1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:07,507 --> 00:00:10,802
'De nieuwsgierigen zijn blij
met mijn conclusies.

3
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

4
00:00:10,885 --> 00:00:16,099
Het heeft geen zin om diegenen die me
afwijzen uit te leggen wat ze weigeren.'

5
00:00:16,182 --> 00:00:19,769
Mário de Andrade
in 'Pauliceia Desvairada', 1992.

6
00:00:20,395 --> 00:00:22,856
Er is een oud Yoruba-gezegde dat luidt:

7
00:00:22,939 --> 00:00:29,154
'Met de steen die hij vandaag wierp,
doodde Eshu gisteren een vogel.'

8
00:00:30,989 --> 00:00:34,826
Dat gezegde is de beste samenvatting
van wat ik probeer te doen.

9
00:00:35,535 --> 00:00:37,078
EEN NETFLIX ORIGINAL-DOCUMENTAIRE

10
00:00:37,162 --> 00:00:40,540
<i>thuis, m'n foto aan je muur</i>
<i>kon ik maar tegen hem knokken</i>

11
00:00:41,124 --> 00:00:43,543
<i>als hij de microfoon heeft</i>
<i>gaat het over één ding</i>

12
00:00:44,127 --> 00:00:46,046
<i>hij is de shit</i>

13
00:00:46,129 --> 00:00:48,214
<i>ik tatoeëer zijn naam op mijn hand</i>

14
00:00:49,340 --> 00:00:53,428
<i>die brother is zijn eigen merk</i>
<i>met de microfoon aan is hij nooit weg</i>

15
00:00:59,559 --> 00:01:02,812
Het voelt niet als de eerste keer,
maar of ik terug ben.

16
00:01:09,110 --> 00:01:15,075
En alsof mijn dromen en worstelingen
lang voor ik hier was al begonnen.

17
00:01:15,158 --> 00:01:18,661
We moeten het context geven
voordat het logisch is.

18
00:01:18,745 --> 00:01:23,541
Een beeld van modern zwart denken
in Brazilië. Daar gaat u nu naar kijken.

19
00:01:24,125 --> 00:01:27,378
{\an8}Eén: Brazilië schafte als laatste
in de Amerika's slavernij af.

20
00:01:27,462 --> 00:01:29,214
13 MEI 1888 AFSCHAFFING SLAVERNIJ

21
00:01:29,297 --> 00:01:31,216
HET EINDE VAN DE SLAVERNIJ

22
00:01:31,299 --> 00:01:36,638
Twee: São Paulo werd rijk
van de koffie-explosie in de 19e eeuw.

23
00:01:36,721 --> 00:01:39,140
De productie geschiedde door slaven.

24
00:01:42,060 --> 00:01:46,481
Drie: na de slavernij moesten miljoenen
zwarte mensen zichzelf redden.

25
00:01:46,564 --> 00:01:51,361
Dat werd gevolgd door witmakend beleid
dat Europese immigratie stimuleerde…

26
00:01:51,444 --> 00:01:54,989
…Afrikaanse en inheemse
culturen demoniseerde…

27
00:01:55,073 --> 00:01:56,241
TEGEN DISCRIMINATIE

28
00:01:56,324 --> 00:02:00,662
…en de slavernij wilde uitwissen,
net als bijdragen van niet-witten…

29
00:02:00,745 --> 00:02:02,580
…aan de ontwikkeling van dit land.

30
00:02:02,664 --> 00:02:07,418
Vanaf het begin wilde de overheid
zwart bloed witter maken…

31
00:02:07,502 --> 00:02:11,923
…om de cultuur teniet te doen en te
voorkomen dat ze hoge posities bekleedden.

32
00:02:12,006 --> 00:02:17,595
Vier: de opkomst van São Paulo tot de stad
die we kennen als het land der kansen…

33
00:02:17,679 --> 00:02:23,685
Dit is São Paulo, hoofdstad van hard werk.
Een reus van beton die nog steeds groeit.

34
00:02:23,768 --> 00:02:26,938
…wordt gekenschetst
door gewelddadige gentrificatie.

35
00:02:27,021 --> 00:02:31,151
Veel gebieden werden verkeerd beoordeeld,
vooral de zwarte gebieden.

36
00:02:31,234 --> 00:02:32,735
Gala in het City Opera House.

37
00:02:32,819 --> 00:02:36,698
Het merendeel van de zwarte bevolking
moest naar de buitenwijken.

38
00:02:36,781 --> 00:02:42,662
Vijf: arme mensen uit andere regio's
kwamen naar het land der kansen…

39
00:02:42,745 --> 00:02:45,081
…en gingen ook in die wijken wonen.

40
00:02:45,165 --> 00:02:50,170
Kosmopolitisch en multicultureel,
zo ontstonden de buitenwijken.

41
00:02:50,253 --> 00:02:55,383
Zes: in de jaren 70
ontstaat de hiphopcultuur in de VS…

42
00:02:55,466 --> 00:02:57,218
…en beïnvloedt de hele aarde.

43
00:02:58,094 --> 00:03:01,097
{\an8}Door rap, breakdance en graffiti…

44
00:03:01,181 --> 00:03:05,268
…konden jongeren
uit de sloppenwijk zich uitdrukken.

45
00:03:05,351 --> 00:03:11,524
Hun ontmoetingspunt kan iedereen
makkelijk bereiken: het oude stadscentrum…

46
00:03:11,608 --> 00:03:13,943
…specifieker het metrostation São Bento.

47
00:03:14,027 --> 00:03:17,614
Zeven: hun muziek verspreidt zich
door andere sloppenwijken…

48
00:03:17,697 --> 00:03:23,036
…en wordt een beweging die besef
creëert van racisme en ongelijkheid.

49
00:03:23,119 --> 00:03:29,334
{\an8}De platenindustrie was minachtend,
maar werd het eerste middel…

50
00:03:29,417 --> 00:03:33,338
{\an8}…om de arbeidersklasse te verbinden
met zwarte intellectuelen.

51
00:03:33,421 --> 00:03:37,050
Sindsdien wordt het gelinkt
aan alles wat de arbeidersklasse doet.

52
00:03:37,133 --> 00:03:42,722
Witte mensen begrijpen de outfits niet,
met capes en felle kleuren.

53
00:03:43,306 --> 00:03:47,560
Acht: hoewel rap breed wordt gezien
als platform voor klachten…

54
00:03:47,644 --> 00:03:49,020
…is het veel meer.

55
00:03:49,103 --> 00:03:51,147
Iedereen wil daarop dansen.

56
00:03:51,231 --> 00:03:55,985
{\an8}Op zoek naar de essentie komt rap
de Braziliaanse popmuziek binnen…

57
00:03:56,069 --> 00:03:57,362
…vooral de samba.

58
00:03:57,445 --> 00:04:00,657
Dat heeft zoveel invloed
dat beide werelden veranderen.

59
00:04:00,740 --> 00:04:03,451
De boodschap is helder:
we kunnen nog verder.

60
00:04:07,747 --> 00:04:11,125
Negen: ondanks structureel racisme…

61
00:04:11,209 --> 00:04:15,588
…geeft de nieuwe cultuur
overal jongeren een stem. Ook economisch.

62
00:04:15,672 --> 00:04:18,633
Door de digitale omgeving
kunnen artiesten…

63
00:04:18,716 --> 00:04:21,511
…bijzondere, ongekende prestaties leveren.

64
00:04:22,512 --> 00:04:24,806
{\an8}De straat…
-Zijn wij.

65
00:04:24,889 --> 00:04:26,015
{\an8}De straat zijn wij.

66
00:04:28,393 --> 00:04:31,479
Tien: succes hebben is
meer dan geld verdienen.

67
00:04:31,562 --> 00:04:36,901
Die kinderen zoeken niet alleen roem.
Ze willen de geschiedenis herschrijven.

68
00:04:36,985 --> 00:04:40,196
Nog één ding.
Mijn moeder noemt me Leandro.

69
00:04:40,280 --> 00:04:42,991
Iedereen kent me als Emicida.

70
00:04:43,074 --> 00:04:45,368
Ik ben een van die kinderen.

71
00:04:47,704 --> 00:04:52,375
OPERAGEBOUW SÃO PAULO
NOVEMBER 2019

72
00:04:52,458 --> 00:04:54,919
We gaan straks het podium op.

73
00:04:55,003 --> 00:05:00,675
Over vijftig jaar kijken we terug op
hoe deze avond vele levens veranderde.

74
00:05:07,765 --> 00:05:09,017
VOOR RASSENGELIJKHEID

75
00:05:09,100 --> 00:05:13,146
Zo zeggen we tegen mensen als wijzelf
dat ze hier horen.

76
00:05:13,229 --> 00:05:18,276
We moeten erbij zijn in deze ruimte,
deze omgeving…

77
00:05:18,359 --> 00:05:21,154
…en alle ruimtes
waar we niet mochten komen…

78
00:05:21,237 --> 00:05:24,782
…in de geschiedenis van dit land.

79
00:05:25,325 --> 00:05:30,830
De volgende generatie rechters, artsen,
advocaten en de volgende presidenten…

80
00:05:31,831 --> 00:05:35,460
…zitten daar nu.
We herstellen hun recht om te dromen.

81
00:05:36,002 --> 00:05:37,420
Oké?

82
00:05:37,503 --> 00:05:40,465
Bedankt. Hier draait <i>AmarElo</i> om.

83
00:05:40,548 --> 00:05:42,050
We doen dit samen. Vrede.

84
00:05:42,133 --> 00:05:44,844
<i>vandaag prijs ik mezelf gelukkig</i>

85
00:05:45,720 --> 00:05:48,389
<i>ik ben heel jong</i>

86
00:05:48,473 --> 00:05:51,684
<i>en voel me veilig en sterk</i>

87
00:05:51,768 --> 00:05:53,519
<i>en ik vraag me af</i>

88
00:05:53,603 --> 00:05:56,981
<i>God is Braziliaan en loopt met me mee</i>

89
00:05:57,065 --> 00:06:01,110
<i>ik kan niet blijven lijden</i>
<i>onder wat er is gebeurd</i>

90
00:06:02,987 --> 00:06:07,950
<i>genoeg bloed, genoeg tranen</i>

91
00:06:08,826 --> 00:06:13,206
<i>vorig jaar stierf ik</i>
<i>dit jaar niet</i>

92
00:06:14,332 --> 00:06:18,920
<i>genoeg bloed, genoeg tranen</i>

93
00:06:19,754 --> 00:06:24,467
<i>vorig jaar stierf ik</i>
<i>dit jaar niet</i>

94
00:06:25,176 --> 00:06:29,764
<i>vorig jaar stierf ik</i>
<i>dit jaar niet</i>

95
00:06:30,807 --> 00:06:35,645
<i>vorig jaar stierf ik</i>
<i>dit jaar niet</i>

96
00:06:39,982 --> 00:06:44,946
<i>mijn dromen vliegen hoger dan drones</i>
<i>wat drijft me? honger</i>

97
00:06:45,029 --> 00:06:46,656
<i>ik verniel alles als een cycloon</i>

98
00:06:46,739 --> 00:06:50,618
<i>morgen mag niet hetzelfde zijn</i>
<i>met een nieuwe naam</i>

99
00:06:50,701 --> 00:06:53,079
<i>de gier jaagt op ons</i>
<i>en wil dat we vallen</i>

100
00:06:53,663 --> 00:06:55,957
<i>als het leed voorbij is</i>
<i>ben ik meer dan dit</i>

101
00:06:56,040 --> 00:06:58,584
<i>lichaam, geest, ziel, ayurveda-stijl</i>

102
00:06:58,668 --> 00:07:01,337
<i>als water stroom ik door rotsen</i>

103
00:07:01,421 --> 00:07:04,757
<i>ik ben de schrijver van dit stuk</i>
<i>verborgen drama</i>

104
00:07:04,841 --> 00:07:07,385
<i>stap uit de modder</i>
<i>zet de wereld in de fik</i>

105
00:07:07,468 --> 00:07:09,929
<i>geen melodrama, ik wil geld</i>
<i>Gods plan</i>

106
00:07:10,012 --> 00:07:12,723
<i>capulana's, katana's, nirvana is het doel</i>

107
00:07:12,807 --> 00:07:15,893
<i>het is doorgestoken kaart</i>
<i>we mogen niet verliezen</i>

108
00:07:15,977 --> 00:07:18,521
<i>als de wind draait</i>
<i>wordt er echt gesproken</i>

109
00:07:18,604 --> 00:07:20,481
<i>ik laat het niet rusten en niet gaan</i>

110
00:07:20,565 --> 00:07:23,776
<i>we gaan hen verbijsteren</i>
<i>die lachten toen we vielen</i>

111
00:07:37,331 --> 00:07:40,001
Mijn oma is hier nooit geweest. Ze is 80.

112
00:07:40,084 --> 00:07:41,919
Woensdag is haar eerste keer.

113
00:07:42,003 --> 00:07:44,005
Speel je iets voor me?

114
00:07:44,589 --> 00:07:46,174
Staat de camera aan?
-Ja.

115
00:07:47,467 --> 00:07:49,385
Dat is het gave hieraan.

116
00:07:49,469 --> 00:07:51,304
Mijn moeder, mijn tantes…

117
00:07:52,138 --> 00:07:54,724
…allebei mijn dochters…

118
00:07:55,224 --> 00:07:58,269
…zullen het in een ander licht zien.

119
00:07:58,769 --> 00:08:05,568
Veel jongens en meisjes die woensdag komen
zijn nog nooit in het operagebouw geweest.

120
00:08:14,118 --> 00:08:17,914
Daarom doet een grootse locatie ertoe.

121
00:08:17,997 --> 00:08:21,584
Dit is groot en het is hier.

122
00:08:21,667 --> 00:08:23,544
Het is niet nieuw.

123
00:08:23,628 --> 00:08:28,799
We moeten de gelegenheid vieren.
Ze moeten denken: dit mag niet kwijtraken.

124
00:08:33,346 --> 00:08:36,724
Hij liet de zon opkomen.

125
00:08:43,064 --> 00:08:44,690
Hij is terug.

126
00:08:48,444 --> 00:08:51,155
<i>de kantinejuffrouw stapt uit</i>
<i>de bus vertrekt</i>

127
00:08:51,239 --> 00:08:53,115
<i>Miss Maria is er niet meer</i>

128
00:08:53,199 --> 00:08:54,909
<i>dan komt de zon op</i>

129
00:08:54,992 --> 00:08:57,995
<i>spinnen weven hun web</i>
<i>'s nachts in het donker</i>

130
00:08:58,079 --> 00:09:00,665
<i>ademloze minnaars in Morpheus' grip</i>

131
00:09:00,748 --> 00:09:03,209
<i>de zon komt later pas op</i>

132
00:09:06,754 --> 00:09:09,090
<i>de zon komt later pas op</i>

133
00:09:12,635 --> 00:09:16,013
<i>de koningsster, ik weet het</i>
<i>maar hij komt later pas op</i>

134
00:09:19,517 --> 00:09:22,061
<i>de zon komt later pas op</i>

135
00:09:25,940 --> 00:09:30,319
Ik geef een letterlijk voorbeeld
van de natuurlijke orde.

136
00:09:30,403 --> 00:09:34,782
De zon komt op op Sezefredo Avenue
en gaat onder op Fontalis.

137
00:09:35,491 --> 00:09:36,409
Snap je?

138
00:09:36,492 --> 00:09:38,703
Want Sezefredo is hoger.

139
00:09:38,786 --> 00:09:44,458
Als je vanaf de heuvel kijkt,
zie je de vormen van de huizen niet meer.

140
00:09:44,542 --> 00:09:46,377
Alleen de sterren aan de hemel…

141
00:09:46,460 --> 00:09:49,255
…en de lichten van elk huis in de buurt.

142
00:09:51,173 --> 00:09:53,926
{\an8}<i>de kantinejuffrouw stapt uit</i>
<i>de bus vertrekt</i>

143
00:09:54,010 --> 00:09:55,052
{\an8}ZANGERES

144
00:09:55,136 --> 00:09:57,221
{\an8}<i>Miss Maria is er niet meer</i>
<i>dan komt de zon op</i>

145
00:09:57,305 --> 00:10:00,558
{\an8}<i>spinnen weven hun web</i>
<i>'s nachts in het donker</i>

146
00:10:00,641 --> 00:10:03,311
<i>ademloze minnaars in Morpheus' grip</i>

147
00:10:03,394 --> 00:10:05,980
<i>en de zon komt later pas op</i>

148
00:10:09,233 --> 00:10:12,403
<i>de zon komt later pas op</i>

149
00:10:15,406 --> 00:10:19,076
<i>de koningsster, ik weet het</i>
<i>maar hij komt later pas op</i>

150
00:10:22,496 --> 00:10:26,709
<i>de zon komt later pas op</i>

151
00:10:49,065 --> 00:10:53,778
{\an8}MUZIKANT

152
00:10:53,861 --> 00:10:55,696
{\an8}Wordt het een single?

153
00:10:55,780 --> 00:10:58,324
Ik geloof niet in singles.

154
00:10:58,407 --> 00:11:01,202
Doe wat je moet doen. Je hebt gelijk.

155
00:11:01,285 --> 00:11:03,996
Hoe beter 't lied,
hoe minder 't op de radio is.

156
00:11:04,080 --> 00:11:04,997
Ja.

157
00:11:07,500 --> 00:11:11,087
Ik doe wat ik wil en dan is het aan hen.

158
00:11:14,757 --> 00:11:16,133
Ik hou van…

159
00:11:16,967 --> 00:11:18,928
Zeca.

160
00:11:19,512 --> 00:11:21,389
{\an8}Schiet op. Kom op.

161
00:11:21,472 --> 00:11:22,431
{\an8}FILM: BLACK ORPHEUS

162
00:11:22,515 --> 00:11:24,892
{\an8}Speel zodat de zon opkomt.
-Kan niet.

163
00:11:24,975 --> 00:11:26,602
Natuurlijk wel.
-Beter van niet.

164
00:11:26,686 --> 00:11:28,312
Niet doen. Spelen.

165
00:11:36,112 --> 00:11:39,824
Hij heeft de zon laten opkomen.

166
00:11:39,907 --> 00:11:42,159
Wauw. Net als in de film.

167
00:11:42,243 --> 00:11:44,495
En nu ben jij de film.

168
00:11:56,757 --> 00:11:59,093
Het album is opgebouwd rond een droom.

169
00:12:00,094 --> 00:12:02,638
Snap je? Een man gaat slapen…

170
00:12:02,722 --> 00:12:06,726
…en in zijn droom helpt iedereen elkaar.

171
00:12:06,809 --> 00:12:09,145
Een prachtige droom…

172
00:12:09,228 --> 00:12:11,647
…waarin mensen elkaar
begrijpen en steunen.

173
00:12:11,731 --> 00:12:13,482
Dat is zijn droom.

174
00:12:13,566 --> 00:12:16,026
'Principia' is die droom.

175
00:12:16,110 --> 00:12:17,361
Letterlijk.

176
00:12:17,445 --> 00:12:20,448
Daarom voelt het begin
ongrijpbaar, weifelend.

177
00:12:20,531 --> 00:12:22,199
ONZE-LIEVE-VROUW VAN ZWARTE MENSEN

178
00:12:22,283 --> 00:12:25,995
Het begint vloeiend.
Je hoort oude dames uit oude buurten…

179
00:12:26,078 --> 00:12:28,622
SOLIDARITEIT IN LEED, HOOP IN BOETEDOENING

180
00:12:28,706 --> 00:12:31,417
Je gaat terug naar je jeugd.

181
00:12:31,500 --> 00:12:34,378
Een slaapliedje van je moeder.

182
00:12:34,462 --> 00:12:39,091
Hij droomt van een tijd waarin hij
zich geliefd en begrepen voelde.

183
00:12:39,175 --> 00:12:43,471
Hij krijgt een connectie met planten
zoals wijnruit, en met religie…

184
00:12:43,554 --> 00:12:50,478
…dingen waardoor hij blijft geloven,
ook al zegt de wereld van niet.

185
00:12:50,561 --> 00:12:53,898
We hebben alleen elkaar
en daar moeten we voor vechten.

186
00:12:53,981 --> 00:12:55,524
<i>we hebben alleen</i>

187
00:12:55,608 --> 00:12:59,612
<i>we hebben alleen elkaar</i>

188
00:12:59,695 --> 00:13:03,699
<i>we hebben alleen</i>

189
00:13:03,783 --> 00:13:05,910
Snap je? Dat bedoel ik.

190
00:13:05,993 --> 00:13:08,370
We hebben alleen elkaar.

191
00:13:08,454 --> 00:13:11,415
Als we elkaar loslaten, zijn we de lul.

192
00:13:11,499 --> 00:13:14,376
<i>we hebben alleen elkaar</i>

193
00:13:14,460 --> 00:13:17,254
<i>we hebben alleen…</i>

194
00:13:17,338 --> 00:13:18,214
{\an8}ZANGERESSEN

195
00:13:18,297 --> 00:13:20,007
{\an8}Ik ken het refrein niet meer.

196
00:13:20,090 --> 00:13:22,051
{\an8}<i>we hebben alleen elkaar</i>

197
00:13:22,134 --> 00:13:25,846
{\an8}<i>we hebben alleen…</i>

198
00:13:33,103 --> 00:13:35,689
{\an8}De katholieke kerkklok
maakte ons vroeg wakker.

199
00:13:35,773 --> 00:13:36,732
{\an8}ZANGER

200
00:13:36,816 --> 00:13:42,404
Dat is een paradigmaverschuiving,
want de rk-kerk veroordeelde Candomblé.

201
00:13:43,614 --> 00:13:49,745
Het was een mooie boodschap over
dat we verenigd moeten leven…

202
00:13:49,829 --> 00:13:51,997
…en niet apart van elkaar.

203
00:13:52,832 --> 00:13:55,751
De natuur heeft zelf regels.
Moraliteit is voor mensen.

204
00:13:55,835 --> 00:14:00,047
Mensen gebruiken dat
om elkaar weg te duwen.

205
00:14:00,130 --> 00:14:03,551
Het hele album moest zo'n sfeer hebben…

206
00:14:03,634 --> 00:14:06,136
…om ons weer te verenigen.

207
00:14:06,220 --> 00:14:09,265
{\an8}Door wat we gemeen hebben.
Dat is het eerste nummer.

208
00:14:09,348 --> 00:14:10,224
{\an8}ZANGERES

209
00:14:10,307 --> 00:14:13,477
Aan 't eind zegt 'n vriend,
een pastoor, mooie dingen.

210
00:14:13,561 --> 00:14:14,728
{\an8}Echt? Geweldig.

211
00:14:14,812 --> 00:14:18,315
Wat betekent het als Jezus zegt
dat we afstand moeten doen?

212
00:14:18,399 --> 00:14:20,860
{\an8}Dan spreekt hij over grote ego's.

213
00:14:20,943 --> 00:14:21,944
{\an8}PASTOOR

214
00:14:22,027 --> 00:14:25,072
{\an8}…geproduceerd door onze maatschappij.

215
00:14:25,155 --> 00:14:28,784
{\an8}Door valse voorwendselen gestuurd,
en heel eenzaam.

216
00:14:28,868 --> 00:14:30,452
Hallo, vriend.

217
00:14:32,621 --> 00:14:34,373
Gaat het?
-Ja.

218
00:14:34,456 --> 00:14:37,710
<i>zo oud als de eeuwigheid</i>

219
00:14:37,793 --> 00:14:40,671
<i>liefde is spiritualiteit</i>

220
00:14:40,754 --> 00:14:43,924
<i>latent, krachtig, zwart, dichtkunst</i>

221
00:14:44,008 --> 00:14:45,885
<i>een schouder in de stille nacht</i>

222
00:14:45,968 --> 00:14:47,928
<i>een knusse schoot om de dag te beginnen</i>

223
00:14:48,012 --> 00:14:50,180
<i>zoon, omhels je moeder…</i>

224
00:14:50,806 --> 00:14:53,642
Ik begon vier jaar geleden aan dit lied.

225
00:14:54,518 --> 00:14:57,021
Ik schiet vol.

226
00:14:57,521 --> 00:14:58,606
Verdomme.

227
00:14:59,189 --> 00:15:01,442
<i>ja, als het niet om liefde ging…</i>

228
00:15:10,659 --> 00:15:12,286
Mijn eerste keer in Afrika…

229
00:15:14,413 --> 00:15:19,752
…nam mijn vriend Chapa me mee
naar het slavernijmuseum in Angola.

230
00:15:22,087 --> 00:15:23,797
Daar vond ik een bassin.

231
00:15:25,132 --> 00:15:28,469
Op de muur stond de tekst:

232
00:15:29,762 --> 00:15:32,890
'In dit bassin
werden zwarte mensen gedoopt.

233
00:15:34,642 --> 00:15:37,895
Vanwege een verknipt christelijk idee…

234
00:15:38,604 --> 00:15:41,482
…werd hun verteld
dat ze geen ziel hadden.'

235
00:15:42,608 --> 00:15:46,236
Ik keek naar mijn vriend
en besefte wat mijn missie was.

236
00:15:47,363 --> 00:15:49,990
Elke keer als ik
mijn pen of microfoon pak…

237
00:15:50,783 --> 00:15:54,078
…wil ik mijn broeders en zussen
de ziel teruggeven…

238
00:15:54,161 --> 00:15:56,455
…die ze dachten niet te hebben.

239
00:16:25,859 --> 00:16:28,946
<i>de zoete geur van wijnruit</i>
<i>ik denk aan Boeddha, kalm</i>

240
00:16:29,571 --> 00:16:32,574
<i>ik ben gespannen, ik zoek hulp</i>
<i>soms denk ik aan een psalm</i>

241
00:16:33,325 --> 00:16:36,078
<i>mijn visie vrij van illusies</i>
<i>zoals een oogarts</i>

242
00:16:36,161 --> 00:16:40,582
<i>en ik, degene die verder kijkt</i>
<i>voor mij, voor jou, ubuntu, een balsem</i>

243
00:16:40,666 --> 00:16:44,086
<i>als ik ergens op moet vertrouwen</i>
<i>vertrouw ik op wat ik kan zien</i>

244
00:16:44,169 --> 00:16:48,173
<i>samenvatting van de wereld</i>
<i>klein, gewoon, vies, de hel en gif</i>

245
00:16:48,257 --> 00:16:51,343
<i>koud, winter, nachtelijke regen</i>
<i>onderdrukking en regressie</i>

246
00:16:51,427 --> 00:16:53,345
<i>kalmte is luxe</i>
<i>het leven geeft stress</i>

247
00:16:53,429 --> 00:16:57,599
<i>ik wil zielen lezen zonder druk</i>
<i>landen vallen in handen van Barabbas</i>

248
00:16:57,683 --> 00:16:59,393
<i>waar het wonder ligt</i>

249
00:16:59,476 --> 00:17:03,147
<i>dit toont hoe belangrijk boeken zijn</i>
<i>in wrakstukken door een sabel</i>

250
00:17:03,230 --> 00:17:06,233
<i>diepe, hebzuchtige schulden</i>
<i>negeren wat een zegen is</i>

251
00:17:06,316 --> 00:17:10,070
<i>in een tijd waar het enige wat vrij loopt</i>
<i>onze tranen zijn</i>

252
00:17:10,154 --> 00:17:13,699
<i>ik kwam doden, als een hartaanval</i>
<i>na een herrijzenis, een geboorte</i>

253
00:17:13,782 --> 00:17:17,453
<i>ik heb me herbouwd, ik was boos</i>
<i>een gewone man in de realiteit</i>

254
00:17:17,536 --> 00:17:21,415
<i>als ik gezegend word, deel ik dat</i>
<i>ik breek in in cellen, kamers</i>

255
00:17:21,498 --> 00:17:25,461
<i>ik heb de wereld gezien en nu weet ik</i>
<i>dat iedereen één is</i>

256
00:17:25,544 --> 00:17:29,631
<i>we hebben alleen elkaar</i>

257
00:17:29,715 --> 00:17:33,510
<i>we hebben alleen…</i>

258
00:17:33,594 --> 00:17:37,014
<i>we hebben alleen elkaar</i>

259
00:17:37,097 --> 00:17:40,309
<i>we hebben alleen…</i>

260
00:17:40,934 --> 00:17:45,397
AKTE 1 - PLANTEN

261
00:17:45,481 --> 00:17:49,109
Niks leert je zo veel over tijd als grond.

262
00:17:50,277 --> 00:17:53,072
Dat is geen hippiepraat.

263
00:17:53,155 --> 00:17:54,531
Als je 'n zaadje plant…

264
00:17:54,615 --> 00:17:58,869
…geef je het water en wacht je
15 dagen tot het ontspruit.

265
00:17:58,952 --> 00:18:02,206
En dan moet je ervoor zorgen.

266
00:18:02,289 --> 00:18:05,042
Je moet oppassen
voor plaagdieren en giftige dieren.

267
00:18:05,125 --> 00:18:08,921
Bizar hoe je ineens te maken hebt
met spinnen en slangen.

268
00:18:09,004 --> 00:18:14,593
Dan begrijp je
dat ze je niet zomaar bijten.

269
00:18:14,676 --> 00:18:16,845
Dat is het laatste wat ze willen.

270
00:18:16,929 --> 00:18:19,890
Spinnen bijten niet
omdat ze er zin in hebben.

271
00:18:19,973 --> 00:18:21,725
Maar omdat ze bang zijn.

272
00:18:21,809 --> 00:18:26,605
En door angst
doe je dingen die je niet wilt.

273
00:18:26,688 --> 00:18:29,983
Toen ik aan 't album werkte,
leerde ik veel van m'n tuin.

274
00:18:43,831 --> 00:18:46,041
Ik had 'n interview voor het concert.

275
00:18:46,125 --> 00:18:48,418
Hij vroeg: 'Waarom het operagebouw?'

276
00:18:52,131 --> 00:18:56,176
'Omdat er geen balk is, geen brug…

277
00:18:56,260 --> 00:19:00,472
…geen straat, geen belangrijk gebouw…

278
00:19:01,223 --> 00:19:04,184
…dat niet door zwarte arbeiders
is aangeraakt.'

279
00:19:04,726 --> 00:19:10,065
Toen ik dat zei, dacht ik
aan mankracht, stenen, cement en zo.

280
00:19:10,732 --> 00:19:13,026
Dat is maar de helft van het verhaal.

281
00:19:13,527 --> 00:19:18,615
Voor het volledige verhaal moeten we
terugspoelen en door de tijd reizen.

282
00:19:18,699 --> 00:19:20,826
De beste tijdmachine voor die reis…

283
00:19:20,909 --> 00:19:24,246
…is een oude samba-enredo
door Geraldo Filme over Tebas.

284
00:19:24,329 --> 00:19:26,373
Toen ik over hem las…

285
00:19:26,456 --> 00:19:31,503
…besefte ik waarom zijn naam
van Thebe kwam, een buurt in Egypte…

286
00:19:31,587 --> 00:19:33,338
…in de tijd van de farao's.

287
00:19:33,422 --> 00:19:36,675
Tebas legde niet alleen stenen
met zijn zwarte handen…

288
00:19:36,758 --> 00:19:40,137
…maar was ook cruciaal in het herstijlen…

289
00:19:40,220 --> 00:19:42,806
…van São Paulo in de 18e eeuw.

290
00:19:43,307 --> 00:19:46,602
Hij bouwde de spitsen van de Carmo-kerk…

291
00:19:47,102 --> 00:19:49,229
…en de oude kathedraal van São Paulo.

292
00:19:50,272 --> 00:19:53,901
EERSTE ZWARTE MAN
DIE ARCHITECT WAS IN SÃO PAULO

293
00:19:53,984 --> 00:19:57,529
Hij bouwde de Fontein der Genade.

294
00:19:57,613 --> 00:20:00,407
{\an8}Alle panelen worden toegeschreven
aan de kunstenaars.

295
00:20:00,490 --> 00:20:01,533
{\an8}ZANGER EN COMPONIST

296
00:20:01,617 --> 00:20:08,123
De kathedraal en de fontein zijn
niet toegeschreven aan de kunstenaar.

297
00:20:09,625 --> 00:20:10,876
We weten dat hij het was.

298
00:20:10,959 --> 00:20:16,215
Hij had ook de funderingsteen
van het St. Benedict-klooster gemaakt.

299
00:20:16,298 --> 00:20:18,300
Het gebied rond het klooster…

300
00:20:18,383 --> 00:20:21,845
{\an8}…was een fundering voor onze hiphop.
En dat is bizar.

301
00:20:21,929 --> 00:20:24,264
{\an8}Of ze nu bouwden of ontwierpen…

302
00:20:24,348 --> 00:20:30,020
{\an8}…de mensen die altijd streden
voor schoonheid in het kille beton…

303
00:20:30,103 --> 00:20:31,021
{\an8}…waren wijzelf.

304
00:20:31,813 --> 00:20:33,690
{\an8}<i>wij, wij, wij</i>

305
00:20:33,774 --> 00:20:36,360
{\an8}<i>wij, wij, wij</i>

306
00:20:43,200 --> 00:20:44,284
<i>we zijn hier vrij</i>

307
00:20:44,368 --> 00:20:46,578
<i>gave gympen</i>

308
00:20:46,662 --> 00:20:48,247
<i>wat mooie bling</i>

309
00:20:48,330 --> 00:20:49,998
<i>alles glanst</i>

310
00:20:50,082 --> 00:20:51,583
<i>het stoort hen</i>

311
00:20:51,667 --> 00:20:54,795
<i>zwarte mensen die samenkomen</i>
<i>weten wel wat vet is</i>

312
00:20:54,878 --> 00:20:57,589
<i>als het getto wakker is</i>
<i>kan de rest naar de hel</i>

313
00:20:58,298 --> 00:20:59,675
<i>gave gympen</i>

314
00:20:59,758 --> 00:21:01,510
<i>wat mooie bling</i>

315
00:21:01,593 --> 00:21:03,178
<i>alles glanst</i>

316
00:21:03,262 --> 00:21:04,513
<i>het stoort hen</i>

317
00:21:05,222 --> 00:21:08,100
<i>zwarte mensen die samenkomen</i>
<i>weten wel wat vet is</i>

318
00:21:08,183 --> 00:21:10,978
<i>als we in het operagebouw zijn,</i>
<i>kan de rest naar de hel</i>

319
00:21:11,561 --> 00:21:14,648
<i>liefde</i>
<i>vrij, vrij, vrij</i>

320
00:21:14,731 --> 00:21:16,400
<i>liefde, vrij</i>

321
00:21:16,483 --> 00:21:18,068
<i>we zijn hier vrij</i>

322
00:21:19,569 --> 00:21:22,281
Ik wil de geschiedenis
100 jaar terugspoelen…

323
00:21:22,364 --> 00:21:27,035
…en bekijken hoe het jaar 1922
alles op z'n kop zette.

324
00:21:27,744 --> 00:21:30,122
Het was het eeuwfeest
van de onafhankelijkheid.

325
00:21:30,205 --> 00:21:32,499
Mensen met verschillende achtergronden…

326
00:21:32,582 --> 00:21:35,627
…eisten hun recht om te dromen
en te veranderen op…

327
00:21:35,711 --> 00:21:38,839
…en negeerden
de geest van het kolonialisme.

328
00:21:42,968 --> 00:21:46,221
Bijvoorbeeld: een culturele beweging
met Afrikaanse wortels…

329
00:21:46,305 --> 00:21:50,350
…modern en origineel,
is de voorloper van <i>brasilidade.</i>

330
00:21:50,434 --> 00:21:55,981
Dat ging van de sloppenwijken
naar het hart van de avant-garde.

331
00:21:56,064 --> 00:21:59,901
Ik heb het over samba.
Dat werd vervolgd hier in Brazilië.

332
00:21:59,985 --> 00:22:04,156
Ondanks de afkeuring
van de lokale bourgeoisie…

333
00:22:04,239 --> 00:22:08,660
…introduceerden Pixinguinha
en Donga het in het moderne Parijs.

334
00:22:08,744 --> 00:22:11,997
Zo schreef Oito Batutas geschiedenis.

335
00:22:12,080 --> 00:22:13,874
{\an8}<i>we zijn de Batutas</i>

336
00:22:13,957 --> 00:22:14,875
{\an8}DIRIGENT

337
00:22:14,958 --> 00:22:17,711
{\an8}<i>we komen uit Brazilië</i>
<i>alles is hier goed</i>

338
00:22:17,794 --> 00:22:20,380
<i>we zijn de Batutas</i>

339
00:22:20,464 --> 00:22:22,841
<i>we laten iedereen de samba dansen</i>

340
00:22:28,305 --> 00:22:29,431
Weet je wat gek is?

341
00:22:29,556 --> 00:22:33,518
Het jaar dat samba de wereld veroverde,
veranderde onze kunst.

342
00:22:33,602 --> 00:22:36,855
Het epicentrum was het podium
waar ik op ga treden.

343
00:22:38,398 --> 00:22:40,776
{\an8}De week van de moderne kunst van 1922.

344
00:22:40,859 --> 00:22:43,779
{\an8}Het beeld van kunst
werd voorgoed veranderd.

345
00:22:43,862 --> 00:22:47,949
{\an8}Sambista's, die absoluut modern zijn,
en modernisten…

346
00:22:48,033 --> 00:22:52,996
…die zonder het te beseffen
meer samba in de kunst wilden…

347
00:22:53,080 --> 00:22:57,918
…braken allebei met traditionele ideeën
op een permanent effectieve manier.

348
00:22:58,001 --> 00:23:02,923
Hoewel het voornamelijk
een elitegroep witte mannen was…

349
00:23:03,006 --> 00:23:06,093
…eisten modernisten Braziliaanse kunst
met Braziliaanse kleuren op.

350
00:23:06,176 --> 00:23:08,970
Dat was nog maar het begin.

351
00:23:09,054 --> 00:23:11,181
Groen en geel werden niet vergeten.

352
00:23:11,264 --> 00:23:15,018
Ze werden onsterfelijk gemaakt
in het schilderij De Gele Man…

353
00:23:15,102 --> 00:23:16,520
…van Anita Malfatti.

354
00:23:16,603 --> 00:23:20,899
De Sambista's,
voornamelijk arme mannen en vrouwen…

355
00:23:20,982 --> 00:23:22,859
…bijna allemaal zwart of biraciaal…

356
00:23:22,943 --> 00:23:26,863
…waren wat Machado de Assis
'het echte Brazilië' noemde.

357
00:23:26,947 --> 00:23:29,783
Beide bewegingen namen een sprong
met hun kunst.

358
00:23:29,866 --> 00:23:32,160
Ze zeiden: 'Wij zijn alles wat we hebben.'

359
00:23:33,870 --> 00:23:37,082
<i>ik laat mijn tamboerijn na</i>
<i>aan mijn vrienden</i>

360
00:23:37,165 --> 00:23:38,959
{\an8}Men vroeg of ik Mário de Andrade kende.

361
00:23:39,042 --> 00:23:39,918
{\an8}ZANGER

362
00:23:40,001 --> 00:23:45,424
Ik had de eer om zijn vriend te zijn…

363
00:23:46,258 --> 00:23:50,971
…en dat hij me citeerde.

364
00:23:51,555 --> 00:23:57,060
<i>je zou die van mij geen aandacht geven</i>

365
00:23:57,811 --> 00:24:01,815
<i>voor mij heb je geen waarde meer</i>

366
00:24:01,898 --> 00:24:07,612
Deixa Falar was de naam die Ismael Silva,
Bide, Brancura en anderen gaven…

367
00:24:07,696 --> 00:24:10,615
…aan wat de basis werd voor sambascholen.

368
00:24:12,033 --> 00:24:15,162
Waarom 'sambaschool'?

369
00:24:15,954 --> 00:24:20,709
In deze buurt hadden we een school…

370
00:24:21,960 --> 00:24:24,421
…waar je leraar kon worden.

371
00:24:24,504 --> 00:24:31,470
De buurt Estácio de Sá gaf
het nieuws door…

372
00:24:31,553 --> 00:24:35,765
…dat de buurt zelf een sambaschool was.
Estácio de Sá was dat.

373
00:24:42,814 --> 00:24:44,733
Bide creëerde de surdo-trommel…

374
00:24:44,816 --> 00:24:49,988
…en maakte die tot het hart
van de percussie, met de tamborim.

375
00:24:50,071 --> 00:24:50,947
{\an8}ZANGER

376
00:24:51,031 --> 00:24:54,576
{\an8}We weten niet wie de tamborim uitvond,
Bide of Ismael Silva.

377
00:24:54,659 --> 00:24:58,121
{\an8}Maar de ouderen zeggen dat het Bide was.

378
00:24:59,956 --> 00:25:02,250
Hij bouwde een surdo met een boterblik…

379
00:25:03,168 --> 00:25:04,628
…en papier van 'n cementzak.

380
00:25:05,587 --> 00:25:09,090
Hij maakte dat papier nat…

381
00:25:09,883 --> 00:25:14,221
…deed het over dat boterblik van 20 kilo,
maakte het met ijzerdraad vast…

382
00:25:15,222 --> 00:25:21,144
…en warmde het natte papier op met vuur
voor een beter geluid.

383
00:25:21,228 --> 00:25:25,732
Toen ging hij naar het Estácio-plein.
Bide ging erheen met Deixa Falar…

384
00:25:25,815 --> 00:25:27,984
…en hij heeft de surdo uitgevonden.

385
00:25:29,653 --> 00:25:31,655
<i>ze lieten me komen</i>

386
00:25:32,614 --> 00:25:34,616
<i>hier ben ik, wat is er?</i>

387
00:25:35,450 --> 00:25:37,827
<i>ze lieten me komen</i>

388
00:25:37,911 --> 00:25:40,205
<i>hier ben ik, wat is er?</i>

389
00:25:40,288 --> 00:25:43,416
<i>ik kwam daarvandaan</i>

390
00:25:43,500 --> 00:25:46,294
<i>toen ik klein was</i>

391
00:25:46,378 --> 00:25:48,838
<i>ik kwam daarvandaan</i>
<i>toen ik klein was</i>

392
00:25:48,922 --> 00:25:52,467
{\an8}Ik ben dol op samba.
-Zeg dat wel.

393
00:25:52,551 --> 00:25:56,471
{\an8}Zeg dat wel.
-Nog een keer.

394
00:25:56,596 --> 00:25:58,723
We vertrouwen alleen sambafans.

395
00:25:58,807 --> 00:26:01,893
Alleen sambafans kun je vertrouwen.
-Als enige.

396
00:26:01,977 --> 00:26:03,770
Samba is Brazilië op z'n best.

397
00:26:03,853 --> 00:26:08,858
Ons land kan niet winnen
als we de samba in de steek laten.

398
00:26:08,942 --> 00:26:10,318
<i>ik ben samba…</i>

399
00:26:12,028 --> 00:26:15,240
{\an8}Onze band Os Sete Modernos do Samba
trad op in Mexico.

400
00:26:17,033 --> 00:26:21,496
{\an8}Die stond in het Spaans bekend
als Los Siete Diablos de la Batucada.

401
00:26:22,372 --> 00:26:25,417
{\an8}<i>ik ben samba…</i>

402
00:26:27,502 --> 00:26:30,088
{\an8}<i>ik kom uit Rio de Janeiro…</i>

403
00:26:32,048 --> 00:26:34,593
{\an8}<i>ik breng miljoenen harten vreugde</i>

404
00:26:35,677 --> 00:26:38,346
Van Jovelina Pérola Negra
tot Jackson do Pandeiro…

405
00:26:38,430 --> 00:26:41,641
…inclusief Wilson Batista
en lest best Jair Rodrigues…

406
00:26:41,725 --> 00:26:46,646
…naast andere grootheden.
Hiphop bestond al voor wij bestonden.

407
00:26:46,730 --> 00:26:53,612
Die bitterzoete vrucht die wij rap noemen,
groeide aan een grote boom.

408
00:26:53,820 --> 00:26:57,699
Als je de wortels goed bekijkt,
vind je daar samba.

409
00:27:03,246 --> 00:27:05,332
<i>ik ben samba…</i>

410
00:27:05,415 --> 00:27:07,208
Samba is niet van deze wereld.

411
00:27:07,292 --> 00:27:08,543
MARSROBOT HOORT SAMBA

412
00:27:08,627 --> 00:27:11,171
Het komt op plekken zonder levende wezens.

413
00:27:11,254 --> 00:27:16,926
In 1997 werd het sambalied
'Ô Coisinha Tão Bonitinha do Pai'…

414
00:27:17,010 --> 00:27:20,847
…gekozen om de Sojourner Rover
wakker te maken in de ruimte.

415
00:27:21,473 --> 00:27:26,353
Onze samba was op Mars
voor een kosmonaut er voet zette.

416
00:27:26,436 --> 00:27:29,189
<i>jij bent toch papa's schatje?</i>

417
00:27:29,272 --> 00:27:32,025
{\an8}<i>jij bent toch papa's schatje?</i>

418
00:27:33,568 --> 00:27:36,988
Sambista's zijn
altijd al avant-garde, grensverleggers.

419
00:27:37,072 --> 00:27:41,660
Met al hun gewicht was hun muziek licht.

420
00:27:41,743 --> 00:27:44,746
Een voorbeeld:
Johnny Alfs pianospel en stem.

421
00:27:44,829 --> 00:27:47,165
{\an8}<i>je weet dat ik een goede man ben</i>

422
00:27:47,248 --> 00:27:48,249
{\an8}PIANIST EN ZANGER

423
00:27:48,333 --> 00:27:53,797
Tom Jobim noemde hem 'GeniAlf'. Hij wordt
beschouwd als de vader van de bossa nova.

424
00:27:53,880 --> 00:27:58,301
Hij had invloed op muzikanten
als Elis Regina en Wilson Simonal.

425
00:28:02,931 --> 00:28:03,890
Een zachte stem.

426
00:28:04,265 --> 00:28:05,141
Heb je het?

427
00:28:06,393 --> 00:28:09,521
Ik zie het als een film, Nave.

428
00:28:10,438 --> 00:28:14,484
Het album vertelt een verhaal.
-Ja.

429
00:28:14,567 --> 00:28:18,488
Ik besef net dat 'Principia'
over zijn droom gaat.

430
00:28:19,280 --> 00:28:21,241
Snap je?
-Jemig.

431
00:28:21,324 --> 00:28:24,744
Damiens nummer als hij ontwaakt,
is 'A Ordem Natural das Coisas'.

432
00:28:24,828 --> 00:28:26,871
Dat is een 'goedemorgen'.

433
00:28:26,955 --> 00:28:29,708
Hij gaat vroeg naar zijn werk.

434
00:28:29,791 --> 00:28:33,211
En als hij naar zijn werk gaat…

435
00:28:33,294 --> 00:28:36,840
…komt z'n vrouw gedag zeggen.
'Pequenas Alegrias da Vida Adulta'.

436
00:28:38,133 --> 00:28:39,551
Serieus?

437
00:28:40,468 --> 00:28:43,346
<i>we moeten voorzichtig zijn</i>
<i>op de trapeze</i>

438
00:28:43,430 --> 00:28:46,391
<i>zelfs als de wanhoop van nu</i>
<i>zwaar op ons drukt</i>

439
00:28:46,474 --> 00:28:49,477
<i>als een 'like' oproept tot haat</i>
<i>in dit geval</i>

440
00:28:49,561 --> 00:28:51,938
<i>gezond verstand heeft</i>
<i>'n heldere boodschap</i>

441
00:28:57,736 --> 00:28:59,028
{\an8}COMPONIST

442
00:29:02,157 --> 00:29:05,368
{\an8}Samen komt het wel goed.
We zijn in de meerderheid.

443
00:29:05,452 --> 00:29:06,870
We blijven bij elkaar.

444
00:29:06,953 --> 00:29:09,539
'Pequenas Alegrias da Vida Adulta'
heeft 'n geheim.

445
00:29:09,622 --> 00:29:13,126
Oga Mendonça was de eerste
die het ontdekte.

446
00:29:13,209 --> 00:29:16,588
Hij grijnsde en zei:
'Dit lied kan wel iets gebruiken…

447
00:29:16,671 --> 00:29:19,299
…wat rap niet vaak heeft. Sambarock.'

448
00:29:23,845 --> 00:29:26,973
Dit type samba heeft z'n oorsprong
in 'n stuk Afrika…

449
00:29:27,056 --> 00:29:31,352
…in de gestoorde stad São Paulo,
beter bekend als de North Side.

450
00:29:31,895 --> 00:29:34,647
Ben ik provinciaal? Echt niet.

451
00:29:34,731 --> 00:29:38,860
Hier werd de eerste opname
van samba en rap samen gemaakt…

452
00:29:38,943 --> 00:29:42,572
…door The Brothers Rap.

453
00:29:42,655 --> 00:29:44,991
<i>da Cor do Pagode introduceerde ons</i>

454
00:29:45,074 --> 00:29:47,368
<i>deze rap van de volgende generatie</i>

455
00:29:47,452 --> 00:29:49,954
<i>ik schreef deze rap</i>
<i>dat is wel raar</i>

456
00:29:50,038 --> 00:29:53,917
<i>met een tamboerijn</i>
<i>en akkoorden van een cavaquinho</i>

457
00:29:54,000 --> 00:29:57,754
Door de jaren heen probeerden
andere artiesten het ook…

458
00:29:57,837 --> 00:30:00,131
…zoals Athaliba e a Firma, Rappin Hood…

459
00:30:00,215 --> 00:30:03,718
…Marcelo D2, Quinto Andar
en Racionais MC's, onder anderen.

460
00:30:03,802 --> 00:30:06,346
Ze maakten het steeds minder Amerikaans…

461
00:30:06,429 --> 00:30:10,308
{\an8}…en bewezen dat je de Braziliaanse
smeltkroes niet kunt waarderen…

462
00:30:10,391 --> 00:30:12,560
{\an8}…zonder de plaatselijke geest.

463
00:30:13,812 --> 00:30:17,106
{\an8}Ik ben ambitieus,
dus nog een trapje omhoog.

464
00:30:18,149 --> 00:30:19,818
{\an8}De beweging werd volwassen.

465
00:30:19,901 --> 00:30:24,864
We moesten de mengelmoes stijlen vergeten
en plaatsmaken voor een nieuw genre…

466
00:30:24,948 --> 00:30:26,908
…een nieuwe artistieke taal…

467
00:30:27,951 --> 00:30:30,411
{\an8}…iets wat ik in <i>AmarElo </i>'neo-samba' noem.

468
00:30:30,495 --> 00:30:34,207
'Alvorada no Morro' van Cartola,
'Sonho Meu' van Dona Ivone Lara…

469
00:30:34,290 --> 00:30:36,709
…'Bandeira da Fé'
van Luiz Carlos da Vila…

470
00:30:36,793 --> 00:30:40,213
…of zelfs het beroemde 'Trem das Onze'
van Adoniran Barbosa…

471
00:30:40,296 --> 00:30:44,300
…zijn betrouwbare, nauwkeurige
historische documenten…

472
00:30:44,384 --> 00:30:48,054
…net zo hard als de rapnummers
die nog zouden komen…

473
00:30:48,137 --> 00:30:49,848
…maar met een andere context.

474
00:30:49,931 --> 00:30:51,808
Daarom zijn er altijd <i>partideiro's.</i>

475
00:30:51,891 --> 00:30:56,437
En de coupletten, zelfs nonchalante,
laten de waarheid in elke ziel zien.

476
00:30:57,063 --> 00:30:59,399
Weet je wat 't mooie is aan sambista's?

477
00:30:59,482 --> 00:31:02,193
Ze vergeten nooit
hoe fijn volwassen zijn is.

478
00:31:03,152 --> 00:31:06,990
<i>ik sta overal tegen op voor haar</i>

479
00:31:07,073 --> 00:31:08,950
<i>alle veldslagen</i>

480
00:31:09,033 --> 00:31:11,995
<i>voor de geneugten van volwassenheid</i>

481
00:31:12,078 --> 00:31:14,289
<i>ik zal…</i>

482
00:31:14,914 --> 00:31:17,834
<i>ik sta aan de frontlinie als een krijger</i>

483
00:31:17,917 --> 00:31:20,712
<i>al moet ik het</i>
<i>tegen de hele planeet opnemen</i>

484
00:31:20,795 --> 00:31:23,548
<i>of een marathon winnen</i>

485
00:31:23,631 --> 00:31:26,134
<i>ik roep: dit is voor jou, schat</i>

486
00:31:26,759 --> 00:31:30,471
<i>ik sta overal tegen op voor haar</i>

487
00:31:30,555 --> 00:31:32,098
<i>alle veldslagen</i>

488
00:31:32,181 --> 00:31:35,476
<i>voor de geneugten van volwassenheid</i>

489
00:31:35,560 --> 00:31:38,271
<i>ik zal…</i>

490
00:31:38,354 --> 00:31:41,107
<i>ik sta in de frontlinie als een krijger</i>

491
00:31:41,190 --> 00:31:44,444
<i>al moet ik het</i>
<i>tegen de hele planeet opnemen</i>

492
00:31:44,527 --> 00:31:46,905
<i>of een marathon winnen</i>

493
00:31:46,988 --> 00:31:49,449
<i>ik roep: dit is voor jou, schat</i>

494
00:32:03,087 --> 00:32:04,839
Mooi.
-Vind ik ook.

495
00:32:07,550 --> 00:32:08,843
Nou…
-Mooi.

496
00:32:08,927 --> 00:32:11,179
Mooi.
-Dat sprak voor zich.

497
00:32:11,262 --> 00:32:14,307
Die was goed.
-Hij swingt.

498
00:32:14,390 --> 00:32:16,017
Cool, hè?
-Echt goed.

499
00:32:16,100 --> 00:32:20,104
Heel goed.
-Druk op Ctrl-S en sla het op.

500
00:32:20,605 --> 00:32:22,315
Stel dat het weg is.

501
00:32:22,398 --> 00:32:26,152
Zullen we?
-Eén, twee, drie en…

502
00:32:26,235 --> 00:32:27,236
Vooruit.

503
00:32:30,657 --> 00:32:33,993
Speel vol overgave op die ratel.

504
00:32:35,703 --> 00:32:36,746
Snap je?

505
00:32:40,500 --> 00:32:41,501
{\an8}PESSIMISME VERBODEN

506
00:32:41,584 --> 00:32:44,504
{\an8}Soms voel ik me een fotograaf,
maar geen gewone.

507
00:32:44,587 --> 00:32:47,757
Ik ben als de broer
uit het gedicht van Manoel de Barros.

508
00:32:47,840 --> 00:32:50,677
De 'fotograaf van het onzichtbare'.

509
00:32:50,760 --> 00:32:54,472
Schrijven is alsof je kunt tijdreizen.

510
00:32:54,555 --> 00:32:56,224
Ik kan hier en nu zijn.

511
00:32:56,307 --> 00:32:59,936
Maar ik kan ook naar het verleden
en naar de toekomst…

512
00:33:00,019 --> 00:33:02,689
…en die gevoelens delen.

513
00:33:03,982 --> 00:33:07,485
Dat heb ik geleerd van mijn moeder
die de grond bewerkte.

514
00:33:07,568 --> 00:33:12,031
Nadat ik las wat het voor Mandela
betekende om een tuintje te hebben…

515
00:33:12,115 --> 00:33:17,745
…werd ik ontroerd door het besef
dat een zaadje mooie gedachten bevat.

516
00:33:17,829 --> 00:33:20,123
Mijn moeder Jacira en Nelson Mandela…

517
00:33:20,206 --> 00:33:24,502
…leerden me tijd
en de levenscyclus respecteren.

518
00:33:24,585 --> 00:33:28,881
Die zware training die ik jaren deed,
gaf me een compleet gevoel als mens.

519
00:33:28,965 --> 00:33:32,343
<i>niets ter wereld</i>
<i>kan mooier zijn</i>

520
00:33:32,427 --> 00:33:34,512
<i>uit de grond van mijn hart</i>

521
00:33:38,016 --> 00:33:41,227
<i>uit het diepst van mijn ziel</i>

522
00:33:45,189 --> 00:33:47,150
<i>aan deze verwoeste wereld</i>

523
00:33:50,737 --> 00:33:53,865
<i>ik schrijf een liefdesbrief</i>

524
00:33:57,952 --> 00:33:59,996
<i>kinderen, gelach, ramen</i>

525
00:34:00,830 --> 00:34:03,291
<i>flirten, vlechten, geel katoen</i>

526
00:34:03,374 --> 00:34:06,961
<i>de rode tinten van dakpannen</i>
<i>het gekraak van een vonk</i>

527
00:34:07,045 --> 00:34:10,006
<i>alsof je in een schilderij zit</i>

528
00:34:10,631 --> 00:34:13,217
<i>hoop schildert in waterverf</i>

529
00:34:13,301 --> 00:34:16,137
<i>de ruis van de radio</i>
<i>tv en soapseries</i>

530
00:34:16,220 --> 00:34:19,265
<i>een zwerm bijen</i>
<i>het geblaat van schapen</i>

531
00:34:19,348 --> 00:34:22,268
<i>in je oren</i>
<i>en het leven gaat door</i>

532
00:34:22,852 --> 00:34:25,813
<i>op de stoep</i>
<i>dappere arbeider</i>

533
00:34:25,897 --> 00:34:29,025
<i>onstuimige chauffeur</i>
<i>waar het allemaal begint</i>

534
00:34:29,108 --> 00:34:32,278
<i>de wind kalmeert de snelheid</i>
<i>voor elk eclectisch nieuw geluid</i>

535
00:34:32,361 --> 00:34:35,531
<i>platenspelers draaien klassiekers</i>
<i>mooi en absurd</i>

536
00:34:35,615 --> 00:34:36,783
<i>verstikkende metropolis</i>

537
00:34:36,866 --> 00:34:39,160
<i>net 'n necropolis</i>
<i>ze raken elkaar niet aan</i>

538
00:34:39,243 --> 00:34:41,537
<i>ze botsen tegen iemands droom</i>

539
00:34:41,621 --> 00:34:43,372
<i>zondagmoordenaars</i>

540
00:34:43,456 --> 00:34:48,127
<i>ze pauzeren alle mooie dingen</i>
<i>iedereen die dat voelt, is mijn vriend</i>

541
00:34:48,211 --> 00:34:51,089
<i>deze komt uit de grond van mijn hart</i>

542
00:34:55,009 --> 00:34:58,679
<i>uit het diepst van mijn ziel</i>

543
00:35:01,974 --> 00:35:03,893
<i>aan deze verwoeste wereld</i>

544
00:35:07,647 --> 00:35:10,858
<i>ik schrijf een liefdesbrief</i>

545
00:35:14,779 --> 00:35:16,781
<i>uit de grond van mijn hart</i>

546
00:35:17,615 --> 00:35:20,284
<i>deze komt uit de grond van mijn hart</i>

547
00:35:20,368 --> 00:35:23,996
<i>uit het diepst van mijn ziel</i>

548
00:35:27,542 --> 00:35:29,669
<i>aan deze verwoeste wereld</i>

549
00:35:38,594 --> 00:35:41,264
Ik was altijd in winkels
voor tweedehandse platen.

550
00:35:41,347 --> 00:35:45,143
Ik zocht urenlang platen
met dat kleine beetje geld dat ik had.

551
00:35:45,226 --> 00:35:46,477
Geen ruimte voor fouten.

552
00:35:46,561 --> 00:35:49,063
Ik las de specs achter op de platen…

553
00:35:49,147 --> 00:35:54,235
{\an8}…tot ik een simpele,
effectieve methode vond.

554
00:35:54,318 --> 00:35:58,281
Als een bepaalde naam erop stond,
kon ik de plaat gewoon kopen.

555
00:35:58,364 --> 00:36:03,953
Zijn naam werd een goedkeuring.
Mijn beschermengel van goede muziek.

556
00:36:04,620 --> 00:36:07,623
Ik verzamelde platen van die muzikant.

557
00:36:09,500 --> 00:36:13,880
{\an8}Op een dag ging ik naar m'n maten kijken
op het Brasilintime-festival.

558
00:36:13,963 --> 00:36:17,175
Daar speelden rap-dj's
en beroemde drummers samen.

559
00:36:17,258 --> 00:36:18,593
Alleen de stoere kerels.

560
00:36:18,676 --> 00:36:19,844
Dames en heren…

561
00:36:21,721 --> 00:36:24,807
…het is me een genoegen en een eer…

562
00:36:25,641 --> 00:36:28,144
…en een droom om u voor te stellen…

563
00:36:28,227 --> 00:36:31,147
…aan een van de beste drummers ooit
in Brazilië.

564
00:36:32,440 --> 00:36:34,525
Wilson das Neves.

565
00:36:34,609 --> 00:36:35,776
{\an8}DRUMMER EN COMPONIST

566
00:36:37,195 --> 00:36:40,948
{\an8}Ik keek van bovenaf toe
en kon alleen naar hem kijken.

567
00:36:41,032 --> 00:36:43,367
Ik zag alleen hoe die kale speelde…

568
00:36:43,451 --> 00:36:45,661
…en hoe goed hij eruitzag.

569
00:36:49,123 --> 00:36:51,918
Veel later werd ik uitgenodigd
voor een project…

570
00:36:52,001 --> 00:36:55,213
…waarbij ik een artiest kon kiezen
voor een opname.

571
00:36:55,755 --> 00:36:57,715
Wie dan ook. Ik wist het al.

572
00:36:57,798 --> 00:37:00,843
Ik herinnerde me de naam op die albums.

573
00:37:03,596 --> 00:37:05,598
Maar wat kon ik iemand bieden…

574
00:37:05,681 --> 00:37:08,476
{\an8}…die al met Braziliaanse groten
had opgenomen?

575
00:37:08,559 --> 00:37:12,980
{\an8}Ik moest valsspelen.
Ik schreef een nummer met frases…

576
00:37:13,064 --> 00:37:16,901
…uit nummers die hij had opgenomen.
Een eerbetoon.

577
00:37:17,568 --> 00:37:22,323
Zo kwam ik oog in oog
met het monster te staan.

578
00:37:23,366 --> 00:37:26,118
En we gingen nooit meer uit elkaar.

579
00:37:26,702 --> 00:37:28,371
Ik ben een bofkont.

580
00:37:28,454 --> 00:37:32,792
<i>bedankt, Mr Wilson</i>
<i>voor uw heilige muziek</i>

581
00:37:41,342 --> 00:37:45,972
Leninha wilde dat ik ernaar luisterde.
Dat doe ik alleen als ik ze opneem.

582
00:37:46,055 --> 00:37:46,931
{\an8}ZANGER

583
00:37:47,014 --> 00:37:48,724
{\an8}De dag erna vergeet ik 't.

584
00:37:48,808 --> 00:37:51,519
{\an8}Geen idee wat ik gister at.
-Ken je Wilson das Neves?

585
00:37:51,602 --> 00:37:53,354
Mijn vriend Wilson. Ja.

586
00:37:53,437 --> 00:37:57,525
We hebben samen gereisd en samengewerkt…

587
00:37:57,608 --> 00:37:59,485
Is de melodie van hem?
-Ja.

588
00:37:59,568 --> 00:38:00,736
Godallemachtig.

589
00:38:00,820 --> 00:38:04,782
Dan moet ik wel luisteren.
-Geen zorgen.

590
00:38:04,865 --> 00:38:06,659
Ik had moeten luisteren.

591
00:38:06,742 --> 00:38:13,165
We hebben lang gestreden om serieus
te worden genomen als kunstvorm.

592
00:38:13,249 --> 00:38:15,793
Dat is de afgelopen jaren gelukt.

593
00:38:15,876 --> 00:38:18,921
De afgelopen tien jaar.

594
00:38:19,005 --> 00:38:24,969
De afgelopen tien jaar, en wat daarvoor,
hoefden we niks meer te bewijzen.

595
00:38:25,636 --> 00:38:30,349
Maar onze kunst ontwikkelt zich continu.

596
00:38:30,433 --> 00:38:33,936
We hebben
een vorm van expressie ontwikkeld…

597
00:38:34,020 --> 00:38:37,315
…die de Braziliaanse rap
vorm heeft gegeven.

598
00:38:37,398 --> 00:38:40,860
<i>als je een vriend hebt</i>
<i>heb je alles</i>

599
00:38:40,943 --> 00:38:43,988
<i>als je een vriend hebt,</i>
<i>heb je alles</i>

600
00:38:47,366 --> 00:38:49,535
Niemand kan ons wat doen.

601
00:38:50,995 --> 00:38:54,290
Ik denk al vijf jaar aan dit idee.

602
00:38:54,373 --> 00:39:00,171
Zelfs voor het zo erg werd,
besefte ik dat we 'n houvast nodig hadden.

603
00:39:00,254 --> 00:39:05,009
Er waren waardes
die bevestigd moesten worden…

604
00:39:05,718 --> 00:39:09,555
…zoals het belang van ergens in geloven.

605
00:39:09,638 --> 00:39:11,849
Dit wordt m'n dood nog.

606
00:39:11,932 --> 00:39:14,518
{\an8}<i>het is net abseilen</i>
<i>zonder touw ga je dood</i>

607
00:39:14,602 --> 00:39:15,936
{\an8}MODESHOW SPFW - 2017

608
00:39:16,020 --> 00:39:18,898
{\an8}<i>chillen</i>
<i>zelfs met het duister om de hoek</i>

609
00:39:18,981 --> 00:39:21,776
Bijna vergeten.

610
00:39:21,859 --> 00:39:25,488
Ik ontwerp soms kleren
en we geven modeshows.

611
00:39:25,571 --> 00:39:30,159
Het was laat en ik maakte wat stukken af
voor onze volgende show.

612
00:39:30,868 --> 00:39:33,079
De vorige editie was geweldig.

613
00:39:33,162 --> 00:39:35,289
Een mooi eerbetoon aan samba.

614
00:39:35,373 --> 00:39:40,002
Op de belangrijkste catwalk in Brazilië
stonden mijn moeder, Mrs Jacira…

615
00:39:40,086 --> 00:39:42,421
…Fabiana Cozza en Wilson das Neves.

616
00:39:42,505 --> 00:39:46,717
Dames en heren, Wilson das Neves.
Samba in levenden lijve.

617
00:39:47,676 --> 00:39:51,013
Een mooi gevoel
om je idolen bloemen te geven…

618
00:39:51,097 --> 00:39:53,891
…als ze die nog kunnen ruiken.

619
00:39:54,809 --> 00:39:58,229
Ik werd gebeld terwijl ik werkte.

620
00:39:58,312 --> 00:40:02,066
Mijn vrouw bracht me de telefoon
met een ernstig gezicht.

621
00:40:02,149 --> 00:40:06,487
Ik nam de telefoon aan.
Mijn vriendin Margarete gaf me het nieuws.

622
00:40:07,029 --> 00:40:09,865
Onze geliefde meester, Wilson das Neves…

623
00:40:10,366 --> 00:40:12,034
…was er niet meer.

624
00:40:17,665 --> 00:40:19,041
Ik heb dagen gehuild.

625
00:40:19,708 --> 00:40:24,046
Mijn verdriet werd steeds onderbroken
door een grappige herinnering.

626
00:40:24,130 --> 00:40:26,006
Ik weet nog dat hij zei:

627
00:40:26,090 --> 00:40:28,342
'Alleen schurken sterven, jongen.'

628
00:40:28,426 --> 00:40:31,595
En Wilson had weer eens gelijk.

629
00:40:34,640 --> 00:40:39,103
Een paar maanden later kon ik een bandje
dat hij me gestuurd had…

630
00:40:39,603 --> 00:40:41,856
…beluisteren zonder te huilen.

631
00:40:46,986 --> 00:40:51,407
Ik luisterde continu naar al zijn liedjes.

632
00:40:51,490 --> 00:40:55,995
Thiago Jamelão en ik probeerden
in de studio te harmoniseren.

633
00:40:56,078 --> 00:40:58,247
In de studio waren we…

634
00:40:58,330 --> 00:41:02,543
…als in een droom
bezig met akkoorden testen.

635
00:41:02,626 --> 00:41:07,423
Toen ik wakker werd,
hadden we een afgeronde cyclus.

636
00:41:07,506 --> 00:41:09,133
Z'n muziek vulde de studio…

637
00:41:09,216 --> 00:41:13,471
…en ik voelde zijn aanwezigheid,
net zo sterk als altijd.

638
00:41:13,554 --> 00:41:15,347
Ik glimlachte en dacht:

639
00:41:16,182 --> 00:41:18,642
als je een vriend hebt, heb je alles.

640
00:41:19,310 --> 00:41:21,437
<i>als je een vriend hebt, heb je alles</i>

641
00:41:21,520 --> 00:41:24,648
<i>als de bron je opslokt</i>
<i>redt hij je van de bodem</i>

642
00:41:24,732 --> 00:41:28,402
<i>het is zo'n fijn gevoel</i>
<i>en het overwint alle stress</i>

643
00:41:28,903 --> 00:41:32,448
<i>het is een veilige plek</i>
<i>voor als het te krankzinnig wordt</i>

644
00:41:32,948 --> 00:41:35,034
<i>als je 'n vriend hebt, heb je alles</i>

645
00:41:35,743 --> 00:41:39,121
<i>als de kogels in het rond vliegen</i>
<i>zijn ze een schild</i>

646
00:41:39,205 --> 00:41:42,416
<i>klaar voor alles, echt, altijd</i>

647
00:41:42,500 --> 00:41:45,252
<i>een schouder om op uit te huilen</i>
<i>na Armageddon</i>

648
00:41:45,961 --> 00:41:47,713
<i>broeders zoals Gil en Caetano</i>

649
00:41:47,796 --> 00:41:49,924
<i>het is zeldzaam in deze wereld</i>

650
00:41:50,007 --> 00:41:52,510
<i>ik heb zo veel ellende gehad</i>

651
00:41:53,010 --> 00:41:55,554
<i>maar ik ben terug</i>
<i>en ik ga door</i>

652
00:41:55,638 --> 00:41:59,225
<i>net de barokke rococo-stijl</i>
<i>waarvan Aleijadinho koning was</i>

653
00:41:59,975 --> 00:42:03,437
<i>het geschenk van de goden</i>
<i>zo veel gelachen</i>

654
00:42:03,521 --> 00:42:04,772
<i>als bij catechisatie</i>

655
00:42:04,855 --> 00:42:08,859
<i>ik vroeg het Oxalá en Onze Lieve Vrouwe</i>

656
00:42:08,943 --> 00:42:12,404
<i>op welke verdieping woon je</i> <i>nu?</i>
<i>ik kom eens op bezoek</i>

657
00:42:12,488 --> 00:42:14,323
Mijn favoriete coupletten.

658
00:42:15,491 --> 00:42:18,285
Mr Wilson is overleden.

659
00:42:18,369 --> 00:42:21,247
Dus ik vraag:
op welke verdieping woon je nu?

660
00:42:24,291 --> 00:42:26,460
Mijn favoriete stukken…

661
00:42:26,544 --> 00:42:30,047
Toen ik dat doormaakte,
dacht ik aan Oswald de Andrade…

662
00:42:30,130 --> 00:42:31,340
…een modernist.

663
00:42:31,423 --> 00:42:34,093
In zijn <i>Anthropophagic Manifesto</i>
zegt hij dat.

664
00:42:34,176 --> 00:42:36,178
'Alleen anderen interesseren me.'

665
00:42:36,262 --> 00:42:40,224
Ons bestaan heeft geen betekenis
zonder andere mensen.

666
00:42:40,307 --> 00:42:42,726
Samba wist dat vanaf het begin.

667
00:43:10,004 --> 00:43:15,593
AKTE 2 - WATER GEVEN

668
00:43:35,904 --> 00:43:40,117
Jaime de Almeida, aanvoerder van Flamengo.
Vijf keer kampioen.

669
00:43:41,285 --> 00:43:43,912
Tijdens een training…

670
00:43:43,996 --> 00:43:48,334
…kreeg Jaime's familie een voorstel
van een manager.

671
00:43:48,417 --> 00:43:53,172
Hij wilde een van Jaime's zusjes
als dienstmeisje in zijn huis.

672
00:43:53,255 --> 00:43:55,591
Jaren later, tijdens een interview…

673
00:43:55,674 --> 00:43:58,385
…vertelde het meisje dat zo.

674
00:44:01,889 --> 00:44:04,516
'We waren onze vader verloren.

675
00:44:05,142 --> 00:44:10,105
Ik paste een tijdje op voor rijke vrouwen.
Zwarte kinderen beginnen vroeg met werken.

676
00:44:11,023 --> 00:44:14,193
Een manager van Flamengo bood me…

677
00:44:14,276 --> 00:44:18,697
…een baan aan als zijn dienstmeisje,
het type dat bijna huisdier wordt.

678
00:44:18,781 --> 00:44:23,410
Ik heb zo gevochten
dat ze me terugbrachten.'

679
00:44:27,873 --> 00:44:29,583
Het kleine meisje werd groot.

680
00:44:29,667 --> 00:44:34,505
Ze studeerde af in filosofie
en geschiedenis en werd een groot denker.

681
00:44:34,588 --> 00:44:37,591
Een referentie voor bijzondere mensen
uit onze tijd…

682
00:44:37,675 --> 00:44:41,011
…om haar mooie, krachtige ideeën.

683
00:44:41,762 --> 00:44:44,807
Ze heet Lélia Gonzalez.

684
00:44:46,433 --> 00:44:50,270
De Egyptenaren waren een zwart volk.

685
00:44:50,354 --> 00:44:53,774
Dus de Egyptische beschaving…

686
00:44:53,857 --> 00:44:58,696
…de eerste beschaving ooit op aarde…

687
00:44:58,779 --> 00:45:03,158
…gaf alle kennis door…

688
00:45:03,242 --> 00:45:05,577
…aan de westerse beschaving.

689
00:45:09,665 --> 00:45:12,167
HET VOLK VAN PANAMA…
AMERIKAANSE INVASIE…

690
00:45:12,251 --> 00:45:15,212
{\an8}Ik vind dat altijd ongemakkelijk, want…

691
00:45:15,295 --> 00:45:17,089
{\an8}FILOSOOF EN ACTIVISTE

692
00:45:17,172 --> 00:45:21,677
{\an8}…het voelt alsof ik
zwart feminisme moet vertegenwoordigen.

693
00:45:23,262 --> 00:45:29,935
Waarom moeten jullie hier in Brazilië
naar de VS kijken?

694
00:45:33,272 --> 00:45:34,732
Ik begrijp het niet.

695
00:45:35,441 --> 00:45:40,738
Ik heb meer geleerd van Lélia Gonzalez
dan jullie ooit van mij zullen leren.

696
00:45:45,492 --> 00:45:50,330
Voor Lélia Gonzalez creëerden
de cruciale bijdragen van zwarte mensen…

697
00:45:50,414 --> 00:45:52,249
…de Braziliaanse cultuur.

698
00:45:52,332 --> 00:45:55,878
Daarom spreken we hier geen Portugees.

699
00:45:55,961 --> 00:45:57,755
We spreken Pretogees.

700
00:45:59,506 --> 00:46:03,969
Veel mensen vinden dat Lélia
een pionier was van intersectionaliteit…

701
00:46:04,470 --> 00:46:08,766
…hoe sociale identiteiten overlappen
en verband houden met onderdrukking.

702
00:46:08,849 --> 00:46:10,350
ONDERDRUKKING RAS, SEKSE, KLASSE

703
00:46:10,434 --> 00:46:14,480
Een theorie
die pas sinds kort populair is.

704
00:46:14,563 --> 00:46:16,607
Laten we vechten, kameraden.

705
00:46:16,690 --> 00:46:21,487
Zodat exploitatie en onderdrukking
in ons land ten einde komen.

706
00:46:21,570 --> 00:46:23,113
NATIONALE DAG ZWART BEWUSTZIJN

707
00:46:23,197 --> 00:46:27,159
Brazilië is geen raciale democratie.

708
00:46:27,242 --> 00:46:31,163
Voor het een raciale democratie wordt…

709
00:46:31,246 --> 00:46:34,917
…moet het eerst
een echte democratie worden.

710
00:46:35,000 --> 00:46:38,378
Zwarte vrouwen worden
nog erger onderdrukt…

711
00:46:38,462 --> 00:46:39,963
GEEN ONDERDRUKKING ZWARTE VROUWEN

712
00:46:40,589 --> 00:46:45,135
…omdat het onderstreept wordt door
gender-, klasse- en rassendiscriminatie.

713
00:46:45,219 --> 00:46:47,513
Ze worden drievoudig gediscrimineerd.

714
00:46:53,143 --> 00:46:58,482
In São Paulo's geschiedenis van
450 jaar zijn er maar twee zwarte vrouwen…

715
00:46:58,565 --> 00:47:00,400
…verkozen in het parlement.

716
00:47:00,984 --> 00:47:04,488
De eerste vrouw die verkozen werd,
was Theodosina Ribeiro…

717
00:47:05,697 --> 00:47:07,699
{\an8}…en de tweede was een sambista…

718
00:47:07,783 --> 00:47:09,451
{\an8}ZANGERES EN COMPONIST

719
00:47:09,535 --> 00:47:12,913
{\an8}…die optrad in het operagebouw in 1975.

720
00:47:12,996 --> 00:47:15,541
De peetmoeder van de rap, Leci Brandão.

721
00:47:16,458 --> 00:47:18,877
<i>een nieuwe leider staat op</i>

722
00:47:20,295 --> 00:47:22,381
<i>op de heuvel van Pau da Bandeira</i>

723
00:47:23,465 --> 00:47:25,676
<i>een nieuwe leider staat op</i>

724
00:47:27,219 --> 00:47:30,055
<i>op de heuvel van Pau da Bandeira</i>

725
00:47:31,223 --> 00:47:33,559
<i>op de heuvel van Pau da Bandeira</i>

726
00:47:35,352 --> 00:47:37,145
<i>op de heuvel van Pau da Bandeira</i>

727
00:47:37,229 --> 00:47:39,106
Klap eens.

728
00:47:39,189 --> 00:47:42,651
Die prestatie van Leci was net zo gedurfd…

729
00:47:42,734 --> 00:47:44,319
VROUW, ZWART EN GAY

730
00:47:44,403 --> 00:47:47,906
…als toen ze de eerste vrouwelijke
componist werd voor Mangueira.

731
00:47:47,990 --> 00:47:51,827
{\an8}De eerste reactie was voorspelbaar.

732
00:47:51,910 --> 00:47:55,539
{\an8}Een meisje wilde bij
de traditionele Mangueira-componisten.

733
00:47:56,582 --> 00:48:00,627
Geen vrouw had daar ooit aangeklopt.

734
00:48:00,711 --> 00:48:05,966
Toen ik dat deed, kon ik mijn boodschap
overbrengen en overtuigde ik hen.

735
00:48:10,721 --> 00:48:16,268
Candeia richtte de Quilombo-sambaschool
op, voor zwarte mensen.

736
00:48:16,351 --> 00:48:18,604
Het was niet zomaar een sambaschool.

737
00:48:18,687 --> 00:48:20,314
Zoals de naam al zegt:

738
00:48:21,189 --> 00:48:24,610
Quilombo kwam op voor vrijheid
tijdens de zware jaren…

739
00:48:24,693 --> 00:48:28,906
…in liedvorm, zoals de samba-enredo
'Ao Povo em Forma de Arte'…

740
00:48:28,989 --> 00:48:32,743
…en in proza,
door ruimte te bieden aan intellectuelen…

741
00:48:32,826 --> 00:48:36,288
…zoals de meesters
Elton Medeiros, Paulinho da Viola…

742
00:48:36,371 --> 00:48:38,624
…Wilson Moreira en Nei Lopes.

743
00:48:38,707 --> 00:48:42,920
Het werkte als een school
voor populaire cultuur.

744
00:48:43,003 --> 00:48:47,174
Professor Lélia Gonzalez
was ook een meester aan die school.

745
00:48:47,257 --> 00:48:50,719
Lélia bood Candeia een zetel aan…

746
00:48:50,802 --> 00:48:53,889
…voor een belangrijke reis naar São Paulo.

747
00:48:55,265 --> 00:48:58,352
Candeia's gezondheid was niet goed…

748
00:48:58,435 --> 00:49:00,312
…dus hij kon niet mee.

749
00:49:00,395 --> 00:49:04,691
Haar oude brik liet haar ook in de steek
en kreeg onderweg pech.

750
00:49:04,775 --> 00:49:05,901
VLIEGVELD

751
00:49:05,984 --> 00:49:11,114
Maar dat hield Lélia Gonzalez niet tegen.
Ze vertegenwoordigde Candeia en Quilombo.

752
00:49:11,198 --> 00:49:14,076
{\an8}Haar bestemming was
de trap voor dit gebouw.

753
00:49:14,159 --> 00:49:15,035
{\an8}STOP RACISME

754
00:49:15,118 --> 00:49:19,498
{\an8}Ze ging naar de eerste demonstratie van
een organisatie die alles zou veranderen.

755
00:49:19,581 --> 00:49:23,794
{\an8}Toen werd
de Unified Black Movement opgericht.

756
00:49:23,877 --> 00:49:25,087
{\an8}RASSENGELIJKHEID

757
00:49:25,170 --> 00:49:27,297
{\an8}Er is nog meer te zeggen.

758
00:49:27,547 --> 00:49:32,928
Veertig jaar voor de bijeenkomst
voor het operagebouw, in 1938…

759
00:49:33,011 --> 00:49:36,014
…vierde men dat de slavernij
50 jaar was afgeschaft…

760
00:49:36,098 --> 00:49:39,142
…georganiseerd door leden
van het Braziliaanse Zwarte Front.

761
00:49:39,226 --> 00:49:43,105
Dat zou ook
bij het operagebouw plaatsvinden.

762
00:49:43,188 --> 00:49:47,859
{\an8}Helaas is dat nooit gebeurd,
ondanks alle pogingen daartoe…

763
00:49:47,943 --> 00:49:53,198
{\an8}…door het hoofd van de gemeentelijke
portefeuille Cultuur, Mário de Andrade…

764
00:49:53,281 --> 00:49:54,866
…onze favoriete modernist.

765
00:49:59,621 --> 00:50:05,752
Het feit dat we op deze plek zijn
die onze voorouders ontzegd werd…

766
00:50:05,836 --> 00:50:10,132
…is dankzij het bloed en zweet
van de mensen die de weg baanden.

767
00:50:10,215 --> 00:50:13,677
Op het toppunt van de militaire dictatuur
waren er mensen…

768
00:50:13,760 --> 00:50:15,762
…dapper genoeg om op te staan…

769
00:50:15,846 --> 00:50:19,016
…tegen de staat
en haar moordzuchtige racisme.

770
00:50:19,099 --> 00:50:20,142
TEGEN DISCRIMINATIE

771
00:50:20,225 --> 00:50:26,314
Ze wilden dat dit land erkende welke rol
mensen van kleur hadden gespeeld.

772
00:50:26,398 --> 00:50:29,609
Sommige mensen hier waren ook…

773
00:50:29,693 --> 00:50:34,406
…op de trap van het operagebouw in 1978…

774
00:50:34,489 --> 00:50:35,907
…tegen racisme.

775
00:50:35,991 --> 00:50:40,037
Dit is een magisch moment voor mij,
want jullie zijn hier.

776
00:50:40,120 --> 00:50:43,832
Onze aanwezigheid is
een historische prestatie.

777
00:50:43,915 --> 00:50:46,710
Ik wil ze vragen op te staan.

778
00:50:46,793 --> 00:50:48,879
Onze broeders en zusters van UBM.

779
00:51:09,608 --> 00:51:15,447
Op deze trap, van hier in São Paulo
tot overal in Brazilië…

780
00:51:15,530 --> 00:51:21,745
…zal de Unified Black Movement
blijven vechten.

781
00:51:21,828 --> 00:51:23,789
Heel erg bedankt.

782
00:51:23,872 --> 00:51:29,795
Zonder jullie dromen, zonder jullie strijd
was dit niet mogelijk geweest.

783
00:51:31,004 --> 00:51:34,716
Ik draag dit nummer aan hen op.

784
00:51:36,510 --> 00:51:39,012
<i>mijn Luanda-huid</i>
<i>de lobby van Aruanda</i>

785
00:51:39,096 --> 00:51:41,807
<i>zoals T'Challa, Wakanda</i>
<i>gif van de zwarte mamba</i>

786
00:51:41,890 --> 00:51:44,726
<i>een stel bandelieren</i>
<i>wat zijn de regels?</i>

787
00:51:44,810 --> 00:51:47,479
<i>vanavond zie je meer bloed</i>
<i>dan in Hotel Rwanda</i>

788
00:51:47,562 --> 00:51:48,897
<i>dit tijdperk begon wild</i>

789
00:51:48,980 --> 00:51:50,899
<i>panter loopt rond</i>
<i>toont z'n klauwen</i>

790
00:51:50,982 --> 00:51:53,110
<i>de nacht is mijn camouflage</i>

791
00:51:53,193 --> 00:51:56,488
<i>ik ben 'n wreker, wreek de pijn</i>
<i>van hen die vermorzeld zijn</i>

792
00:51:56,571 --> 00:51:58,740
<i>jij bent een coup, ik ben sabotage</i>

793
00:51:58,824 --> 00:52:01,076
<i>mystiek</i>
<i>duizend orisha's in 'n pantheon</i>

794
00:52:01,159 --> 00:52:04,246
<i>dapper, ik dood kolonisten</i>
<i>maak ze af als een Tsavo-leeuw</i>

795
00:52:04,830 --> 00:52:07,374
<i>ik ga diep</i>
<i>stop me niet, dan is het erger</i>

796
00:52:07,457 --> 00:52:10,335
<i>monster, schedel, vibranium</i>
<i>ik hak je in stukken</i>

797
00:52:10,418 --> 00:52:13,130
<i>een flits als Usain Bolt</i>
<i>10.000 volt</i>

798
00:52:13,213 --> 00:52:16,133
<i>applaus van de voorouders, luister</i>
<i>Ta-Nehisi zonder coaches</i>

799
00:52:16,216 --> 00:52:18,385
<i>geheugen is goed, humeur is slecht</i>

800
00:52:18,468 --> 00:52:21,054
<i>het gerucht gaat dat ik terugkom</i>
<i>als een AK</i>

801
00:52:21,138 --> 00:52:23,890
<i>met vastberadenheid</i>
<i>gevoeligheid en rust</i>

802
00:52:23,974 --> 00:52:26,893
<i>als het zwaar wordt</i>
<i>komen we terug</i>

803
00:52:26,977 --> 00:52:29,980
<i>als een zwarte panter</i>
<i>-ik ben terug</i>

804
00:52:30,063 --> 00:52:32,107
<i>als een zwarte panter</i>

805
00:52:32,190 --> 00:52:34,860
<i>met vastberadenheid</i>
<i>gevoeligheid en rust</i>

806
00:52:34,943 --> 00:52:38,238
<i>als het zwaar wordt</i>
<i>komen we terug</i>

807
00:52:38,321 --> 00:52:41,408
<i>als een zwarte panter</i>
<i>-ik ben terug</i>

808
00:52:41,491 --> 00:52:44,161
<i>als een zwarte panter</i>

809
00:52:44,244 --> 00:52:46,037
<i>op mijn dak, Dora Milaje</i>

810
00:52:46,121 --> 00:52:49,499
<i>spruiten eronder</i>
<i>net Nicki Minaj, een fata morgana</i>

811
00:52:49,583 --> 00:52:51,209
<i>een straaljager vliegt hoog</i>

812
00:52:51,293 --> 00:52:54,880
<i>Mr Spock is super</i>
<i>Green Lantern, ik ben Static</i>

813
00:52:55,755 --> 00:52:58,049
<i>een nieuwe Rode Zee</i>
<i>een nieuwe oversteek</i>

814
00:52:58,133 --> 00:53:01,052
<i>mensen zien koningen in de spiegel</i>
<i>door mijn pen</i>

815
00:53:01,136 --> 00:53:03,722
<i>Wu-Tang Street</i>
<i>Superman, meer technologie</i>

816
00:53:03,805 --> 00:53:06,808
<i>symbolisch als een gids</i>
<i>in de koude nacht</i>

817
00:53:06,892 --> 00:53:09,352
<i>ik vermorzel hen</i>
<i>die de zwarte cultuur bespotten</i>

818
00:53:09,436 --> 00:53:12,105
<i>een Kasparov die toast en cheques schrijft</i>

819
00:53:12,189 --> 00:53:14,858
<i>ik sta op tegen slavenmeesters</i>
<i>indie op mijn lied</i>

820
00:53:14,941 --> 00:53:18,195
<i>scherp, respecteer m'n timing</i>
<i>wees niet zo brutaal</i>

821
00:53:18,278 --> 00:53:20,822
<i>kom hier als Stan Lee,</i>
<i>Spike Lee, Bruce Lee</i>

822
00:53:20,906 --> 00:53:23,533
<i>ik verover Brazilië</i>
<i>net als Mauricio Kubrusly</i>

823
00:53:23,617 --> 00:53:26,661
<i>als Solange in </i>A Seat at the Table
<i>zwart of donker?</i>

824
00:53:26,745 --> 00:53:28,622
<i>noem haar bij twijfel prinses</i>

825
00:53:29,206 --> 00:53:32,292
<i>zelfkennis, zelfhulp</i>
<i>hoe de tijd stroomt</i>

826
00:53:32,375 --> 00:53:33,919
<i>als samples, als Boeddha</i>

827
00:53:34,002 --> 00:53:36,838
<i>liefde die duizend boeken vult</i>
<i>als Gabo of Neruda</i>

828
00:53:36,922 --> 00:53:40,217
<i>wie met de storm trouwt</i>
<i>geeft niet om paraplu's</i>

829
00:53:40,300 --> 00:53:42,761
<i>met vastberadenheid,</i>
<i>gevoeligheid en rust</i>

830
00:53:42,844 --> 00:53:46,139
<i>als het zwaar wordt</i>
<i>komen we terug</i>

831
00:53:46,223 --> 00:53:49,392
Deze nacht blijft ons eeuwig bij.

832
00:53:49,476 --> 00:53:50,560
Serieus.

833
00:53:51,686 --> 00:53:55,482
Om ons eraan te herinneren
dat vrijheid niet permanent is.

834
00:53:55,565 --> 00:53:57,442
We moeten ervoor vechten.

835
00:53:57,525 --> 00:53:59,903
En we blijven ervoor vechten.

836
00:54:00,403 --> 00:54:03,198
Als een tractor. Aan de kant.

837
00:54:03,281 --> 00:54:05,659
<i>met vastberadenheid,</i>
<i>gevoeligheid en rust</i>

838
00:54:05,742 --> 00:54:08,745
<i>als het zwaar wordt</i>
<i>komen we terug</i>

839
00:54:08,828 --> 00:54:11,873
<i>als een zwarte panter</i>
<i>-ik ben terug</i>

840
00:54:11,957 --> 00:54:13,708
<i>als een zwarte panter</i>

841
00:54:14,751 --> 00:54:16,378
De kracht van een symbool.

842
00:54:17,212 --> 00:54:19,130
Wat deden die mannen en vrouwen?

843
00:54:19,214 --> 00:54:21,883
Ze wisten niet wat er zou gebeuren.
Een dictatuur…

844
00:54:21,967 --> 00:54:25,387
…in een land waar zwarte mensen
zomaar gedood werden.

845
00:54:25,470 --> 00:54:28,598
De volgende dag konden ze
gevangenzitten of dood zijn.

846
00:54:28,682 --> 00:54:29,766
BEVRIJD GEVANGENEN

847
00:54:29,849 --> 00:54:30,725
STOP RACISME

848
00:54:30,809 --> 00:54:36,064
Maar ze negeerden hun angst en creëerden
een krachtig symbool van strijd…

849
00:54:36,147 --> 00:54:37,691
{\an8}…en eenheid tegen racisme.

850
00:54:37,774 --> 00:54:38,942
{\an8}ZWART BEWUSTZIJN

851
00:54:39,025 --> 00:54:43,196
{\an8}Voor het leger was antiracisme
verwant aan communisme.

852
00:54:43,697 --> 00:54:47,826
Simonal zelf ging naar DOPS voor
'n eerbetoon aan Martin Luther King Jr.

853
00:54:47,909 --> 00:54:50,453
Ik wil dit nummer graag zingen.

854
00:54:50,537 --> 00:54:53,748
Ik draag het op aan mijn zoon…

855
00:54:54,833 --> 00:54:56,543
…in de hoop dat hij nooit…

856
00:54:57,419 --> 00:55:01,339
…voor dezelfde problemen als ik
zal komen te staan…

857
00:55:02,215 --> 00:55:04,718
…en waar ik nog voor sta…

858
00:55:04,801 --> 00:55:08,305
…ook al ben ik wie ik ben.

859
00:55:25,864 --> 00:55:29,492
<i>ja, ik heb een donkere huid</i>

860
00:55:29,576 --> 00:55:32,537
<i>mijn broeder van dezelfde kleur</i>

861
00:55:32,620 --> 00:55:35,999
<i>ik vraag alleen of je wilt vechten</i>

862
00:55:36,082 --> 00:55:39,544
<i>ja, dat je wat langer vecht</i>

863
00:55:39,627 --> 00:55:42,339
<i>de strijd is bijna gestreden</i>

864
00:55:48,094 --> 00:55:51,806
<i>voor elke zwarte persoon</i>
<i>die er niet meer is</i>

865
00:55:51,890 --> 00:55:54,893
<i>komt een andere zwarte persoon</i>
<i>in de plaats</i>

866
00:55:54,976 --> 00:55:58,646
<i>om te vechten en bloed te vergieten</i>
<i>of misschien niet</i>

867
00:55:58,730 --> 00:56:02,359
<i>een lied kan veel doen, broeder</i>

868
00:56:02,442 --> 00:56:06,154
<i>luister naar mijn stem</i>

869
00:56:06,237 --> 00:56:10,367
<i>vecht voor ons</i>

870
00:56:11,034 --> 00:56:13,453
<i>de zwartste strijd…</i>

871
00:56:13,536 --> 00:56:15,413
Maar er kwam veel uit voort.

872
00:56:15,497 --> 00:56:17,749
Het ergert me, er is niks nieuws aan.

873
00:56:17,832 --> 00:56:23,129
Vanaf het moment dat Afrikanen ontvoerd
werden en gedumpt in een onbekend land…

874
00:56:23,213 --> 00:56:26,341
…moest hun collectieve organisatie
op de schop.

875
00:56:26,424 --> 00:56:29,427
Neem de religieuze broederschappen
uit de 17 eeuw.

876
00:56:29,511 --> 00:56:32,847
Zwarte mensen organiseerden zich,
zamelden geld in…

877
00:56:32,931 --> 00:56:34,265
…kochten elkaar vrij.

878
00:56:34,349 --> 00:56:37,018
Zo deden ze het.

879
00:56:37,102 --> 00:56:41,439
Ze bouwden langzaam
een gemeenschap voor wederzijds welvaren.

880
00:56:43,066 --> 00:56:46,820
Aristocrata was 'n club van zwarte mensen.

881
00:56:46,903 --> 00:56:52,700
Ze discrimineerden niet zoals witte clubs.
Daar mochten zwarte mensen niet zwemmen.

882
00:56:53,326 --> 00:56:55,954
Iedereen op het terrein kon lol hebben.

883
00:56:56,037 --> 00:57:00,917
Neem de religieuze broederschappen
en wat die lui van Aristocrata deden…

884
00:57:01,000 --> 00:57:03,545
…en waar zijn we dan?
Onze ouders' generatie.

885
00:57:09,717 --> 00:57:12,262
Ooit geweest?
-Eerste keer.

886
00:57:12,345 --> 00:57:14,472
Het wordt nu echt serieus.

887
00:57:14,973 --> 00:57:16,975
{\an8}Eerste keer.
-Nooit geweest?

888
00:57:17,058 --> 00:57:18,768
{\an8}Niet eens voor foto's.

889
00:57:18,852 --> 00:57:19,686
{\an8}ZANGER

890
00:57:19,769 --> 00:57:21,729
{\an8}Jee. Niet eens als toerist?
-Nee.

891
00:57:21,813 --> 00:57:22,814
{\an8}Ja…

892
00:57:25,316 --> 00:57:27,235
Nu is het van ons.

893
00:57:27,318 --> 00:57:30,071
Ik ben 'n Braziliaanse jongen
met donkere huid.

894
00:57:30,155 --> 00:57:33,867
We moeten er echt over blijven praten.

895
00:57:33,950 --> 00:57:36,327
Zodat elke generatie harder slaat.

896
00:57:36,411 --> 00:57:40,039
Noem een zwarte persoon een aap
en ze kijken naar z'n reactie.

897
00:57:40,123 --> 00:57:44,461
We moeten de witte mens vragen:
het is 500 jaar geleden. Doe je dat nog?

898
00:57:44,544 --> 00:57:47,422
Ik ben geen racistisch doel,
maar 'n nachtmerrie.

899
00:57:48,840 --> 00:57:51,968
<i>ik ben aan de dood ontsnapt</i>
<i>ik weet waar ik heen ga</i>

900
00:57:52,677 --> 00:57:56,389
<i>dit was geen geluk</i>
<i>ik ben waar ik wilde zijn</i>

901
00:57:56,473 --> 00:57:58,391
<i>ik vertrouw niemand</i>

902
00:57:58,475 --> 00:58:00,810
<i>helemaal geen smerissen</i>
<i>-fuck de politie</i>

903
00:58:00,894 --> 00:58:04,022
<i>geld in mijn zak</i>
<i>mijn polsslag stil</i>

904
00:58:04,522 --> 00:58:06,357
<i>net voor de show</i>

905
00:58:06,441 --> 00:58:08,693
<i>ruim voor de klap</i>

906
00:58:08,776 --> 00:58:12,238
<i>ik was bij mijn maten</i>
<i>voor de hype en de afgunst</i>

907
00:58:12,864 --> 00:58:16,367
<i>ik ben aan de dood ontsnapt</i>
<i>nu weet ik waar ik heen ga</i>

908
00:58:16,451 --> 00:58:18,411
<i>dit was geen geluk</i>
<i>-oké</i>

909
00:58:18,495 --> 00:58:20,497
<i>eindeloze wrok</i>

910
00:58:21,289 --> 00:58:23,082
<i>geloof weerkaatste</i>
<i>als in een kathedraal</i>

911
00:58:23,166 --> 00:58:25,043
<i>heilig als de Thora</i>
<i>fataal als 'n cobra</i>

912
00:58:25,126 --> 00:58:27,712
<i>een vraatzuchtige haai</i>
<i>voor Oosterse kennis</i>

913
00:58:27,795 --> 00:58:30,006
<i>van m'n zang werd de oceaan</i>
<i>'n kwantumdeeltje</i>

914
00:58:30,131 --> 00:58:33,092
<i>vind me in elke storm</i>
<i>-stemmen van voorouders</i>

915
00:58:33,176 --> 00:58:35,303
<i>moed kun je niet meten in vredestijd</i>

916
00:58:35,386 --> 00:58:38,681
<i>Jezus 2.0</i>
<i>-verdomme, Jezus 2.0</i>

917
00:58:38,765 --> 00:58:42,560
<i>ik loop op het water van vergeten leed</i>
<i>weg van de regels</i>

918
00:58:42,644 --> 00:58:44,646
<i>ik was niks</i>
<i>nu ben ik oneindig</i>

919
00:58:44,729 --> 00:58:48,441
<i>ik ben als de ontdekking van nul</i>
<i>niet verwaand, maar overtuigend</i>

920
00:58:48,525 --> 00:58:50,193
<i>wat deed het rijmen op straat</i>

921
00:58:50,276 --> 00:58:52,946
<i>van freebase tot beats in folders</i>
<i>ze haten ons</i>

922
00:58:53,029 --> 00:58:55,573
<i>mijn kaste vliegt op topsnelheid</i>
<i>pingpong</i>

923
00:58:55,657 --> 00:58:59,202
<i>genoeg onzin</i>, <i>m'n rastabrein feest</i>
<i>yin en yang weer in balans</i>

924
00:58:59,285 --> 00:59:01,579
<i>ik zoek de kloof</i>
<i>mooier dan het feest</i>

925
00:59:01,663 --> 00:59:03,456
<i>richt op het hoofd</i>
<i>een Kim Jong</i>

926
00:59:03,540 --> 00:59:05,875
<i>ik beslis of de King voor je staat</i>

927
00:59:05,959 --> 00:59:07,377
<i>of de Kong</i>

928
00:59:07,460 --> 00:59:11,214
<i>als Azteeks goud kwam ik</i>
<i>uit een kaal leven, de Sahara</i>

929
00:59:11,297 --> 00:59:12,590
<i>overvloed is het doel</i>
<i>mekka</i>

930
00:59:12,674 --> 00:59:14,717
<i>als Thomas Sankara</i>
<i>confronteer en herbouw ik</i>

931
00:59:14,801 --> 00:59:18,721
<i>als een pasgeborene in een poes</i>
<i>een mix van Vivara, Guevara, Lebara</i>

932
00:59:18,805 --> 00:59:22,684
<i>mijn pen naait de witte geschiedenis</i>
<i>de wereld roept: niet stoppen</i>

933
00:59:22,767 --> 00:59:24,352
<i>genoeg van deze fetisj</i>

934
00:59:24,435 --> 00:59:26,854
<i>echt, stop ermee</i>
<i>plaats het in perspectief</i>

935
00:59:26,938 --> 00:59:28,815
<i>ik verpletter het</i>
<i>dan is het een concept</i>

936
00:59:28,898 --> 00:59:30,567
<i>ik breng de hand van Shiva</i>

937
00:59:30,650 --> 00:59:32,777
<i>God spreekt door mijn broeders</i>

938
00:59:32,860 --> 00:59:34,320
<i>ik schiet de Klu dood</i>

939
00:59:34,404 --> 00:59:38,825
<i>alleen diegenen die aan de dood ontsnapten</i>
<i>weten dat 't de hand van Eshu was</i>

940
00:59:38,908 --> 00:59:40,994
<i>ik trek een pak aan</i>
<i>om ze te pesten</i>

941
00:59:41,077 --> 00:59:42,912
<i>ondergeschikt of ondermijnend?</i>

942
00:59:42,996 --> 00:59:44,872
<i>alles was 'n hel</i>
<i>ik veranderde het</i>

943
00:59:44,956 --> 00:59:46,874
<i>het doel is eeuwigheid, oneindig</i>

944
00:59:46,958 --> 00:59:50,712
AKTE 3 - OOGSTEN

945
00:59:50,795 --> 00:59:53,923
Als onze moeders of oudere dames
uit onze wijk…

946
00:59:54,007 --> 00:59:57,135
…als oudere zwarte dames zeiden:

947
00:59:57,218 --> 01:00:01,264
'Je bent zwart. Wees 10 keer beter
om als gelijke gezien te worden.'

948
01:00:01,347 --> 01:00:05,101
Dat is nog waar.
We moeten tien keer harder studeren…

949
01:00:05,184 --> 01:00:09,856
…want het is een mijnenveld
als je leven waardeloos is.

950
01:00:09,939 --> 01:00:14,360
Het verdriet over je lijk duurt korter.

951
01:00:14,444 --> 01:00:17,614
Als je een fout maakt,
dat kan iedereen gebeuren…

952
01:00:17,697 --> 01:00:22,452
…zijn ze minder vergevingsgezind
als je zwart bent.

953
01:00:22,535 --> 01:00:23,703
BRAZILIË

954
01:00:23,786 --> 01:00:26,539
Toen door het Franse futurisme
geïnspireerde artiesten…

955
01:00:26,623 --> 01:00:31,502
…het modernisme bij ons brachten,
gaven zwarte intellectuelen in Frankrijk…

956
01:00:31,586 --> 01:00:34,505
…een grote bijdrage
aan de menselijke geschiedenis…

957
01:00:34,589 --> 01:00:39,135
…met een woord van vijf letters
dat soms een belediging is…

958
01:00:39,218 --> 01:00:41,429
…en soms affectie uitdrukt.

959
01:00:41,512 --> 01:00:45,558
Maar het belangrijkste doel
is trots uitdrukken.

960
01:00:45,642 --> 01:00:47,977
Dat woord is 'neger'.

961
01:00:48,061 --> 01:00:51,731
En alle ideologieën
die de variaties ervan omvatten.

962
01:00:51,814 --> 01:00:55,068
{\an8}Negritude, of zwartheid.
Dat mag je vet drukken.

963
01:00:56,319 --> 01:01:00,406
{\an8}Hier was de behoefte
om van tragedies een kracht te maken…

964
01:01:00,490 --> 01:01:02,116
…net zo dringend.

965
01:01:02,200 --> 01:01:07,163
Een goed voorbeeld van die droom
was Abdias do Nascimento.

966
01:01:07,246 --> 01:01:12,210
Vooral toen hij het Black People's
Experimental Theater stichtte…

967
01:01:12,293 --> 01:01:15,088
…dat nieuwe kansen bood om…

968
01:01:15,171 --> 01:01:18,299
…Afro-Braziliaanse cultuur
en waarden te versterken.

969
01:01:18,883 --> 01:01:21,886
In het buitenland woonde Abdias
een stuk bij…

970
01:01:21,969 --> 01:01:26,516
…waarin het hoofdpersonage
een witte man in blackface was.

971
01:01:26,599 --> 01:01:30,228
Hij besloot een gezelschap
op te richten voor zwarte mensen…

972
01:01:30,311 --> 01:01:32,146
…om tegen racisme te strijden.

973
01:01:36,025 --> 01:01:36,984
Ik weet nog…

974
01:01:38,444 --> 01:01:40,154
…hoeveel mensen…

975
01:01:40,863 --> 01:01:42,407
…me adviseerden…

976
01:01:42,490 --> 01:01:44,242
{\an8}ACTEUR EN ACTIVIST

977
01:01:44,325 --> 01:01:45,868
{\an8}…om dit niet te doen.

978
01:01:46,911 --> 01:01:49,539
{\an8}Geen 'zwart' in de naam gebruiken.

979
01:01:49,622 --> 01:01:53,584
Dan zou het initiatief al falen…

980
01:01:53,668 --> 01:01:56,838
…voor het vrucht zou dragen…

981
01:01:56,921 --> 01:01:58,881
…voor het kon beginnen.

982
01:02:01,676 --> 01:02:02,927
Wat dat betreft…

983
01:02:04,554 --> 01:02:05,680
…was ik…

984
01:02:09,559 --> 01:02:11,769
…heel vastberaden…

985
01:02:13,813 --> 01:02:16,566
…dat het Black Theater moest zijn.

986
01:02:16,649 --> 01:02:18,651
Black People's Theater.

987
01:02:22,155 --> 01:02:25,950
Acteur, kunstenaar,
dichter, schrijver, toneelschrijver…

988
01:02:26,033 --> 01:02:28,578
…professor en politicus.

989
01:02:28,661 --> 01:02:31,706
Hij produceerde stukken
in de Carandiru-gevangenis…

990
01:02:31,789 --> 01:02:33,291
…met gevangenen.

991
01:02:33,374 --> 01:02:35,918
Abdias do Nascimento was al die dingen…

992
01:02:36,002 --> 01:02:39,964
…zonder dat hij stopte met ageren
voor rechten van zwarte mensen.

993
01:02:41,674 --> 01:02:46,053
In zijn kunst bewees hij eer
aan mensen zoals Luís Gama…

994
01:02:46,137 --> 01:02:48,681
…abolitionistische dichter en advocaat.

995
01:02:48,765 --> 01:02:50,558
Een echte futurist…

996
01:02:50,641 --> 01:02:54,187
…die een voorvader van <i>Negritude</i> was…

997
01:02:54,604 --> 01:02:58,149
…decennia voordat dat woord
in ons land aankwam.

998
01:03:00,526 --> 01:03:03,613
Net als Candeia en Lélia Gonzalez
met Quilombo…

999
01:03:03,696 --> 01:03:06,908
…gebruikte Abdias kunst
om onze cultuur te verheffen…

1000
01:03:06,991 --> 01:03:13,289
…en het van simpel entertainment te maken
tot een krachtig politiek instrument.

1001
01:03:13,372 --> 01:03:16,918
Het Black People's Experimental Theater
introduceerde ook…

1002
01:03:18,127 --> 01:03:20,922
…de enorme ster Ruth de Souza.

1003
01:03:23,049 --> 01:03:25,718
{\an8}Als ik aan Ruth de Souza denk…

1004
01:03:25,802 --> 01:03:27,011
{\an8}PROFESSOR EN ACTIVIST

1005
01:03:27,094 --> 01:03:30,264
{\an8}…besef ik dat als haar talenten…

1006
01:03:31,432 --> 01:03:34,143
…als actrice goed waren gebruikt…

1007
01:03:34,227 --> 01:03:39,232
…ze gemakkelijk de bekendste actrice
van de Braziliaanse tv was geworden.

1008
01:03:39,315 --> 01:03:43,402
Nu is ze ook op tv,
maar ze heeft ook films gedaan.

1009
01:03:45,738 --> 01:03:49,158
{\an8}Ruth de Souza was de zwarte first lady
van Braziliaans theater.

1010
01:03:49,242 --> 01:03:52,703
{\an8}De eerste zwarte actrice
die een hoofdrol op tv speelde…

1011
01:03:52,787 --> 01:03:54,705
{\an8}…de zwarte first lady van cinema.

1012
01:03:54,789 --> 01:03:58,000
Ze had een beurs en studeerde
aan Howard en Harvard.

1013
01:03:58,584 --> 01:04:02,296
De eerste Braziliaanse actrice
genomineerd voor 'n Gouden Leeuw…

1014
01:04:02,380 --> 01:04:04,298
…op het filmfestival in Venetië.

1015
01:04:04,382 --> 01:04:07,760
Als dat niet avant-garde is,
weet ik het niet meer.

1016
01:04:18,354 --> 01:04:23,359
{\an8}We hadden geen geld
om <i>The Emperor Jones</i> te produceren.

1017
01:04:23,442 --> 01:04:24,443
{\an8}ACTRICE

1018
01:04:24,527 --> 01:04:28,281
We hadden geen geld en geen locatie.

1019
01:04:28,364 --> 01:04:32,660
Ik zei zonder na te denken:
'We vragen het operagebouw.'

1020
01:04:33,244 --> 01:04:34,579
Ik vond het zo mooi.

1021
01:04:34,662 --> 01:04:38,374
We gingen naar de burgemeester.
Hij gaf ons 25 mei…

1022
01:04:39,000 --> 01:04:41,711
…of 8 mei. Het einde van de oorlog.

1023
01:04:41,794 --> 01:04:43,588
De dag dat de oorlog eindigde.

1024
01:04:44,171 --> 01:04:48,509
Het was heel ontroerend.
Er was buiten vuurwerk.

1025
01:04:48,593 --> 01:04:50,928
Het leek of ze mijn eerste rol vierden.

1026
01:04:57,685 --> 01:05:00,146
<i>met het geloof van hen</i>
<i>die ernaar keken</i>

1027
01:05:00,229 --> 01:05:01,814
<i>vanaf de spelersbank</i>

1028
01:05:04,525 --> 01:05:07,361
{\an8}<i>het doel dat we nodig hadden</i>

1029
01:05:07,445 --> 01:05:08,279
{\an8}ZANGERES

1030
01:05:08,362 --> 01:05:09,447
{\an8}<i>de bal op de paal</i>

1031
01:05:09,530 --> 01:05:14,869
In 'Ismália' moesten twee giganten
van ons theater samenkomen:

1032
01:05:14,952 --> 01:05:18,122
Ruth de Souza en Fernanda Montenegro,
in een duet.

1033
01:05:18,205 --> 01:05:23,294
Maar helaas overleed Ruth de Souza
terwijl wij in Europa tourden…

1034
01:05:23,961 --> 01:05:26,756
…een paar weken voor de opnamen.

1035
01:05:26,839 --> 01:05:28,966
<i>zelfs onze dromen</i>
<i>zijn niet vrij van obstakels</i>

1036
01:05:29,050 --> 01:05:32,720
Actrice Ruth de Souza is vandaag
begraven in Rio de Janeiro.

1037
01:05:32,803 --> 01:05:36,307
Ze was de eerste zwarte actrice
op het toneel…

1038
01:05:36,390 --> 01:05:38,392
…van het operagebouw.

1039
01:05:38,476 --> 01:05:42,563
<i>het geluk van witte mensen is compleet</i>

1040
01:05:44,106 --> 01:05:46,567
<i>het geluk van zwarte mensen</i>

1041
01:05:48,903 --> 01:05:51,322
<i>loopt weer mis…</i>

1042
01:05:58,788 --> 01:06:01,624
Niemand kwam de studio in
met 't idee: dit doen we.

1043
01:06:01,707 --> 01:06:05,252
Snap je? Het was experimenteel.

1044
01:06:05,336 --> 01:06:09,799
Nave en ik werken al 12 jaar samen.

1045
01:06:10,466 --> 01:06:12,426
Je hebt die beat verbeterd.

1046
01:06:13,260 --> 01:06:14,261
{\an8}MUZIEKPRODUCENT

1047
01:06:14,345 --> 01:06:17,723
{\an8}Het was al geweldig.
Het was al half klaar.

1048
01:06:17,807 --> 01:06:22,228
Je bent bescheiden.
Nu heeft het meer body.

1049
01:06:23,562 --> 01:06:27,066
Hoe je het splitste
en die andere beat gebruikte.

1050
01:06:27,149 --> 01:06:31,696
Na 12 jaar hebben we eindelijk
de technische en financiële middelen…

1051
01:06:31,779 --> 01:06:35,157
…om te zeggen:
'Marlon speelt die trombone.'

1052
01:06:35,241 --> 01:06:38,953
Het is zo'n gek gevoel
dat Marcos Valle plotseling meedoet.

1053
01:06:39,912 --> 01:06:43,457
Snap je? Je beseft:
allemachtig, Fernanda Montenegro is hier.

1054
01:06:43,541 --> 01:06:47,003
Ze speelde Our Lady in <i>A Dog's Will</i>
en ze doet mee.

1055
01:06:47,086 --> 01:06:48,587
Hallo. Fijn je te zien.

1056
01:06:48,671 --> 01:06:50,256
Hoe gaat het?
-Twee zoenen.

1057
01:06:50,339 --> 01:06:54,176
Mrs Fernanda's goede optreden
in 'Ismália'…

1058
01:06:54,260 --> 01:06:57,179
…geeft ons troost
als we voor de leegte staan…

1059
01:06:57,263 --> 01:07:00,808
…waarvan men ons wil laten geloven
dat het ons lot is.

1060
01:07:01,809 --> 01:07:06,731
Geweldig gedicht. Zo diep en groots.

1061
01:07:06,814 --> 01:07:09,233
Ik wilde het nu opnemen…

1062
01:07:10,151 --> 01:07:12,570
…omdat het bij onze tijd past.

1063
01:07:12,653 --> 01:07:14,363
{\an8}Dat is waar. Daar zijn we nu.

1064
01:07:14,447 --> 01:07:15,281
{\an8}ACTRICE

1065
01:07:15,364 --> 01:07:18,701
Als je gek wordt, droom je niet.

1066
01:07:19,618 --> 01:07:22,580
Het is zo'n eer…
-Voor mij ook, echt.

1067
01:07:22,663 --> 01:07:25,416
Hopelijk is het in het echt net zo mooi.

1068
01:07:25,499 --> 01:07:26,834
Net als de tekst.

1069
01:07:28,252 --> 01:07:30,796
<i>puinhoop van een land</i>
<i>dat bevalt de media</i>

1070
01:07:30,880 --> 01:07:34,383
<i>gaven ons falen en eisten medailles</i>
<i>van sporters met breuken</i>

1071
01:07:35,009 --> 01:07:39,096
<i>in de rug gestoken</i>
<i>gevierendeeld door de standaard</i>

1072
01:07:39,180 --> 01:07:43,392
<i>maar we vertellen onszelf</i>
<i>dat het ooit allemaal goed</i> <i>komt</i>

1073
01:07:43,476 --> 01:07:46,520
<i>een diploma betekent vrij zijn</i>
<i>mijn kleur is geen uniform</i>

1074
01:07:46,604 --> 01:07:48,439
<i>#BlackLivesMatter, bravo</i>

1075
01:07:48,522 --> 01:07:49,523
<i>maar na 80 kogels</i>

1076
01:07:49,607 --> 01:07:53,360
<i>zie je het verschil tussen wit en doelwit</i>

1077
01:07:53,444 --> 01:07:56,697
<i>de schutter droeg een uniform</i>
<i>-alweer</i>

1078
01:07:56,781 --> 01:07:58,908
<i>de aanklagers waren er niet</i>
<i>-gemeen</i>

1079
01:07:58,991 --> 01:08:02,286
<i>een zwarte dode</i>
<i>is als een Billboard-hit</i>

1080
01:08:02,369 --> 01:08:04,872
<i>iedereen ziet 't</i>
<i>maar het maakt geen indruk</i>

1081
01:08:04,955 --> 01:08:07,291
<i>ik keek in de spiegel</i>
<i>Icarus keek terug</i>

1082
01:08:07,374 --> 01:08:10,127
{\an8}<i>voorzichtig</i>
<i>vlieg niet te dicht bij de zon</i>

1083
01:08:10,211 --> 01:08:11,796
<i>ze haten je vrijheid</i>

1084
01:08:11,879 --> 01:08:14,757
<i>ze willen je niet als koning zien</i>
<i>maar als junk</i>

1085
01:08:14,840 --> 01:08:17,259
<i>om te kunnen zeggen: ik zei het toch</i>

1086
01:08:17,343 --> 01:08:19,595
<i>Ismália, Ismália</i>

1087
01:08:20,262 --> 01:08:22,515
<i>Ismália, Ismália</i>

1088
01:08:23,599 --> 01:08:25,684
<i>Ismália, Ismália</i>

1089
01:08:25,768 --> 01:08:28,270
<i>reiken naar de lucht</i>
<i>en vallen op de grond</i>

1090
01:08:28,354 --> 01:08:31,899
<i>iedere zwarte persoon is Ismália</i>

1091
01:08:31,982 --> 01:08:34,652
<i>Ismália</i>

1092
01:08:34,735 --> 01:08:37,279
<i>Ismália</i>

1093
01:08:38,072 --> 01:08:41,325
<i>reiken naar de lucht</i>
<i>en vallen op de grond</i>

1094
01:08:41,408 --> 01:08:42,827
<i>ontvoer ze eerst</i>

1095
01:08:42,910 --> 01:08:45,246
<i>beroof hen, lieg over hen</i>

1096
01:08:45,329 --> 01:08:47,706
<i>verloochen hun God,</i>
<i>beledig en scheid hen</i>

1097
01:08:47,790 --> 01:08:50,876
<i>als die dromen uit willen komen</i>
<i>stop die dan</i>

1098
01:08:50,960 --> 01:08:53,879
<i>laat ze ruziën</i>
<i>met de kogel die hen verscheurt</i>

1099
01:08:53,963 --> 01:08:56,882
<i>helaas betekent op plekken</i>
<i>waar de zon heter voelt</i>

1100
01:08:56,966 --> 01:09:00,219
<i>'slay' nog steeds alleen maar</i>
<i>nog een doodskist</i>

1101
01:09:00,886 --> 01:09:03,180
<i>wou 'n ster worden</i>
<i>werd 'n trofee voor 'n eikel</i>

1102
01:09:03,264 --> 01:09:06,058
<i>dezelfde kleur</i>
<i>als de moordenaar van hun voorouders</i>

1103
01:09:06,142 --> 01:09:09,311
<i>een eerste salaris</i>
<i>twee politie-uniformen</i>

1104
01:09:09,395 --> 01:09:12,648
<i>drie zwarte jongens achterin</i>
<i>zelfde kleur als de vier Racionals</i>

1105
01:09:12,731 --> 01:09:15,526
<i>vijf verstoorde levens</i>
<i>gouden en bronzen jongens</i>

1106
01:09:15,609 --> 01:09:19,280
<i>schoten, schoten</i>
<i>dat jochie is 111 keer geschoten</i>

1107
01:09:19,363 --> 01:09:22,324
<i>en de schutter droeg een uniform</i>
<i>-Ismália</i>

1108
01:09:22,408 --> 01:09:24,827
<i>zij die met de vinger wezen</i>
<i>waren er niet</i>

1109
01:09:24,910 --> 01:09:27,830
<i>verval van zwarte mensen</i>
<i>met de scherpe visie van</i>

1110
01:09:27,913 --> 01:09:31,625
<i>hen die alles behalve kleur hebben</i>
<i>waar kleur 't belangrijkst is</i>

1111
01:09:32,459 --> 01:09:34,587
<i>toen Ismália gek werd</i>

1112
01:09:35,171 --> 01:09:37,089
<i>ging ze in de toren dromen</i>

1113
01:09:39,633 --> 01:09:40,968
<i>ze zag de maan in de lucht</i>

1114
01:09:42,595 --> 01:09:44,346
<i>nog een maan in de zee</i>

1115
01:09:45,264 --> 01:09:47,308
<i>in de droom waarin ze verdwaalde</i>

1116
01:09:47,975 --> 01:09:49,810
<i>baadde ze in het maanlicht</i>

1117
01:09:50,603 --> 01:09:52,188
<i>ze wilde naar de hemel klimmen</i>

1118
01:09:53,355 --> 01:09:55,065
<i>ze wilde naar de zee</i>

1119
01:09:56,400 --> 01:09:58,235
<i>in haar eigen enthousiasme</i>

1120
01:09:59,028 --> 01:10:00,613
<i>in de toren, zong ze</i>

1121
01:10:01,405 --> 01:10:02,948
<i>ze was dicht bij de hemel</i>

1122
01:10:04,450 --> 01:10:05,784
<i>ze was ver van de zee</i>

1123
01:10:06,535 --> 01:10:09,997
<i>en als engel hing ze</i>

1124
01:10:10,080 --> 01:10:11,749
<i>met vleugels om te vliegen</i>

1125
01:10:11,832 --> 01:10:13,626
<i>ze wilde de maan uit de lucht</i>

1126
01:10:14,251 --> 01:10:16,629
<i>ze wilde de maan uit de zee</i>

1127
01:10:16,712 --> 01:10:19,215
<i>de vleugels die God haar gaf</i>

1128
01:10:19,298 --> 01:10:21,008
<i>fladderden breed</i>

1129
01:10:23,093 --> 01:10:25,346
<i>haar ziel klom naar de hemel</i>

1130
01:10:26,430 --> 01:10:30,643
<i>haar lichaam ging naar zee</i>

1131
01:10:43,155 --> 01:10:46,492
De kunstenaars uit de heuvels
werden overal vervolgd.

1132
01:10:46,575 --> 01:10:49,995
De Braziliaanse overheid
nam snel een wet aan…

1133
01:10:50,079 --> 01:10:53,791
…die de culturele rijkdom van ons volk
het zwijgen oplegde…

1134
01:10:53,874 --> 01:10:57,503
…met een wet, de wet tegen landloperij…

1135
01:10:57,586 --> 01:11:01,090
…die werd gebruikt om samba-
en capoeira-artiesten vast te zetten…

1136
01:11:01,173 --> 01:11:03,884
…en om Candomblé en Umbanda
te stoppen.

1137
01:11:03,968 --> 01:11:06,178
{\an8}Ik zat vast omdat ik 'n tamborim had.

1138
01:11:06,262 --> 01:11:07,137
{\an8}ZANGER EN COMPONIST

1139
01:11:07,221 --> 01:11:11,558
{\an8}Ik speelde niet. Ik werd aangehouden.
-Herinner je je de periode?

1140
01:11:11,642 --> 01:11:13,143
{\an8}Dat was in '41.

1141
01:11:13,227 --> 01:11:17,231
{\an8}Toen waren instrumenten
met spanschroeven niet toegestaan.

1142
01:11:17,314 --> 01:11:21,902
{\an8}Hij zei:
'Negers kunnen ze als wapens gebruiken.'

1143
01:11:21,986 --> 01:11:22,945
GEEN LANDLOPERIJ

1144
01:11:23,028 --> 01:11:28,617
Diezelfde wet werd gebruikt om sekswerkers
en trans-personen op te sluiten.

1145
01:11:28,701 --> 01:11:29,994
104 ARRESTATIES SLOPPENWIJK

1146
01:11:30,077 --> 01:11:33,080
Die wet is nog steeds geldig.

1147
01:11:34,665 --> 01:11:40,004
<i>ik ben een landloper</i>

1148
01:11:40,087 --> 01:11:43,132
WERKLOZE BURGERS OPSLUITEN IS MISHANDELING

1149
01:11:43,215 --> 01:11:45,676
LANDLOPERIJWET: VALSE EFFICIËNTIE

1150
01:11:45,759 --> 01:11:47,845
{\an8}OPNAMEN 'AMARELO'

1151
01:11:47,928 --> 01:11:50,723
{\an8}Favela-bewoners lopen niet rond.
-Ons thuis.

1152
01:11:50,806 --> 01:11:55,227
{\an8}Stel je voor als je een operatie start
tijdens onze opnamen…

1153
01:11:55,311 --> 01:11:58,522
…en Emicida neergeschoten wordt?
Dan is alles verpest.

1154
01:11:58,605 --> 01:12:00,524
Wat ben je lang.

1155
01:12:00,607 --> 01:12:04,236
{\an8}We brengen onze beweegredenen samen.

1156
01:12:04,320 --> 01:12:05,612
{\an8}ZANGERESSEN

1157
01:12:05,696 --> 01:12:10,117
Wat we doen, is de mist opheffen…

1158
01:12:10,200 --> 01:12:15,164
…waardoor we onze strijd als apart zien.
Een vrijheidsstrijd kun je niet half doen.

1159
01:12:15,247 --> 01:12:18,083
Vanaf het moment
dat je nadenkt over gender…

1160
01:12:18,167 --> 01:12:24,673
…over klasse en ras,
kun je het op twee manieren doen.

1161
01:12:24,757 --> 01:12:27,217
De ene is hypocriet: je denkt aan jezelf.

1162
01:12:27,301 --> 01:12:30,679
De andere is: als we dit zelf willen,
dan voor iedereen.

1163
01:12:31,638 --> 01:12:33,474
Zit ik hierin?
-Ja.

1164
01:12:33,557 --> 01:12:35,267
Jij en ik.

1165
01:12:41,857 --> 01:12:46,195
Als we samenkomen, beseffen we
dat we dezelfde verhalen hebben…

1166
01:12:46,278 --> 01:12:49,907
…en dat aparte bewegingen
belachelijk zijn.

1167
01:12:51,492 --> 01:12:54,036
Ik wilde een
van Emicida's teksten dubbelen.

1168
01:12:54,119 --> 01:12:55,913
Dat vind ik gaaf.

1169
01:12:55,996 --> 01:12:57,122
Deze, kijk.

1170
01:12:57,206 --> 01:13:01,085
Hij daagt me uit alsof ik nieuw ben.
Ik ben een rapper, oké?

1171
01:13:04,254 --> 01:13:08,592
Ik ben naar een evenement geweest,
Creator's House.

1172
01:13:09,218 --> 01:13:12,137
Hij deed dingen met dit nummer die…

1173
01:13:12,971 --> 01:13:14,681
…me kippenvel gaven.

1174
01:13:14,765 --> 01:13:16,141
{\an8}Hij liet 'n trans-meisje…

1175
01:13:16,225 --> 01:13:17,142
{\an8}ZANGERES

1176
01:13:17,226 --> 01:13:21,105
{\an8}…zingen en zij deed het echt fenomenaal.

1177
01:13:21,480 --> 01:13:24,775
Ze liep alleen over de catwalk
met die tekst.

1178
01:13:25,359 --> 01:13:27,403
Ze hield stil, keek iedereen aan.

1179
01:13:27,486 --> 01:13:30,697
<i>vorig jaar stierf ik</i>

1180
01:13:30,781 --> 01:13:36,620
<i>dit jaar niet</i>

1181
01:13:37,246 --> 01:13:39,164
Dat kwam hard aan.

1182
01:13:39,248 --> 01:13:44,336
Ik luisterde steeds naar Belchior
en zei: 'Hoe kon ik dat niet beseffen?'

1183
01:13:47,423 --> 01:13:51,677
{\an8}Zoals een prisma wit licht
verstrooit in vele kleuren…

1184
01:13:51,760 --> 01:13:57,015
{\an8}…wil ik met <i>AmarElo </i>vooroordelen
verstrooien in vele mogelijkheden.

1185
01:14:01,019 --> 01:14:05,149
Zo vertellen we onze
broeders en zusters op straat dat…

1186
01:14:05,232 --> 01:14:07,276
…ze niet mogen opgeven.

1187
01:14:07,359 --> 01:14:09,778
We gebruiken de kracht der liefde…

1188
01:14:09,862 --> 01:14:14,992
…wat alle mensen kunnen,
om die link te smeden.

1189
01:14:15,075 --> 01:14:17,369
Alsof er een portaal opende…

1190
01:14:17,453 --> 01:14:21,790
…en alle OG's voor mij zeiden:
'Broeder, ga eropuit.

1191
01:14:21,874 --> 01:14:26,170
Het leven heeft alleen betekenis
als we samen zijn.'

1192
01:14:26,253 --> 01:14:29,047
Zingen met Majur en Pabllo
geeft me 't gevoel…

1193
01:14:29,131 --> 01:14:31,550
…dat de wereld om ons heen samenkomt.

1194
01:14:31,633 --> 01:14:34,595
Fela Kuti zei dat muziek een wapen is.

1195
01:14:34,678 --> 01:14:37,514
De ketenen van haat verbreken is…

1196
01:14:37,598 --> 01:14:41,477
…wat we doen als we ons bij Belchior
voegen om dit lied te zingen.

1197
01:14:42,853 --> 01:14:47,441
<i>genoeg bloed, genoeg tranen</i>

1198
01:14:48,192 --> 01:14:53,030
<i>vorig jaar stierf ik</i>
<i>dit jaar niet</i>

1199
01:14:53,822 --> 01:14:58,619
<i>genoeg bloed, genoeg tranen</i>

1200
01:14:59,453 --> 01:15:04,291
<i>vorig jaar stierf ik</i>
<i>dit jaar niet</i>

1201
01:15:10,964 --> 01:15:13,675
<i>ik ben zeldzaam</i>
<i>ik straal in het donker</i>

1202
01:15:13,759 --> 01:15:15,427
<i>uniek in zijn soort</i>
<i>uit het getto</i>

1203
01:15:15,511 --> 01:15:18,388
<i>van de heuvel</i>
<i>ik en mijn broeders</i>

1204
01:15:18,472 --> 01:15:20,390
<i>mijn wapen in mijn zak</i>
<i>en gemeen</i>

1205
01:15:20,474 --> 01:15:23,810
<i>alleen God en ik weten</i>
<i>hoe het voelt om niks te hebben</i>

1206
01:15:23,894 --> 01:15:26,438
<i>raps als messen</i>
<i>ik wou m'n polsen doorsnijden</i>

1207
01:15:26,522 --> 01:15:29,525
<i>ons leven wordt gemeten aan rijkdom</i>
<i>we zijn waardeloos</i>

1208
01:15:29,608 --> 01:15:33,070
<i>het was geen hit</i>
<i>maar een schreeuw om hulp</i>

1209
01:15:33,153 --> 01:15:35,948
{\an8}<i>wrok is net een tumor</i>
<i>het vergiftigt de wortels</i>

1210
01:15:36,031 --> 01:15:38,617
{\an8}<i>waar het publiek</i>
<i>alleen gelukkig wil zijn</i>

1211
01:15:38,700 --> 01:15:40,369
<i>iedereens hoofd in de wolken</i>

1212
01:15:40,452 --> 01:15:43,497
<i>de nieuwe trend is depressie</i>
<i>vermomd als vakantie</i>

1213
01:15:43,580 --> 01:15:46,959
<i>mijn oma zei altijd</i>
<i>de duivel haten is makkelijk</i>

1214
01:15:47,042 --> 01:15:48,544
<i>in de hel leven is zwaar</i>

1215
01:15:48,627 --> 01:15:49,628
<i>we beseffen nu</i>

1216
01:15:49,711 --> 01:15:52,548
<i>dat dat oude rijk</i>
<i>dat je nooit serieus nam</i>

1217
01:15:52,631 --> 01:15:54,466
<i>wil dat je eraan gaat</i>

1218
01:15:54,550 --> 01:15:55,384
<i>vecht terug</i>

1219
01:15:55,467 --> 01:15:59,972
<i>genoeg bloed, genoeg tranen</i>

1220
01:16:00,973 --> 01:16:05,769
<i>vorig jaar stierf ik</i>
<i>dit jaar niet</i>

1221
01:16:06,436 --> 01:16:10,732
<i>genoeg bloed, genoeg tranen</i>

1222
01:16:11,942 --> 01:16:16,905
<i>vorig jaar stierf ik</i>
<i>dit jaar niet</i>

1223
01:16:22,578 --> 01:16:27,291
<i>laat me luider spreken dan mijn littekens</i>

1224
01:16:27,374 --> 01:16:33,547
<i>het zijn accessoires</i>
<i>horen er niet te zijn</i>

1225
01:16:33,630 --> 01:16:38,218
<i>laat me luider spreken dan mijn littekens</i>

1226
01:16:38,302 --> 01:16:42,598
<i>zo veel pijn berooft ons van onze stem</i>
<i>wat is er nog over?</i>

1227
01:16:42,681 --> 01:16:44,808
<i>lopend doelwit op straat</i>

1228
01:16:44,891 --> 01:16:49,354
<i>laat me luider spreken dan mijn littekens</i>

1229
01:16:49,438 --> 01:16:52,024
<i>ik wil leven, niet slechts overleven</i>

1230
01:16:52,107 --> 01:16:55,527
<i>als leven overleven is</i>
<i>krijg ik m'n goede momenten niet</i>

1231
01:16:55,611 --> 01:17:00,449
<i>laat me eindelijk</i>
<i>luider spreken dan mijn littekens</i>

1232
01:17:00,532 --> 01:17:04,328
<i>de ergste misdaad is</i>
<i>me laten definiëren door mijn trauma's</i>

1233
01:17:04,411 --> 01:17:07,623
<i>dan geven we onze vijand een trofee</i>
<i>en zwijgen zelf</i>

1234
01:17:07,706 --> 01:17:12,419
<i>genoeg bloed, genoeg tranen</i>

1235
01:17:13,462 --> 01:17:18,091
<i>vorig jaar stierf ik</i>
<i>dit jaar niet</i>

1236
01:17:18,884 --> 01:17:23,513
<i>genoeg bloed, genoeg tranen</i>

1237
01:17:25,599 --> 01:17:29,478
Steek je handen in de lucht. Kom op.

1238
01:17:30,312 --> 01:17:35,275
<i>genoeg bloed, genoeg tranen</i>

1239
01:17:35,359 --> 01:17:40,614
<i>vorig jaar stierf ik</i>
<i>dit jaar niet</i>

1240
01:17:41,239 --> 01:17:46,119
<i>genoeg bloed, genoeg tranen</i>

1241
01:17:46,912 --> 01:17:51,792
<i>vorig jaar stierf ik</i>
<i>dit jaar niet</i>

1242
01:18:14,856 --> 01:18:19,611
<i>vorig jaar stierf ik</i>
<i>dit jaar niet</i>

1243
01:18:24,324 --> 01:18:25,909
GELOOF IN JE AXÉ

1244
01:18:27,327 --> 01:18:29,037
Operagebouw…

1245
01:18:29,705 --> 01:18:31,540
Pabllo Vittar en Majur.

1246
01:18:56,565 --> 01:18:59,568
Laboratório Fantasma is
een gezamenlijke droom.

1247
01:18:59,651 --> 01:19:03,864
Eentje die begon voor we
in dit bestaan materialiseerden.

1248
01:19:04,990 --> 01:19:07,784
Wilson das Neves zei ooit:

1249
01:19:07,868 --> 01:19:11,830
'Een sigaret kun je breken,
een heel pakje niet.'

1250
01:19:11,913 --> 01:19:17,794
Zo zei hij: 'Samen sta je sterk.'

1251
01:19:25,343 --> 01:19:27,763
{\an8}Zoiets versterkt waar we voor staan.

1252
01:19:27,846 --> 01:19:30,140
{\an8}BROER, ONDERNEMER,
PARTNER LABORATÓRIO FANTASMA

1253
01:19:30,223 --> 01:19:33,268
{\an8}En dan kunnen we grote monsters verslaan.

1254
01:19:33,977 --> 01:19:35,729
Maar er is een klein detail.

1255
01:19:35,812 --> 01:19:37,397
Heel klein.

1256
01:19:37,481 --> 01:19:38,940
Om precies te zijn…

1257
01:19:39,024 --> 01:19:43,445
…zou een microscopisch detail
enorme schade toebrengen.

1258
01:19:43,528 --> 01:19:45,697
De eerste bevestigde COVID-doden…

1259
01:19:45,781 --> 01:19:47,407
Nu 10.000 doden…

1260
01:19:47,491 --> 01:19:50,118
In Brazilië meer dan 60.000 doden…

1261
01:19:52,496 --> 01:19:54,706
We zien hoe kwetsbaar arbeiders zijn.

1262
01:19:54,790 --> 01:19:58,752
Ze mogen niet thuis blijven
en afstand houden.

1263
01:20:03,799 --> 01:20:05,759
Goedemorgen. Hoe gaat het?

1264
01:20:05,842 --> 01:20:08,011
Ik heb geen goed nieuws.

1265
01:20:08,094 --> 01:20:11,515
Het wordt erger in Brazilië.

1266
01:20:11,598 --> 01:20:14,601
We moeten de plannen helemaal omgooien.

1267
01:20:14,684 --> 01:20:16,561
Ik weet nog niet hoe…

1268
01:20:16,645 --> 01:20:19,606
…maar we hebben al concerten geannuleerd.

1269
01:20:19,689 --> 01:20:21,483
Er zijn annuleringsverzoeken.

1270
01:20:21,566 --> 01:20:22,484
WAS JE HANDEN

1271
01:20:22,567 --> 01:20:27,280
We gaan ook de Europese tournee niet doen.

1272
01:20:29,074 --> 01:20:34,162
En nu komt het hier, man.

1273
01:20:34,746 --> 01:20:38,458
Het aantal gevallen stijgt daar snel.

1274
01:20:40,001 --> 01:20:42,379
Eens zien hoe het de komende dagen gaat.

1275
01:20:42,462 --> 01:20:45,257
Ik wilde het laten weten,
want het is lastig.

1276
01:20:46,091 --> 01:20:48,176
Dat is alles. Tot ziens.

1277
01:20:50,720 --> 01:20:52,973
Dit is heel kenmerkend.

1278
01:20:53,473 --> 01:20:56,726
Het eerste slachtoffer hier
was een huishoudster.

1279
01:20:56,810 --> 01:21:01,273
Ze kreeg het van haar werkgever.
Dat is heel symbolisch.

1280
01:21:01,356 --> 01:21:06,695
Arme mensen worden makkelijker besmet.
Door de sociale kloof is het onmogelijk…

1281
01:21:06,778 --> 01:21:09,698
…voor de armen,
ook vaak mensen van kleur…

1282
01:21:09,781 --> 01:21:13,493
…om te herstellen. Dat voelt hopeloos.

1283
01:21:19,583 --> 01:21:22,210
Voor de eeuwenoude Yoruba is niks nieuw.

1284
01:21:22,794 --> 01:21:25,714
Alles wat nu gebeurt, is eerder gebeurd.

1285
01:21:26,715 --> 01:21:29,801
Dus een pandemie door een virus…

1286
01:21:29,885 --> 01:21:33,805
…dat heel veel mensen overal heeft besmet…

1287
01:21:33,889 --> 01:21:36,766
…en angst en onzekerheid verspreidt…

1288
01:21:36,850 --> 01:21:39,060
…en iedereen thuis opsluit…

1289
01:21:39,144 --> 01:21:42,564
…onzeker over elkaar en de toekomst…

1290
01:21:43,773 --> 01:21:47,777
Als je goed
over de aard der dingen nadenkt…

1291
01:21:48,403 --> 01:21:50,572
…kun je dingen voorspellen.

1292
01:21:50,655 --> 01:21:54,200
Want hoe dan ook
maakt de natuur haar cycli af.

1293
01:21:54,284 --> 01:21:56,745
Het draait rond als een langspeelplaat.

1294
01:21:59,289 --> 01:22:04,252
We hebben zo veel door de tijd gereisd
dat ik iets belangrijks ben vergeten.

1295
01:22:04,336 --> 01:22:06,922
Precies een eeuw geleden…

1296
01:22:07,005 --> 01:22:10,425
…had de wereld de Spaanse griep
er bijna onder.

1297
01:22:10,508 --> 01:22:14,179
Een bioscoop besloot acht muzikanten
te laten spelen…

1298
01:22:14,262 --> 01:22:18,099
…om angst weg te nemen
en mensen naar binnen te lokken.

1299
01:22:19,100 --> 01:22:22,312
Die acht muzikanten waren
onze eigen Oito Batutas.

1300
01:22:22,395 --> 01:22:24,564
Die zouden de wereld gaan veroveren.

1301
01:22:24,648 --> 01:22:28,318
Is het niet magisch dat op zo'n moment…

1302
01:22:28,401 --> 01:22:31,279
…samba de wanhoop lenigde…

1303
01:22:31,363 --> 01:22:35,325
…en bijeenkomsten stimuleerde,
net als lachen en knuffelen?

1304
01:22:36,076 --> 01:22:39,162
Daarom hou ik van het gezegde:

1305
01:22:39,663 --> 01:22:45,251
'Met de steen die Eshu vandaag wierp,
doodde hij gisteren een vogel.'

1306
01:22:46,544 --> 01:22:51,174
Elke kans die we hebben om problemen
uit het verleden te herstellen…

1307
01:22:51,257 --> 01:22:52,634
…vinden we in het nu.

1308
01:22:54,135 --> 01:22:57,263
Dat, mijn vriend,
is waarom alles voor gisteren is.

1309
01:23:06,481 --> 01:23:10,110
<i>we hebben alleen elkaar</i>

1310
01:23:10,193 --> 01:23:13,863
<i>we hebben alleen</i>

1311
01:23:13,947 --> 01:23:17,534
<i>we hebben alleen elkaar</i>

1312
01:23:17,617 --> 01:23:21,079
<i>we hebben alleen</i>

1313
01:23:21,162 --> 01:23:25,041
<i>we hebben alleen elkaar</i>

1314
01:23:25,125 --> 01:23:28,837
<i>we hebben alleen</i>

1315
01:23:28,920 --> 01:23:32,424
<i>we hebben alleen elkaar</i>

1316
01:23:32,507 --> 01:23:36,219
<i>we hebben alleen</i>

1317
01:23:36,302 --> 01:23:40,265
<i>we hebben alleen elkaar</i>

1318
01:23:40,348 --> 01:23:43,935
<i>we hebben alleen</i>

1319
01:23:44,019 --> 01:23:47,439
<i>we hebben alleen elkaar</i>

1320
01:23:47,522 --> 01:23:51,192
<i>we hebben alleen</i>

1321
01:23:51,276 --> 01:23:54,988
<i>we hebben alleen elkaar</i>

1322
01:23:55,071 --> 01:23:59,075
<i>we hebben alleen</i>

1323
01:23:59,159 --> 01:24:02,620
<i>we hebben alleen elkaar</i>

1324
01:24:02,704 --> 01:24:06,583
<i>we hebben alleen</i>

1325
01:24:14,758 --> 01:24:17,719
Het laat zien waar de 21e eeuw om draait.

1326
01:24:17,802 --> 01:24:20,680
Dit moment, waarop we zwarte vrouwen…

1327
01:24:20,764 --> 01:24:25,643
…meer zichtbaarheid,
kracht en steun geven.

1328
01:24:25,727 --> 01:24:31,149
We zien vandaag de bloei van wat
Mrs Ruth de Souza jaren gelden plantte.

1329
01:29:37,789 --> 01:29:42,794
Ondertiteld door: Jolanda Jongedijk