:53,583 --> 00:58:55,250
Je bouwt iets op.

803
00:58:55,333 --> 00:59:00,666
Als je nog jong bent
en goed speelt en veel titels wint...

804
00:59:00,750 --> 00:59:03,708
dan kun je verder gaan kijken.

805
00:59:03,791 --> 00:59:08,000
Ik was bijna 15
toen ik tegen m'n vader zei:

806
00:59:08,083 --> 00:59:13,083
"Pap, ik wil profsporter worden."
Toen zei m'n vader tegen me:

807
00:59:13,166 --> 00:59:18,416
"Dit wordt een zware weg. Je zult niet
altijd winnen. Het wordt heel moeilijk.

808
00:59:18,500 --> 00:59:21,458
Weet je zeker dat je dit wilt?"

809
00:59:21,958 --> 00:59:26,833
"Ja, papa. Geen probleem.
Dat heb ik er graag voor over."

810
00:59:26,916 --> 00:59:32,375
Je doet iets wat je altijd hebt gedaan,
maar dan op een andere plek en voor geld.

811
00:59:32,458 --> 00:59:35,791
Daar denk je helemaal niet over na.
Het gaat stap voor stap.

812
00:59:35,875 --> 00:59:40,458
Ik wilde prof worden,
maar had daar geen planning voor.

813
00:59:40,541 --> 00:59:44,541
Het ging gewoon heel geleidelijk.

814
00:59:45,250 --> 00:59:46,708
Het moment klopte.

815
00:59:46,791 --> 00:59:52,250
Het doel was altijd
om proftennisser te worden.

816
00:59:52,333 --> 00:59:58,208
Ik rolde erin. Het was niet: Ik wil
volgend jaar of volgende maand prof zijn.

817
00:59:58,291 --> 01:00:01,083
Het was meer:
Ik kan meedoen aan dit toernooi...

818
01:00:01,166 --> 01:00:04,125
en daar geld mee verdienen,
want er is prijzengeld.

819
01:00:04,208 --> 01:00:08,375
Ik vind het wel mooi dat het gewoon
gebeurde zonder dat het gepland was.

820
01:00:08,458 --> 01:00:12,083
Als je jong bent
en voor het eerst meespeelt...

821
01:00:12,166 --> 01:00:15,958
dan wil je tegen de besten spelen
om te kijken waar je staat.

822
01:00:16,041 --> 01:00:21,208
Als je net begint, denk je nog wat minder
na. Dat is een voordeel en een nadeel.

823
01:00:21,291 --> 01:00:24,958
Bij het juniorentennis
voelde ik veel meer druk.

824
01:00:25,041 --> 01:00:31,125
Toen speelde ik tegen vriendinnen, tegen
m'n zus, tegen meiden van mijn leeftijd.

825
01:00:31,208 --> 01:00:33,333
En dat zorgde voor druk.

826
01:00:33,416 --> 01:00:39,875
Je moet ineens
heel volwassen beslissingen nemen...

827
01:00:39,958 --> 01:00:42,666
maar ik was nog maar zo jong.
Ik was 14, nog een kind.

828
01:00:42,750 --> 01:00:46,666
Ze werden profspelers
terwijl ze nog in de luiers zaten.

829
01:00:46,750 --> 01:00:50,375
Toen ik 16 of 17 was,
speelde ik tegen vrouwen van 25 tot 30.

830
01:00:51,125 --> 01:00:54,708
Ik vond dat helemaal niet spannend,
maar zij wel.

831
01:00:54,791 --> 01:00:58,208
Ik speelde tegen oudere vrouwen
en het is precies zoals Chris zei:

832
01:00:58,291 --> 01:01:00,791
Zij vonden het spannend, ik niet.

833
01:01:00,875 --> 01:01:05,625
Zoals Chris al zei: Je voelt die spanning
niet. Je begint gewoon aan je avontuur.

834
01:01:05,708 --> 01:01:09,250
Er is een bepaald omslagpunt.

835
01:01:09,333 --> 01:01:14,541
Eerst doe je het omdat je het zo'n
fijne sport vindt en het je droom is...

836
01:01:14,625 --> 01:01:19,875
en dan komen er ineens sponsoren
en bedrijven om de hoek kijken.

837
01:01:19,958 --> 01:01:22,291
Agenten vinden je echt wel.

838
01:01:22,375 --> 01:01:27,083
Coaches willen je hebben
en federaties gaan je claimen.

839
01:01:27,166 --> 01:01:31,083
Dan kun je niet langer naïef zijn.

840
01:01:31,166 --> 01:01:34,583
Toen ik 11 was, kwam ik erachter
dat ik best goed kon tennissen.

841
01:01:34,666 --> 01:01:39,375
Er kwamen een paar agenten
die me een contract wilden aanbieden.

842
01:01:39,458 --> 01:01:41,333
Toen begon het al.

843
01:01:41,416 --> 01:01:46,875
Ik was pas 11 en dacht: Ben ik dan
zo goed dat ik een agent nodig heb?

844
01:01:46,958 --> 01:01:53,125
Een speler heeft een doel en vaak is dat
de allerbeste tennisser ter wereld worden.

845
01:01:53,208 --> 01:01:57,000
Het is mijn taak om de speler te helpen
dat doel te bereiken...

846
01:01:57,083 --> 01:01:58,833
zowel op de baan als daarbuiten.

847
01:01:58,916 --> 01:02:03,375
Je weet dat als je goed bent...
-Dan ben je een investering.

848
01:02:03,458 --> 01:02:09,458
Naar schatting gaat er zo'n 350
tot 400 miljoen dollar om in deze wereld.

849
01:02:09,541 --> 01:02:13,250
Zonder sponsoren en bedrijven
kan deze droom niet bestaan.

850
01:02:13,333 --> 01:02:15,875
Al ben je superaardig
en zie je er goed uit...

851
01:02:15,958 --> 01:02:18,541
als je niet wint, krijg je niet betaald.

852
01:02:18,625 --> 01:02:23,250
Spelers moeten meer doen
dan alleen presteren op de baan.

853
01:02:23,333 --> 01:02:25,333
Dat is wel cruciaal...

854
01:02:25,416 --> 01:02:29,791
maar ze moeten ook beschikbaar zijn
voor andere zaken.

855
01:02:29,875 --> 01:02:36,083
Het is ontzettend belangrijk om
altijd je eigen keuzes te blijven maken...

856
01:02:36,166 --> 01:02:41,791
geen rechten te verkopen
en jezelf altijd te blijven verbeteren.

857
01:02:41,875 --> 01:02:48,500
Je hebt financiële steun geaccepteerd
die heel veel behelst.

858
01:02:48,583 --> 01:02:53,500
Dat maakt het ontzettend lastig
voor een jonge meid.

859
01:02:53,583 --> 01:02:56,833
Ik heb een hypotheek op m'n huis,
ik heb geld geleend.

860
01:02:57,500 --> 01:02:59,708
Waarom doe je dit? Je moet winnen.

861
01:02:59,791 --> 01:03:05,375
M'n vader speelde een belangrijke rol
in m'n leven.

862
01:03:05,458 --> 01:03:09,375
Hij zag deze toekomst voor mij...

863
01:03:09,458 --> 01:03:14,000
en geloofde echt in me...

864
01:03:14,083 --> 01:03:18,000
maar ik weet niet of hij wel besefte
hoezeer hij me onder druk zette.

865
01:03:19,125 --> 01:03:21,541
Je zet dat meisje enorm onder druk.

866
01:03:21,625 --> 01:03:26,250
Er zit een groot verschil
tussen iemand pushen...

867
01:03:26,333 --> 01:03:33,166
en iets zich gewoon laten ontwikkelen
terwijl je iemand aanmoedigt en steunt.

868
01:03:33,250 --> 01:03:36,416
We zitten gewoon
in de entertainmentindustrie.

869
01:03:36,500 --> 01:03:38,791
Dat was geen beste wedstrijd.

870
01:03:38,875 --> 01:03:41,958
Een paar missers
met als gevolg dubbele fouten.

871
01:03:42,041 --> 01:03:46,833
Wat een negatieve opmerking. Meen je dit?
-Zo zie ik het.

872
01:03:46,916 --> 01:03:49,000
Jij stond daar niet.

873
01:03:49,083 --> 01:03:53,250
Dit is niet aardig. Ik zou sorry zeggen.
-Sorry.

874
01:03:53,333 --> 01:03:55,333
Wil je sorry zeggen?
-Dat zei ik net. Sorry.

875
01:03:55,416 --> 01:03:56,791
Oké, dank je wel.

876
01:03:56,875 --> 01:04:01,750
Ik weet nog dat ik naar de persconferentie
ging nadat ik de finale had gehaald.

877
01:04:01,833 --> 01:04:03,250
Ik was hartstikke blij.

878
01:04:03,333 --> 01:04:07,458
En boem: "Hoeveel games denk je
morgen van Steffi te gaan winnen?"

879
01:04:07,541 --> 01:04:11,250
Dat vraag je toch niet?
Waarom vraag je niet of ik blij ben?

880
01:04:11,333 --> 01:04:15,708
Of vraag wat ik van morgen verwacht
of hoe ik wil gaan spelen.

881
01:04:15,791 --> 01:04:20,083
Dat is geen vraag. Ik keek hem aan en zei:
"Ik spreek je morgen wel."

882
01:04:20,166 --> 01:04:25,541
Net als heel veel artiesten
moeten tennissers ook leren...

883
01:04:25,625 --> 01:04:28,291
om een pokerface op te zetten...

884
01:04:28,375 --> 01:04:31,208
en alleen te laten zien
wat ze willen laten zien.

885
01:04:31,750 --> 01:04:36,333
Dat zullen ze onder de knie moeten krijgen
om te kunnen overleven.

886
01:04:36,416 --> 01:04:41,166
De volgende ochtend speelde ik de finale.
Ik won de game en de wedstrijd.

887
01:04:41,250 --> 01:04:46,750
Ik gooide m'n racket weg
en ik huilde van blijdschap.

888
01:04:46,833 --> 01:04:50,208
Ik had gedoucht en de prijs opgehaald
en ging naar de pers.

889
01:04:50,291 --> 01:04:55,291
Ik keek die Spaanse journalist aan en zei:
"Wil je nog wat zeggen?"

890
01:04:55,958 --> 01:04:58,750
Er wordt over ze geschreven,
positief en negatief.

891
01:04:58,833 --> 01:05:04,291
Ze hebben allemaal dezelfde ervaringen.

892
01:05:04,375 --> 01:05:06,916
Ze maken allemaal hetzelfde mee.

893
01:05:07,000 --> 01:05:11,416
Ik was er niet klaar voor.
Er komt zoveel meer bij kijken...

894
01:05:11,500 --> 01:05:16,500
waardoor je ontzettend veel
op je bordje krijgt.

895
01:05:16,583 --> 01:05:19,375
Dan kan soms echt te veel worden.

896
01:05:19,458 --> 01:05:22,791
Het is een weg die je aflegt.

897
01:05:22,875 --> 01:05:28,333
Het is nu heel anders dan tien jaar
geleden, toen ik nog maar net tenniste.

898
01:05:28,416 --> 01:05:30,916
Je krijgt te maken met mensen...

899
01:05:31,916 --> 01:05:34,708
die je emotioneel
helemaal willen uitputten.

900
01:05:35,708 --> 01:05:38,041
En die mensen heb je overal.

901
01:05:38,625 --> 01:05:42,458
Ik ben gaan tennissen omdat ik
het leuk vond, niet voor het geld.

902
01:05:42,541 --> 01:05:46,958
Als ik nu jong was, zou ik het weer doen
omdat ik graag tegen die bal sla...

903
01:05:47,041 --> 01:05:48,875
maar niet vanwege de roem.

904
01:05:49,458 --> 01:05:52,583
Jijzelf bent de enige persoon
over wie je controle hebt.

905
01:05:53,166 --> 01:05:57,458
Je moet je realiseren dat je geen controle
hebt over al die andere mensen...

906
01:05:58,041 --> 01:06:00,083
die altijd wel iets van je willen.

907
01:06:00,166 --> 01:06:02,208
Soms moet je jezelf gewoon beschermen.

908
01:06:02,291 --> 01:06:06,250
Er is veel negativiteit.
Als het goed gaat, is iedereen positief...

909
01:06:06,333 --> 01:06:09,791
maar als het een keer minder gaat...

910
01:06:09,875 --> 01:06:13,333
gaan mensen je ineens afkraken
en worden ze negatief.

911
01:06:13,416 --> 01:06:18,583
En dan wordt het moeilijk.

912
01:06:18,666 --> 01:06:24,083
Ik ga gewoon doen wat ik wil doen,
zonder rekening te houden met anderen...

913
01:06:24,166 --> 01:06:26,458
en met wat de media gaan schrijven.

914
01:06:26,541 --> 01:06:32,291
Ik doe iets wat ik leuk vind
en ik doe niemand kwaad.

915
01:06:32,375 --> 01:06:36,041
Jammer dan als er ergens een camera is.
Ik ga niet veranderen.

916
01:06:36,125 --> 01:06:40,208
Nee, dit is mijn grens
en daar mag jij niet overheen.

917
01:06:40,291 --> 01:06:45,125
Als ik tijdens een persconferentie over
m'n privéleven wil praten, doe ik dat.

918
01:06:45,208 --> 01:06:47,291
Als ik dat niet wil, doe ik het niet.

919
01:06:47,375 --> 01:06:50,916
Ik besefte dat m'n leven
niet meer alleen van mij was.

920
01:06:51,000 --> 01:06:56,666
Alles wat ik deed, werd vastgelegd
en openbaar gemaakt aan de hele wereld.

921
01:06:56,750 --> 01:07:02,333
Je moest een deel van je privacy opgeven
voor de roem.

922
01:07:02,416 --> 01:07:07,625
Ik was jong en verlegen en had veel moeite
met alles wat op me afkwam.

923
01:07:07,708 --> 01:07:10,833
Iedereen lette op je
en je was ineens beroemd.

924
01:07:10,916 --> 01:07:12,875
Ik wilde daarvoor vluchten.

925
01:07:12,958 --> 01:07:15,583
Ik wilde gewoon een normaal leven leiden.

926
01:07:15,666 --> 01:07:22,166
Soms kun je niet verder met een relatie
omdat je aan jezelf moet denken.

927
01:07:23,291 --> 01:07:27,958
Vriendschappen, huwelijken, je privacy...

928
01:07:28,041 --> 01:07:34,041
Succesvol zijn en al je geld op één paard
zetten hebben zeker hun keerzijde.

929
01:07:34,708 --> 01:07:39,000
Voor m'n gevoel heb ik best veel gemist.

930
01:07:45,291 --> 01:07:47,958
Het proces is heel beangstigend.

931
01:07:48,041 --> 01:07:53,416
Is dit de juiste beslissing?
Kan ik dat wel? Je zult altijd twijfelen.

932
01:07:53,500 --> 01:07:57,750
Misschien ben ik helemaal niet zo goed
en kan ik dit niet.

933
01:07:57,833 --> 01:08:01,833
Mijn grootste angst was
dat ik het niet zou redden.

934
01:08:01,916 --> 01:08:04,166
Ik was ontzettend bang.

935
01:08:04,708 --> 01:08:08,458
Bang voor de mening van anderen,
bang om te worden veroordeeld.

936
01:08:08,541 --> 01:08:12,750
Soms twijfelde ik en vroeg ik me af
of ik niet een grote fout had gemaakt.

937
01:08:13,250 --> 01:08:20,166
Angst is een permanente vriend.
Ik denk dat je niet zonder kunt.

938
01:08:20,250 --> 01:08:24,541
Soms houden die onzekerheid en die angst
je juist op de been.

939
01:08:24,625 --> 01:08:28,625
Ik heb al veel meegemaakt in m'n leven,
maar dit is nieuw voor me.

940
01:08:28,708 --> 01:08:34,375
Een kind krijgen met de bijbehorende
emoties, ups en downs en angsten.

941
01:08:34,875 --> 01:08:37,791
Als een speler onzeker is,
kan dat ver doorwerken.

942
01:08:37,875 --> 01:08:43,458
Dat je bij jezelf denkt:
Wil ik nog wel toernooien spelen?

943
01:08:43,541 --> 01:08:46,625
En dat uit zich lichamelijk.

944
01:08:58,041 --> 01:09:04,875
We straffen ons lijf en het is niet
normaal om jezelf zo te pijnigen.

945
01:09:04,958 --> 01:09:06,666
Je moet door die pijn heen.

946
01:09:06,750 --> 01:09:09,833
Je moet zeggen:
"Het doel is het allerbelangrijkst."

947
01:09:09,916 --> 01:09:13,041
Ik verdraaide m'n knie
tijdens een wedstrijd...

948
01:09:13,125 --> 01:09:17,833
en toen moest ik twee dagen later
worden geopereerd.

949
01:09:18,500 --> 01:09:20,333
Dat was een enorme domper.

950
01:09:20,416 --> 01:09:23,583
Wat ik moet doen om dat doel te bereiken
doet er niet toe.

951
01:09:24,750 --> 01:09:27,541
Mensen die al het irrelevante
opzij kunnen zetten...

952
01:09:27,625 --> 01:09:30,958
en zich alleen op het einddoel richten,
komen daar ook.

953
01:09:31,541 --> 01:09:34,750
Het was emotioneel en mentaal heel zwaar.

954
01:09:34,833 --> 01:09:38,875
Ik had er alles voor over
om zo snel mogelijk weer te kunnen spelen.

955
01:09:38,958 --> 01:09:42,583
Het is voor sporters heel zwaar
om terug te komen na een operatie.

956
01:09:42,666 --> 01:09:45,333
Niet lichamelijk, maar emotioneel.

957
01:09:45,416 --> 01:09:51,541
Ik moet dit gewoon doen voor mijn leven.
Voor mijn tennis en mijn ambitie.

958
01:09:51,625 --> 01:09:57,458
Ik weet hoe zwaar deze weg kan zijn,
maar toch wil ik ervoor gaan.

959
01:09:57,541 --> 01:10:04,500
Zeg nooit dat je het niet kan,
maar zeg dat je het gaat doen.

960
01:10:04,583 --> 01:10:07,416
Veel mensen beseffen niet
hoe zwaar het is.

961
01:10:07,500 --> 01:10:11,625
Je bent zo dicht bij je doel...

962
01:10:11,708 --> 01:10:14,791
en als je dat dan bereikt,
maak je een enorme sprong...

963
01:10:14,875 --> 01:10:17,083
en kun je weer verder.

964
01:10:19,750 --> 01:10:22,625
"STA OP UIT DE DOOD EN GA WEER LEVEN"
JAPANS GEZEGDE

965
01:10:22,708 --> 01:10:26,208
Ik heb overwogen met tennis te stoppen
toen m'n moeder overleed.

966
01:10:26,291 --> 01:10:30,250
Ik was 12.
-Ik had het heel zwaar in 2011.

967
01:10:30,833 --> 01:10:35,541
Ik wilde nadenken
over wat ik precies wilde.

968
01:10:35,625 --> 01:10:40,250
De twee jaren na haar dood
waren heel zwaar.

969
01:10:40,333 --> 01:10:43,625
Ik verloor zo'n beetje elk toernooi.

970
01:10:43,708 --> 01:10:47,208
Ik verloor 11 toernooien op rij,
al na één ronde.

971
01:10:47,291 --> 01:10:52,583
Er waren bombardementen in m'n thuisland
en m'n ouders konden niet reizen.

972
01:10:52,666 --> 01:10:57,250
Op dat moment wilde ik stoppen
met deze sport.

973
01:10:57,875 --> 01:11:03,000
Ik vond tennis niet meer belangrijk.
Als zij maar veilig waren.

974
01:11:03,083 --> 01:11:07,083
Ik besloot m'n racket
aan de wilgen te hangen.

975
01:11:07,166 --> 01:11:13,291
En ik dacht: Wat zal ik nu gaan doen?
Verliezen is niet leuk.

976
01:11:13,375 --> 01:11:17,625
Martina Navratilova koos ervoor
om haar land te verlaten.

977
01:11:17,708 --> 01:11:20,375
Misschien zou ze haar ouders
nooit meer zien...

978
01:11:20,458 --> 01:11:23,125
en nooit meer teruggaan
naar Tsjecho-Slowakije.

979
01:11:23,208 --> 01:11:27,708
Ze was zo jong
en zette zoveel op het spel.

980
01:11:27,791 --> 01:11:32,875
Achteraf denk ik wel:
Waar haalde ik die moed vandaan?

981
01:11:33,458 --> 01:11:39,500
Dat is nu echt een voorbeeld
van iemand die dit echt heel graag wil.

982
01:11:39,583 --> 01:11:44,333
Ik wist dat ik wilde tennissen
en dat dat niet mogelijk was als ik bleef.

983
01:11:45,125 --> 01:11:47,750
Dan zouden ze me nooit meer laten gaan.

984
01:11:47,833 --> 01:11:54,666
Dan kon ik niet de speler worden
waarvan ik wist dat die binnen in me zat.

985
01:11:54,750 --> 01:11:59,833
De demonen vinden is heel eenvoudig,
want die zijn overal.

986
01:12:00,583 --> 01:12:03,916
De vraag is: Hoe overwin je die demonen?

987
01:12:04,000 --> 01:12:06,875
Veel demonen zijn gewoon zelf verzonnen.

988
01:12:07,708 --> 01:12:11,625
Als je de storm aankunt, kun je alles aan.

989
01:12:11,708 --> 01:12:15,166
Mijn dieptepunt was toen m'n geaardheid
naar buiten kwam in 1981.

990
01:12:15,750 --> 01:12:20,500
Toen moest ik opnieuw beginnen.
Ik moest financieel opnieuw beginnen.

991
01:12:20,583 --> 01:12:25,333
Ik was al m'n contracten kwijt in 24 uur
en stond financieel weer op nul.

992
01:12:25,958 --> 01:12:27,333
Dat was heel erg zwaar.

993
01:12:27,416 --> 01:12:32,333
Toen ik in '81 bekendmaakte
dat ik lesbisch was...

994
01:12:32,416 --> 01:12:36,000
zei iedereen: "Wat dapper van je."
Maar nee.

995
01:12:36,583 --> 01:12:39,833
M'n familie achterlaten was zwaar.
De rest stelde niets voor.

996
01:12:39,916 --> 01:12:44,958
Ik was mentaal altijd heel sterk
en speelde graag wedstrijden.

997
01:12:45,625 --> 01:12:50,875
Maar nadat ik was neergestoken,
veranderde dat helaas.

998
01:12:50,958 --> 01:12:54,458
Nu kwam er een heel nieuwe dimensie bij.

999
01:12:54,541 --> 01:12:57,583
Niemand van ons...

1000
01:12:57,666 --> 01:13:02,208
kan zo snel herstellen
zoals die spelers dat kunnen...

1001
01:13:02,291 --> 01:13:05,625
op de belangrijkste momenten in hun leven.

1002
01:13:05,708 --> 01:13:08,541
Dat hebben we allemaal gemeen:
We geven nooit op.

1003
01:13:08,625 --> 01:13:12,333
Al lopen we tegen een muur,
dan breken we daar wel doorheen.

1004
01:13:21,625 --> 01:13:25,833
"DE OVERWINNING IS ALLEEN VOOR HEN
DIE DE TOL DAARVOOR WILLEN BETALEN"

1005
01:13:27,458 --> 01:13:28,583
Niet nadenken.

1006
01:13:28,666 --> 01:13:33,458
Ik wilde gewoon spelen, elke week weer.
Doorgaan. Ik was jong en actief.

1007
01:13:33,541 --> 01:13:38,708
Ik genoot ervan. Ik had er plezier in.

1008
01:13:38,791 --> 01:13:41,583
Ik won toernooien
en steeg op de ranglijst.

1009
01:13:41,666 --> 01:13:45,500
Ik voelde gewoon dat alles klopte.

1010
01:13:45,583 --> 01:13:49,541
En dan valt het kwartje.
Je verslaat de beste spelers ter wereld...

1011
01:13:49,625 --> 01:13:55,416
en dan ga je denken:
Ik kan wel meer aan dan dit toernooi.

1012
01:13:55,500 --> 01:13:59,958
Misschien kan ik wel
een grandslamtitel winnen.

1013
01:14:00,041 --> 01:14:04,375
Het succes is terug te leiden
tot de grand slams...

1014
01:14:04,458 --> 01:14:09,208
die prachtige toernooien en stadions.
-French Open, een hele grote.

1015
01:14:09,291 --> 01:14:12,333
Ik won m'n eerste French Open
toen ik 17 was.

1016
01:14:12,416 --> 01:14:16,000
Toen ik m'n eerste US Open won,
veranderde alles.

1017
01:14:16,083 --> 01:14:17,916
Wimbledon was altijd bijzonder.

1018
01:14:18,000 --> 01:14:21,958
Wimbledon wordt ook wel de kathedraal
van het tennis genoemd, en terecht.

1019
01:14:22,041 --> 01:14:25,500
Australië was mijn favoriete grand slam.

1020
01:14:25,583 --> 01:14:31,500
Daar wilde ik altijd
graag een grand slam winnen.

1021
01:14:31,583 --> 01:14:34,750
Je speelt graag op het center court
en wilt dat vaker doen.

1022
01:14:34,833 --> 01:14:39,750
Maar daarvoor moet je hoog op de lijst
staan en dus moet je harder werken.

1023
01:14:39,833 --> 01:14:43,000
Je moet een soort keten doorlopen.

1024
01:14:43,083 --> 01:14:48,208
Je moet elke trede van de trap
hebben gehad om de top te bereiken.

1025
01:14:48,291 --> 01:14:50,291
Het ging echt stap voor stap.

1026
01:14:50,375 --> 01:14:56,541
Je krijgt vanzelf goede resultaten als je
je volledig richt op waar je goed in bent.

1027
01:14:56,625 --> 01:15:01,333
Ik kan het. Ik kan de top bereiken.

1028
01:15:01,416 --> 01:15:05,458
Ja, dat kan ik.
Ik weet hoe goed ik kan zijn.

1029
01:15:05,541 --> 01:15:09,083
Je moet de juiste weg zien te vinden...

1030
01:15:09,166 --> 01:15:12,083
die naar de top leidt
en dan kun je kampioen worden.

1031
01:15:12,166 --> 01:15:15,750
Als je bij de top vijf zit,
let je niet op grote dingen...

1032
01:15:15,833 --> 01:15:17,708
maar op kleine dingetjes.

1033
01:15:17,791 --> 01:15:20,041
Aan het begin van het toernooi
zei iemand:

1034
01:15:20,125 --> 01:15:23,583
"Als je dit wint, ben je misschien wel
de beste van de wereld."

1035
01:15:23,666 --> 01:15:27,541
Het voelde zo raar
om dat te zeggen of te denken...

1036
01:15:27,625 --> 01:15:29,875
dat ik dacht: denk daar maar niet aan.

1037
01:15:29,958 --> 01:15:33,333
Voor die laatste paar wedstrijden...

1038
01:15:33,416 --> 01:15:36,750
dacht ik er nooit aan
hoe dicht ik bij de top was.

1039
01:15:36,833 --> 01:15:42,458
Daar had ik nooit bij stilgestaan.

1040
01:15:42,958 --> 01:15:47,625
Als je ooit de allerbeste ter wereld wordt
in wat dan ook, dan heb je mijn aandacht.

1041
01:15:48,958 --> 01:15:52,541
Want dat betekent
dat je keihard hebt gewerkt.

1042
01:15:53,041 --> 01:15:55,083
Elke speler die de top bereikt...

1043
01:15:55,166 --> 01:15:59,500
en dit klinkt heel cliché,
is een inspiratiebron op zich.

1044
01:15:59,583 --> 01:16:03,875
Wil je je hele carrière nummer vijf
blijven of wil je de beste worden?

1045
01:16:03,958 --> 01:16:06,166
Als je de beste wilt worden...

1046
01:16:06,250 --> 01:16:10,875
dan zul je mentaal moeten veranderen
en beter moeten worden.

1047
01:16:10,958 --> 01:16:17,458
De druk op en buiten de baan is echt
immens. Dat maakt het zo inspirerend.

1048
01:17:21,791 --> 01:17:23,708
31 maart.
-11 augustus.

1049
01:17:23,791 --> 01:17:24,625
5 februari.

1050
01:17:25,708 --> 01:17:28,541
Het was pittig, maar het is me gelukt.

1051
01:17:28,875 --> 01:17:32,375
M'n droom is uitgekomen.
Ik ben de nummer één van de wereld.

1052
01:17:32,458 --> 01:17:35,875
Ik heb alles op alles gezet
en het is me gelukt.

1053
01:17:35,958 --> 01:17:38,666
Ik wilde altijd al de allerbeste worden.

1054
01:17:38,750 --> 01:17:41,458
Dat pakt niemand meer van je af.

1055
01:17:41,541 --> 01:17:43,750
Ik wist dat het zou lukken, maar wanneer?

1056
01:17:43,833 --> 01:17:48,375
Ik was er niet op voorbereid.
Niemand had me voorbereid op dat moment.

1057
01:17:48,458 --> 01:17:53,125
M'n moeder kwam naar me toe en zei:
"Je bent de nummer één van de wereld."

1058
01:17:53,208 --> 01:17:56,791
Wat? Sorry? Wat zeg je nou?
Zo kwam ik erachter.

1059
01:17:56,875 --> 01:17:58,833
Ik besefte ineens...

1060
01:17:58,916 --> 01:18:04,000
dat ik boven aan de ranglijst stond.

1061
01:18:04,083 --> 01:18:08,625
Toen zag ik
dat ik boven aan de ranglijst stond.

1062
01:18:08,708 --> 01:18:11,583
Daar zijn geen woorden voor.
Het is zo onwerkelijk.

1063
01:18:11,666 --> 01:18:15,833
Het duurde ook wel een paar dagen
voordat het helemaal was geland.

1064
01:18:15,916 --> 01:18:18,083
Dan is je droom ineens uitgekomen.

1065
01:18:18,166 --> 01:18:24,666
Dat gevoel dat je dan hebt,
is niet met woorden te omschrijven.

1066
01:18:24,750 --> 01:18:27,291
Ik huilde en ik...

1067
01:18:28,166 --> 01:18:30,458
Het was zo...
-Bizar.

1068
01:18:30,541 --> 01:18:36,083
Je kunt het bijna niet droog houden
op dat soort momenten.

1069
01:18:36,750 --> 01:18:39,791
Ik ga nu stoppen met huilen.
Adam, zeg eens iets grappigs.

1070
01:18:40,708 --> 01:18:42,583
Ik was sprakeloos.

1071
01:18:42,666 --> 01:18:43,791
La marimorena.

1072
01:18:44,875 --> 01:18:49,875
Je ouders zijn trots
en m'n opa was helemaal blij.

1073
01:18:49,958 --> 01:18:52,166
Mijn kleindochter is de allerbeste.

1074
01:18:52,250 --> 01:18:54,833
Toen dacht ik terug...

1075
01:18:54,916 --> 01:18:59,958
aan de weg daarnaartoe, waar ik
als klein kind al aan was begonnen.

1076
01:19:00,541 --> 01:19:05,000
Je hebt je hele leven
naar dit moment toe gewerkt...

1077
01:19:05,666 --> 01:19:08,666
maar het is zo weer voorbij.

1078
01:19:09,750 --> 01:19:13,083
Dan wacht het volgende toernooi.
-Het is een reis.

1079
01:19:44,041 --> 01:19:45,708
Als je op één staat...

1080
01:19:47,458 --> 01:19:51,041
dan moet je wel beseffen
welke straf daarop staat.

1081
01:19:51,583 --> 01:19:53,458
Want daar staat een straf op.

1082
01:19:53,541 --> 01:19:58,625
Ik heb een grand slam gewonnen en
sta op één. Mij kan niets meer gebeuren.

1083
01:19:58,708 --> 01:20:00,666
Ik wil op deze plek blijven staan.

1084
01:20:00,750 --> 01:20:06,000
Ik sta nu op nummer één
en daar wil ik ook jaren blijven staan.

1085
01:20:06,083 --> 01:20:09,916
Je beseft helemaal niet
wat het allemaal inhoudt.

1086
01:20:10,000 --> 01:20:14,166
Eerst was je de jager,
maar nu wordt er op jou gejaagd.

1087
01:20:14,250 --> 01:20:16,916
Iedereen heeft het nu op jou gemunt.

1088
01:20:17,000 --> 01:20:21,708
Je moet elke dag weer de allerbeste zijn.

1089
01:20:22,708 --> 01:20:29,083
Je moet blijven winnen. Je wilt
nooit meer een wedstrijd verliezen.

1090
01:20:29,166 --> 01:20:33,625
Je haalt alleen 't nieuws als je verliest,
want de nummer één hoort te winnen.

1091
01:20:33,708 --> 01:20:37,958
Het heeft twee kanten.
Je bent natuurlijk de beste...

1092
01:20:38,041 --> 01:20:40,541
maar iedereen heeft het wel op je gemunt.

1093
01:20:40,625 --> 01:20:46,333
Je zult nooit zelfvoldaan zijn,
want de hele wereld wil je verslaan.

1094
01:20:46,416 --> 01:20:49,333
Niet één persoon, maar de hele wereld.

1095
01:20:49,416 --> 01:20:51,416
Jij bent de hoofdprijs.

1096
01:20:51,500 --> 01:20:55,708
De spelers onder mij zien mij
als hun doelwit.

1097
01:20:55,791 --> 01:21:00,291
Je wilt je niet van je plek laten
verstoten. Ik ben de baas hier, ga weg.

1098
01:21:00,375 --> 01:21:04,125
Het duurde een paar maanden
voordat ik eraan was gewend...

1099
01:21:04,208 --> 01:21:07,583
en voordat ik weer gemotiveerd was.

1100
01:21:07,666 --> 01:21:12,583
En dan is het fijn
als je een beetje gemotiveerd bent.

1101
01:21:12,666 --> 01:21:18,875
Om op één te blijven staan, moet je een
speciaal mens zijn met deze instelling:

1102
01:21:18,958 --> 01:21:24,416
Mijn team en ik hebben dit samen bereikt
en ik ga dit niet opgeven.

1103
01:21:24,500 --> 01:21:26,125
Deze plek is niet te koop.

1104
01:21:26,208 --> 01:21:31,708
Je hebt druk van jezelf moeten verdedigen,
van de media, van verwachtingen...

1105
01:21:31,791 --> 01:21:36,458
de druk van je management
en je sponsordeals en ga zo maar door.

1106
01:21:36,541 --> 01:21:39,416
Je moet heel veel dingen doen
buiten de baan.

1107
01:21:39,500 --> 01:21:45,708
Je hebt veel mediamomenten
en sponsoractiviteiten.

1108
01:21:45,791 --> 01:21:51,625
Het is niet alleen forehands en backhands
slaan, er komt veel meer bij kijken.

1109
01:21:51,708 --> 01:21:54,000
Iedereen wil die roem en dat geld...

1110
01:21:54,083 --> 01:21:58,708
maar dat is maar voor één persoon
op heel de aarde weggelegd.

1111
01:21:58,791 --> 01:22:04,458
Die nummer 1-spelers
kunnen nog terugkomen van een 6-0, 3-0.

1112
01:22:04,541 --> 01:22:05,916
Echt waar.

1113
01:22:06,000 --> 01:22:10,166
Ik heb spelers gezien die
meerdere wedstrijden op rij verloren...

1114
01:22:10,250 --> 01:22:13,000
en uiteindelijk toch nog
de beste ter wereld werden.

1115
01:22:13,083 --> 01:22:17,750
En dan word je ineens ingemaakt door
spelers die 10 of 12 jaar jonger zijn...

1116
01:22:18,333 --> 01:22:21,750
en ga je aan jezelf twijfelen.
Dat is zwaar.

1117
01:22:21,833 --> 01:22:24,083
Maar als je dat overwint...

1118
01:22:24,166 --> 01:22:28,833
weer in topvorm komt,
weer op nummer één terechtkomt...

1119
01:22:28,916 --> 01:22:34,291
en datgene binnen in je vindt
wat je even kwijt was...

1120
01:22:35,208 --> 01:22:38,708
dan lukt het je toch, en dat is geweldig.

1121
01:22:43,250 --> 01:22:46,833
"ZE IS NA HAAR REIS NIET MEER HETZELFDE
ALS BIJ HAAR VERTREK"

1122
01:22:46,916 --> 01:22:49,583
Je kunt niet je hele leven
proftennisser zijn.

1123
01:22:49,666 --> 01:22:55,958
Op een bepaald moment weet je gewoon
dat het tijd is om te stoppen.

1124
01:22:59,250 --> 01:23:03,875
Ik had twee jaar voor ik ermee stopte...

1125
01:23:03,958 --> 01:23:08,666
af en toe momenten
dat ik niet op de baan wilde staan.

1126
01:23:08,750 --> 01:23:12,458
Ik was gewoon op,
zowel lichamelijk als mentaal.

1127
01:23:12,541 --> 01:23:16,958
Ik moest altijd huilen na wedstrijden.
Ik genoot niet meer van het tennissen.

1128
01:23:17,041 --> 01:23:18,500
Ik werd ouder.

1129
01:23:18,583 --> 01:23:20,625
Ik wilde niet meer trainen.

1130
01:23:20,708 --> 01:23:25,875
Soms speelde ik
één heel goede wedstrijd...

1131
01:23:25,958 --> 01:23:29,583
maar had ik geen zin in nog een wedstrijd.
Ik was mentaal helemaal op.

1132
01:23:29,666 --> 01:23:33,708
Ik won niet meer zoveel en daardoor
was ik ook minder gemotiveerd.

1133
01:23:33,791 --> 01:23:37,875
Het is me gelukt. Ik ben de nummer één.
De nummer één in het dubbelspel...

1134
01:23:37,958 --> 01:23:40,666
grandslamkampioen
in het dubbel- en enkelspel.

1135
01:23:40,750 --> 01:23:43,750
Goed. En nu?

1136
01:23:44,375 --> 01:23:50,208
Ik wilde het liefst op m'n hoogtepunt
stoppen en niet slechter worden.

1137
01:23:50,291 --> 01:23:53,291
Het is heel moeilijk als een blessure...

1138
01:23:53,375 --> 01:23:59,083
of een andere traumatische gebeurtenis
een carrière voortijdig beëindigt.

1139
01:23:59,166 --> 01:24:04,666
Toen ik 21 was, lag ik er
eigenlijk al uit vanwege blessures.

1140
01:24:04,750 --> 01:24:09,541
Ik ben 25
en ik kan niet naar voren buigen.

1141
01:24:10,750 --> 01:24:12,041
Soms voel ik m'n benen niet.

1142
01:24:12,125 --> 01:24:17,625
Dan was het weer m'n schouder,
dan weer m'n voet. Het hield maar niet op.

1143
01:24:17,708 --> 01:24:20,875
Een arts in Oostenrijk zei:
"Draai eens deze kant op.

1144
01:24:21,375 --> 01:24:24,250
Doet dat pijn? Draai eens die kant op.
Doet dat pijn?" "Ja."

1145
01:24:24,333 --> 01:24:30,791
Ik kon gewoon niet meer lang
blessurevrij blijven.

1146
01:24:30,875 --> 01:24:33,041
Op die dag wist ik dat het klaar was.

1147
01:24:33,625 --> 01:24:38,333
Op de dag dat ik bij de dokter wegging
en me niet meer kon buigen.

1148
01:24:38,416 --> 01:24:43,791
Ik vind het ontzettend jammer dat ik niet
zolang heb kunnen spelen als ik wilde.

1149
01:24:43,875 --> 01:24:46,375
Het is geen beslissing,
maar een erkenning.

1150
01:24:46,458 --> 01:24:51,833
Als je er als sporter mee stopt, wil je
al je verwachtingen hebben waargemaakt...

1151
01:24:51,916 --> 01:24:54,916
en zolang hebben gespeeld als je wilde...

1152
01:24:55,000 --> 01:24:59,000
of dat nu tot je 24e of tot je 31e is.

1153
01:24:59,083 --> 01:25:02,208
Je wilt bij je vertrek kunnen zeggen
dat je alles eruit hebt gehaald.

1154
01:25:02,291 --> 01:25:06,458
Soms komen ze terug
omdat ze nog meer te zeggen hebben.

1155
01:25:06,541 --> 01:25:11,875
We gingen naar de Verenigde Staten
en toen won ik gewoon de US Open.

1156
01:25:12,666 --> 01:25:16,791
Het voelde alsof ik nog niet was
uitgespeeld, dus ik ging weer dubbelen.

1157
01:25:16,875 --> 01:25:21,250
Martina ging door tot ze een gemengd
dubbelspel won op de US Open op haar 50e.

1158
01:25:21,333 --> 01:25:24,041
Toen wist ik
dat ik niets hoefde te bewijzen.

1159
01:25:24,125 --> 01:25:29,291
Het is moeilijk om weer naar huis te gaan.
Ik deed dat en ging weer tennissen...

1160
01:25:29,375 --> 01:25:32,125
maar ik wist dat het klaar was.

1161
01:25:32,208 --> 01:25:38,958
Toen ik jonger was, geloofde ik niet dat
ik ook maar iets anders kon dan tennissen.

1162
01:25:43,375 --> 01:25:48,791
Dan denk je bij jezelf:
Hoe moet ik nu verder zonder tennis?

1163
01:25:51,708 --> 01:25:55,375
Wij zijn nog niet klaar voor hun vertrek.
Zij zelf misschien wel...

1164
01:25:55,458 --> 01:25:58,125
maar wij kunnen ze soms nog niet missen.

1165
01:25:58,208 --> 01:26:03,041
Achteraf gezien had ik beter niet kunnen
zeggen dat ik aan m'n laatste jaar begon.

1166
01:26:03,125 --> 01:26:06,875
Dat geeft wel aan hoeveel impact
ze op ons leven hebben gehad.

1167
01:26:09,166 --> 01:26:14,250
Het was nu een heel lang afscheid.
Ik had m'n mond moeten houden...

1168
01:26:14,333 --> 01:26:17,625
en na m'n laatste toernooi moeten zeggen
dat dat m'n laatste was.

1169
01:26:17,708 --> 01:26:22,625
Ik had m'n droom waargemaakt
en daar ging het mij om.

1170
01:26:22,708 --> 01:26:25,833
Ik ben heel blij
dat ik m'n droom kon waarmaken.

1171
01:26:25,916 --> 01:26:29,625
Ik ben blij dat ik mezelf
heb kunnen laten zien...

1172
01:26:29,708 --> 01:26:34,458
op een hopelijk opbouwende
en niet gênante manier.

1173
01:26:34,541 --> 01:26:37,208
En dat is genoeg voor mij.

1174
01:26:37,291 --> 01:26:41,125
Het maakt me soms aan het huilen,
maar dat is wel van blijdschap.

1175
01:26:41,208 --> 01:26:45,625
Dat zijn tranen
omdat er een tijdperk is afgesloten.

1176
01:26:45,708 --> 01:26:49,291
Ik moest huilen
en heb afscheid genomen van iedereen.

1177
01:26:49,375 --> 01:26:54,750
Die tenniswereld is geweldig,
maar er is ook een leven na tennis.

1178
01:26:54,833 --> 01:27:00,041
Wie ben ik? Wat wil ik nu doen?
Zal ik gaan skiën? M'n blik verruimen?

1179
01:27:00,125 --> 01:27:06,208
Lekker lol maken. Naar feestjes gaan
en uitgaan zoals elke tiener doet.

1180
01:27:06,291 --> 01:27:08,750
Ik had daar geen tijd voor als tiener.

1181
01:27:08,833 --> 01:27:12,625
Ik kon om negen uur 's avonds
naar de film, ik kon wijn drinken.

1182
01:27:12,708 --> 01:27:17,708
Al die kleine dingen
betekenden echt heel veel voor mij.

1183
01:27:17,791 --> 01:27:20,291
Ik kan gewoon doen wat ik wil.
Niet te geloven.

1184
01:27:22,875 --> 01:27:24,958
Ik kan nu wat vaker gaan vissen.

1185
01:27:25,666 --> 01:27:31,916
Kampioen worden en toernooien winnen
is belangrijk, maar werk ook aan jezelf.

1186
01:27:32,000 --> 01:27:33,875
Dat is heel belangrijk.

1187
01:27:33,958 --> 01:27:38,708
Veel van hen willen graag kinderen
en meer balans in hun leven.

1188
01:27:38,791 --> 01:27:43,750
Toen werd ik moeder
en veranderde m'n leven pas echt.

1189
01:27:43,833 --> 01:27:46,333
Ik ben nu gelukkiger dan ooit.

1190
01:27:46,416 --> 01:27:50,833
Ik hechtte ontzettend veel waarde
aan m'n gezin.

1191
01:27:50,916 --> 01:27:53,250
Ik ben heel erg trots...

1192
01:27:53,333 --> 01:27:57,875
op mijn prachtige gezin
en op mijn drie jongens.

1193
01:27:58,375 --> 01:28:03,666
Ik ben heel blij met m'n kinderen
en dat ik de tijd voor ze heb.

1194
01:28:03,750 --> 01:28:06,375
Ik heb zelf niet echt een jeugd gehad.

1195
01:28:06,458 --> 01:28:10,958
Je moet nadenken
over wat je hierna wilt gaan doen.

1196
01:28:11,041 --> 01:28:15,125
Ik wist wel wat ik wilde. Veel spelers
weten nog niet wat ze gaan doen...

1197
01:28:15,208 --> 01:28:18,625
en soms komen ze daar ook nooit achter.

1198
01:28:18,708 --> 01:28:21,625
En dan kun je depressief worden.

1199
01:28:21,708 --> 01:28:23,458
Ik heb dat nooit gehad.

1200
01:28:23,541 --> 01:28:29,291
Een carrière beëindigen is
voor de meeste mensen heel moeilijk.

1201
01:28:29,375 --> 01:28:31,083
Het is een grote verandering.

1202
01:28:31,166 --> 01:28:34,791
Ik deed veel andere dingen
naast tennissen.

1203
01:28:34,875 --> 01:28:37,416
Ik werk met veel plezier
als tenniscommentator.

1204
01:28:37,500 --> 01:28:39,333
Ik deel graag m'n kennis.

1205
01:28:39,416 --> 01:28:42,541
Ik ontleed graag wedstrijden.

1206
01:28:42,625 --> 01:28:46,041
Geweldig als mensen zeggen
dat ze zo graag naar me luisteren.

1207
01:28:46,125 --> 01:28:48,166
"Ik heb vandaag iets geleerd." "Top."

1208
01:28:50,625 --> 01:28:53,208
Je relatie met tennis verandert...

1209
01:28:54,125 --> 01:28:55,375
maar eindigt niet.

1210
01:28:57,708 --> 01:28:59,250
Neem je tijd.

1211
01:29:03,958 --> 01:29:07,083
"HELDEN GEVEN HUN LEVEN
AAN IETS WAT GROTER IS DAN ZIJ"

1212
01:29:08,541 --> 01:29:10,333
Ze worden pas echt kampioen...

1213
01:29:10,416 --> 01:29:13,458
als ze hun talenten inzetten
om de wereld te verbeteren.

1214
01:29:13,541 --> 01:29:16,333
De echte kanjers geven iets terug.

1215
01:29:18,166 --> 01:29:21,416
Zij geven kinderen dezelfde kansen
die zij ook hebben gekregen.

1216
01:29:21,500 --> 01:29:24,958
Ik wil heel graag helpen
om de wereld te verbeteren.

1217
01:29:25,041 --> 01:29:26,958
Dat kon ik omdat ik tennisser was.

1218
01:29:27,041 --> 01:29:31,458
Ik vond beroemd zijn helemaal niets,
maar die dingen waren wel geweldig.

1219
01:29:31,541 --> 01:29:36,708
Sommige sporters praten weinig over
hun vrijwilligerswerk, maar doen het wel.

1220
01:29:36,791 --> 01:29:40,875
Dat is een grote verantwoordelijkheid
en degenen die dat oppakken...

1221
01:29:40,958 --> 01:29:43,541
dat zijn de echte helden.

1222
01:29:43,625 --> 01:29:49,083
Het is een verplichting
en een verlangen om iets terug te geven.

1223
01:29:49,625 --> 01:29:53,875
Ik wil iets teruggeven
van wat ik allemaal heb gekregen...

1224
01:29:53,958 --> 01:30:00,416
en mijn ervaringen delen met kinderen,
vrouwen en jonge tennissers.

1225
01:30:00,500 --> 01:30:03,833
Ik vind dat tennissers
heel veel hebben teruggegeven.

1226
01:30:03,916 --> 01:30:06,375
Dat is ook helemaal niet moeilijk.

1227
01:30:06,458 --> 01:30:08,791
Ik vind het heel makkelijk.

1228
01:30:10,291 --> 01:30:14,958
Ik wil mensen bekendmaken met tennis
en met wat het met je leven doet.

1229
01:30:15,041 --> 01:30:17,416
Sporten kan heel nuttig zijn.

1230
01:30:17,500 --> 01:30:22,125
Ik wil kinderen helpen
en ik zeg tegen ze: "Wat er ook gebeurt...

1231
01:30:23,000 --> 01:30:26,833
blijf altijd dromen
en probeer een beter mens te worden."

1232
01:30:26,916 --> 01:30:30,666
Ik zei: "Prima,
maar het draait niet meer om mij."

1233
01:30:30,750 --> 01:30:35,666
Ik wil anderen helpen,
op wat voor manier dan ook.

1234
01:30:35,750 --> 01:30:41,291
Ik ben dol op teamtennis. Dan is iedereen
gelijk. Zo moet het in de wereld ook zijn.

1235
01:30:41,375 --> 01:30:46,041
Tennis heeft mij zoveel opgeleverd.
Dit is mijn manier om iets terug te doen.

1236
01:30:46,125 --> 01:30:51,041
Ik vind dit ook echt fijn om te doen
en zou dit graag vaker doen.

1237
01:30:51,125 --> 01:30:56,208
Al help je maar vijf of tien mensen, dan
heb je toch tien levens beter gemaakt...

1238
01:30:56,291 --> 01:30:59,666
met een klein beetje hulp.

1239
01:30:59,750 --> 01:31:03,208
Ik wil m'n hele leven strijden
voor gelijke rechten en kansen...

1240
01:31:03,291 --> 01:31:07,250
voor mannen en vrouwen, jongens en meiden.
Voor iedereen.

1241
01:31:07,333 --> 01:31:12,375
Op dit moment help ik andere inheemse
kinderen verspreid over heel Australië.

1242
01:31:12,458 --> 01:31:16,750
Ik heb altijd al vrouwen willen inspireren
om in hun dromen te geloven...

1243
01:31:16,833 --> 01:31:21,541
om te doen wat ze kunnen en in zichzelf
te geloven. En dat kan ik nu doen.

1244
01:31:21,625 --> 01:31:24,875
Ik heb m'n eigen tennistoernooi opgezet...

1245
01:31:24,958 --> 01:31:27,875
en daarmee heb ik
ruim 20 miljoen dollar opgehaald...

1246
01:31:27,958 --> 01:31:32,875
voor drugspreventie en het helpen
van drugsverslaafde kinderen.

1247
01:31:32,958 --> 01:31:37,583
We hebben kinderen geholpen die
niet naar de tandarts of dokter konden...

1248
01:31:37,666 --> 01:31:42,416
of naar een psychiater
of die familieproblemen hadden.

1249
01:31:42,500 --> 01:31:47,541
Als ik iets zie wat niet klopt,
dan wil ik meteen in actie komen.

1250
01:31:47,625 --> 01:31:51,333
Zo zit ik in elkaar
en dat is me ook bijgebracht.

1251
01:31:51,416 --> 01:31:57,000
Ik wil graag dat de eerste bewoners
van dit land worden erkend in de grondwet.

1252
01:31:58,250 --> 01:31:59,666
Daar is het tijd voor.

1253
01:32:02,041 --> 01:32:05,166
"DE REIS IS DE BELONING"
TAOÏSTISCH GEZEGDE

1254
01:32:05,250 --> 01:32:06,666
Om tenniskampioen te worden...

1255
01:32:06,750 --> 01:32:12,208
moet je maar één doel hebben
in een heel eenzame sport.

1256
01:32:12,708 --> 01:32:17,458
En je moet de weg daarnaartoe begrijpen.

1257
01:32:17,541 --> 01:32:19,750
Het is een heel lange weg.

1258
01:32:19,833 --> 01:32:24,916
Het is een ingewikkelde weg waar je
heel veel bewondering voor moet hebben.

1259
01:32:25,000 --> 01:32:26,333
Het is zwaar.

1260
01:32:26,416 --> 01:32:31,333
Het wordt mooi, het wordt afzien, het
wordt emotioneel, het wordt hard werken.

1261
01:32:31,416 --> 01:32:37,000
Er spelen lichamelijke,
mentale en emotionele factoren mee.

1262
01:32:37,083 --> 01:32:40,625
Een goede structuur,
goede ondersteuning en een goed netwerk.

1263
01:32:40,708 --> 01:32:42,375
En een grote passie.

1264
01:32:42,458 --> 01:32:45,416
Je moet blijven volhouden.

1265
01:32:45,500 --> 01:32:49,625
Je moet door al die ups en downs heen.
Die heeft iedereen.

1266
01:32:49,708 --> 01:32:52,208
Ik weet het niet.
Ik heb dit nog nooit gezien.

1267
01:32:52,291 --> 01:32:56,583
Het gaat niet in een vloeiende lijn.
Net als het leven zelf.

1268
01:32:57,083 --> 01:33:02,208
Je moet er veel voor opofferen,
maar het levert je ook veel op...

1269
01:33:02,291 --> 01:33:06,666
als je je doelen bereikt.

1270
01:33:06,750 --> 01:33:10,500
Je leert hoe het leven werkt.

1271
01:33:10,583 --> 01:33:14,333
Je leert reflecteren
en je leert jezelf kennen.

1272
01:33:14,416 --> 01:33:18,208
Het gaat toch voornamelijk
om je binnenste.

1273
01:33:18,291 --> 01:33:21,291
Het is een moeilijke weg,
maar als je ze vraagt...

1274
01:33:21,875 --> 01:33:25,708
of ze weer voor deze weg zouden kiezen
als ze opnieuw konden beginnen...

1275
01:33:25,791 --> 01:33:27,333
zal niemand nee zeggen.

1276
01:33:27,958 --> 01:33:29,791
Er is één gemeenschappelijk doel:

1277
01:33:31,541 --> 01:33:35,000
Ik doe alles wat nodig is
om kampioen te worden.

1278
01:33:49,583 --> 01:33:53,750
Mijn reis was het verhaal
in het blad Princess.

1279
01:33:56,916 --> 01:34:02,000
Ik voel me heel gezegend dat ik
al op jonge leeftijd zo'n passie had.

1280
01:34:02,750 --> 01:34:08,208
Het was een moeilijke weg,
maar ook een ontzettend mooie weg.

1281
01:34:09,333 --> 01:34:11,833
Dit is iets wat je
je hele leven hebt gedaan.

1282
01:34:12,833 --> 01:34:17,500
Het was ondanks alles
echt een fantastisch avontuur.

1283
01:34:19,166 --> 01:34:21,708
Heel interessant. En lang.

1284
01:34:24,541 --> 01:34:28,000
Als ik opnieuw zou kunnen beginnen...

1285
01:34:28,083 --> 01:34:31,375
zou ik alles weer precies hetzelfde doen.
M'n hele carrière.

1286
01:34:32,916 --> 01:34:36,625
Ik ben een groot voorstander
van leven in het heden.

1287
01:34:37,625 --> 01:34:39,708
Het heden is alles wat je hebt.

1288
01:34:40,125 --> 01:34:43,750
Wat ik heb gedaan,
is voor heel weinig mensen weggelegd.

1289
01:34:43,833 --> 01:34:48,458
Ik ben daar heel dankbaar voor.
-Ik heb alles bereikt wat ik wilde.

1290
01:34:48,541 --> 01:34:53,166
Ik dacht niet aan het verleden of
de toekomst, ik nam alles zoals het kwam.

1291
01:34:54,458 --> 01:34:59,083
Ik ben een beter mens geworden
door tennis. Dat meen ik echt.

1292
01:34:59,166 --> 01:35:04,166
Je kunt er ontzettend veel van leren
en dat toepassen in je leven.

1293
01:35:04,250 --> 01:35:07,166
Iedereen denkt
dat het één rechte lijn omhoog is.

1294
01:35:07,250 --> 01:35:11,625
Er zitten veel bochten in de weg en soms
ga je omhoog en soms weer omlaag.

1295
01:35:11,708 --> 01:35:15,625
Je moet het wel leuk vinden,
anders moet je niet gaan tennissen.

1296
01:35:15,916 --> 01:35:19,208
Ik heb goede en slechte tijden gehad.

1297
01:35:20,000 --> 01:35:24,250
Ik heb er heel mooie
en goede vriendschappen aan overgehouden.

1298
01:35:24,708 --> 01:35:30,791
Ik had vroeger geen zelfvertrouwen en dat
heb ik door het tennissen wel gekregen.

1299
01:35:31,666 --> 01:35:37,875
Het was een lange reis waarbij ik heb
ontdekt hoe ik ben en waar ik van hou...

1300
01:35:37,958 --> 01:35:42,250
en hoe ik mezelf moest veranderen,
als mens en als tennisser.

1301
01:35:42,791 --> 01:35:48,958
Je leert wel dat je veel meer kunt
bereiken dan je ooit voor mogelijk hield.

1302
01:35:49,375 --> 01:35:55,458
Ik ben heel trots op wat ik heb bereikt,
als tennisser en als mens.

1303
01:35:55,541 --> 01:36:00,708
Ik ken mezelf. Ik weet hoe ik
van binnen ben en dat is heel fijn.

1304
01:36:01,291 --> 01:36:06,875
Ik heb die berg beklommen en de top
bereikt. Het was een interessante reis.

1305
01:36:08,041 --> 01:36:12,375
Ik kijk elke ochtend naar m'n lijst
met daarop al m'n zegeningen...

1306
01:36:12,458 --> 01:36:14,958
en daar staat Susan Williams ook op.

1307
01:36:15,041 --> 01:36:18,541
Dan zeg ik: "Bedankt dat je mij vroeg
of ik wilde tennissen...

1308
01:36:18,625 --> 01:36:20,541
want dat heeft m'n leven veranderd."

1309
01:36:21,416 --> 01:36:24,750
Dat is echt zo.
Het was echt een ongelofelijk avontuur.

1310
01:36:27,000 --> 01:36:32,750
Elke keer als een geweldige kampioen
besluit om ermee te stoppen...

1311
01:36:32,833 --> 01:36:38,625
komt er wel weer een nieuwe kampioen,
en daar gaat het om bij deze reis.

1312
01:36:38,708 --> 01:36:41,208
Wie wordt onze volgende Athena?

1313
01:36:42,208 --> 01:36:43,750
DE KAMPIOENEN
1970 - 2020

1314
01:42:27,208 --> 01:42:31,875
Ik heb na heel lang nadenken besloten...

1315
01:42:31,958 --> 01:42:35,041
dat ik voordat ik 75 word...

1316
01:42:35,125 --> 01:42:36,916
de allerbeste wil worden...

1317
01:42:38,958 --> 01:42:40,000
in iets.

1318
01:42:41,333 --> 01:42:42,166
Oké, cut.