1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX
2
00:00:06,548 --> 00:00:13,471
EEN NETFLIX ORIGINAL-DOCUMENTAIRE
3
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX
4
00:01:12,489 --> 00:01:18,328
In deze stad in Oekraïne woonden ooit
bijna 50.000 mensen.
5
00:01:18,912 --> 00:01:23,041
Alles was aanwezig
om een comfortabel leven te kunnen leiden.
6
00:01:26,711 --> 00:01:32,383
Maar op 26 april 1986
werd de stad ineens onbewoonbaar.
7
00:01:34,385 --> 00:01:38,681
De nabijgelegen kerncentrale
van Tsjernobyl ontplofte.
8
00:01:42,644 --> 00:01:47,273
In minder dan 48 uur
werd de stad geëvacueerd.
9
00:01:50,777 --> 00:01:52,987
Niemand heeft er sindsdien gewoond.
10
00:02:03,832 --> 00:02:10,213
De ontploffing was een gevolg
van slechte planning en menselijke fouten.
11
00:02:11,381 --> 00:02:17,053
De milieuramp die erdoor werd veroorzaakt,
had zijn weerslag in heel Europa.
12
00:02:17,971 --> 00:02:23,476
Veel mensen zagen het als de kostbaarste
in de menselijke geschiedenis.
13
00:02:25,603 --> 00:02:28,940
Maar Tsjernobyl was
een eenmalige gebeurtenis.
14
00:02:29,732 --> 00:02:34,112
De echte tragedie van onze tijd
voltrekt zich nu nog over de hele aarde...
15
00:02:34,195 --> 00:02:36,489
...en valt van dag tot dag nauwelijks op.
16
00:02:37,323 --> 00:02:41,161
Ik heb het over het verlies
van de wilde plekken op onze planeet...
17
00:02:41,244 --> 00:02:43,162
...haar biodiversiteit.
18
00:02:50,420 --> 00:02:54,340
De levende wereld is
een uniek en spectaculair wonder.
19
00:02:55,884 --> 00:03:00,513
Miljarden individuen en miljoenen
soorten planten en dieren...
20
00:03:01,389 --> 00:03:04,475
...met een duizelingwekkende
variëteit en rijkheid.
21
00:03:06,603 --> 00:03:10,523
Ze werken samen om te profiteren
van de energie van de zon...
22
00:03:11,024 --> 00:03:13,151
...en de mineralen van de aarde.
23
00:03:15,278 --> 00:03:20,700
Ze leiden levens die zodanig op elkaar
inwerken dat ze elkaar ondersteunen.
24
00:03:22,785 --> 00:03:28,166
We zijn volledig afhankelijk van deze
nauwkeurig afgestemde beademingsmachine.
25
00:03:29,626 --> 00:03:34,464
En die kan alleen werken
als de biodiversiteit soepel verloopt.
26
00:03:39,719 --> 00:03:46,392
Maar mensen wonen zodanig op aarde
dat de biodiversiteit achteruitgaat.
27
00:03:51,940 --> 00:03:56,402
Dit is ook een gevolg
van slechte planning en menselijke fouten.
28
00:03:57,278 --> 00:04:01,157
En dit leidt ook tot wat we hier zien.
29
00:04:04,327 --> 00:04:07,789
Een plek waar we niet kunnen leven.
30
00:04:12,669 --> 00:04:14,420
De natuurlijke wereld verdwijnt.
31
00:04:14,504 --> 00:04:18,341
Het bewijs is overal aanwezig.
Het is tijdens mijn leven gebeurd.
32
00:04:18,424 --> 00:04:20,635
Ik heb het met eigen ogen gezien.
33
00:04:21,302 --> 00:04:25,974
Deze film is mijn getuigenis
en mijn visie voor de toekomst.
34
00:04:26,641 --> 00:04:30,353
Het verhaal van hoe we hiervan
onze grootste fout maakten.
35
00:04:30,436 --> 00:04:34,857
En hoe, als we nu handelen,
we die nog kunnen rechtzetten.
36
00:04:52,500 --> 00:04:57,130
Ik ben David Attenborough en ik ben 93.
37
00:04:57,964 --> 00:05:00,550
Mijn leven was heel uitzonderlijk.
38
00:05:01,342 --> 00:05:05,096
Nu zie ik pas in hoe uitzonderlijk.
39
00:05:11,144 --> 00:05:15,606
Ik had het geluk om de wilde plekken
van onze planeet te verkennen.
40
00:05:18,735 --> 00:05:21,237
Ik ben naar alle delen
van de aarde gereisd.
41
00:05:28,077 --> 00:05:33,916
Ik heb de levende wereld van dichtbij
meegemaakt in al haar pracht en variëteit.
42
00:05:36,836 --> 00:05:41,132
Ik kon me niet voorstellen
op een andere manier te leven.
43
00:05:44,594 --> 00:05:49,640
Mijn passie was altijd verkennen,
avonturen beleven...
44
00:05:50,141 --> 00:05:52,769
...leren over de verre wildernis.
45
00:05:54,479 --> 00:05:55,730
En ik leer nog steeds.
46
00:05:57,774 --> 00:06:01,277
Net zoveel als toen ik nog kind was.
47
00:06:08,326 --> 00:06:10,870
1937
WERELDBEVOLKING: 2,3 MILJARD
48
00:06:10,953 --> 00:06:13,915
KOOLSTOF IN DE ATMOSFEER:
280 DELEN PER MILJOEN
49
00:06:13,998 --> 00:06:16,167
OVERGEBLEVEN WILDERNIS: 66%
50
00:06:18,878 --> 00:06:21,172
Het was toen een heel andere wereld.
51
00:06:22,715 --> 00:06:27,345
We hadden nog weinig begrip
van hoe de levende wereld werkte.
52
00:06:30,139 --> 00:06:32,767
Het werd natuurlijke historie genoemd...
53
00:06:32,850 --> 00:06:35,728
...want daar ging het
in feite allemaal over:
54
00:06:37,188 --> 00:06:38,439
historie.
55
00:06:42,276 --> 00:06:44,362
Het was een geweldige plek
voor een kind...
56
00:06:44,445 --> 00:06:49,742
...want dit was een ijzerzandsteengroeve,
maar hij werd niet meer gebruikt.
57
00:06:49,826 --> 00:06:51,828
Er groeide hier niets, de groeve...
58
00:06:51,911 --> 00:06:53,996
...was tot kort daarvoor actief.
59
00:07:07,760 --> 00:07:11,347
Als kind besteedde ik
al mijn vrije tijd...
60
00:07:11,431 --> 00:07:14,183
...aan het zoeken op dit soort plekken...
61
00:07:15,560 --> 00:07:16,978
...naar verborgen schatten.
62
00:07:20,273 --> 00:07:21,107
Fossielen.
63
00:07:22,859 --> 00:07:25,111
Dit is een ammoniet.
64
00:07:25,194 --> 00:07:28,489
Toen het dier leefde,
zat het in deze kamer...
65
00:07:28,573 --> 00:07:31,659
...en spreidde zijn tentakels uit
om prooi te vangen.
66
00:07:33,286 --> 00:07:36,581
Het leefde zo'n 180 miljoen jaar geleden.
67
00:07:37,874 --> 00:07:42,462
Deze hier heeft
de Latijnse naam Tiltonicerus...
68
00:07:42,545 --> 00:07:46,132
...want de allereerste werd
hier vlakbij gevonden...
69
00:07:46,215 --> 00:07:49,010
...in Tilton in Midden-Engeland.
70
00:07:50,428 --> 00:07:55,892
Langzaam begon ik iets te leren
over de evolutiegeschiedenis van de aarde.
71
00:07:56,767 --> 00:08:00,897
Het is veelal het verhaal
van langzame, maar zekere verandering.
72
00:08:03,566 --> 00:08:08,779
De natuur heeft in de loop van miljarden
jaren wonderlijke vormen vervaardigd...
73
00:08:08,863 --> 00:08:12,992
...steeds complexer en completer.
74
00:08:15,244 --> 00:08:18,706
Het is een zeer ingewikkeld proces.
75
00:08:22,835 --> 00:08:26,297
En elke honderd miljoen jaar...
76
00:08:26,380 --> 00:08:29,675
...na al die moeizame processen...
77
00:08:29,759 --> 00:08:34,847
...gebeurt iets rampzaligs:
een massa-extinctie.
78
00:08:35,932 --> 00:08:41,562
Grote aantallen soorten verdwijnen
en worden ineens vervangen door een paar.
79
00:08:43,648 --> 00:08:45,942
Alle evolutie ongedaan gemaakt.
80
00:08:48,027 --> 00:08:51,572
Je kunt het zien.
Een lijn in de steenlagen.
81
00:08:51,656 --> 00:08:56,410
Een grens die een grote, snelle,
globale verandering aangeeft.
82
00:08:57,161 --> 00:09:00,873
Onder de lijn zie je
een veelheid aan levensvormen.
83
00:09:02,416 --> 00:09:04,418
Daarboven slechts enkele.
84
00:09:07,505 --> 00:09:13,219
Een massa-extinctie is vijf keer gebeurd
in de viermiljardjarige geschiedenis.
85
00:09:15,805 --> 00:09:17,265
De laatste keer...
86
00:09:17,348 --> 00:09:21,727
...maakte ze een eind
aan het tijdperk van de dinosaurus.
87
00:09:22,979 --> 00:09:26,607
Een meteorietinslag veroorzaakte
een rampzalige verandering...
88
00:09:26,691 --> 00:09:28,818
...in de leefomstandigheden.
89
00:09:31,529 --> 00:09:35,908
Vijfenzeventig procent van alle soorten
werden uitgevaagd.
90
00:09:38,911 --> 00:09:42,832
Het leven moest opnieuw beginnen.
91
00:09:44,625 --> 00:09:50,214
Vijfenzestig miljoen jaar was het bezig
de levende wereld te herbouwen...
92
00:09:52,133 --> 00:09:57,555
...tot we de wereld krijgen
die wij kennen: onze tijd.
93
00:10:05,354 --> 00:10:08,733
Wetenschappers noemen het het Holoceen.
94
00:10:14,280 --> 00:10:17,617
Het Holoceen is een van de meest
stabiele periodes...
95
00:10:17,700 --> 00:10:19,827
...in de geschiedenis van de aarde.
96
00:10:22,246 --> 00:10:27,627
De gemiddelde temperatuur
is 10.000 jaar lang niet meer dan...
97
00:10:27,710 --> 00:10:29,920
...één graad Celsius gedaald of gestegen.
98
00:10:33,924 --> 00:10:37,386
En de rijke en bloeiende levende wereld
om ons heen...
99
00:10:37,970 --> 00:10:40,514
...was cruciaal voor deze stabiliteit.
100
00:10:44,685 --> 00:10:51,108
Fytoplankton aan het oceaanoppervlak
en grote bossen in het noorden...
101
00:10:51,192 --> 00:10:56,238
...hielden de atmosfeer in balans
door koolstof op te nemen.
102
00:10:59,158 --> 00:11:00,993
Grote kuddes op de vlakten...
103
00:11:01,077 --> 00:11:06,248
...hebben het grasland rijk en productief
gehouden door de grond te bemesten.
104
00:11:12,171 --> 00:11:15,966
Mangroven en koraalriffen
langs duizenden kilometers kust...
105
00:11:16,550 --> 00:11:19,053
...hebben kraamkamers
voor vissen gehuisvest...
106
00:11:19,136 --> 00:11:23,766
...die als ze volwassen zijn
het open water in gaan.
107
00:11:30,398 --> 00:11:35,361
Een dikke band jungle rond de evenaar
heeft planten opeengestapeld...
108
00:11:35,444 --> 00:11:38,656
...om zoveel mogelijk
zonne-energie te vangen...
109
00:11:39,240 --> 00:11:42,910
...en vocht en zuurstof toe te voegen
aan de luchtstromen.
110
00:11:47,373 --> 00:11:50,543
En de hoeveelheid poolijs
was essentieel...
111
00:11:50,626 --> 00:11:53,796
...om zonlicht te weerkaatsen...
112
00:11:54,422 --> 00:11:56,382
...zodat de hele aarde werd afgekoeld.
113
00:12:00,261 --> 00:12:05,015
De biodiversiteit van het Holoceen
hielp stabiliteit te verkrijgen.
114
00:12:06,142 --> 00:12:12,606
En de hele levende wereld
kreeg een rustig, betrouwbaar ritme:
115
00:12:13,941 --> 00:12:15,443
de seizoenen.
116
00:12:23,200 --> 00:12:24,660
Op de tropische vlakten...
117
00:12:24,743 --> 00:12:29,957
...wisselden het droge en het regenseizoen
elkaar elk jaar op hetzelfde moment af.
118
00:12:33,711 --> 00:12:38,340
In Azië zorgden de winden
dat de moesson precies op tijd kwam.
119
00:12:46,223 --> 00:12:51,604
In het noorden stegen de temperaturen
in maart, waardoor de lente kwam...
120
00:12:52,771 --> 00:12:57,985
...en ze bleven hoog, tot ze daalden
in oktober en de herfst brachten.
121
00:13:02,156 --> 00:13:05,868
Het Holoceen was ons Hof van Eden.
122
00:13:05,951 --> 00:13:08,621
Het ritme van seizoenen
was zo betrouwbaar...
123
00:13:08,704 --> 00:13:12,374
...dat onze eigen soort
een unieke kans kreeg.
124
00:13:15,085 --> 00:13:17,713
We vonden de landbouw uit.
125
00:13:20,633 --> 00:13:25,554
We leerden hoe we de seizoenen
konden uitbuiten om voedsel te produceren.
126
00:13:27,431 --> 00:13:31,477
De geschiedenis
van de hele menselijke beschaving volgde.
127
00:13:33,395 --> 00:13:37,107
Elke generatie
kon zich ontwikkelen en vooruitgaan...
128
00:13:37,191 --> 00:13:40,694
...alleen omdat de levende wereld
betrouwbaar was...
129
00:13:40,778 --> 00:13:43,239
...en ons de nodige omstandigheden gaf.
130
00:13:46,575 --> 00:13:51,664
Het tempo van vooruitgang was niet
terug te vinden in het fossielenbestand.
131
00:13:54,917 --> 00:13:59,463
Onze intelligentie veranderde de manier
waarop we evolueerden.
132
00:14:00,256 --> 00:14:01,549
In het verleden...
133
00:14:01,632 --> 00:14:07,721
...moesten dieren een fysieke vaardigheid
verwerven om hun leven te veranderen.
134
00:14:08,514 --> 00:14:11,809
Maar wij konden dat met een idee.
135
00:14:11,892 --> 00:14:15,938
En het idee kon worden overgedragen
aan de volgende generaties.
136
00:14:18,524 --> 00:14:22,069
We transformeerden
wat een soort kon bereiken.
137
00:14:26,323 --> 00:14:32,580
Een paar millennia nadat dit begon,
groeide ik precies op het goede moment op.
138
00:14:35,332 --> 00:14:37,793
Het begin van mijn carrière,
ik was in de twintig...
139
00:14:37,877 --> 00:14:41,964
...viel samen met de opkomst
van de burgerluchtvaart.
140
00:14:43,507 --> 00:14:46,969
Ik mocht als een van de eersten...
141
00:14:47,052 --> 00:14:51,223
...de overvloed aan leven ervaren
die was ontstaan...
142
00:14:51,307 --> 00:14:53,892
...door het milde klimaat
van het Holoceen.
143
00:15:03,861 --> 00:15:06,030
1954
WERELDBEVOLKING: 2,7 MILJARD
144
00:15:06,113 --> 00:15:08,616
KOOLSTOF IN DE ATMOSFEER:
310 DELEN PER MILJOEN
145
00:15:08,699 --> 00:15:10,367
OVERGEBLEVEN WILDERNIS: 64%
146
00:15:14,079 --> 00:15:17,541
Waar ik ook kwam, was er wildernis.
147
00:15:18,459 --> 00:15:20,794
Glinsterende kustzeeën.
148
00:15:21,920 --> 00:15:23,547
Uitgestrekte bossen.
149
00:15:25,132 --> 00:15:27,134
Immense grasvlaktes.
150
00:15:27,217 --> 00:15:31,180
Je kon uren vliegen
boven de ongerepte wildernis.
151
00:15:33,933 --> 00:15:38,395
En mij werd gevraagd
die plekken te verkennen...
152
00:15:38,479 --> 00:15:42,107
...en de wonderen van de natuur
vast te leggen voor mensen thuis.
153
00:15:44,234 --> 00:15:45,736
In het begin was dat makkelijk.
154
00:15:45,819 --> 00:15:48,238
Mensen hadden nooit schubdieren gezien.
155
00:15:48,322 --> 00:15:50,032
Of luiaards.
156
00:15:50,115 --> 00:15:52,326
Ze hadden Nieuw-Guinea nooit gezien.
157
00:15:58,123 --> 00:16:00,376
Het was de beste tijd van mijn leven.
158
00:16:01,627 --> 00:16:04,505
Van onze levens.
159
00:16:05,214 --> 00:16:09,426
De Tweede Wereldoorlog was voorbij,
technologie maakte alles makkelijker.
160
00:16:11,971 --> 00:16:15,724
De verandering ging steeds sneller.
161
00:16:21,480 --> 00:16:24,650
Het leek of niets
onze vooruitgang kon tegenhouden.
162
00:16:25,693 --> 00:16:28,779
De toekomst zou spannend worden.
163
00:16:28,862 --> 00:16:31,824
Hij zou alles brengen waarvan we droomden.
164
00:16:34,910 --> 00:16:39,289
Dit was voordat we merkten
dat er problemen waren.
165
00:16:43,836 --> 00:16:45,754
1960
WERELDBEVOLKING: 3,0 MILJARD
166
00:16:45,838 --> 00:16:48,090
KOOLSTOF IN DE ATMOSFEER:
315 DELEN PER MILJOEN
167
00:16:48,173 --> 00:16:49,842
OVERGEBLEVEN WILDERNIS: 62%
168
00:16:52,886 --> 00:16:57,391
Mijn eerste bezoek aan Oost-Afrika
was in 1960.
169
00:17:01,687 --> 00:17:06,900
Het was toen ondenkbaar
dat wij, een enkele soort...
170
00:17:06,984 --> 00:17:12,489
...op een dag het bestaan van de wildernis
zouden kunnen bedreigen.
171
00:17:16,076 --> 00:17:20,664
Het Masai-woord 'Serengeti'
betekent 'eindeloze vlaktes'.
172
00:17:21,290 --> 00:17:24,001
Voor de bewoners
is het een gepaste beschrijving.
173
00:17:24,084 --> 00:17:26,754
Je kunt op een plek
op de Serengeti zijn...
174
00:17:26,837 --> 00:17:29,506
...en helemaal geen dieren zien.
175
00:17:29,590 --> 00:17:31,050
En de volgende ochtend...
176
00:17:32,676 --> 00:17:34,720
...zijn er een miljoen gnoes.
177
00:17:41,185 --> 00:17:43,437
Een kwart miljoen zebra's.
178
00:17:48,150 --> 00:17:49,943
Een half miljoen gazelles.
179
00:17:53,030 --> 00:17:54,656
Een paar dagen later...
180
00:17:55,991 --> 00:17:57,284
...en ze zijn weg.
181
00:17:57,367 --> 00:17:59,328
Voorbij de horizon.
182
00:17:59,411 --> 00:18:03,499
Het is niet raar om te denken
dat deze vlaktes echt eindeloos zijn...
183
00:18:04,082 --> 00:18:06,293
...als ze zulke kuddes kunnen opslokken.
184
00:18:07,377 --> 00:18:08,962
Een visionaire wetenschapper...
185
00:18:09,046 --> 00:18:12,716
...Bernhard Grzimek,
legde uit dat dit niet waar was.
186
00:18:16,011 --> 00:18:21,433
Hij volgde de kuddes samen met zijn zoon
in een vliegtuig.
187
00:18:31,610 --> 00:18:34,530
Ze brachten in kaart
dat ze rivieren overstaken...
188
00:18:34,613 --> 00:18:37,783
...bossen doorkruisten
en nationale grenzen overgingen.
189
00:18:39,952 --> 00:18:42,371
Ze ontdekten dat de Serengeti-kuddes...
190
00:18:42,454 --> 00:18:47,376
...een enorm gebied
gezond grasland nodig hadden.
191
00:18:48,627 --> 00:18:52,965
Zonder die uitgestrekte gebieden
zouden ze in aantal afnemen...
192
00:18:53,048 --> 00:18:57,010
...en het hele ecosysteem zou instorten.
193
00:18:58,804 --> 00:19:03,016
Het was duidelijk voor mij
dat de wildernis verre van eindeloos is.
194
00:19:03,100 --> 00:19:06,019
Ze is eindig. Ze moet worden beschermd.
195
00:19:06,520 --> 00:19:10,149
En een paar jaar later
werd dat voor iedereen duidelijk.
196
00:19:10,941 --> 00:19:16,488
Vijf, vier, drie, twee, één, nul.
197
00:19:18,448 --> 00:19:23,162
Ik zat in een tv-studio
toen de Apollo-missie werd gelanceerd.
198
00:19:27,249 --> 00:19:28,625
Het was de eerste keer...
199
00:19:28,709 --> 00:19:32,421
...dat een mens ver genoeg
van de aarde verwijderd was...
200
00:19:32,504 --> 00:19:34,339
...om de hele planeet te zien.
201
00:19:35,924 --> 00:19:37,843
En dit is wat ze zagen.
202
00:19:40,554 --> 00:19:42,514
Wat we allemaal zagen.
203
00:19:43,932 --> 00:19:48,854
Onze planeet. Kwetsbaar en geïsoleerd.
204
00:19:54,902 --> 00:19:59,489
Een van de uitzonderlijke dingen was
dat de wereld...
205
00:19:59,573 --> 00:20:02,326
...ernaar kon kijken terwijl het gebeurde.
206
00:20:02,910 --> 00:20:09,041
Het was uitzonderlijk dat jij kon zien
wat een man in de ruimte kon zien...
207
00:20:09,124 --> 00:20:11,210
...op hetzelfde moment dat hij het zag.
208
00:20:12,628 --> 00:20:16,840
Ik herinner me die eerste opname nog goed.
209
00:20:17,341 --> 00:20:20,093
Je zag een blauwe knikker.
210
00:20:20,177 --> 00:20:26,642
Een blauwe bol in de duisternis
en je besefte dat dat de aarde was.
211
00:20:27,142 --> 00:20:31,104
En in die ene opname zat de hele mensheid
met niks meer...
212
00:20:31,188 --> 00:20:35,734
...behalve de persoon in het ruimteschip
die de foto nam.
213
00:20:36,735 --> 00:20:41,531
Dat veranderde
de instelling van de wereldbevolking...
214
00:20:41,615 --> 00:20:43,242
...compleet.
215
00:20:46,870 --> 00:20:48,997
Ons thuis was niet grenzeloos.
216
00:20:50,624 --> 00:20:53,252
Er was een rand aan ons bestaan.
217
00:20:54,795 --> 00:20:59,049
Het was een herontdekking
van een fundamentele waarheid.
218
00:21:00,259 --> 00:21:04,346
We zijn uiteindelijk gebonden aan
en afhankelijk van...
219
00:21:04,429 --> 00:21:07,641
...de eindige natuurlijke wereld
om ons heen.
220
00:21:09,559 --> 00:21:13,438
Deze waarheid bepaalde ons leven
in onze prehistorie.
221
00:21:13,522 --> 00:21:17,067
De tijd vóór landbouw en beschaving.
222
00:21:17,651 --> 00:21:20,862
Zelfs toen enkelen op de maan landden...
223
00:21:20,946 --> 00:21:26,451
...leidden anderen een dergelijk leven in
de meest afgelegen delen van de planeet.
224
00:21:28,537 --> 00:21:32,624
MEI 1971
225
00:21:34,042 --> 00:21:40,090
In 1971 ging ik een geïsoleerde stam
zoeken in Nieuw-Guinea.
226
00:21:43,719 --> 00:21:50,309
Het waren jager-verzamelaars,
zoals alle mensen vóór de landbouw.
227
00:21:53,895 --> 00:21:57,691
Ze leefden in kleine aantallen
en namen niet al te veel.
228
00:22:02,112 --> 00:22:04,448
Ze aten zelden vlees.
229
00:22:05,365 --> 00:22:09,953
De bronnen die ze gebruikten,
vernieuwden zich van nature.
230
00:22:10,871 --> 00:22:15,542
Met hun traditionele technologie
leefden ze duurzaam.
231
00:22:16,126 --> 00:22:20,005
Een levensstijl die feitelijk
voor eeuwig kon doorgaan.
232
00:22:23,550 --> 00:22:26,303
Een schril contrast
met de wereld die ik kende.
233
00:22:27,471 --> 00:22:30,724
Een wereld die elke dag meer eiste.
234
00:22:32,225 --> 00:22:34,561
1978
WERELDBEVOLKING: 4,3 MILJARD
235
00:22:34,644 --> 00:22:37,105
KOOLSTOF IN DE ATMOSFEER
335 DELEN PER MILJOEN
236
00:22:37,189 --> 00:22:39,149
OVERGEBLEVEN WILDERNIS: 55%
237
00:22:40,734 --> 00:22:44,988
In de tweede helft van de jaren 70
reisde ik de wereld over...
238
00:22:45,072 --> 00:22:49,409
...en maakte een serie waarvan ik
lang had gedroomd: Life on Earth.
239
00:22:50,577 --> 00:22:54,915
Het verhaal van de evolutie van het leven
en de diversiteit ervan.
240
00:22:56,708 --> 00:22:59,002
Hij werd in 39 landen opgenomen.
241
00:23:00,295 --> 00:23:03,673
We filmden 650 soorten...
242
00:23:03,757 --> 00:23:07,177
...en reisden 2,4 miljoen kilometer.
243
00:23:07,844 --> 00:23:10,305
Die toewijding is nodig...
244
00:23:10,389 --> 00:23:14,309
...als je een begin van een portret
van de levende wereld wilt maken.
245
00:23:16,103 --> 00:23:17,396
Maar je kon merken...
246
00:23:17,479 --> 00:23:20,649
...dat sommige dieren
al lastiger te vinden waren.
247
00:23:34,413 --> 00:23:36,665
JANUARI 1978
248
00:23:36,748 --> 00:23:39,418
Toen ik bij de berggorilla's filmde...
249
00:23:39,501 --> 00:23:44,506
...waren er nog maar 300 over in
een afgelegen jungle in Centraal-Afrika.
250
00:23:46,007 --> 00:23:48,427
Babygorilla's waren felbegeerd...
251
00:23:48,510 --> 00:23:51,721
...en stropers doodden er
twaalf volwassenen voor.
252
00:23:53,473 --> 00:23:58,019
Ik kon zo dichtbij komen, omdat
de gorilla's aan mensen waren gewend.
253
00:24:00,313 --> 00:24:05,110
De enige manier om ze in leven te houden,
was dat rangers er elke dag bij bleven.
254
00:24:11,366 --> 00:24:16,580
Het uitstervingsproces dat ik
als kind had gezien in de stenen...
255
00:24:17,581 --> 00:24:21,835
...zag ik nu om me heen gebeuren.
256
00:24:22,627 --> 00:24:25,046
Met dieren die ik kende.
257
00:24:26,840 --> 00:24:28,550
Onze nauwste verwanten.
258
00:24:32,095 --> 00:24:34,097
En wij waren verantwoordelijk.
259
00:24:36,933 --> 00:24:39,477
Het was een harde realiteit.
260
00:24:40,937 --> 00:24:43,064
Als een soort ons doelwit werd...
261
00:24:43,565 --> 00:24:47,068
...kon die zich
nergens op aarde verbergen.
262
00:24:59,748 --> 00:25:06,296
Walvissen werden afgeslacht door
de industriële walvisvaart in de jaren 70.
263
00:25:10,509 --> 00:25:13,678
Van de grootste walvis,
de blauwe vinvis...
264
00:25:13,762 --> 00:25:16,389
...waren er toen
nog maar een paar duizend.
265
00:25:21,102 --> 00:25:23,730
Ze waren vrijwel onvindbaar.
266
00:25:26,858 --> 00:25:32,197
We vonden bultruggen bij Hawaï
door naar hun roep te luisteren.
267
00:25:32,280 --> 00:25:33,198
FEBRUARI 1978
268
00:25:33,281 --> 00:25:35,116
Even geleden maakten we deze opname...
269
00:25:35,200 --> 00:25:39,120
...met een onderwatermicrofoon
in de Stille Oceaan bij Hawaï.
270
00:25:39,204 --> 00:25:40,372
Luister maar.
271
00:25:52,342 --> 00:25:56,304
Dit soort opnamen onthulden
dat het gezang van de bultrug...
272
00:25:56,388 --> 00:25:58,515
...lang en complex is.
273
00:25:59,849 --> 00:26:03,728
Bultruggen die in hetzelfde gebied leven,
leren gezangen van elkaar.
274
00:26:04,604 --> 00:26:10,277
Ze hebben thema's en variaties
die zich in de loop der tijd ontwikkelen.
275
00:26:19,327 --> 00:26:21,997
Hun treurige gezang was fundamenteel...
276
00:26:22,080 --> 00:26:24,958
...om de mening van mensen
over hen te veranderen.
277
00:26:29,462 --> 00:26:32,215
Hallo, Boctok. We zijn Canadees.
278
00:26:33,800 --> 00:26:35,593
Stop het doden van walvissen.
279
00:26:38,138 --> 00:26:43,768
Dieren die werden gezien als niets meer
dan een bron van olie en vlees...
280
00:26:43,852 --> 00:26:46,521
...werden persoonlijkheden.
281
00:26:49,024 --> 00:26:51,526
We zijn mannen en vrouwen
en spreken voor kinderen.
282
00:26:52,277 --> 00:26:56,489
We zeggen allemaal:
'Stop met het doden van walvissen.'
283
00:26:58,533 --> 00:27:02,871
We hebben dieren vaak laten uitsterven
in onze geschiedenis...
284
00:27:03,747 --> 00:27:08,209
...maar nu het zichtbaar was,
was het niet meer acceptabel.
285
00:27:16,176 --> 00:27:20,680
Het doden van walvissen
werd van een opbrengst een misdaad.
286
00:27:22,599 --> 00:27:26,144
Er was ineens een krachtig
collectief bewustzijn gekomen.
287
00:27:27,145 --> 00:27:30,690
Niemand wilde dat dieren uitstierven.
288
00:27:32,150 --> 00:27:35,028
Mensen begonnen te geven om de natuur...
289
00:27:36,029 --> 00:27:39,658
...naarmate ze
er bewust van werden gemaakt.
290
00:27:42,702 --> 00:27:47,290
En nu hadden we de middelen om mensen
in de hele wereld bewust te maken.
291
00:27:54,923 --> 00:28:00,720
Toen Life on Earth in 1979 werd
uitgezonden, was ik begin vijftig.
292
00:28:01,262 --> 00:28:04,516
Er waren dubbel zoveel mensen op aarde...
293
00:28:04,599 --> 00:28:06,685
...als toen ik was geboren.
294
00:28:08,520 --> 00:28:14,693
Jij en ik behoren tot de meest
wijdverspreide en dominante diersoort.
295
00:28:14,776 --> 00:28:17,862
We zijn in ieder geval
het meest talrijke grote dier.
296
00:28:17,946 --> 00:28:22,200
We zijn nu met ongeveer 4000 miljoen...
297
00:28:22,283 --> 00:28:26,121
...en hebben deze positie
met meteorische snelheid bereikt.
298
00:28:26,788 --> 00:28:30,542
Het is allemaal gebeurd
in de laatste 2000 jaar.
299
00:28:30,625 --> 00:28:35,004
We lijken te zijn losgebroken
van de beperkingen...
300
00:28:35,088 --> 00:28:39,008
...die de activiteiten en aantallen
van andere dieren beheersen.
301
00:28:46,808 --> 00:28:48,560
We waren losgebroken.
302
00:28:49,519 --> 00:28:53,189
We stonden los van de rest
van het leven op aarde.
303
00:28:54,691 --> 00:28:57,193
We leefden een ander soort leven.
304
00:29:00,989 --> 00:29:03,783
Onze roofdieren waren geëlimineerd.
305
00:29:06,453 --> 00:29:09,289
De meeste van onze ziekten
waren onder controle.
306
00:29:11,207 --> 00:29:14,753
We konden eten
op basis van vraag produceren.
307
00:29:17,130 --> 00:29:20,383
Niks kon ons nog beperken.
308
00:29:21,176 --> 00:29:23,136
Niks kon ons tegenhouden.
309
00:29:24,387 --> 00:29:26,431
Tenzij we onszelf tegenhielden...
310
00:29:27,557 --> 00:29:32,187
...zouden we de aarde blijven consumeren
tot we haar hadden opgebruikt.
311
00:29:35,106 --> 00:29:38,693
Individuele soorten
of zelfs groepen van soorten redden...
312
00:29:38,776 --> 00:29:40,528
...zou niet genoeg zijn.
313
00:29:40,612 --> 00:29:43,948
Hele habitats zouden snel gaan verdwijnen.
314
00:30:12,060 --> 00:30:16,940
Ik zag de vernieling van een hele habitat
voor het eerst in Zuidoost-Azië.
315
00:30:17,023 --> 00:30:18,024
JULI 1956
316
00:30:19,025 --> 00:30:24,197
In de jaren 50 was Borneo
voor driekwart bedekt met regenwoud.
317
00:30:24,781 --> 00:30:26,908
We hoorden een lawaai in de takken.
318
00:30:28,243 --> 00:30:30,912
En maar een paar meter verder...
319
00:30:30,995 --> 00:30:35,875
...zagen we een grote, harige,
rode gestalte in de bomen slingeren.
320
00:30:37,001 --> 00:30:38,419
De orang-oetan.
321
00:30:41,840 --> 00:30:43,341
Tegen het eind van de eeuw...
322
00:30:43,424 --> 00:30:47,595
...was het regenwoud van Borneo
nog maar half zo groot.
323
00:30:53,643 --> 00:30:57,313
Regenwouden zijn bijzonder
waardevolle habitats.
324
00:30:59,482 --> 00:31:03,069
Meer dan de helft van de soorten
op het land leeft hier.
325
00:31:07,824 --> 00:31:12,745
Het zijn plekken waar het talent
voor ontwerp van de evolutie ongekend is.
326
00:31:57,832 --> 00:32:03,379
Vele van de miljoenen soorten in het
regenwoud bestaan in kleine aantallen.
327
00:32:06,007 --> 00:32:09,344
Iedere soort heeft een belangrijke rol.
328
00:32:14,390 --> 00:32:18,436
Orang-oetanmoeders moeten tien jaar
bij hun jong blijven...
329
00:32:18,519 --> 00:32:22,315
...om ze te leren
welk fruit ze moeten eten.
330
00:32:25,652 --> 00:32:27,070
Zonder deze training...
331
00:32:27,153 --> 00:32:30,907
...zouden ze de zaden
niet kunnen verspreiden.
332
00:32:32,367 --> 00:32:36,829
De toekomstige generaties van
vele boomsoorten zouden gevaar lopen.
333
00:32:37,789 --> 00:32:42,335
En boomdiversiteit is essentieel
voor het regenwoud.
334
00:32:46,089 --> 00:32:49,050
In een kleine strook tropisch regenwoud...
335
00:32:49,133 --> 00:32:52,345
...kunnen 700 verschillende
boomsoorten staan...
336
00:32:52,428 --> 00:32:56,099
...net zoveel als in heel Noord-Amerika.
337
00:32:57,058 --> 00:33:03,523
En toch veranderen we deze
duizelingwekkende diversiteit hierin.
338
00:33:05,024 --> 00:33:08,069
Een monocultuur van oliepalmen.
339
00:33:11,614 --> 00:33:15,827
In verhouding een dode habitat.
340
00:33:19,455 --> 00:33:23,960
En je ziet een gordijn van groen
met af en toe vogels.
341
00:33:25,420 --> 00:33:27,839
En je denkt misschien dat het wel oké is.
342
00:33:27,922 --> 00:33:29,340
Maar vanuit een helikopter zie je...
343
00:33:29,424 --> 00:33:32,760
...dat het een strook
van nog geen kilometer is.
344
00:33:33,594 --> 00:33:35,221
En daarachter...
345
00:33:35,304 --> 00:33:40,560
...zie je alleen maar rijen oliepalmen.
346
00:33:49,652 --> 00:33:53,531
Bossen kappen gebeurt om twee dingen.
347
00:33:55,491 --> 00:33:57,243
Mensen profiteren van het hout.
348
00:33:57,827 --> 00:34:02,123
En van het land dat achterblijft
door het te verbouwen.
349
00:34:15,845 --> 00:34:21,476
Daarom hebben we drie biljoen bomen
in de hele wereld gekapt.
350
00:34:21,559 --> 00:34:25,980
De helft van alle regenwouden is al weg.
351
00:34:35,656 --> 00:34:37,241
Wat we nu zien gebeuren...
352
00:34:37,325 --> 00:34:42,371
...is het laatste hoofdstuk in
een mondiaal proces dat millennia omspant.
353
00:34:48,753 --> 00:34:53,716
De ontbossing van Borneo heeft
de orang-oetanpopulatie...
354
00:34:53,800 --> 00:34:59,180
...met twee derde verminderd sinds ik
er voor het eerst een zag 60 jaar geleden.
355
00:35:06,437 --> 00:35:09,190
We kunnen regenwouden
niet blijven kappen...
356
00:35:09,273 --> 00:35:13,945
...en iets wat we niet kunnen blijven
doen, is per definitie niet-duurzaam.
357
00:35:15,113 --> 00:35:18,074
Als we niet-duurzame dingen doen...
358
00:35:18,157 --> 00:35:24,205
...wordt de schade uiteindelijk zo groot
dat het hele systeem instort.
359
00:35:25,665 --> 00:35:29,585
Geen ecosysteem, hoe groot ook, is veilig.
360
00:35:32,046 --> 00:35:35,216
Zelfs een zo uitgestrekt als de oceaan.
361
00:35:39,971 --> 00:35:44,559
Deze habitat was het onderwerp
van de serie The Blue Planet...
362
00:35:44,642 --> 00:35:47,270
...die we eind jaren 90 maakten.
363
00:35:52,984 --> 00:35:55,528
1997
WERELDBEVOLKING: 5,9 MILJARD
364
00:35:55,611 --> 00:35:57,738
KOOLSTOF IN DE ATMOSFEER:
360 DELEN PER MILJOEN
365
00:35:57,822 --> 00:35:59,365
OVERGEBLEVEN WILDERNIS: 46%
366
00:36:01,200 --> 00:36:06,664
Het was een verbluffende kijk
in een compleet onbekende wereld.
367
00:36:06,747 --> 00:36:10,877
Een wereld die al
sinds het begin der tijden bestond.
368
00:36:18,968 --> 00:36:22,388
Allerlei dingen waarvan je niet wist
dat ze bestonden...
369
00:36:22,471 --> 00:36:26,767
...in een veelheid aan kleuren,
allemaal ongelofelijk mooi.
370
00:36:30,771 --> 00:36:35,568
En allemaal volledig ongestoord
door jouw aanwezigheid.
371
00:36:43,784 --> 00:36:47,872
De uitgestrekte oceaan
is grotendeels leeg.
372
00:36:49,790 --> 00:36:53,127
Maar er zijn hotspots
op bepaalde plekken...
373
00:36:53,211 --> 00:36:55,922
...waar stromen nutriënten
naar het oppervlak brengen...
374
00:36:56,005 --> 00:36:59,258
...en voor een explosie van leven zorgen.
375
00:37:05,097 --> 00:37:09,101
Op die plekken verzamelen
grote scholen vis zich.
376
00:37:17,276 --> 00:37:19,779
Het probleem is dat onze vissersvloten...
377
00:37:19,862 --> 00:37:24,116
...net zo goed zijn in het vinden
van die hotspots als de vissen.
378
00:37:25,993 --> 00:37:31,457
Als dat gebeurt, kunnen ze gemakkelijk
de geconcentreerde scholen binnenhalen.
379
00:37:35,461 --> 00:37:38,756
Pas in de jaren 50 waagden grote vloten...
380
00:37:38,839 --> 00:37:42,301
...zich voor het eerst
in internationale wateren...
381
00:37:43,177 --> 00:37:46,806
...om in de hele wereld vis te vangen.
382
00:37:49,058 --> 00:37:53,896
Toch hebben ze 90% van de grote vissen
in de zee verwijderd.
383
00:38:01,654 --> 00:38:05,199
Eerst vingen ze veel vis in hun netten.
384
00:38:06,450 --> 00:38:09,078
Maar binnen een paar jaar...
385
00:38:09,161 --> 00:38:13,457
...raakten de netten
in heel de wereld leeg.
386
00:38:15,126 --> 00:38:17,962
Het vissen ging al snel zo slecht...
387
00:38:18,462 --> 00:38:23,050
...dat landen de vloten gingen subsidiëren
om de industrie te behouden.
388
00:38:28,180 --> 00:38:31,726
Zonder grote vissen
en andere zeeroofdieren...
389
00:38:31,809 --> 00:38:35,062
...hapert de nutriëntenkringloop
van de oceaan.
390
00:38:41,861 --> 00:38:46,532
De roofdieren zorgen dat nutriënten
in het zonverlichte water blijven...
391
00:38:46,615 --> 00:38:51,245
...hergebruiken ze zodat het plankton
ze steeds opnieuw kan gebruiken.
392
00:38:56,042 --> 00:38:57,335
Zonder roofdieren...
393
00:38:57,418 --> 00:39:00,629
...verdwijnen nutriënten
eeuwenlang naar de diepte...
394
00:39:00,713 --> 00:39:03,924
...en beginnen de hotspots af te nemen.
395
00:39:05,092 --> 00:39:07,595
De oceaan begint te sterven.
396
00:39:13,017 --> 00:39:17,480
Het oceaanleven ging ook achteruit
in het ondiepe water.
397
00:39:23,027 --> 00:39:26,405
In 1998 kwam een filmploeg
van Blue Planet...
398
00:39:26,489 --> 00:39:29,825
...een gebeurtenis tegen
die destijds vrij onbekend was.
399
00:39:33,496 --> 00:39:36,832
Koraalriffen werden wit.
400
00:39:41,170 --> 00:39:45,383
De witte kleur wordt veroorzaakt
doordat koraal algen afstoot...
401
00:39:45,466 --> 00:39:48,552
...die in symbiose in hun lichaam wonen.
402
00:39:55,768 --> 00:39:57,269
In eerste instantie...
403
00:39:57,353 --> 00:40:01,482
...vind je het misschien mooi,
maar dan besef je dat het tragisch is.
404
00:40:02,108 --> 00:40:04,819
Want je kijkt naar skeletten.
405
00:40:04,902 --> 00:40:07,321
Skeletten van dode wezens.
406
00:40:15,121 --> 00:40:19,083
De witte koralen worden uiteindelijk
verstikt door zeewier.
407
00:40:19,750 --> 00:40:25,423
En het rif verandert van wondere wereld
in woestenij.
408
00:40:30,344 --> 00:40:33,722
Eerst was de oorzaak van het bleekproces
een mysterie.
409
00:40:33,806 --> 00:40:38,519
Maar wetenschappers ontdekten
dat in veel gevallen waar het optrad...
410
00:40:39,103 --> 00:40:41,105
...de oceaan aan het opwarmen was.
411
00:40:42,106 --> 00:40:43,107
Klimaatwetenschappers...
412
00:40:43,190 --> 00:40:46,735
...hadden al gewaarschuwd
dat de planeet opwarmt door...
413
00:40:46,819 --> 00:40:50,823
...verbranding van fossiele brandstoffen
en uitstoot van kooldioxide...
414
00:40:50,906 --> 00:40:54,285
...en andere broeikasgassen
in de atmosfeer.
415
00:40:57,788 --> 00:41:00,040
Een duidelijke verandering
in atmosferische koolstof...
416
00:41:00,124 --> 00:41:03,669
...is nooit compatibel geweest
met een stabiele aarde.
417
00:41:04,462 --> 00:41:08,299
Het was een kenmerk
van alle vijf de massa-extincties.
418
00:41:13,345 --> 00:41:14,388
In eerdere gevallen...
419
00:41:14,471 --> 00:41:19,226
...had vulkanische activiteit
er een miljoen jaar over gedaan...
420
00:41:19,310 --> 00:41:24,064
...om genoeg koolstof uit de aarde
te halen om een ramp te veroorzaken.
421
00:41:26,358 --> 00:41:29,862
Door miljoenen jaren aan levende
organismen tegelijkertijd...
422
00:41:29,945 --> 00:41:33,157
...te verbranden als kool en olie...
423
00:41:33,240 --> 00:41:37,286
...deden wij dat in minder dan 200 jaar.
424
00:41:39,288 --> 00:41:43,709
De mondiale luchttemperatuur is
relatief stabiel geweest tot de jaren 90.
425
00:41:44,210 --> 00:41:47,254
Maar nu bleek dat dit alleen kwam
doordat de oceaan...
426
00:41:47,338 --> 00:41:52,009
...veel van de restwarmte absorbeerde,
wat onze impact maskeerde.
427
00:41:55,304 --> 00:41:57,473
Het was voor mij de eerste aanwijzing...
428
00:41:57,556 --> 00:42:01,185
...dat de aarde haar evenwicht
aan het verliezen was.
429
00:42:09,360 --> 00:42:11,862
De meest afgelegen habitat van allemaal...
430
00:42:11,946 --> 00:42:15,824
...is in het verre noorden en zuiden
van de planeet.
431
00:42:20,412 --> 00:42:24,291
Ik heb de poolgebieden
gedurende tientallen jaren bezocht.
432
00:42:28,754 --> 00:42:32,299
Het waren altijd onvoorstelbare plekken...
433
00:42:32,883 --> 00:42:36,095
...met landschappen
die je nergens op aarde zag.
434
00:42:37,763 --> 00:42:42,851
Unieke soorten pasten zich aan
aan het leven in extreme omstandigheden.
435
00:42:46,605 --> 00:42:48,899
Maar die verre wereld
is aan het veranderen.
436
00:42:51,986 --> 00:42:56,991
In mijn tijd heb ik de opwarming
van Arctische zomers ervaren.
437
00:42:59,660 --> 00:43:01,704
We kwamen aan op locaties...
438
00:43:01,787 --> 00:43:05,916
...en verwachtten uitgestrekt zee-ijs
te vinden, maar er was niets.
439
00:43:09,128 --> 00:43:11,046
We konden per boot reizen...
440
00:43:11,130 --> 00:43:14,633
...naar eilanden die in het verleden
onbereikbaar waren...
441
00:43:14,717 --> 00:43:17,678
...omdat ze permanent
vastzaten in het ijs.
442
00:43:20,681 --> 00:43:25,769
Toen Frozen Planet
werd uitgezonden in 2011...
443
00:43:25,853 --> 00:43:28,981
...waren de redenen
voor die veranderingen bekend.
444
00:43:33,819 --> 00:43:37,448
De oceaan kan de restwarmte
al lang niet meer absorberen...
445
00:43:37,531 --> 00:43:41,702
...die door onze activiteiten vrijkomt.
446
00:43:42,578 --> 00:43:45,831
Als gevolg daarvan
is de gemiddelde temperatuur nu...
447
00:43:45,914 --> 00:43:50,377
...één graad Celsius warmer
dan toen ik werd geboren.
448
00:43:55,924 --> 00:44:01,180
De snelheid van die verandering overstijgt
alle andere van de afgelopen 10.000 jaar.
449
00:44:08,604 --> 00:44:14,318
Het zomerzee-ijs op de Noordpool
is in 40 jaar afgenomen met 40%.
450
00:44:16,612 --> 00:44:19,281
Onze planeet raakt haar ijs kwijt.
451
00:44:25,204 --> 00:44:31,085
Het meest ongerepte en afgelegen
ecosysteem stevent af op een ramp.
452
00:44:49,186 --> 00:44:52,439
Onze afdruk is nu
daadwerkelijk wereldwijd.
453
00:44:53,232 --> 00:44:56,360
Onze impact is nu daadwerkelijk groot.
454
00:44:56,944 --> 00:44:58,821
Onze blinde aanval op de planeet...
455
00:44:58,904 --> 00:45:03,534
...heeft nu de fundamenten
van de levende wereld veranderd.
456
00:45:12,042 --> 00:45:17,131
Dertig procent van de visstanden
is overbevist en ze staan er slecht voor.
457
00:45:19,675 --> 00:45:24,054
We kappen ruim 15 miljard bomen per jaar.
458
00:45:26,557 --> 00:45:31,311
Door damaanleg, verontreiniging en te veel
waterwinning uit rivieren en meren...
459
00:45:31,395 --> 00:45:37,067
...zijn de zoetwaterpopulaties verminderd
met ruim 80%.
460
00:45:37,860 --> 00:45:41,488
We vervangen het wilde met het tamme.
461
00:45:45,784 --> 00:45:50,998
De helft van de vruchtbare grond op aarde
is nu landbouwgrond.
462
00:45:57,588 --> 00:46:03,260
Zeventig procent van alle vogels
op aarde zijn gedomesticeerde vogels.
463
00:46:03,844 --> 00:46:06,763
Voornamelijk kippen.
464
00:46:10,768 --> 00:46:15,939
Wij vertegenwoordigen ruim een derde
van het gewicht van zoogdieren op aarde.
465
00:46:16,899 --> 00:46:21,111
Zestig procent bestaat uit de dieren
die wij fokken om op te eten.
466
00:46:26,366 --> 00:46:31,538
De rest, van muizen tot walvissen,
maken slechts vier procent uit.
467
00:46:34,917 --> 00:46:37,669
Dit is nu onze planeet...
468
00:46:37,753 --> 00:46:41,048
...gerund door de mens voor de mens.
469
00:46:41,131 --> 00:46:44,718
Er is weinig over
voor de rest van de levende wereld.
470
00:46:51,099 --> 00:46:54,186
Sinds ik begon te filmen in de jaren 50...
471
00:46:54,269 --> 00:46:59,858
...zijn populaties wilde dieren
gemiddeld meer dan gehalveerd.
472
00:47:02,653 --> 00:47:05,989
Ik kijk nu naar deze beelden
en besef dat...
473
00:47:06,073 --> 00:47:09,576
...hoewel ik als jongeman dacht
in de wildernis te zijn...
474
00:47:09,660 --> 00:47:13,247
...en de ongerepte natuur te ervaren...
475
00:47:13,830 --> 00:47:14,957
...het een illusie was.
476
00:47:17,292 --> 00:47:22,214
Die bossen, vlaktes en zeeën
raakten al leeg.
477
00:47:27,719 --> 00:47:30,264
De wereld is dus niet zo wild als hij was.
478
00:47:31,598 --> 00:47:35,060
We hebben hem vernietigd.
Niet alleen vernield.
479
00:47:35,143 --> 00:47:39,481
We hebben die wereld volledig vernietigd.
480
00:47:39,565 --> 00:47:42,776
Die niet-menselijke wereld is weg.
481
00:47:45,028 --> 00:47:47,197
Mensen hebben de wereld overspoeld.
482
00:48:29,323 --> 00:48:32,784
Dat is mijn getuigenis.
483
00:48:33,452 --> 00:48:38,290
Een verhaal van wereldwijde teloorgang
gedurende een enkel mensenleven.
484
00:48:43,253 --> 00:48:45,547
Maar het eindigt niet daar.
485
00:48:47,299 --> 00:48:49,551
Als we de huidige koers voortzetten...
486
00:48:49,635 --> 00:48:53,764
...wordt de schade die het kenmerk
van mijn tijdperk was...
487
00:48:53,847 --> 00:48:58,268
...overschaduwd door de schade
van het komende tijdperk.
488
00:49:01,980 --> 00:49:03,941
2020
WERELDBEVOLKING: 7,8 MILJARD
489
00:49:04,024 --> 00:49:06,318
KOOLSTOF IN DE ATMOSFEER:
415 DELEN PER MILJOEN
490
00:49:06,401 --> 00:49:08,570
OVERGEBLEVEN WILDERNIS: 35%
491
00:49:09,946 --> 00:49:14,534
De wetenschap voorspelt
dat als ik vandaag geboren was...
492
00:49:15,118 --> 00:49:17,829
...ik getuige zou zijn van het volgende:
493
00:49:20,540 --> 00:49:22,751
DE JAREN 2030
494
00:49:22,834 --> 00:49:29,091
Het Amazonegebied, gekapt tot het
niet meer genoeg vocht kan produceren...
495
00:49:29,925 --> 00:49:32,386
...verandert in droge savanne...
496
00:49:32,970 --> 00:49:35,764
...met catastrofaal verlies van soorten...
497
00:49:36,973 --> 00:49:40,394
...en het veranderen
van de wereldwijde watercyclus.
498
00:49:47,067 --> 00:49:51,947
Tegelijkertijd heeft de Noordpool
in de zomer geen ijs meer.
499
00:49:54,574 --> 00:49:56,743
Zonder de witte ijskap...
500
00:49:56,827 --> 00:50:00,539
...wordt minder zonne-energie
terug de ruimte in gekaatst.
501
00:50:01,873 --> 00:50:05,419
En de snelheid van de opwarming
van de aarde neemt toe.
502
00:50:07,462 --> 00:50:10,507
DE JAREN 2040
503
00:50:11,800 --> 00:50:17,681
In het hele noorden dooit bevroren bodem,
waardoor methaan vrijkomt.
504
00:50:18,181 --> 00:50:22,853
Een broeikasgas dat veel krachtiger is
dan koolstofdioxide.
505
00:50:23,979 --> 00:50:28,066
Dit versnelt de klimaatverandering
op dramatische wijze.
506
00:50:31,570 --> 00:50:35,198
DE JAREN 2050
507
00:50:35,699 --> 00:50:39,619
Naarmate de oceaan verder opwarmt
en zuurder wordt...
508
00:50:39,703 --> 00:50:42,914
...sterven koraalriffen in de hele wereld.
509
00:50:46,543 --> 00:50:49,463
De vispopulaties storten in.
510
00:50:53,175 --> 00:50:56,803
DE JAREN 2080
511
00:50:58,221 --> 00:51:04,186
De wereldvoedselproductie komt in een
crisis doordat de grond uitgeput raakt.
512
00:51:13,320 --> 00:51:15,655
Bestuivende insecten verdwijnen.
513
00:51:18,200 --> 00:51:21,536
En het weer wordt
steeds onvoorspelbaarder.
514
00:51:24,122 --> 00:51:27,125
DE JAREN 2100
515
00:51:27,209 --> 00:51:31,046
Onze planeet wordt
vier graden Celsius warmer.
516
00:51:33,215 --> 00:51:37,427
Grote delen van de aarde
worden onbewoonbaar.
517
00:51:40,263 --> 00:51:43,475
Miljoenen mensen raken dakloos.
518
00:51:46,937 --> 00:51:49,815
Een zesde massa-extinctie...
519
00:51:50,899 --> 00:51:52,651
...is ophanden.
520
00:51:59,032 --> 00:52:02,869
Dit is een reeks eenrichtingsdeuren...
521
00:52:04,120 --> 00:52:06,706
...die onomkeerbare
verandering veroorzaken.
522
00:52:08,750 --> 00:52:11,294
Binnen de komende honderd jaar...
523
00:52:12,170 --> 00:52:15,423
...zullen de veiligheid en stabiliteit
van het Holoceen...
524
00:52:16,842 --> 00:52:18,927
...ons Hof van Eden...
525
00:52:20,595 --> 00:52:21,930
...verloren gaan.
526
00:52:28,687 --> 00:52:31,147
VN KLIMAATCONFERENTIE 2018
527
00:52:31,231 --> 00:52:37,237
Momenteel voltrekt zich een mondiale ramp
veroorzaakt door de mens.
528
00:52:38,488 --> 00:52:40,907
Onze grootste bedreiging
in duizenden jaren.
529
00:52:41,908 --> 00:52:43,493
Als we niets doen...
530
00:52:44,077 --> 00:52:46,580
...is de instorting
van onze beschavingen...
531
00:52:47,330 --> 00:52:52,794
...en het uitsterven van een groot deel
van de natuurlijke wereld nabij.
532
00:52:53,461 --> 00:52:55,088
Hoe langer we het zo laten...
533
00:52:55,589 --> 00:52:58,633
...hoe moeilijker het zal zijn
er iets aan te doen.
534
00:52:58,717 --> 00:52:59,718
IMF VOORJAARSVERGADERINGEN 2019
535
00:52:59,801 --> 00:53:01,720
U zou met pensioen kunnen gaan.
536
00:53:03,096 --> 00:53:09,561
Maar u wilt ons nu uitleggen
in welk gevaar we verkeren.
537
00:53:11,980 --> 00:53:17,777
Eigenlijk zou ik willen
dat ik niet betrokken was bij deze strijd.
538
00:53:18,695 --> 00:53:21,364
Want ik zou willen dat de strijd
er niet was of niet nodig was.
539
00:53:21,865 --> 00:53:26,119
Maar ik heb groot geluk gehad.
540
00:53:27,579 --> 00:53:31,666
En ik zou me heel schuldig voelen...
541
00:53:32,626 --> 00:53:38,048
...als ik zag wat de problemen zijn
en besloot ze te negeren.
542
00:53:38,131 --> 00:53:39,507
WERELD ECONOMISCH FORUM
543
00:53:41,259 --> 00:53:45,889
Over de dicht opeengepakte lichamen
klimmen is de enige manier.
544
00:53:47,515 --> 00:53:50,060
De dieren onderop
kunnen worden doodgedrukt.
545
00:54:07,494 --> 00:54:12,749
We staan voor niets minder
dan de instorting van de levende wereld.
546
00:54:14,584 --> 00:54:18,004
Datgene wat onze beschaving
mogelijk maakte.
547
00:54:19,422 --> 00:54:23,718
Datgene waarvan we afhankelijk zijn
voor elk element van ons leven.
548
00:54:27,055 --> 00:54:29,182
Niemand wil dat dit gebeurt.
549
00:54:29,849 --> 00:54:33,061
Niemand kan zich veroorloven
dat het gebeurt.
550
00:54:36,564 --> 00:54:38,400
Wat moeten we dan doen?
551
00:54:40,694 --> 00:54:42,404
Het is heel duidelijk.
552
00:54:43,363 --> 00:54:46,199
Het antwoord ligt
al de hele tijd voor onze neus.
553
00:54:48,576 --> 00:54:50,870
Om de stabiliteit van de planeet
te herstellen...
554
00:54:51,788 --> 00:54:54,416
...moeten we
haar biodiversiteit herstellen.
555
00:54:56,751 --> 00:54:59,129
Datgene wat we hebben weggehaald.
556
00:55:03,466 --> 00:55:07,470
Het is de enige uitweg uit de crisis
die we hebben veroorzaakt.
557
00:55:10,307 --> 00:55:13,685
We moeten de wereld weer wild maken.
558
00:55:53,600 --> 00:55:57,520
Het opnieuw wild maken van de wereld
is eenvoudiger dan je zou denken.
559
00:55:58,188 --> 00:55:59,898
De veranderingen
die we moeten aanbrengen...
560
00:55:59,981 --> 00:56:03,943
...zijn in ons eigen voordeel
en van de generaties die volgen.
561
00:56:05,111 --> 00:56:09,407
Over een eeuw kan onze planeet
weer een wilde plek zijn.
562
00:56:10,200 --> 00:56:12,077
En ik ga je vertellen hoe.
563
00:56:19,834 --> 00:56:25,757
Elke andere soort op aarde bereikt
na bepaalde tijd een maximale bevolking.
564
00:56:27,133 --> 00:56:31,346
Het aantal dat kan worden onderhouden
met de beschikbare natuurlijke bronnen.
565
00:56:34,265 --> 00:56:35,767
Zonder beperkingen...
566
00:56:35,850 --> 00:56:40,605
...is onze bevolking dramatisch gegroeid
tijdens mijn leven.
567
00:56:41,523 --> 00:56:43,149
Gebaseerd op huidige prognoses...
568
00:56:43,233 --> 00:56:48,947
...zullen er in 2100
11 miljard mensen op aarde zijn.
569
00:56:49,823 --> 00:56:51,616
Maar de groei kan worden vertraagd...
570
00:56:51,699 --> 00:56:56,996
...en zelfs gestopt voordat het zover is.
571
00:57:01,751 --> 00:57:03,711
De levensstandaard van Japan...
572
00:57:03,795 --> 00:57:07,382
...is in de laatste helft van de 20e eeuw
snel gestegen.
573
00:57:08,675 --> 00:57:11,511
De gezondheidszorg
en het onderwijs verbeterden...
574
00:57:11,594 --> 00:57:15,098
...verwachtingen en kansen
van mensen groeiden...
575
00:57:15,181 --> 00:57:17,517
...en het geboortecijfer daalde.
576
00:57:19,144 --> 00:57:24,816
In 1950 had een Japans gezin
meestal drie of meer kinderen.
577
00:57:26,025 --> 00:57:29,988
In 1975 was het gemiddelde twee.
578
00:57:33,116 --> 00:57:36,744
Het resultaat is
dat de bevolking nu is gestabiliseerd...
579
00:57:36,828 --> 00:57:40,039
...en nauwelijks is veranderd
sinds het millennium.
580
00:57:41,916 --> 00:57:45,795
Er zijn tekenen dat dit
in de hele wereld is begonnen.
581
00:57:48,548 --> 00:57:53,136
Naarmate landen zich ontwikkelen,
kiezen mensen voor minder kinderen.
582
00:57:57,557 --> 00:58:00,935
Het aantal kinderen
dat jaarlijks wereldwijd wordt geboren...
583
00:58:01,519 --> 00:58:03,646
...begint af te vlakken.
584
00:58:05,732 --> 00:58:08,276
Een belangrijke reden
waarom de bevolking nog groeit...
585
00:58:08,902 --> 00:58:10,904
...is dat velen van ons langer leven.
586
00:58:13,531 --> 00:58:15,200
Op een bepaald moment...
587
00:58:15,700 --> 00:58:19,913
...zal de wereldbevolking
voor het eerst pieken.
588
00:58:21,164 --> 00:58:22,665
Hoe eerder dat gebeurt...
589
00:58:22,749 --> 00:58:26,336
...hoe makkelijker de andere
noodzakelijke dingen te doen zijn.
590
00:58:30,715 --> 00:58:33,676
Door te zorgen
dat mensen uit de armoede geraken...
591
00:58:34,385 --> 00:58:37,096
...gezondheidszorg krijgen...
592
00:58:37,764 --> 00:58:42,560
...en vooral meisjes zo lang mogelijk
op school te houden...
593
00:58:42,644 --> 00:58:46,731
...kan de bevolking sneller pieken
en op een lager niveau.
594
00:58:48,566 --> 00:58:51,027
Waarom zouden we dat niet willen doen?
595
00:58:51,110 --> 00:58:53,238
Mensen een betere kans op leven geven...
596
00:58:53,321 --> 00:58:55,448
...zouden we sowieso willen doen.
597
00:58:56,115 --> 00:59:00,286
De kunst is de levensstandaard
in de hele wereld verhogen...
598
00:59:00,370 --> 00:59:03,831
...zonder onze impact
op die wereld te verhogen.
599
00:59:03,915 --> 00:59:05,500
Dat klinkt onmogelijk...
600
00:59:05,583 --> 00:59:08,336
...maar er zijn manieren om dat te doen.
601
00:59:17,762 --> 00:59:21,558
De levende wereld leeft voornamelijk
op zonne-energie.
602
00:59:24,185 --> 00:59:25,728
De planten van de aarde...
603
00:59:25,812 --> 00:59:31,150
...vangen drie biljoen kilowatturen
zonne-energie per dag op.
604
00:59:32,151 --> 00:59:38,199
Dat is bijna 20 keer de energie
die wij nodig hebben, alleen van zonlicht.
605
00:59:42,704 --> 00:59:46,040
Stel je voor dat we fossiele brandstoffen
zouden uitfaseren...
606
00:59:46,624 --> 00:59:51,504
...en onze wereld ook zouden laten draaien
op de eeuwige energieën van de natuur.
607
00:59:52,505 --> 00:59:57,594
Zonlicht, wind, water en aardwarmte.
608
01:00:03,933 --> 01:00:05,852
Rond de eeuwwisseling...
609
01:00:05,935 --> 01:00:11,858
...gebruikte Marokko geïmporteerde
olie en gas voor bijna al zijn energie.
610
01:00:12,692 --> 01:00:16,613
Momenteel genereert het 40%
van de energiebehoefte thuis...
611
01:00:17,363 --> 01:00:23,995
...uit duurzame energiecentrales,
waaronder 's werelds grootste zonnepark.
612
01:00:27,999 --> 01:00:29,625
Aan de rand van de Sahara...
613
01:00:30,710 --> 01:00:33,338
...rechtstreeks verbonden
met Zuid-Europa...
614
01:00:33,921 --> 01:00:40,345
...kan Marokko tegen 2050
zonne-energie exporteren.
615
01:00:47,101 --> 01:00:53,816
Binnen 20 jaar zal hernieuwbare energie
de belangrijkste energiebron zijn.
616
01:00:55,151 --> 01:00:58,071
Maar we kunnen er de enige bron van maken.
617
01:00:59,030 --> 01:01:05,411
Het is bizar dat banken en pensioenfondsen
investeren in fossiele brandstof.
618
01:01:06,371 --> 01:01:08,164
Dit zijn juist de dingen...
619
01:01:08,247 --> 01:01:11,876
...die de toekomst in gevaar brengen
waarvoor we sparen.
620
01:01:14,629 --> 01:01:18,132
Een duurzame toekomst
heeft vele voordelen.
621
01:01:18,883 --> 01:01:22,095
Energie wordt overal betaalbaarder.
622
01:01:23,388 --> 01:01:26,391
Onze steden worden schoner en stiller.
623
01:01:27,600 --> 01:01:30,770
En duurzame energie raakt nooit op.
624
01:01:46,285 --> 01:01:51,916
De levende wereld kan niet
zonder een gezonde oceaan en wij ook niet.
625
01:01:58,464 --> 01:02:03,553
De oceaan is belangrijk om koolstof
in de atmosfeer te verminderen.
626
01:02:06,514 --> 01:02:10,893
Hoe diverser de oceaan,
hoe beter hij dat kan doen.
627
01:02:28,453 --> 01:02:34,041
En de oceaan is natuurlijk belangrijk
als voedselbron voor ons allemaal.
628
01:02:36,878 --> 01:02:40,256
Vissen is de grootste wilde oogst
ter wereld.
629
01:02:40,339 --> 01:02:43,634
En als we het goed doen,
kunnen we doorgaan...
630
01:02:44,719 --> 01:02:48,097
...omdat het een win-winsituatie is.
631
01:02:49,098 --> 01:02:51,142
Hoe gezonder de mariene habitat...
632
01:02:51,225 --> 01:02:55,188
...hoe meer vis er is
en hoe meer er te eten is.
633
01:03:02,653 --> 01:03:06,365
Palau is een eiland in de Stille Oceaan...
634
01:03:06,449 --> 01:03:11,287
...afhankelijk van koraalriffen
voor vis en toerisme.
635
01:03:15,500 --> 01:03:17,835
Toen visstanden begonnen af te nemen...
636
01:03:17,919 --> 01:03:22,089
...reageerde Palau
door het vissen te beperken...
637
01:03:22,173 --> 01:03:26,010
...en compleet te verbieden
in veel gebieden.
638
01:03:29,263 --> 01:03:33,059
Beschermde vispopulaties
werden weldra zo gezond...
639
01:03:33,142 --> 01:03:36,729
...dat ze naar gebieden kwamen
waar gevist mocht worden.
640
01:03:42,318 --> 01:03:43,361
Als gevolg hiervan...
641
01:03:43,444 --> 01:03:47,698
...konden de lokale vissers
weer meer vangen...
642
01:03:47,782 --> 01:03:51,953
...terwijl de riffen konden herstellen.
643
01:03:56,832 --> 01:04:01,462
Stel je voor dat we in de hele wereld
een dergelijke aanpak zouden hanteren.
644
01:04:02,505 --> 01:04:07,635
Schattingen geven aan dat een visverbod
in een derde van onze kustzeeën...
645
01:04:07,718 --> 01:04:12,557
...genoeg zou zijn om ons alle vis
te verstrekken die we ooit nodig hebben.
646
01:04:18,271 --> 01:04:20,147
In internationale wateren...
647
01:04:20,231 --> 01:04:25,861
...probeert de VN het grootste gebied
met een visverbod van allemaal te creëren.
648
01:04:28,072 --> 01:04:31,742
Dit zou in één keer
de open oceaan transformeren...
649
01:04:31,826 --> 01:04:35,621
...van een plek
vol gesubsidieerde vissersvloten...
650
01:04:36,205 --> 01:04:41,419
...naar een wildernis die ons allemaal
helpt om klimaatverandering te bestrijden.
651
01:04:43,087 --> 01:04:45,798
's Werelds grootste natuurreservaat.
652
01:05:02,440 --> 01:05:04,525
Wat het land betreft...
653
01:05:04,609 --> 01:05:08,279
...moeten we het landbouwgebied
radicaal verminderen...
654
01:05:08,362 --> 01:05:11,198
...om ruimte te maken
voor terugkerende wildernis.
655
01:05:11,282 --> 01:05:16,329
De snelste en effectiefste manier
is ons dieet veranderen.
656
01:05:22,001 --> 01:05:24,670
Grote vleeseters zijn zeldzaam
in de natuur...
657
01:05:24,754 --> 01:05:28,424
...omdat ze veel prooi nodig hebben
om te overleven.
658
01:05:35,097 --> 01:05:38,184
Voor elk roofdier op de Serengeti...
659
01:05:38,267 --> 01:05:41,354
...zijn meer dan 100 prooidieren nodig.
660
01:05:45,775 --> 01:05:47,735
Wanneer wij een stuk vlees kiezen...
661
01:05:47,818 --> 01:05:52,948
...verlangen we zonder het te weten
een heel uitgestrekt gebied.
662
01:05:57,828 --> 01:06:02,875
De planeet kan miljarden grote vleeseters
niet ondersteunen.
663
01:06:03,376 --> 01:06:05,127
Er is gewoon geen ruimte.
664
01:06:09,674 --> 01:06:12,760
Met een voornamelijk plantaardig dieet...
665
01:06:13,761 --> 01:06:17,556
...hebben we maar de helft van het land
nodig dat we nu gebruiken.
666
01:06:19,141 --> 01:06:23,145
En omdat we dan
planten zouden verbouwen...
667
01:06:23,229 --> 01:06:27,024
...zouden we de opbrengst van dit land
substantieel verhogen.
668
01:06:32,863 --> 01:06:37,952
Nederland is een van de meest
dichtbevolkte landen ter wereld.
669
01:06:39,203 --> 01:06:44,375
Het is bezaaid met kleine boerenbedrijven
zonder ruimte om uit te breiden.
670
01:06:47,294 --> 01:06:52,842
Daarom zijn Nederlandse boeren experts
in het meeste halen uit elke hectare.
671
01:06:55,636 --> 01:06:58,889
Dat doen ze in toenemende mate
op duurzame wijze.
672
01:07:02,184 --> 01:07:08,441
De opbrengst vertienvoudigen in twee
generaties met minder watergebruik...
673
01:07:09,108 --> 01:07:14,697
...minder pesticiden, minder mest
en minder koolstofuitstoot.
674
01:07:19,493 --> 01:07:20,703
Ondanks zijn grootte...
675
01:07:20,786 --> 01:07:26,250
...is Nederland nu
de op één na grootste voedselexporteur.
676
01:07:30,796 --> 01:07:36,761
We kunnen heel goed zowel low-tech
als hi-tech oplossingen toepassen...
677
01:07:36,844 --> 01:07:40,514
...om veel meer voedsel te produceren
op veel minder land.
678
01:07:42,725 --> 01:07:46,312
We kunnen voedsel
in nieuwe ruimten gaan produceren.
679
01:07:48,773 --> 01:07:51,692
Binnen, in steden.
680
01:07:55,029 --> 01:07:58,365
Zelfs op plekken
waar helemaal geen land is.
681
01:08:12,087 --> 01:08:14,548
Naarmate we
onze landbouwaanpak veranderen...
682
01:08:14,632 --> 01:08:18,761
...keren we het proces van landroof om
dat we begonnen...
683
01:08:18,844 --> 01:08:20,930
...vanaf het begin van de landbouw.
684
01:08:21,639 --> 01:08:27,728
Dit is essentieel, omdat we
al dat vrije land hard nodig hebben.
685
01:08:34,944 --> 01:08:39,990
Bossen zijn een fundamenteel onderdeel
voor het herstel van onze planeet.
686
01:08:41,617 --> 01:08:46,330
Ze zijn de beste technologie van de natuur
om koolstof op te nemen.
687
01:08:48,082 --> 01:08:51,001
En het zijn centra van biodiversiteit.
688
01:08:55,172 --> 01:08:58,175
Wederom gaan de twee kenmerken samen.
689
01:08:58,717 --> 01:09:01,804
Hoe wilder en diverser de bossen zijn...
690
01:09:01,887 --> 01:09:06,350
...hoe beter ze koolstof
uit de atmosfeer kunnen halen.
691
01:09:08,018 --> 01:09:12,773
We moeten onmiddellijk de ontbossing
overal ter wereld stoppen...
692
01:09:13,649 --> 01:09:20,322
...en oliepalmen en soja alleen
op land verbouwen dat al lang ontbost is.
693
01:09:21,448 --> 01:09:24,118
Daar is immers genoeg van.
694
01:09:26,287 --> 01:09:28,414
Maar het kan beter.
695
01:09:32,042 --> 01:09:37,756
Een eeuw geleden was meer dan driekwart
van Costa Rica bedekt met bos.
696
01:09:45,472 --> 01:09:51,729
In de jaren 80 bracht onbeperkte
houtkap dit terug tot slechts een kwart.
697
01:09:54,607 --> 01:09:56,567
De overheid besloot in te grijpen...
698
01:09:56,650 --> 01:10:01,572
...en gaf subsidie aan landeigenaren
om inheemse bomen te herplanten.
699
01:10:06,035 --> 01:10:08,162
Na slechts 25 jaar...
700
01:10:08,245 --> 01:10:13,626
...was Costa Rica weer
voor de helft bedekt met bos.
701
01:10:18,881 --> 01:10:23,093
Stel je voor dat we dit
op wereldschaal zouden doen.
702
01:10:25,804 --> 01:10:28,140
De terugkeer van bomen zou twee derde...
703
01:10:28,224 --> 01:10:31,310
...van de koolstofuitstoot absorberen...
704
01:10:31,393 --> 01:10:35,522
...die tot op heden door onze activiteiten
de atmosfeer in is gegaan.
705
01:10:43,113 --> 01:10:44,823
Voor al deze dingen...
706
01:10:45,407 --> 01:10:48,077
...is er één overheersend principe.
707
01:10:50,996 --> 01:10:56,335
De natuur is onze trouwste bondgenoot
en onze grootste inspiratie.
708
01:10:58,671 --> 01:11:02,675
We moeten simpelweg doen
wat de natuur altijd heeft gedaan.
709
01:11:04,301 --> 01:11:08,555
Zij heeft het geheim van het leven
lang geleden begrepen.
710
01:11:14,436 --> 01:11:18,440
In deze wereld kan een soort
alleen gedijen...
711
01:11:19,858 --> 01:11:23,862
...wanneer alles eromheen ook gedijt.
712
01:11:29,827 --> 01:11:32,663
We kunnen de problemen
waar we voor staan aan...
713
01:11:32,746 --> 01:11:35,708
...door deze realiteit te koesteren.
714
01:11:38,377 --> 01:11:40,796
Als wij voor de natuur zorgen...
715
01:11:42,298 --> 01:11:45,300
...zorgt de natuur voor ons.
716
01:11:48,095 --> 01:11:53,475
Het is nu tijd voor onze soort
om te stoppen met groeien.
717
01:11:55,436 --> 01:12:00,774
Om in evenwicht met de natuur
op onze planeet gaan leven.
718
01:12:03,610 --> 01:12:06,113
Om te beginnen te gedijen.
719
01:12:09,533 --> 01:12:13,370
Als je erover nadenkt,
ronden we een reis af.
720
01:12:14,913 --> 01:12:18,000
Tienduizend jaar geleden,
als jager-verzamelaars...
721
01:12:18,709 --> 01:12:23,047
...leefden we een duurzaam leven
omdat dat de enige optie was.
722
01:12:24,089 --> 01:12:29,553
Nu, zoveel jaren later,
is het opnieuw de enige optie.
723
01:12:29,636 --> 01:12:31,930
We moeten opnieuw ontdekken...
724
01:12:33,015 --> 01:12:34,641
...hoe we duurzaam moeten zijn.
725
01:12:34,725 --> 01:12:38,645
Hoe we van los van de natuur...
726
01:12:38,729 --> 01:12:43,317
...weer onderdeel van de natuur
kunnen worden.
727
01:12:48,447 --> 01:12:51,325
Vanavond hebben we
een ander programma voor u.
728
01:12:54,203 --> 01:12:57,456
Als we de manier waarop we leven
kunnen veranderen...
729
01:12:58,457 --> 01:13:01,293
...komt een alternatieve toekomst
in zicht.
730
01:13:04,880 --> 01:13:06,382
In deze toekomst...
731
01:13:06,965 --> 01:13:13,430
...leren we van ons land te profiteren
en de wildernis te helpen, niet hinderen.
732
01:13:15,140 --> 01:13:21,105
In onze zeeën te vissen
zodat ze snel weer herstellen.
733
01:13:27,694 --> 01:13:32,199
En om onze bossen duurzaam te kappen.
734
01:13:35,828 --> 01:13:42,584
Uiteindelijk leren we hoe we met de natuur
kunnen werken en niet ertegen.
735
01:13:45,254 --> 01:13:49,716
Nu, na een levenslange verkenning
van de levende wereld...
736
01:13:49,800 --> 01:13:52,094
...ben ik van één ding zeker.
737
01:13:53,011 --> 01:13:55,973
Dit gaat niet over onze planeet redden...
738
01:13:56,849 --> 01:13:59,434
...dit gaat over onszelf redden.
739
01:14:04,189 --> 01:14:10,529
Feit is dat de natuurlijke wereld
zich met of zonder ons zal herstellen.
740
01:14:20,456 --> 01:14:24,710
In de 30 jaar
na de evacuatie van Tsjernobyl...
741
01:14:25,377 --> 01:14:29,006
...heeft de wildernis
de ruimte teruggewonnen.
742
01:14:40,267 --> 01:14:44,354
Het bos heeft de stad overgenomen.
743
01:14:58,285 --> 01:15:02,998
Het is een toevluchtsoord voor wilde
dieren die elders erg zeldzaam zijn.
744
01:15:09,713 --> 01:15:14,760
En het is een sterk bewijs
dat hoe ernstig onze fouten ook zijn...
745
01:15:14,843 --> 01:15:18,222
...de natuur ze uiteindelijk
te boven komt.
746
01:15:22,726 --> 01:15:25,604
De levende wereld
zal blijven voortbestaan.
747
01:15:27,648 --> 01:15:31,401
Wij mensen kunnen daar niet van uitgaan.
748
01:15:34,238 --> 01:15:35,781
We zijn zover gekomen...
749
01:15:35,864 --> 01:15:39,701
...omdat we de slimste wezens zijn
die ooit hebben geleefd.
750
01:15:44,456 --> 01:15:49,169
Maar om verder te gaan,
hebben we meer nodig dan intelligentie.
751
01:15:51,213 --> 01:15:53,966
We hebben wijsheid nodig.
752
01:16:07,437 --> 01:16:11,900
Er zijn veel verschillen tussen mensen
en de overige soorten op aarde...
753
01:16:12,484 --> 01:16:17,781
...maar één verschil is dat alleen wij
ons de toekomst kunnen voorstellen.
754
01:16:19,116 --> 01:16:23,078
Lange tijd vreesde ik die toekomst,
en u ook misschien.
755
01:16:24,079 --> 01:16:28,667
Maar het is duidelijk geworden
dat het niet alleen een doemscenario is.
756
01:16:29,751 --> 01:16:32,170
We hebben een kans om het goed te maken...
757
01:16:32,921 --> 01:16:36,633
...om onze ontwikkeling af te ronden,
onze impact te beheersen...
758
01:16:36,717 --> 01:16:41,388
...en wederom een soort te worden
die in evenwicht is met de natuur.
759
01:16:42,472 --> 01:16:45,225
We hebben alleen de wil nodig
om dit te doen.
760
01:16:45,726 --> 01:16:50,606
We hebben nu de kans het perfecte thuis
voor onszelf te creëren...
761
01:16:51,148 --> 01:16:57,195
...en de rijke, gezonde en prachtige
wereld die we hebben geërfd te herstellen.
762
01:16:58,530 --> 01:17:00,032
Stel je dat eens voor.
763
01:17:45,911 --> 01:17:49,414
Deze film is
David Attenboroughs getuigenis.
764
01:17:49,539 --> 01:17:53,168
Wie moet dit ook zien?
765
01:22:35,200 --> 01:22:37,202
Ondertiteld door: Esther van Opstal