1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX
2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX
3
00:00:26,276 --> 00:00:27,235
Planeta Ziemia,
4
00:00:27,902 --> 00:00:32,115
dom dla rosnącej liczby homo sapiens
i wielu innych stworzeń.
5
00:00:33,116 --> 00:00:35,076
Świetnie się tu żyje.
6
00:00:36,786 --> 00:00:39,414
A jeśli chodzi o przyszłość
naszej planety…
7
00:00:40,373 --> 00:00:43,460
A teraz poważne ostrzeżenie
o zmianie klimatu.
8
00:00:43,543 --> 00:00:46,755
Katastrofy naturalne,
takie jak huragany czy pożary…
9
00:00:46,838 --> 00:00:50,091
Bezprecedensowy rozpad natury
zagrażający ludzkości.
10
00:00:50,175 --> 00:00:53,053
Szósta masowa zagłada już się…
11
00:00:53,720 --> 00:00:56,181
Ilość złych wieści o naszej planecie
12
00:00:56,264 --> 00:00:57,557
może przytłoczyć.
13
00:00:58,767 --> 00:01:01,186
Strach, że kierujemy się ku przepaści…
14
00:01:02,937 --> 00:01:05,774
dla większości z nas jest paraliżujący.
15
00:01:09,235 --> 00:01:12,906
AKTOR / AKTYWISTA KLIMATYCZNY
16
00:01:12,989 --> 00:01:14,199
Ja się poddałem.
17
00:01:15,033 --> 00:01:16,910
Ty pewnie też.
18
00:01:18,953 --> 00:01:20,955
A gdyby była inna droga?
19
00:01:23,333 --> 00:01:24,542
WYMARŁE GATUNKI
20
00:01:26,544 --> 00:01:31,174
Oto proste rozwiązanie,
sposób na uzdrowienie naszej planety
21
00:01:31,800 --> 00:01:34,594
i wypisanie naszego gatunku
z listy wymarłych.
22
00:01:34,677 --> 00:01:36,012
LUDZIE
23
00:01:36,096 --> 00:01:39,724
Rozwiązanie, o którym mówię,
jest pod naszymi nogami
24
00:01:40,975 --> 00:01:42,102
i…
25
00:01:43,019 --> 00:01:44,354
jest stare jak świat.
26
00:01:45,188 --> 00:01:47,107
Nazywamy je glebą, ziemią
27
00:01:47,190 --> 00:01:48,274
lub gruntem.
28
00:01:48,358 --> 00:01:49,984
I przez swoją wielkość
29
00:01:50,068 --> 00:01:54,864
oraz zdolność do wychwytywania
dużych ilości gazów cieplarnianych
30
00:01:54,948 --> 00:01:56,658
może być właśnie tym,
31
00:01:56,741 --> 00:01:58,451
co zrównoważy klimat,
32
00:01:58,535 --> 00:02:01,454
uzupełni zapasy słodkiej wody
33
00:02:01,538 --> 00:02:02,497
i nakarmi świat.
34
00:02:05,125 --> 00:02:08,545
Dlatego niektórzy walczą o ocalenie gleby,
35
00:02:09,462 --> 00:02:12,507
licząc, że gleba może…
36
00:02:15,260 --> 00:02:16,302
ocalić nas.
37
00:02:29,440 --> 00:02:31,317
Jestem agronomem.
38
00:02:33,153 --> 00:02:38,992
Odwiedziłem każdy stan USA,
od Alaski po Portoryko i Hawaje.
39
00:02:40,076 --> 00:02:41,703
Proszono mnie o wykłady
40
00:02:42,328 --> 00:02:44,622
w Europie i Australii.
41
00:02:44,706 --> 00:02:46,124
Ale nie miałem czasu.
42
00:02:47,834 --> 00:02:50,920
Dobrą glebą naprawimy wiele problemów.
43
00:02:51,004 --> 00:02:52,505
SPOTKANIE AGROEKOLOGICZNE
44
00:02:52,589 --> 00:02:54,924
Zdrowy grunt to zdrowa roślina.
45
00:02:55,008 --> 00:02:58,595
Zdrowa roślina to zdrowe zwierzęta,
człowiek, woda,
46
00:02:59,679 --> 00:03:00,847
zdrowy klimat.
47
00:03:02,849 --> 00:03:04,350
O to tu chodzi.
48
00:03:04,434 --> 00:03:06,227
Nauka o działaniu gleby
49
00:03:06,311 --> 00:03:09,397
i uprawie ziemi w sposób zgodny z naturą.
50
00:03:10,231 --> 00:03:13,818
Moja robota to zasianie ziarna.
51
00:03:13,902 --> 00:03:17,614
Im bliżej sposobów naturalnych,
tym mniej potrzebujecie środków
52
00:03:17,697 --> 00:03:19,699
i tym więcej zarabiacie.
53
00:03:20,366 --> 00:03:21,492
To moje powołanie.
54
00:03:22,368 --> 00:03:23,786
Po prostu.
55
00:03:23,870 --> 00:03:25,371
To może być akurat…
56
00:03:25,997 --> 00:03:27,999
Mieszkałem w pięciu stanach.
57
00:03:28,625 --> 00:03:31,169
Wszędzie mamy ten sam problem.
58
00:03:32,337 --> 00:03:33,546
Olbrzymia erozja.
59
00:03:39,510 --> 00:03:41,888
Erozja to zamiana gleby w zwykłą ziemię.
60
00:03:47,352 --> 00:03:51,314
Gwałtowna erozja zaczęła się dawno temu,
gdy ludzie odkryli pług.
61
00:03:52,941 --> 00:03:56,736
Celem orki pługiem jest rozbicie gleby,
żeby wysiać ziarno.
62
00:03:58,863 --> 00:04:02,158
W epoce brązu rozległe tereny wokół miast
63
00:04:02,242 --> 00:04:04,535
zostały zaorane pod uprawę zbóż.
64
00:04:07,538 --> 00:04:11,459
Ale z powodu erozji gleb
niegdyś wielkie imperia…
65
00:04:12,627 --> 00:04:14,128
obróciły się w pył.
66
00:04:17,674 --> 00:04:22,512
Ale nie musimy patrzeć tysiące lat wstecz,
by dostrzec niebezpieczeństwa erozji.
67
00:04:25,098 --> 00:04:27,767
W latach 30. XX wieku Ameryka doświadczyła
68
00:04:27,850 --> 00:04:31,688
największej katastrofy ekologicznej
spowodowanej przez człowieka.
69
00:04:34,274 --> 00:04:35,400
Nazwano ją
70
00:04:36,567 --> 00:04:37,652
Dust Bowl.
71
00:04:39,487 --> 00:04:44,575
Głównym powodem było zaoranie
niegdyś żyznych równin Środkowego Zachodu
72
00:04:45,159 --> 00:04:47,370
i odsłonięcie gleby.
73
00:04:50,039 --> 00:04:51,666
Do końca 1934 r.
74
00:04:51,749 --> 00:04:56,296
trwale uszkodzonych zostało
ponad 80 milionów hektarów ziemi uprawnej.
75
00:04:58,298 --> 00:05:00,008
Podczas kampanii objazdowej
76
00:05:00,591 --> 00:05:02,635
prezydent Franklin D. Roosevelt
77
00:05:02,719 --> 00:05:05,722
na własne oczy zobaczył dewastację ziemi.
78
00:05:06,931 --> 00:05:13,271
W odpowiedzi, by uratować ziemię,
utworzył Służbę Ochrony Gleby.
79
00:05:15,481 --> 00:05:16,858
To, co widziałem,
80
00:05:18,067 --> 00:05:19,402
utwierdza mnie
81
00:05:20,528 --> 00:05:23,323
w przekonaniu,
które mam od dłuższego czasu,
82
00:05:24,532 --> 00:05:27,452
że uda nam się rozwiązać ten problem.
83
00:05:27,535 --> 00:05:34,125
Chodzi o wypracowanie
planu współpracy z naturą,
84
00:05:34,959 --> 00:05:38,046
zamiast robić to, co w przeszłości,
85
00:05:38,129 --> 00:05:39,797
czyli wadzeniu się z nią.
86
00:05:48,014 --> 00:05:51,934
Nadal orze się ziemię.
87
00:05:54,520 --> 00:05:58,483
I nadal istnieje Służba Ochrony Gleby
Franklina D. Roosevelta.
88
00:06:00,276 --> 00:06:03,237
Została ona włączona
do Departamentu Rolnictwa USA
89
00:06:03,988 --> 00:06:08,076
i nazywa się teraz
Służba Ochrony Zasobów Naturalnych,
90
00:06:08,159 --> 00:06:09,994
w skrócie NRCS.
91
00:06:10,661 --> 00:06:15,083
Chcemy, żeby woda
odparowywała przez żywą roślinę.
92
00:06:15,166 --> 00:06:18,586
Obecnie przedstawiciele NRCS, jak Ray,
93
00:06:18,669 --> 00:06:21,005
namawiają rolników do redukcji orki…
94
00:06:21,089 --> 00:06:25,426
To są pory glebowe,
w których żyją mikroorganizmy.
95
00:06:25,510 --> 00:06:27,345
…i ograniczenia rozpylania
96
00:06:27,428 --> 00:06:30,014
chemii przemysłowej, która niszczy glebę.
97
00:06:30,098 --> 00:06:33,768
Orka to najbardziej inwazyjna rzecz
w nowoczesnym rolnictwie.
98
00:06:33,851 --> 00:06:35,228
To nie przyjaciółka.
99
00:06:38,606 --> 00:06:39,982
Przekaz jest prosty.
100
00:06:42,443 --> 00:06:43,861
Ale dotarcie z nim…
101
00:06:44,779 --> 00:06:46,447
trudne.
102
00:06:48,324 --> 00:06:49,659
To kwestia społeczna.
103
00:06:50,535 --> 00:06:52,203
Mamy problem z edukacją.
104
00:06:52,829 --> 00:06:56,916
Póki tego nie naprawimy,
nie rozwiążemy problemów ekologicznych.
105
00:06:56,999 --> 00:06:59,794
Od 31 lat pracuję w NRCS.
106
00:06:59,877 --> 00:07:02,797
Uczyłem w całym kraju
i zdumiewało mnie jedno.
107
00:07:02,880 --> 00:07:07,802
Nasi producenci rolni nie wiedzą,
jak działa gleba.
108
00:07:09,137 --> 00:07:11,389
Nie rozumieją głównych zasad ekologii.
109
00:07:12,056 --> 00:07:13,724
Wszystko działa na węglu.
110
00:07:15,560 --> 00:07:19,105
Jesteśmy zbudowani z węgla.
Mikroorganizmy działają na węglu.
111
00:07:19,188 --> 00:07:21,899
Węgiel to silnik.
112
00:07:21,983 --> 00:07:23,818
On napędza system.
113
00:07:25,611 --> 00:07:28,948
Ale jeśli chodzi o rolę węgla
w naszym świecie…
114
00:07:29,031 --> 00:07:31,659
mamy trochę zamieszania.
115
00:07:34,120 --> 00:07:36,998
Dwutlenek węgla to gaz.
116
00:07:37,081 --> 00:07:38,249
Wydychamy go,
117
00:07:39,167 --> 00:07:40,793
a rośliny go wchłaniają.
118
00:07:43,963 --> 00:07:47,800
Tworzymy też dwutlenek węgla,
spalając paliwa kopalne.
119
00:07:48,468 --> 00:07:49,927
Ale węgiel nie jest zły.
120
00:07:51,095 --> 00:07:53,556
To podstawa życia na Ziemi.
121
00:07:54,724 --> 00:07:57,643
Walczymy teraz z węglem.
122
00:07:57,727 --> 00:07:59,020
Węgiel jest zły.
123
00:07:59,103 --> 00:08:00,980
Myślę, że to stracona szansa.
124
00:08:01,063 --> 00:08:02,315
Węgiel jest dobry.
125
00:08:02,899 --> 00:08:04,025
Jesteśmy węglem.
126
00:08:04,108 --> 00:08:08,613
Jestem zbudowany w 16% z węgla,
pochodzącego z jedzenia roślinności
127
00:08:08,696 --> 00:08:10,781
lub rzeczy, które jadły roślinność.
128
00:08:11,365 --> 00:08:13,576
Rośliny korzystają z energii światła
129
00:08:13,659 --> 00:08:16,412
i pobierają dwutlenek węgla z atmosfery,
130
00:08:16,496 --> 00:08:18,372
zamieniając go w paliwo
131
00:08:18,456 --> 00:08:19,832
i w ten sposób rosnąc.
132
00:08:23,252 --> 00:08:28,549
Ale 40% paliwa
rośliny wysyłają do korzeni.
133
00:08:29,634 --> 00:08:34,180
Strategicznie wypuszczają paliwo
mikroorganizmom glebowym.
134
00:08:34,847 --> 00:08:37,683
Rośliny żywią mikroorganizmy węglem,
135
00:08:37,767 --> 00:08:42,438
a mikroby dostarczają roślinom
substancje odżywcze.
136
00:08:42,522 --> 00:08:44,690
W trakcie tego wszystkiego
137
00:08:44,774 --> 00:08:49,904
mikroorganizmy glebowe
z paliwa węglowego tworzą węglowy klej.
138
00:08:50,571 --> 00:08:52,198
Tworzą siedliska w ziemi,
139
00:08:52,281 --> 00:08:56,494
małe kieszenie, przez które kontrolują
przepływ powietrza i wody.
140
00:08:56,577 --> 00:08:59,997
To jeden ze sposobów,
w jaki węgiel wiąże się w glebie.
141
00:09:01,499 --> 00:09:04,460
Innymi słowy, gleba ma wyjątkową zdolność
142
00:09:04,544 --> 00:09:07,797
do wychwytywania
dwutlenku węgla z atmosfery.
143
00:09:09,257 --> 00:09:10,716
To poważna sprawa.
144
00:09:12,218 --> 00:09:18,224
A co jeszcze bardziej niesamowite,
gleba zawiera całe bogactwo życia.
145
00:09:19,225 --> 00:09:23,229
Tyle studiowałem,
miałem zajęcia z gleby i nie wiedziałem.
146
00:09:23,312 --> 00:09:26,274
Naprawdę nie wiedziałem, jak działa gleba.
147
00:09:27,108 --> 00:09:28,109
Ona żyje.
148
00:09:35,533 --> 00:09:38,160
W każdej garści zdrowej gleby
149
00:09:38,244 --> 00:09:41,914
jest więcej istot niż liczba ludzi,
którzy kiedykolwiek żyli.
150
00:09:50,172 --> 00:09:55,678
Organizmy te przetwarzają
materię organiczną znajdującą się w glebie
151
00:09:55,761 --> 00:09:59,307
i zmieniają składniki odżywcze
w postać potrzebną roślinom.
152
00:09:59,390 --> 00:10:02,935
Jeśli porównać różnorodność
mikrobiologiczną gleby
153
00:10:03,019 --> 00:10:07,064
z różnorodnością mikrobiologiczną
w organizmie człowieka,
154
00:10:07,148 --> 00:10:11,027
to w ciele mamy więcej komórek bakterii
niż komórek ludzkich.
155
00:10:11,777 --> 00:10:16,866
W 1% jesteśmy ludźmi, a w 99% mikrobami.
156
00:10:16,949 --> 00:10:18,034
Taka jest prawda.
157
00:10:19,660 --> 00:10:21,203
Jedzenie, które spożywamy,
158
00:10:21,495 --> 00:10:25,708
żujemy i rozkładamy
159
00:10:25,791 --> 00:10:29,545
na małe kawałeczki,
wchłaniane przez bakterie naszego brzucha.
160
00:10:30,504 --> 00:10:34,759
Powiedzmy, kiedy jesz jarmuż,
161
00:10:34,842 --> 00:10:36,761
twoje ciało nie spożywa jarmużu.
162
00:10:37,386 --> 00:10:39,055
Spożywają go bakterie.
163
00:10:40,931 --> 00:10:45,603
Żywisz się tym,
co bakterie przetworzyły i wydaliły
164
00:10:45,686 --> 00:10:47,355
po konsumpcji tego jarmużu.
165
00:10:48,314 --> 00:10:50,399
Klucz do zdrowia to jedzenie ziemi.
166
00:10:51,567 --> 00:10:54,236
Czyli musimy jeść to,
167
00:10:54,320 --> 00:10:56,989
co z ziemi trafia do roślin.
168
00:10:57,073 --> 00:10:58,908
Spożywamy je, co służy zdrowiu.
169
00:11:04,163 --> 00:11:07,083
Mój mąż jest zawodowym sportowcem,
170
00:11:07,166 --> 00:11:09,627
więc chce dostarczać organizmowi
171
00:11:09,710 --> 00:11:13,631
najlepsze składniki odżywcze do wysiłku.
172
00:11:18,427 --> 00:11:21,555
Przez cały sezon moje ciało tak obrywa,
173
00:11:21,639 --> 00:11:24,100
że nie chcę dodawać do tego jedzenia,
174
00:11:24,183 --> 00:11:26,644
którego nie będę mógł odpowiednio strawić
175
00:11:26,727 --> 00:11:29,647
i które nie da mi
potrzebnych wartości odżywczych,
176
00:11:29,730 --> 00:11:33,192
żeby moje ciało
zregenerowało się tak, jak trzeba.
177
00:11:37,154 --> 00:11:39,573
Jakość ziemi jest bardzo ważna,
178
00:11:40,574 --> 00:11:43,577
bo to podstawa
dla jedzenia wysokiej jakości.
179
00:11:43,661 --> 00:11:45,579
Jedzenie wysokiej jakości
180
00:11:45,663 --> 00:11:47,164
zapewnia zdrowie.
181
00:11:47,707 --> 00:11:50,084
Wszystko pochodzi od Matki Ziemi.
182
00:11:51,502 --> 00:11:55,047
Zdrowie nasze i naszej planety
są połączone.
183
00:12:00,136 --> 00:12:01,887
Wybranie zdrowej żywności
184
00:12:01,971 --> 00:12:03,931
zapewni nam wzajemność.
185
00:12:05,683 --> 00:12:09,729
Poczujemy się lepiej, będziemy zdrowsi,
ale i Ziemia będzie zdrowsza.
186
00:12:12,565 --> 00:12:16,402
Dbanie o mikroby w glebie
ma kluczowe znaczenie dla zdrowia ludzi.
187
00:12:17,695 --> 00:12:20,448
Ale opryski toksycznymi chemikaliami…
188
00:12:21,449 --> 00:12:23,409
robią coś innego.
189
00:12:25,536 --> 00:12:30,583
Wszystkie gleby, na których stosuje się
konwencjonalne rolnictwo chemiczne,
190
00:12:30,666 --> 00:12:34,587
są prawie całkowicie pozbawione
mikroorganizmów.
191
00:12:40,509 --> 00:12:42,803
Oprysk gleby toksycznymi chemikaliami
192
00:12:42,887 --> 00:12:46,182
zabija mikroorganizmy,
które są nam potrzebne do zdrowia
193
00:12:47,099 --> 00:12:49,643
i które pobierają węgiel z atmosfery.
194
00:12:51,187 --> 00:12:54,190
Im więcej orki,
tym gleba staje się słabsza
195
00:12:54,940 --> 00:12:58,486
i rolnicy częściej czują się
zmuszeni do oprysków.
196
00:13:02,281 --> 00:13:05,743
To błędne koło rolnictwa przemysłowego,
197
00:13:07,495 --> 00:13:11,373
które powstało w wyniku wojny.
198
00:13:16,504 --> 00:13:20,549
Korzenie rolnictwa przemysłowego
sięgają niemieckiego naukowca,
199
00:13:20,633 --> 00:13:21,884
Fritza Habera.
200
00:13:25,095 --> 00:13:29,934
Haber opracował metodę produkcji
syntetycznego nawozu azotowego,
201
00:13:30,017 --> 00:13:31,936
podnoszącego produkcję żywności.
202
00:13:33,062 --> 00:13:35,064
Innym jego przełomowym odkryciem
203
00:13:35,147 --> 00:13:39,443
było stworzenie trucizn
zwanych pestycydami.
204
00:13:41,403 --> 00:13:45,658
Haber użył pestycydów
jako pierwszą w historii broń chemiczną.
205
00:13:49,578 --> 00:13:53,833
Potem opracował truciznę
stosowaną w komorach gazowych Holokaustu.
206
00:13:59,630 --> 00:14:02,383
Po wojnie amerykańskie firmy chemiczne
207
00:14:02,466 --> 00:14:05,010
sprowadziły trucizny Habera do Ameryki
208
00:14:05,678 --> 00:14:11,976
i przemianowały toksyczne chemikalia
na pestycydy dla amerykańskich farm.
209
00:14:13,936 --> 00:14:17,356
Firma Dow zamierza pokazać
efektywność swoich pestycydów
210
00:14:17,439 --> 00:14:19,191
w całym kraju.
211
00:14:20,943 --> 00:14:23,737
Gdy skończyła się wojna,
212
00:14:23,821 --> 00:14:28,409
cała energia,
skierowana na walkę z wrogami na świecie,
213
00:14:28,492 --> 00:14:31,579
przeszła na walkę z wrogami na farmie.
214
00:14:33,455 --> 00:14:37,167
Nagle pojawił się nawóz chemiczny, azot,
215
00:14:37,251 --> 00:14:39,587
i rolnicy mogli go stosować na polach.
216
00:14:41,171 --> 00:14:43,132
Nawet jeśli nie dbali o glebę,
217
00:14:43,215 --> 00:14:45,593
przez jakiś czas mogli mieć dobre plony.
218
00:14:46,886 --> 00:14:49,471
Wszystkie te innowacje z czasów wojny
219
00:14:49,555 --> 00:14:53,267
stworzyły najpotężniejszy system
przemysłowej produkcji żywności
220
00:14:54,768 --> 00:14:56,478
w dziejach.
221
00:15:06,655 --> 00:15:10,576
Stworzyliśmy infrastrukturę
wokół jednego typu przemysłu.
222
00:15:11,619 --> 00:15:15,456
Potem oddzieliliśmy
produkcję zwierzęcą od roślinnej.
223
00:15:15,539 --> 00:15:18,459
Mamy ludzi znających się na hodowli żywca
224
00:15:18,542 --> 00:15:21,128
oraz innych, biegłych w uprawie,
225
00:15:21,211 --> 00:15:22,880
i rozdzielamy te obozy.
226
00:15:25,007 --> 00:15:31,180
To wprowadziło wielką, filozoficzną zmianę
w podejściu do rolnictwa.
227
00:15:31,263 --> 00:15:35,100
Zamiast zrozumieć
i uszanować naturalne procesy,
228
00:15:35,184 --> 00:15:39,521
mogliśmy rozpylić tę chemię,
i to coraz więcej.
229
00:15:39,605 --> 00:15:42,191
Zużycie coraz bardziej rosło.
230
00:15:43,609 --> 00:15:48,948
Do produkcji worka zboża
potrzeba obecnie więcej azotu,
231
00:15:49,031 --> 00:15:50,866
niż było potrzebne w 1960 r.
232
00:15:51,867 --> 00:15:55,496
Nawozy sztuczne maskują problem
zdegradowanych gleb.
233
00:15:56,956 --> 00:15:59,124
Nowoczesne rolnictwo nie zakłada
234
00:15:59,792 --> 00:16:01,293
poprawy jakości gleby.
235
00:16:04,588 --> 00:16:07,883
Najczęściej uprawia się
rośliny modyfikowane genetycznie,
236
00:16:07,967 --> 00:16:11,095
które wytrzymują opryski
toksycznymi pestycydami.
237
00:16:12,763 --> 00:16:17,184
Przykładowo najpopularniejsza obecnie
roślina w USA, kukurydza,
238
00:16:17,267 --> 00:16:21,188
jest niemal w całości
opryskiwana glifosatem,
239
00:16:21,271 --> 00:16:22,398
GLIFOSAT
240
00:16:22,481 --> 00:16:26,151
substancją podejrzaną o wywoływanie raka,
stosowaną tak często,
241
00:16:27,111 --> 00:16:28,654
że dostała się…
242
00:16:29,405 --> 00:16:31,031
do wody pitnej.
243
00:16:33,534 --> 00:16:35,744
Te substancje,
244
00:16:35,828 --> 00:16:39,665
które od początku
uważano za niebezpieczne,
245
00:16:39,748 --> 00:16:44,461
są obecnie stosowane
w stopniu niewyobrażalnym
246
00:16:44,545 --> 00:16:45,796
dwadzieścia lat temu.
247
00:16:47,214 --> 00:16:50,134
Co roku na każdego żyjącego Amerykanina
248
00:16:50,217 --> 00:16:54,513
przypada ponad 1,3 kg oprysków
toksycznych substancji na żywność
249
00:16:54,596 --> 00:16:56,098
rosnącą na farmach w USA.
250
00:16:58,434 --> 00:17:00,978
Przedostają się do gleby i wody,
251
00:17:01,061 --> 00:17:02,187
do naszych ciał.
252
00:17:02,271 --> 00:17:04,189
Nie chodzi tylko o jedzenie.
253
00:17:04,732 --> 00:17:05,941
Są wszędzie.
254
00:17:06,025 --> 00:17:07,985
TOKSYCZNE ZAGROŻENIE?
255
00:17:08,068 --> 00:17:12,197
Większość przemysłowych
pestycydów i herbicydów
256
00:17:12,281 --> 00:17:16,201
przenosi się bezpośrednio z mlekiem
do ciał dzieci.
257
00:17:19,038 --> 00:17:22,624
Istnieje ponad 200 zrecenzowanych badań,
258
00:17:22,708 --> 00:17:26,378
które wiążą opryski tymi substancjami
259
00:17:26,462 --> 00:17:28,964
z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej,
260
00:17:29,423 --> 00:17:32,634
rakiem i wadami wrodzonymi u dzieci.
261
00:17:35,888 --> 00:17:40,100
Dlatego sądy zaczęły przyznawać
miliardowe odszkodowania
262
00:17:40,184 --> 00:17:43,896
ludziom, u których po użyciu glifosatu
rozwinął się rak.
263
00:17:46,023 --> 00:17:50,235
Wiemy na przykład, że glifosat,
znany jako Roundup,
264
00:17:50,319 --> 00:17:52,821
wpływa na florę bakteryjną,
265
00:17:52,905 --> 00:17:56,366
co może prowadzić
do zaburzeń chorobotwórczych,
266
00:17:56,450 --> 00:17:57,785
w tym raka.
267
00:17:59,912 --> 00:18:02,748
Chemikalia te wywołują choroby,
268
00:18:02,831 --> 00:18:07,377
ponieważ równie skutecznie zabijają
mikroorganizmy w glebie,
269
00:18:08,504 --> 00:18:11,673
co w naszych ciałach.
270
00:18:12,883 --> 00:18:14,676
Zawsze powtarzam,
271
00:18:14,760 --> 00:18:17,137
że ciało poradzi sobie z ostrym stresem,
272
00:18:17,721 --> 00:18:19,890
ale nie ze stresem chronicznym.
273
00:18:20,599 --> 00:18:22,434
Ekosystem glebowy jest podobny.
274
00:18:23,227 --> 00:18:25,771
Jeśli ciągle ładujesz
fungicydy, herbicydy,
275
00:18:25,854 --> 00:18:28,357
insektycydy, wykonujesz orkę…
276
00:18:29,149 --> 00:18:30,567
Chroniczny stres.
277
00:18:31,276 --> 00:18:33,028
Gleba przestaje działać.
278
00:18:41,954 --> 00:18:46,667
Odkąd w latach 70. XX w. na całym świecie
zwiększono zużycie chemii w rolnictwie,
279
00:18:47,501 --> 00:18:51,463
straciliśmy jedną trzecią
poziomu próchniczego Ziemi.
280
00:18:53,132 --> 00:18:56,885
Ale rolnictwo przemysłowe
szkodzi nie tylko glebie.
281
00:18:57,761 --> 00:19:00,722
Wpływa też na coś większego.
282
00:19:07,146 --> 00:19:08,188
Oto
283
00:19:09,606 --> 00:19:10,607
potężne
284
00:19:11,692 --> 00:19:12,776
tsunami,
285
00:19:14,361 --> 00:19:17,406
bezprzykładna burza, zbliża się ku nam.
286
00:19:19,116 --> 00:19:21,910
Ale paliwa kopalne, jak węgiel i gaz,
287
00:19:21,994 --> 00:19:26,582
nie są jedyną przyczyną
zmian klimatycznych.
288
00:19:27,416 --> 00:19:30,502
Ponieważ losy wody i dwutlenku węgla
289
00:19:31,295 --> 00:19:38,093
powiązane są z materią organiczną gleby,
niszcząc ją, uwalniamy dwutlenek węgla,
290
00:19:38,177 --> 00:19:40,262
który wraca do atmosfery.
291
00:19:45,309 --> 00:19:48,937
Zdrowa gleba
pochłania wodę i dwutlenek węgla.
292
00:19:50,230 --> 00:19:55,986
Ale gdy niszczy się glebę,
uwalnia ona wodę i dwutlenek węgla.
293
00:19:58,071 --> 00:19:59,573
To wysusza glebę
294
00:19:59,656 --> 00:20:02,159
i zamienia ją w pył.
295
00:20:06,163 --> 00:20:08,540
Nazywa się to pustynnieniem.
296
00:20:10,959 --> 00:20:12,502
To, jak się z tym uporamy,
297
00:20:13,045 --> 00:20:16,340
może przesądzić o losie
nie tylko naszego klimatu.
298
00:20:19,843 --> 00:20:26,099
„Pustynnienie” to wymyślne słowo
na ziemię zmieniającą się w pustynię.
299
00:20:26,183 --> 00:20:31,021
Następuje to tylko wówczas,
gdy stworzymy zbyt dużo gołej ziemi.
300
00:20:38,779 --> 00:20:42,532
Gleba, rośliny i klimat
są ze sobą powiązane.
301
00:20:47,996 --> 00:20:49,539
Bez żywej rośliny
302
00:20:50,916 --> 00:20:53,543
będzie więcej parowania.
303
00:20:53,627 --> 00:20:56,421
Chcemy transpiracji,
304
00:20:57,005 --> 00:20:59,758
czyli wilgoci opuszczającej roślinę.
305
00:21:00,300 --> 00:21:01,343
W ten sposób
306
00:21:01,927 --> 00:21:03,553
zwiększa się wilgotność.
307
00:21:03,637 --> 00:21:06,723
Dzięki większej wilgotności
mamy więcej deszczu.
308
00:21:10,894 --> 00:21:15,274
Sześćdziesiąt procent opadów
pochodzi z oceanów.
309
00:21:15,899 --> 00:21:20,279
Ale wiele osób nie wie,
że 40% to małe obiegi wodne,
310
00:21:20,362 --> 00:21:23,699
w których woda
pochodzi ze źródeł śródlądowych
311
00:21:23,782 --> 00:21:26,410
TRANSPIRACJA Z ROŚLIN I DRZEW
312
00:21:26,493 --> 00:21:30,080
Zakłóciliśmy te małe obiegi wodne.
313
00:21:31,206 --> 00:21:35,460
Dzieje się tak, gdy zbyt dużo
ciepła jawnego uchodzi z gołej ziemi.
314
00:21:36,795 --> 00:21:39,923
Powstają ogromne wiry gorącego powietrza.
315
00:21:40,590 --> 00:21:45,053
Zamiast przyciągać deszcz,
odpychają chmury deszczowe.
316
00:21:47,222 --> 00:21:50,642
Weź kawałek gleby i go ogołoć.
317
00:21:50,767 --> 00:21:54,187
O świcie będzie chłodniejszy,
318
00:21:54,271 --> 00:21:56,565
a o wiele gorętszy w południe
319
00:21:57,190 --> 00:22:00,694
niż ten sam kawałek ziemi pokryty ściółką.
320
00:22:01,778 --> 00:22:04,614
Zmieniłeś mikroklimat.
321
00:22:05,240 --> 00:22:07,534
Jeśli zrobisz to samo
322
00:22:09,786 --> 00:22:13,123
na ponad połowie powierzchni Ziemi,
323
00:22:17,544 --> 00:22:20,047
zmienisz makroklimat.
324
00:22:28,513 --> 00:22:34,061
Pustynnienie gleb to palące zagrożenie
dla klimatu i naszego gatunku.
325
00:22:34,895 --> 00:22:38,315
Mam dla was bardzo prostą wiadomość.
326
00:22:39,149 --> 00:22:41,985
Około dwóch trzecich świata pustynnieje.
327
00:22:45,989 --> 00:22:49,076
W miarę jak gleba zmienia się w pył,
328
00:22:50,035 --> 00:22:53,997
każdego roku 40 milionów ludzi
zostaje zepchniętych ze swojej ziemi.
329
00:22:57,417 --> 00:23:01,630
Szacuje się, że do 2050 r. miliard ludzi
330
00:23:01,713 --> 00:23:05,133
zostanie uchodźcami z powodu pustynnienia.
331
00:23:08,887 --> 00:23:11,014
Ponad 20 cywilizacji
332
00:23:11,098 --> 00:23:13,141
ze wszystkich rejonów świata
333
00:23:13,225 --> 00:23:17,687
upadło przez rolnictwo
niszczące środowisko.
334
00:23:18,480 --> 00:23:20,816
Społeczeństwa nie poradziły sobie
335
00:23:20,899 --> 00:23:24,778
z pogarszającym się środowiskiem
i wzrostem populacji.
336
00:23:26,071 --> 00:23:28,156
To samo dzieje się na świecie dziś.
337
00:23:34,246 --> 00:23:36,623
Uboga ziemia to ubodzy ludzie.
338
00:23:38,959 --> 00:23:41,378
Ubodzy ludzie to rozkład społeczny.
339
00:23:44,256 --> 00:23:48,635
Uboga ziemia to częstsze powodzie i susze,
340
00:23:49,594 --> 00:23:53,723
masowa migracja międzypaństwowa
i do miast.
341
00:23:55,892 --> 00:23:59,354
Buduje to idealną bazę
pod rekrutację bojowników.
342
00:24:01,398 --> 00:24:02,399
Wiemy…
343
00:24:03,275 --> 00:24:08,029
obecnie, że to, jak wytwarzamy żywność,
344
00:24:08,113 --> 00:24:08,989
osłabia
345
00:24:10,115 --> 00:24:13,618
ekosystem, od którego jesteśmy zależni.
346
00:24:14,786 --> 00:24:19,166
Długofalowe rokowanie
na nasze przetrwanie na tej planecie,
347
00:24:19,708 --> 00:24:21,418
robiąc wszystko po staremu,
348
00:24:22,210 --> 00:24:23,670
jest bardzo mizerne.
349
00:24:30,469 --> 00:24:31,970
Według ONZ
350
00:24:32,053 --> 00:24:37,517
pozostała część poziomu próchniczego
zniknie w ciągu 60 lat.
351
00:24:40,228 --> 00:24:41,062
Innymi słowy,
352
00:24:41,813 --> 00:24:44,941
jeśli nie znajdziemy
sposobu na ocalenie gleb,
353
00:24:45,859 --> 00:24:48,612
zostało nam 60 zbiorów.
354
00:24:58,079 --> 00:25:01,958
Globalna skala problemów
może się wydawać nie do pokonania.
355
00:25:04,169 --> 00:25:06,838
Ale zawsze podczas walk nie do wygrania
356
00:25:07,964 --> 00:25:11,301
są tacy, którzy się nie poddają.
357
00:25:12,886 --> 00:25:14,763
Zobaczmy. Tak zróbmy.
358
00:25:15,263 --> 00:25:17,766
Dobrze. Zrobimy parę demonstracji.
359
00:25:34,449 --> 00:25:37,702
Mamy szczęście,
że jest dziś z nami Ray Archuleta.
360
00:25:37,786 --> 00:25:41,456
Ray, jak wiecie, cieszy się pewną sławą.
361
00:25:41,540 --> 00:25:44,084
Ma własny reality show.
362
00:25:46,586 --> 00:25:48,713
Oddam teraz głos Rayowi.
363
00:25:48,797 --> 00:25:51,591
- Ray, cieszymy się, że tu jesteś.
- Dziękuję.
364
00:25:53,510 --> 00:25:57,472
To model opracowany
przez superkomputer NASA.
365
00:25:58,265 --> 00:26:01,935
Czerwień i purpura to CO₂.
366
00:26:03,853 --> 00:26:06,064
Zwróćcie uwagę na daty.
367
00:26:07,107 --> 00:26:08,984
To jest luty.
368
00:26:11,069 --> 00:26:11,903
Marzec.
369
00:26:14,656 --> 00:26:17,117
Co robi się w marcu i kwietniu?
370
00:26:17,200 --> 00:26:20,996
Co robi się w nowoczesnym rolnictwie
w kwietniu?
371
00:26:22,789 --> 00:26:24,374
Orze się.
372
00:26:30,297 --> 00:26:32,799
Orzemy ziemię.
373
00:26:34,217 --> 00:26:37,470
Spójrzcie na te smugi CO₂.
374
00:26:38,847 --> 00:26:39,931
Spójrzcie na daty.
375
00:26:41,391 --> 00:26:42,225
Maj.
376
00:26:44,394 --> 00:26:48,815
A teraz zobaczmy, co się dzieje w czerwcu.
377
00:26:50,859 --> 00:26:52,944
Patrzcie, jak zmieniają się kolory.
378
00:26:54,321 --> 00:26:57,782
Panie i panowie, co się dzieje w czerwcu?
379
00:27:04,581 --> 00:27:07,042
Widzicie, jak silne są żywe rośliny?
380
00:27:07,584 --> 00:27:12,005
Co by było, gdyby wszystkie pola
i pastwiska były obsadzone?
381
00:27:12,589 --> 00:27:16,092
Planeta z pokrywą roślinną
to zdrowa planeta.
382
00:27:17,385 --> 00:27:20,221
Możemy rozwiązać
wiele problemów klimatycznych,
383
00:27:20,305 --> 00:27:23,391
wprowadzając dwutlenek węgla
do żywej rośliny
384
00:27:23,475 --> 00:27:25,852
i przez to do ziemi, gdzie być powinien.
385
00:27:31,941 --> 00:27:37,155
Ludzie wpływają na krajobraz
najbardziej przez rolnictwo.
386
00:27:39,616 --> 00:27:42,577
Za sprawą rolnictwa uwolniliśmy
387
00:27:43,119 --> 00:27:46,081
na przestrzeni wieków i tysiącleci
węgiel z ziemi
388
00:27:46,164 --> 00:27:50,669
i teraz jest on w atmosferze
jako spuścizna w postaci dwutlenku węgla.
389
00:27:52,671 --> 00:27:57,842
Wielu ludzi dołącza do dyskusji
o jakości gleby,
390
00:27:57,926 --> 00:28:01,513
bo dzięki temu ten węgiel wróci do ziemi.
391
00:28:02,472 --> 00:28:05,684
Po pierwsze ekolog i autor Drawdown,
392
00:28:05,767 --> 00:28:09,771
najbardziej kompleksowego planu
odwrócenia globalnego ocieplenia.
393
00:28:09,854 --> 00:28:11,398
Powitajmy Paula Hawkena.
394
00:28:11,940 --> 00:28:15,318
Opowiedz, czemu twój plan jest inny
i tak kompleksowy.
395
00:28:15,402 --> 00:28:17,987
Jest inny, bo jest pierwszy.
396
00:28:21,449 --> 00:28:25,704
Nie da się osiągnąć obsunięcia
bez biosekwestracji.
397
00:28:26,204 --> 00:28:27,622
Biosekwestracja
398
00:28:27,706 --> 00:28:29,666
to użycie roślin, drzew, bylin
399
00:28:31,167 --> 00:28:33,586
oraz technik wypasania i upraw
400
00:28:33,670 --> 00:28:37,340
do wychwytywania węgla
i składowania go w glebie,
401
00:28:38,133 --> 00:28:41,219
gdzie utrzyma się na dziesięciolecia,
a nawet wieki.
402
00:28:43,263 --> 00:28:45,056
Zmierzyliśmy i wymodelowaliśmy
403
00:28:45,140 --> 00:28:49,060
sto najistotniejszych rozwiązań
problemu globalnego ocieplenia.
404
00:28:50,019 --> 00:28:52,480
„Rozwiązań”, czyli rzeczy dostępnych.
405
00:28:52,564 --> 00:28:54,524
Wiemy, jak je wykonać i skalować.
406
00:28:55,150 --> 00:28:59,571
Jeśli przez 30 lat będziemy rygorystycznie
i rozsądnie rozszerzać działania,
407
00:28:59,654 --> 00:29:02,615
możemy odwrócić globalne ocieplenie.
408
00:29:05,201 --> 00:29:09,789
Kiedy opowiada się
o tej świetnej technologii,
409
00:29:09,873 --> 00:29:13,710
która istnieje od milionów lat
410
00:29:13,793 --> 00:29:16,337
i wychwytuje węgiel z atmosfery,
411
00:29:16,421 --> 00:29:18,423
składując go bezpiecznie w glebie,
412
00:29:18,506 --> 00:29:22,469
gdzie rośliny współpracują
z mikroorganizmami w glebie,
413
00:29:22,552 --> 00:29:23,803
to brzmi zbyt prosto.
414
00:29:26,514 --> 00:29:31,895
Umieszczenie węgla z atmosfery w glebie
może być prostym pomysłem,
415
00:29:32,896 --> 00:29:35,857
ale w skali globalnej wymaga…
416
00:29:36,649 --> 00:29:37,650
polityki.
417
00:29:38,193 --> 00:29:41,696
A gdy chodzi o politykę i zmiany klimatu,
418
00:29:41,780 --> 00:29:43,239
powiedzmy, że…
419
00:29:45,283 --> 00:29:46,659
robi się gorąco.
420
00:29:48,828 --> 00:29:53,249
PARYŻ
ŁUK TRIUMFALNY
421
00:29:53,333 --> 00:29:55,585
DZIEŃ DOBRY!
FRANCJA
422
00:29:55,668 --> 00:29:59,464
ONZ zorganizowała w 2015 r.
konferencję w sprawie zmian klimatu.
423
00:30:00,507 --> 00:30:02,550
Nazwano ją COP21.
424
00:30:02,634 --> 00:30:04,010
PÓŹNIEJ BĘDZIE ZA PÓŹNO
425
00:30:04,093 --> 00:30:09,474
Czterdzieści tysięcy delegatów
ze 196 krajów z całego świata
426
00:30:09,557 --> 00:30:11,100
spotkało się, by ustalić,
427
00:30:11,184 --> 00:30:13,520
jak zająć się zmianami klimatu.
428
00:30:17,106 --> 00:30:19,943
Odbywały się prezentacji i spotkania,
429
00:30:20,443 --> 00:30:21,486
wystąpienia
430
00:30:21,569 --> 00:30:23,822
i wystąpienia,
431
00:30:23,905 --> 00:30:26,032
i wystąpienia.
432
00:30:26,115 --> 00:30:28,159
Nazywam się Bunkin.
433
00:30:29,202 --> 00:30:31,120
Proszę dotknąć mojego ekranu.
434
00:30:34,249 --> 00:30:37,710
Była też jedna propozycja,
która dawała nadzieję,
435
00:30:37,794 --> 00:30:41,089
przedstawiona przez niego.
436
00:30:41,172 --> 00:30:43,424
MINISTER ROLNICTWA FRANCJI
437
00:30:46,594 --> 00:30:51,182
Pochodzę z regionu zwanego La Sarthe,
438
00:30:51,891 --> 00:30:55,186
z małej wioski z 256 mieszkańcami.
439
00:30:55,270 --> 00:30:58,398
Wszyscy byli związani
z gospodarstwami wiejskimi.
440
00:30:59,190 --> 00:31:00,400
Było wielu rolników.
441
00:31:00,483 --> 00:31:03,319
Od małego interesowałem się uprawą roli.
442
00:31:04,571 --> 00:31:07,782
FRANCUSKIE MINISTERSTWO ROLNICTWA,
ŻYWNOŚCI I LEŚNICTWA
443
00:31:07,866 --> 00:31:12,328
Francja utrzymuje największy instytut
ds. badań rolniczych w Europie.
444
00:31:13,246 --> 00:31:17,667
Nazywa się INRA
i bada gleby od ponad wieku.
445
00:31:17,750 --> 00:31:20,378
ZESPÓŁ NAUKOWY INRA
MINISTERSTWO ROLNICTWA
446
00:31:20,461 --> 00:31:25,091
W INRA opracowano program
nazwany „4 na 1000”.
447
00:31:25,967 --> 00:31:29,721
Chcą zwiększyć zawartość węgla w glebach
448
00:31:29,804 --> 00:31:33,016
o 0,4% rocznie.
449
00:31:33,850 --> 00:31:36,728
Wychwyci to tyle węgla,
450
00:31:36,811 --> 00:31:39,147
ile wynosi nasza emisja każdego roku.
451
00:31:45,945 --> 00:31:49,866
Środowisko glebowe może
utrzymać więcej węgla
452
00:31:49,949 --> 00:31:55,914
niż w sumie atmosfera
i rośliny żyjące na powierzchni.
453
00:31:56,789 --> 00:32:00,960
Jesteśmy w stanie magazynować
węgiel w glebie
454
00:32:01,044 --> 00:32:03,630
w stosunkowo krótkim okresie.
455
00:32:05,506 --> 00:32:08,134
Podstawowym narzędziem rolniczym
jest ziemia.
456
00:32:09,469 --> 00:32:12,972
Nie traktor ani kombajn,
457
00:32:13,056 --> 00:32:14,307
ani satelita.
458
00:32:14,390 --> 00:32:15,224
Gleba.
459
00:32:18,227 --> 00:32:19,270
Ważne jest,
460
00:32:21,147 --> 00:32:23,107
co wydarzy się po COP21 w Paryżu.
461
00:32:24,067 --> 00:32:27,695
Żeby wszyscy ci ludzie
zdali sobie sprawę z funkcji gleby
462
00:32:28,905 --> 00:32:31,741
i zrozumieli,
że węgiel można w niej składować,
463
00:32:32,659 --> 00:32:34,535
a potem
464
00:32:34,619 --> 00:32:39,415
żebyśmy wszyscy podjęli działania,
dzięki którym osiągniemy te cele.
465
00:32:44,754 --> 00:32:47,298
Na jednym ze spotkań COP21
466
00:32:47,382 --> 00:32:50,760
pan Le Foll, francuski minister rolnictwa,
467
00:32:50,843 --> 00:32:55,932
przedstawił pomysł,
który może zmienić świat.
468
00:33:00,269 --> 00:33:02,438
Szanowni państwo, drodzy koledzy…
469
00:33:02,522 --> 00:33:07,860
W całej ziemi rolnej,
ale i glebach leśnych,
470
00:33:07,944 --> 00:33:10,697
drzemią olbrzymie możliwości.
471
00:33:10,780 --> 00:33:15,076
To, że możemy wdrożyć realne rozwiązanie
472
00:33:15,159 --> 00:33:17,203
w walce ze zmianami klimatu,
473
00:33:17,286 --> 00:33:19,622
rozwiązanie, które jest ekwiwalentem
474
00:33:19,706 --> 00:33:23,376
ilości węgla produkowanego przez ludzkość…
To coś wielkiego.
475
00:33:24,502 --> 00:33:29,757
Cztery części na tysiąc to siła,
z którą razem nam się uda.
476
00:33:29,841 --> 00:33:30,675
Dziękuję.
477
00:33:34,637 --> 00:33:36,848
W czasie obrad „4 na 1000”
478
00:33:36,931 --> 00:33:40,518
przedstawiciele wielu krajów
zobowiązali się
479
00:33:40,601 --> 00:33:43,271
do ściągania węgla do gleby.
480
00:33:44,313 --> 00:33:46,733
Trzydzieści krajów z całego świata
481
00:33:46,816 --> 00:33:49,861
podpisuje się pod czymś, co moim zdaniem,
482
00:33:49,944 --> 00:33:54,323
będzie jedną z najważniejszych przemian
w rolnictwie.
483
00:33:54,407 --> 00:33:57,160
Żeby osiągnąć te 4 na 1000,
484
00:33:57,243 --> 00:34:00,913
musimy zmienić sposób,
w jaki pracujemy w rolnictwie.
485
00:34:01,581 --> 00:34:05,126
Praca w rolnictwie tak,
żeby wychwytywać węgiel,
486
00:34:05,209 --> 00:34:09,005
wymaga radykalnego ograniczenia
toksycznych pestycydów,
487
00:34:09,505 --> 00:34:12,592
GMO i syntetycznych związków chemicznych.
488
00:34:14,552 --> 00:34:17,680
Ale trzy kraje wytwarzające
najwięcej dwutlenku węgla
489
00:34:17,764 --> 00:34:22,852
i będące największymi producentami rolnymi
nie podpisały porozumienia.
490
00:34:23,561 --> 00:34:28,024
Przedstawiciele Indii, USA i Chin
się nie pojawili.
491
00:34:30,485 --> 00:34:34,197
Czy nie frustruje pana
brak Ameryki wśród sygnatariuszy?
492
00:34:34,781 --> 00:34:35,990
Tak, to frustrujące.
493
00:34:36,616 --> 00:34:40,578
Ponieważ po raz pierwszy
cały kraj, Francja,
494
00:34:40,661 --> 00:34:44,290
kraj mniejszy niż USA,
jednakże z dużym sektorem rolniczym,
495
00:34:44,373 --> 00:34:48,753
zaproponował globalną,
polityczną inicjatywę,
496
00:34:48,836 --> 00:34:53,007
która łączy walkę z globalnym ociepleniem
497
00:34:53,091 --> 00:34:54,842
ze zmianą pracy w rolnictwie.
498
00:34:54,926 --> 00:34:57,637
Ale jeśli chodzi o USA, to oni są w tyle.
499
00:35:00,181 --> 00:35:07,105
Po wszystkim Stany Zjednoczone ogłosiły,
że wycofują się z porozumienia paryskiego.
500
00:35:09,273 --> 00:35:12,735
Jeśli chcemy zrównoważyć klimat,
501
00:35:12,819 --> 00:35:15,738
musimy przejść na energię
ze źródeł odnawialnych.
502
00:35:16,614 --> 00:35:22,203
Ale to nie zmieni ogromnych ilości węgla,
który już uwolniliśmy do atmosfery.
503
00:35:25,456 --> 00:35:29,210
Od początku rewolucji przemysłowej
w połowie XVIII w.
504
00:35:29,293 --> 00:35:33,214
wpompowaliśmy około 1000 miliardów ton,
505
00:35:33,297 --> 00:35:35,133
czyli gigaton,
506
00:35:35,716 --> 00:35:38,803
dwutlenku węgla do atmosfery.
507
00:35:39,929 --> 00:35:43,141
To nasza spuścizna węglowa.
508
00:35:44,725 --> 00:35:49,063
Nawet jeśli powstrzymamy dziś
emisję gazów cieplarnianych,
509
00:35:49,730 --> 00:35:53,276
ta spuścizna wciąż będzie obecna.
510
00:35:54,110 --> 00:35:56,362
Ta spuścizna dwutlenku węgla
511
00:35:56,445 --> 00:36:01,284
będzie ocieplać atmosferę
przez dziesięciolecia, a nawet wieki.
512
00:36:01,367 --> 00:36:06,330
Więc jeśli rozmawiamy tylko
o ograniczeniu emisji,
513
00:36:06,414 --> 00:36:07,707
to jest to za mało.
514
00:36:09,667 --> 00:36:13,045
Jeśli samochody elektryczne
i panele słoneczne to za mało,
515
00:36:13,462 --> 00:36:14,881
to jakie mamy wyjście?
516
00:36:15,673 --> 00:36:18,759
Jedynym sensownym dla ludzkości celem
517
00:36:19,385 --> 00:36:20,469
jest obsunięcie,
518
00:36:21,262 --> 00:36:25,349
rokroczna redukcja węgla
w górnych częściach atmosfery.
519
00:36:26,809 --> 00:36:28,936
Wszystko inne to chaos klimatyczny.
520
00:36:30,396 --> 00:36:32,857
Chcąc osiągnąć obsunięcie,
521
00:36:33,524 --> 00:36:36,569
musimy podziękować Ziemi
522
00:36:37,153 --> 00:36:43,451
i zacząć uprawiać rośliny i drzewa
w zupełnie inny sposób.
523
00:36:45,453 --> 00:36:49,540
Po osiągnięciu obsunięcia
w ciągu 20 lat mamy ochłodzenie.
524
00:36:50,208 --> 00:36:51,500
Początek ochłodzenia.
525
00:36:53,211 --> 00:36:58,174
Zatem jeśli masz 20, 30 lat,
będziesz mógł powiedzieć,
526
00:36:58,257 --> 00:37:00,927
że uda się to nam w ciągu twojego życia.
527
00:37:04,055 --> 00:37:07,892
Innymi słowy, to, co naprawia gleby,
528
00:37:07,975 --> 00:37:10,144
naprawi też klimat.
529
00:37:13,648 --> 00:37:15,858
Aby ustabilizować klimat Ziemi,
530
00:37:15,942 --> 00:37:19,695
możemy użyć najpotężniejszych technologii
wychwytywania węgla:
531
00:37:21,239 --> 00:37:25,826
fotosyntezy roślin i organizmów glebowych.
532
00:37:26,577 --> 00:37:28,246
Istnieje rodzaj rolnictwa,
533
00:37:28,329 --> 00:37:31,290
który działa najlepiej
i pochłania najwięcej węgla,
534
00:37:31,958 --> 00:37:33,793
w oparciu o…
535
00:37:34,794 --> 00:37:35,836
regenerację,
536
00:37:36,712 --> 00:37:40,132
czyli naprawienie wyrządzonych szkód
537
00:37:41,050 --> 00:37:42,551
i poprawę sytuacji.
538
00:37:47,056 --> 00:37:49,642
Jesteśmy w lesie dającym żywność.
539
00:37:50,268 --> 00:37:51,894
To agroleśnictwo.
540
00:37:51,978 --> 00:37:52,812
KALIFORNIA
541
00:37:52,895 --> 00:37:55,273
Rolnictwo dzięki drzewom.
542
00:37:55,356 --> 00:37:56,774
Różnorodności drzew.
543
00:38:00,111 --> 00:38:01,362
Mam awokado,
544
00:38:01,445 --> 00:38:02,530
bananowca,
545
00:38:02,613 --> 00:38:03,739
drzewo figowe,
546
00:38:03,823 --> 00:38:04,991
kawowce.
547
00:38:07,243 --> 00:38:10,746
Zaczęliśmy od dużych upraw
jednego typu awokado,
548
00:38:10,830 --> 00:38:13,457
a teraz mamy jakieś 40 różnych owoców.
549
00:38:19,297 --> 00:38:22,967
Dzięki dywersyfikacji
zbiory mamy co miesiąc.
550
00:38:25,386 --> 00:38:29,640
Jeśli chcesz zrobić coś,
co mocno wpłynie na Matkę Ziemię,
551
00:38:29,724 --> 00:38:31,058
zasadź drzewo.
552
00:38:31,559 --> 00:38:34,687
Nie potrzeba hektarów,
żeby stworzyć taki leśny ogród.
553
00:38:34,770 --> 00:38:36,856
Wystarczy mniej niż ar.
554
00:38:39,734 --> 00:38:41,277
Zastanów się,
555
00:38:41,360 --> 00:38:44,280
co kupujesz codziennie
w sklepie spożywczym,
556
00:38:44,864 --> 00:38:48,117
i zamiast czekać,
aż przypłynie z drugiego końca świata,
557
00:38:48,200 --> 00:38:50,619
może posadzisz to na podwórku?
558
00:39:01,797 --> 00:39:05,801
Rolnictwo regeneracyjne
daje większe zbiory na hektar.
559
00:39:05,926 --> 00:39:08,763
Jest skalowalne na cały system rolniczy.
560
00:39:08,846 --> 00:39:09,847
A co więcej,
561
00:39:09,930 --> 00:39:13,809
już obecnie się je stosuje.
562
00:39:20,191 --> 00:39:21,192
Jestem ranczerem.
563
00:39:21,567 --> 00:39:25,112
Za takiego chcę się uważać. Za ranczera.
564
00:39:25,571 --> 00:39:28,741
Farmer uprawia rośliny.
565
00:39:28,824 --> 00:39:31,619
Ranczer hoduje zwierzęta.
566
00:39:32,411 --> 00:39:35,164
Chcę się uważać za ranczera, bo…
567
00:39:35,956 --> 00:39:39,877
Chodzi mi o żywe istoty
i uczestnictwo w żywym ekosystemie.
568
00:39:39,960 --> 00:39:43,672
I o to właśnie chodzi w mojej pracy,
o żywy ekosystem.
569
00:39:46,675 --> 00:39:48,928
Kupiliśmy to miejsce w 1991 roku.
570
00:39:49,011 --> 00:39:52,181
Przez pierwsze dwa lata
działałem tradycyjnie.
571
00:39:52,264 --> 00:39:54,100
Ciężka orka.
572
00:39:54,183 --> 00:39:56,018
Obfite użycie syntetyków.
573
00:39:57,561 --> 00:40:02,233
Nadszedł rok 1995, dzień przed tym,
jak zacząłem pracę na kombajnie,
574
00:40:02,316 --> 00:40:04,568
straciłem 100% upraw przez gradobicie.
575
00:40:04,652 --> 00:40:06,070
Zmiotło nas.
576
00:40:07,446 --> 00:40:09,407
Brak dochodu z upraw.
577
00:40:10,282 --> 00:40:13,285
Było ciężko, bo nie ubezpieczyliśmy upraw.
578
00:40:14,036 --> 00:40:18,207
W 1996 roku znowu straciliśmy
100% plonów przez grad.
579
00:40:18,833 --> 00:40:20,292
Rok 1997…
580
00:40:20,376 --> 00:40:23,421
MÓDLCIE SIĘ O DESZCZ!
581
00:40:23,504 --> 00:40:25,714
Wszystko uschło. Nikt nic nie zebrał.
582
00:40:25,798 --> 00:40:27,466
Mieliśmy poważną suszę.
583
00:40:28,801 --> 00:40:32,054
W 1998 roku straciliśmy
80% plonów przed grad.
584
00:40:32,138 --> 00:40:35,433
Przez cztery lata
nie mieliśmy zysków z upraw.
585
00:40:37,268 --> 00:40:40,646
Sąsiedzi zakładali się,
kto przejmie moją ziemię.
586
00:40:40,729 --> 00:40:42,690
Mieliśmy kłopoty finansowe
587
00:40:42,773 --> 00:40:45,943
i nie dostaliśmy pożyczek
na zakup środków produkcji.
588
00:40:46,485 --> 00:40:48,487
Najlepsze, co się mogło stać.
589
00:40:50,114 --> 00:40:51,407
Nie poddawałem się.
590
00:40:53,200 --> 00:40:55,119
Musiałem się skupić nad tym,
591
00:40:55,202 --> 00:40:58,289
jak mogę sprawić, żeby z farmy i rancza
592
00:40:58,372 --> 00:41:01,500
zebrać plony bez środków produkcji.
593
00:41:05,379 --> 00:41:10,384
Zacząłem więc badać ekosystemy glebowe.
594
00:41:10,968 --> 00:41:14,263
Cofnąłem się nawet
do dzienników Thomasa Jeffersona.
595
00:41:14,346 --> 00:41:17,516
Chciałem się dowiedzieć, jak to robiono
596
00:41:17,600 --> 00:41:19,852
przed użyciem syntetyków.
597
00:41:25,149 --> 00:41:27,693
Od wielu lat promujemy uprawę zerową.
598
00:41:27,776 --> 00:41:31,030
To znaczy kompletny brak orki.
599
00:41:31,113 --> 00:41:32,656
Sadzisz prosto w ziemię.
600
00:41:32,740 --> 00:41:34,658
To siewnik siewu bezpośredniego.
601
00:41:35,534 --> 00:41:39,205
Takie siewniki
są dostępne na całym świecie.
602
00:41:39,872 --> 00:41:43,167
To powiększy poziom próchniczy.
603
00:41:43,250 --> 00:41:46,170
Każdy sprzęt do orki ją zniszczy.
604
00:41:46,670 --> 00:41:47,922
To koło dogniatające.
605
00:41:48,005 --> 00:41:51,842
To trzyma resztki,
żeby ten dysk mógł je odciąć,
606
00:41:51,926 --> 00:41:53,677
robiąc małe nacięcie.
607
00:41:54,345 --> 00:41:58,724
Ziarno opada w zadanej ilości na hektar.
608
00:41:58,807 --> 00:42:00,309
To nadjeżdża
609
00:42:00,392 --> 00:42:03,771
i przenosi małą ilość ziemi nad ziarno.
610
00:42:03,854 --> 00:42:06,273
Trzymamy tę okrywę na powierzchni gleby,
611
00:42:06,357 --> 00:42:10,110
żeby chronić ją
przed erozją wiatrową i wodną.
612
00:42:10,194 --> 00:42:14,698
W ten sposób możemy uprawiać rośliny
przy mniejszej wilgotności.
613
00:42:18,202 --> 00:42:21,413
Deszcz padający na to wsiąknie w glebę.
614
00:42:21,497 --> 00:42:24,708
Deszcz padający na gołą ziemię spłynie
615
00:42:24,792 --> 00:42:27,127
i szybko odparuje.
616
00:42:29,713 --> 00:42:33,050
Nieorana gleba zatrzymuje więcej wody,
617
00:42:33,133 --> 00:42:35,344
zwiększając wzrost mikroorganizmów,
618
00:42:35,427 --> 00:42:40,724
co prowadzi do lepszego wzrostu roślin
i w konsekwencji do większych opadów.
619
00:42:42,643 --> 00:42:45,771
Oto pozytywny cykl regeneracji.
620
00:42:49,858 --> 00:42:53,779
Ziemia Gabe'a Browna
pobiera też więcej węgla z atmosfery.
621
00:42:55,489 --> 00:42:58,534
Każdy procent wzrostu
ilości materii organicznej
622
00:42:58,617 --> 00:43:03,205
oznacza, że hektar ziemi
pochłonie prawie 22,5 tony węgla więcej.
623
00:43:03,914 --> 00:43:05,249
To bardzo dużo.
624
00:43:06,292 --> 00:43:07,668
Ograniczmy orkę.
625
00:43:08,794 --> 00:43:10,296
Stosujmy uprawę okrywową.
626
00:43:11,213 --> 00:43:13,048
Niech cały czas coś tam rośnie.
627
00:43:13,132 --> 00:43:16,760
Nie możemy mieć okresów bez obsadzenia.
628
00:43:16,844 --> 00:43:21,056
Zacznijmy stosować te zasady,
żeby przywrócić cykl wodny.
629
00:43:21,140 --> 00:43:22,391
To da się naprawić.
630
00:43:28,147 --> 00:43:32,693
Jedziemy na pole
z międzyplonem kilku gatunków roślin.
631
00:43:36,488 --> 00:43:37,948
Celem uprawy okrywowej
632
00:43:38,032 --> 00:43:41,118
jest poprawa żywotności i działania gleby.
633
00:43:43,454 --> 00:43:46,832
Gdybym uprawiał tu monokulturę,
634
00:43:46,915 --> 00:43:50,586
mikroorganizmy gleby pobierałyby
tylko jeden typ eksudatu.
635
00:43:51,253 --> 00:43:53,130
Uprawiam tu 19 gatunków.
636
00:43:53,672 --> 00:43:55,799
Przyspieszamy czas biologiczny.
637
00:43:55,883 --> 00:44:02,389
Drobnoustroje gleby dostają
równowartość 19 lat tradycyjnej uprawy.
638
00:44:02,473 --> 00:44:03,724
Mnie zajmuje to rok.
639
00:44:05,267 --> 00:44:09,355
Ktoś może zapytać, jak na tym zarabiam.
640
00:44:15,444 --> 00:44:17,738
Nasze zwierzęta pasą się tu zimą,
641
00:44:18,364 --> 00:44:21,533
przyspieszając proces regeneracji gleby.
642
00:44:24,870 --> 00:44:31,794
Zwierzęta pasące się żywymi roślinami
są częścią cyklu węglowego.
643
00:44:36,507 --> 00:44:39,009
Tu, na północy Równin, gleby uformowały
644
00:44:39,093 --> 00:44:41,178
olbrzymie stada bizonów i łosi,
645
00:44:41,261 --> 00:44:43,097
płoszonych przez drapieżniki,
646
00:44:43,180 --> 00:44:48,102
pasących się i wdeptujących w ziemię
węgiel, czyli rośliny.
647
00:44:48,852 --> 00:44:50,771
Nie wracały nawet przez rok,
648
00:44:51,397 --> 00:44:53,065
co umożliwiało pełną odnowę.
649
00:44:54,650 --> 00:44:59,863
Nie tak dawno temu ponad 60 mln bizonów
przemierzało kontynent.
650
00:44:59,947 --> 00:45:02,616
PIERWOTNY TEREN MIGRACJI
BIZONA AMERYKAŃSKIEGO
651
00:45:05,035 --> 00:45:07,746
Próbując zagłodzić rdzennych Amerykanów,
652
00:45:07,830 --> 00:45:11,917
amerykańskie wojsko i firmy kolejowe
zabiły większość bizonów.
653
00:45:13,544 --> 00:45:16,505
Ubój przetrwało ledwie kilka tysięcy sztuk
654
00:45:16,588 --> 00:45:18,882
tych majestatycznych zwierząt.
655
00:45:24,930 --> 00:45:29,768
Tam, gdzie kiedyś wędrował bizon,
dziś rośnie przemysł rolniczy.
656
00:45:29,852 --> 00:45:32,271
Setki milionów hektarów upraw…
657
00:45:33,355 --> 00:45:34,857
by wyżywić zwierzęta
658
00:45:35,607 --> 00:45:39,778
zgromadzone w dużych zagrodach,
659
00:45:41,864 --> 00:45:46,952
gdzie produkują
olbrzymie ilości gazów cieplarnianych.
660
00:45:49,288 --> 00:45:54,543
Duże obory mają pozytywny wpływ
na ilość emitowanych gazów cieplarnianych.
661
00:45:56,044 --> 00:45:59,256
Mamy badanie, które wskazuje,
że w czasie wypasu
662
00:45:59,339 --> 00:46:00,632
gazy są wychwytywane.
663
00:46:01,633 --> 00:46:04,094
W pierwszej opcji mamy emisję,
664
00:46:04,178 --> 00:46:06,346
a w drugiej – wychwytywanie.
665
00:46:07,681 --> 00:46:10,225
Problemu nie stanowią zwierzęta.
666
00:46:11,435 --> 00:46:13,312
Problem w tym, gdzie one są.
667
00:46:16,190 --> 00:46:17,524
Krowy mogą być dobre.
668
00:46:19,234 --> 00:46:22,529
To jedno
z najbardziej kontrowersyjnych stwierdzeń…
669
00:46:24,656 --> 00:46:26,825
obecnie dla ludzkości.
670
00:46:29,161 --> 00:46:34,041
Pozwalanie bydłu na wędrówkę i wolny wypas
671
00:46:34,124 --> 00:46:37,211
może ożywić wystarczająco dużo obszaru,
672
00:46:37,294 --> 00:46:39,213
by wytworzyć ogromne obsunięcie.
673
00:46:40,506 --> 00:46:44,468
Dorastałem w delikatnym ekosystemie
południowo-wschodniej Luizjany.
674
00:46:45,803 --> 00:46:50,808
Ochrona przyrody była zawsze
istotną częścią mojego życia.
675
00:46:51,767 --> 00:46:55,145
Nie wiedziałem, że Ziemia pustynnieje.
676
00:46:58,899 --> 00:47:01,276
POZDROWIENIA Z ZIMBABWE
677
00:47:01,360 --> 00:47:04,279
Poleciałem spotkać Allana Savory'ego
w Zimbabwe.
678
00:47:05,989 --> 00:47:09,409
Miał pokazać różnicę między pustynnieniem
679
00:47:11,245 --> 00:47:12,162
a regeneracją.
680
00:47:13,080 --> 00:47:18,961
Ziemia, którą gospodarowano holistycznie
przez planowany wypas bydła,
681
00:47:19,044 --> 00:47:22,089
najmocniej oczernianego zwierzęcia
na świecie.
682
00:47:23,799 --> 00:47:26,343
Jesteśmy w Afryce i jedziemy przez pole,
683
00:47:28,220 --> 00:47:32,724
którym od dziewięciu lat
holistycznie gospodaruje Allan Savory,
684
00:47:33,725 --> 00:47:35,310
i to jest raj.
685
00:47:36,728 --> 00:47:38,105
Ale wysoka trawa.
686
00:47:40,607 --> 00:47:41,859
Użycie zwierząt
687
00:47:41,942 --> 00:47:45,237
do odwrócenia procesu pustynnienia
da się przenieść
688
00:47:45,320 --> 00:47:47,865
na około dwie trzecie powierzchni ziemi,
689
00:47:48,490 --> 00:47:50,158
więcej niż cokolwiek innego.
690
00:47:50,576 --> 00:47:54,705
Można to zrobić bardzo tanio.
691
00:48:02,421 --> 00:48:03,255
No i jesteśmy.
692
00:48:04,339 --> 00:48:05,841
Tak powinno być.
693
00:48:06,884 --> 00:48:09,970
Pracuje pan na tej ziemi
od ośmiu czy dziewięciu lat.
694
00:48:10,053 --> 00:48:14,266
Na początku
to była niemal kompletna pustynia.
695
00:48:15,017 --> 00:48:17,895
Używając kopytnych
hodowlanych roślinożerców,
696
00:48:18,437 --> 00:48:23,317
zamienił pan to, co widzieliśmy,
697
00:48:23,400 --> 00:48:25,193
- w to.
- Tak.
698
00:48:25,903 --> 00:48:28,488
Jak to się, kurde, stało?
699
00:48:36,330 --> 00:48:38,916
Łajno, mocz i kopyta zwierząt
700
00:48:38,999 --> 00:48:41,084
sprawiły, że trawa urosła.
701
00:48:42,252 --> 00:48:47,007
Zwierzęta nie spędzają na jednym hektarze
702
00:48:47,090 --> 00:48:49,301
- więcej niż trzy dni.
- Jasne.
703
00:48:49,384 --> 00:48:53,430
I wracają na dany obszar
po upływie sześciu do dziewięciu miesięcy.
704
00:48:53,513 --> 00:48:56,224
Rośliny nie są obciążone
nadmiernym wypasem.
705
00:48:57,100 --> 00:48:59,102
Każdego dnia w roku
706
00:48:59,186 --> 00:49:02,731
prawie nigdzie nie da się
dostrzec zwierząt.
707
00:49:03,315 --> 00:49:06,443
Będą one na obszarze mniejszym niż hektar.
708
00:49:06,526 --> 00:49:09,071
Musielibyśmy cię tam zabrać.
709
00:49:13,909 --> 00:49:19,498
W obliczu zmiany klimatu
wielu ludzi nie rozumie…
710
00:49:21,541 --> 00:49:22,918
że to pomaga.
711
00:49:23,001 --> 00:49:23,835
Że to…
712
00:49:24,252 --> 00:49:26,546
wychwytuje węgiel.
713
00:49:27,756 --> 00:49:32,427
Pobiera jedną rzecz,
której nie chcemy w powietrzu,
714
00:49:32,511 --> 00:49:33,720
zatrzymuje ją
715
00:49:34,763 --> 00:49:35,889
i tworzy tlen.
716
00:49:36,848 --> 00:49:39,685
Jeśli stworzymy trwałe użytki zielone,
717
00:49:39,768 --> 00:49:43,313
możemy ściągnąć
olbrzymie ilości węgla do gleby.
718
00:49:44,064 --> 00:49:47,651
Z grubsza dwie trzecie świata
to użytki zielone i sawanna,
719
00:49:47,734 --> 00:49:50,362
gdzie opady są zbyt małe,
720
00:49:50,445 --> 00:49:53,281
by utrzymać drzewa,
które osłoniłyby glebę.
721
00:49:53,365 --> 00:49:57,160
Zatem to trawa musi ustabilizować glebę.
722
00:49:58,704 --> 00:50:01,498
Tak właśnie powinien wyglądać świat.
723
00:50:01,581 --> 00:50:03,083
Tak powinno być w Afryce,
724
00:50:03,166 --> 00:50:05,585
w Ameryce Środkowej i Południowej,
725
00:50:05,669 --> 00:50:08,046
czy w Teksasie.
726
00:50:09,673 --> 00:50:10,841
Tak wygramy.
727
00:50:12,384 --> 00:50:14,302
Możemy przywrócić Ziemię
728
00:50:14,386 --> 00:50:17,973
do stanu rajskiego ogrodu,
którym kiedyś była,
729
00:50:18,056 --> 00:50:19,474
dzięki regeneracji.
730
00:50:22,269 --> 00:50:28,525
Umiejętnie wykorzystani roślinożercy
ściągną węgiel i odwrócą pustynnienie.
731
00:50:29,526 --> 00:50:31,653
Ale to działa nie tylko w Afryce,
732
00:50:32,904 --> 00:50:34,656
a na całym świecie.
733
00:50:40,287 --> 00:50:45,333
DOŚWIADCZ KALIFORNII
734
00:50:52,507 --> 00:50:55,302
Dzisiaj długie spodnie?
Będziecie jeździć konno?
735
00:50:55,385 --> 00:50:56,428
Tak.
736
00:50:57,095 --> 00:50:58,138
Dobrze.
737
00:51:17,824 --> 00:51:20,744
Wychowałam się na wsi w stanie Waszyngton,
738
00:51:21,495 --> 00:51:24,331
adoptował mnie członek starszyzny Lakotów.
739
00:51:24,414 --> 00:51:28,293
Codziennie byliśmy na łonie natury.
740
00:51:30,962 --> 00:51:35,383
Dowiedziałam się o permakulturze,
co mocno wpłynęło na moje życie.
741
00:51:36,176 --> 00:51:41,431
Dostrzegłam, że może istnieć
zrównoważone rolnictwo,
742
00:51:41,515 --> 00:51:45,185
które nie tylko karmi planetę,
743
00:51:45,268 --> 00:51:50,232
ale też nakarmi ludzi w taki sposób,
że się samo regeneruje
744
00:51:50,315 --> 00:51:51,900
i nie wyczerpuje zasobów.
745
00:51:53,819 --> 00:51:58,115
Holistyczni rolnicy,
jak Markegardowie, starannie planują,
746
00:51:58,198 --> 00:52:02,702
żeby ich krowy wychwytywały węgiel
i faktycznie regenerowały ziemię.
747
00:52:04,079 --> 00:52:08,291
To nasz plan wypasu i karta kontrolna.
748
00:52:08,375 --> 00:52:09,793
Dzięki nim wiemy,
749
00:52:09,876 --> 00:52:12,087
gdzie i kiedy wypasać.
750
00:52:16,591 --> 00:52:17,467
Cześć.
751
00:52:22,472 --> 00:52:25,016
Zobaczmy. Jest 22 lipca,
752
00:52:25,684 --> 00:52:29,396
więc były w G1,
753
00:52:29,479 --> 00:52:35,402
i przeniosą się tutaj.
754
00:52:44,244 --> 00:52:46,121
Wszystkie kwatery
755
00:52:46,204 --> 00:52:50,250
są naniesione na mapę, którą mam tutaj.
756
00:52:51,084 --> 00:52:55,964
To ogrodzone fragmenty,
na których jest bydło.
757
00:52:56,047 --> 00:52:58,383
Wiem, jakie są duże.
758
00:52:58,466 --> 00:53:03,638
Mogę nagrywać
obserwacje i gatunki w terenie.
759
00:53:05,765 --> 00:53:10,312
Gospodarujemy ponad 3200 hektarami
w rejonie zatoki San Francisco,
760
00:53:10,395 --> 00:53:13,273
więc jesteśmy w ciągłym ruchu.
761
00:53:18,945 --> 00:53:20,071
Nie nudzę się.
762
00:53:21,615 --> 00:53:22,991
Nigdy.
763
00:53:27,579 --> 00:53:30,707
Krowy nazywa się
mobilnymi zbiornikami mikrobów,
764
00:53:30,790 --> 00:53:35,170
ponieważ żwacz zasiedlają drobnoustroje
765
00:53:35,253 --> 00:53:37,923
odpowiedzialne za rozbicie włókien
z jedzenia.
766
00:53:38,006 --> 00:53:39,841
Więc kiedy krowa robi kupę,
767
00:53:39,925 --> 00:53:43,553
to jakby parujący kopiec mikroorganizmów
zrzucony na ziemię.
768
00:53:43,637 --> 00:53:47,349
To potężny dopalacz dla ziemi.
769
00:53:49,643 --> 00:53:51,895
Minęły trzy miesiące,
770
00:53:51,978 --> 00:53:54,648
od kiedy krowy były na tym pastwisku.
771
00:53:58,985 --> 00:54:02,447
Słyszeliście pęknięcie,
kiedy to wyrywałam?
772
00:54:02,530 --> 00:54:07,035
To odrywające się włośniki.
773
00:54:07,786 --> 00:54:14,751
Są tu olbrzymie ilości takich włośników,
łączących wzajemnie
774
00:54:14,834 --> 00:54:19,673
różne rodzaje traw i inne gatunki.
775
00:54:19,756 --> 00:54:23,343
Dzieje się to właśnie
przez włośniki i mykoryzę.
776
00:54:24,052 --> 00:54:26,179
Kiedy przyjdzie bydło,
777
00:54:27,013 --> 00:54:30,976
zje wierzchołki.
778
00:54:33,520 --> 00:54:38,275
Gdy trawa zostaje zjedzona,
779
00:54:38,358 --> 00:54:40,151
korzenie odpadają.
780
00:54:41,695 --> 00:54:43,613
A z czego zrobiony jest korzeń?
781
00:54:45,198 --> 00:54:46,032
Z węgla.
782
00:54:46,616 --> 00:54:50,745
Poprzez fotosyntezę
pobieramy węgiel z atmosfery
783
00:54:51,371 --> 00:54:52,580
do rośliny,
784
00:54:53,290 --> 00:54:56,126
przechodzi on przez nią
785
00:54:56,209 --> 00:54:59,170
do systemu korzeniowego,
786
00:54:59,254 --> 00:55:03,133
który obumiera
i zamienia węgiel w próchnicę,
787
00:55:05,302 --> 00:55:06,553
tak jak powinno być.
788
00:55:16,980 --> 00:55:20,984
Rolnictwo, którym się trudnimy,
789
00:55:21,067 --> 00:55:24,195
tworzy miliardy żyć,
790
00:55:25,697 --> 00:55:30,744
w postaci mikrobów glebowych, nicieni,
791
00:55:30,827 --> 00:55:33,163
ptaków.
792
00:55:33,246 --> 00:55:40,086
Dzika przyroda prosperuje
w tym typie rolnictwa,
793
00:55:41,421 --> 00:55:48,386
a zaorane pola uprawne
są pozbawione życia.
794
00:55:52,390 --> 00:55:57,312
Na znacznej większości
oranych terenów uprawnych rośnie jedno…
795
00:55:58,188 --> 00:55:59,564
karma zwierzęca.
796
00:56:01,066 --> 00:56:03,777
Kukurydza, soja i siano.
797
00:56:05,653 --> 00:56:08,990
Te uprawy i związane z nimi duże obory
798
00:56:09,074 --> 00:56:13,912
istnieją tylko dlatego,
że są dotowane z podatków.
799
00:56:15,622 --> 00:56:20,293
Rozmawiałem z grupą producentów
kukurydzy i soi z Missouri.
800
00:56:20,377 --> 00:56:24,923
Ktoś zapytał, czemu miałby uprawiać
coś innego niż kukurydzę i soję,
801
00:56:25,006 --> 00:56:28,093
skoro ma gwarancję zysku,
zanim wyjedzie w pole?
802
00:56:29,052 --> 00:56:31,596
Departament Rolnictwa Stanów Zjednoczonych
803
00:56:31,679 --> 00:56:35,058
poprzez Towarzystwo Kredytu Towarowego
804
00:56:35,141 --> 00:56:39,145
daje rolnikom gwarancje cen
na uprawę określonych roślin.
805
00:56:42,023 --> 00:56:47,404
Obecnie podatnicy dotują uprawy,
806
00:56:47,487 --> 00:56:51,366
którymi żywi się zwierzęta
w dużych zagrodach,
807
00:56:51,449 --> 00:56:53,952
wytwarzających gazy cieplarniane.
808
00:56:55,412 --> 00:56:56,287
Wynik?
809
00:56:57,205 --> 00:57:02,252
Ziemie jałowieją, a rolnicy biednieją.
810
00:57:02,877 --> 00:57:06,548
A potem pytam, ile by zarabiali
811
00:57:06,631 --> 00:57:09,676
bez rządowych dotacji.
812
00:57:09,759 --> 00:57:11,636
Znają odpowiedź.
813
00:57:11,719 --> 00:57:13,221
Nic by nie zarabiali.
814
00:57:14,139 --> 00:57:15,807
Odrzuciłem te programy.
815
00:57:15,890 --> 00:57:18,476
Opowiadam, że nie chcę być na zasiłku.
816
00:57:20,186 --> 00:57:26,234
Nawet z nasionami GMO,
opryskami i dotacjami
817
00:57:26,317 --> 00:57:29,821
większość rolników zarabia
tylko kilka dolarów z hektara.
818
00:57:30,864 --> 00:57:33,950
Mające 2000 hektarów ranczo Browna
819
00:57:34,033 --> 00:57:38,538
daje ponad 250 $ zysku z hektara na rok.
820
00:57:40,498 --> 00:57:45,128
Jeśli zbudujesz zdrowy ekosystem rolniczy,
będziesz odporny.
821
00:57:45,211 --> 00:57:46,629
Wyeliminujesz ryzyko.
822
00:57:47,255 --> 00:57:50,467
Tak, uprawiam kukurydzę.
Nie uprawiam soi, ale groszek.
823
00:57:51,718 --> 00:57:52,552
Dobre.
824
00:57:52,635 --> 00:57:56,973
Uprawiam też pszenicę, jęczmień,
owies, wykę, pszenżyto, lucernę,
825
00:57:57,056 --> 00:58:01,478
produkuję wołowinę, jagnięcinę,
wieprzowinę, miód, warzywa i inne.
826
00:58:01,561 --> 00:58:04,272
Nie obchodzi mnie cena kukurydzy czy soi,
827
00:58:04,355 --> 00:58:07,233
bo to mały ułamek mojej produkcji.
828
00:58:07,317 --> 00:58:10,695
Odporność wbudowałem w ekosystem.
829
00:58:13,198 --> 00:58:16,784
Większość ziemi,
na której gospodarują rolnicy,
830
00:58:16,868 --> 00:58:18,953
nie należy do rolnika.
831
00:58:20,663 --> 00:58:24,417
Sądzimy,
że gdy właściciele ziemscy dostrzegą
832
00:58:24,501 --> 00:58:27,462
długofalowe korzyści
z dbania o zdrowie gleby,
833
00:58:27,545 --> 00:58:31,007
zachęcą rolników,
by potraktowali to priorytetowo.
834
00:58:32,717 --> 00:58:35,553
Gdy rolnik zacznie dbać o zdrowie gleby
835
00:58:35,637 --> 00:58:39,098
i zobaczy korzyści finansowe,
nie wróci do starego modelu.
836
00:58:40,808 --> 00:58:43,394
Przechodząc na rolnictwo regeneracyjne,
837
00:58:43,478 --> 00:58:46,397
amerykańscy rolnicy
mogliby zwiększyć zyski
838
00:58:46,481 --> 00:58:50,360
o ponad 100 mld dolarów rocznie,
839
00:58:50,443 --> 00:58:53,112
co praktycznie zlikwidowałoby dotacje.
840
00:58:54,239 --> 00:58:55,865
Mamy swoje motto.
841
00:58:55,949 --> 00:58:58,368
Przelewy wolimy odbierać, a nie zlecać.
842
00:58:58,910 --> 00:59:01,955
To dobre motto.
Mamy dzięki niemu więcej w portfelu.
843
00:59:02,997 --> 00:59:05,542
Obecny rządowy program dla rolnictwa
844
00:59:05,625 --> 00:59:09,963
to najbardziej szkodliwa rzecz
dla rolnictwa regeneracyjnego.
845
00:59:11,631 --> 00:59:15,468
Żeby nasze rządy
wsparły przejście na regenerację,
846
00:59:15,552 --> 00:59:18,805
ludzie powinni wziąć stery w swoje ręce.
847
00:59:19,347 --> 00:59:22,892
Jest szansa, że możesz zrobić coś,
848
00:59:22,976 --> 00:59:24,727
by ocalić nasze gleby…
849
00:59:25,687 --> 00:59:26,521
nawet dziś.
850
00:59:26,813 --> 00:59:29,732
To dotyczy codziennie niemal każdego.
851
00:59:29,816 --> 00:59:33,695
- Marnowanie jedzenia.
- Tak, jest wszechobecne. Każdy to robi.
852
00:59:33,778 --> 00:59:35,822
POZDROWIENIA Z SAN FRANCISCO
853
00:59:35,905 --> 00:59:38,575
No, może nie każdy.
854
00:59:38,658 --> 00:59:43,746
SŁONECZNA KALIFORNIA
855
00:59:55,133 --> 00:59:58,595
Istnieją kontynenty i całe duże regiony,
856
00:59:58,678 --> 01:00:00,555
które obrywają podwójnie
857
01:00:00,638 --> 01:00:03,391
przez wysokie temperatury i susze.
858
01:00:03,474 --> 01:00:05,059
To zabija glebę
859
01:00:05,768 --> 01:00:06,603
i życie.
860
01:00:08,479 --> 01:00:14,277
Jednym z rozwiązań
jest zbieranie resztek jedzenia z miast,
861
01:00:14,360 --> 01:00:15,528
jak San Francisco,
862
01:00:15,612 --> 01:00:19,157
kompostowanie ich
i przewożenie do okolicznych farm.
863
01:00:19,782 --> 01:00:24,287
To pomaga w retencji wody,
bo kompost jest naturalną gąbką.
864
01:00:26,247 --> 01:00:28,416
Niestety rzeczywistość jest taka,
865
01:00:28,499 --> 01:00:33,588
że większość śmieci jest palonych
lub trafia na wysypisko.
866
01:00:34,172 --> 01:00:35,465
Naśladujmy przyrodę.
867
01:00:36,966 --> 01:00:41,220
Gdy byłem burmistrzem,
organizowaliśmy Światowy Dzień Środowiska.
868
01:00:41,304 --> 01:00:45,767
Urządziliśmy tygodniowe święto
i wezwanie do działania.
869
01:00:47,644 --> 01:00:50,688
Jednym ze sposobów
było ograniczanie marnotrawstwa.
870
01:00:51,773 --> 01:00:53,191
NADAJĄCE SIĘ NA KOMPOST
871
01:00:53,274 --> 01:00:56,319
Mieszkańcy San Francisco są karani grzywną
872
01:00:56,402 --> 01:00:59,781
za niewrzucanie odpadów organicznych
do zielonych koszy.
873
01:00:59,864 --> 01:01:03,660
Zachęcamy ludzi, żeby wrzucali
jak najmniej do czarnych koszy.
874
01:01:03,743 --> 01:01:05,870
Pusty czarny kosz to brak opłaty.
875
01:01:05,953 --> 01:01:08,498
Gdy jest pełny, opłata jest bardzo wysoka.
876
01:01:08,581 --> 01:01:11,292
Więc lepiej zapełniać
zielony i niebieski kosz,
877
01:01:11,376 --> 01:01:13,294
na odpady bio i do recyklingu.
878
01:01:14,629 --> 01:01:16,839
Więcej marchewki.
879
01:01:19,133 --> 01:01:20,343
W San Francisco
880
01:01:20,426 --> 01:01:26,641
codziennie zbieramy 700 ton
resztek jedzenia i odpadów roślinnych.
881
01:01:33,648 --> 01:01:37,026
KOMPOSTOWNIA ODPADÓW ZIELONYCH
SAN FRANCISCO
882
01:01:37,110 --> 01:01:38,861
Jest piąta rano
883
01:01:38,945 --> 01:01:41,322
i właśnie produkujemy kompost.
884
01:01:43,491 --> 01:01:46,577
To najważniejszy rodzaj śmieci,
885
01:01:46,661 --> 01:01:50,873
bo tu są składniki odżywcze i węgiel.
886
01:01:52,500 --> 01:01:53,710
Przyjeżdża kompost,
887
01:01:53,793 --> 01:01:56,754
resztki jedzenia
z restauracji i zwykłych domów,
888
01:01:57,755 --> 01:01:58,881
sortujemy go.
889
01:02:03,302 --> 01:02:09,434
Dwa miesiące temu to były skorupki jaj,
kości kurczaków i obierki warzywne.
890
01:02:09,517 --> 01:02:10,768
A teraz
891
01:02:10,852 --> 01:02:13,521
to piękny, gotowy kompost.
892
01:02:13,604 --> 01:02:16,399
Kopię tu i czuję ciepło.
893
01:02:16,482 --> 01:02:19,152
Wciąż aktywnie dojrzewa.
894
01:02:19,986 --> 01:02:23,197
Zbieramy resztki jedzenia.
Wrzucamy do zielonego kosza.
895
01:02:23,281 --> 01:02:25,742
Jadą do kompostowni Recology.
896
01:02:25,825 --> 01:02:28,202
Stają się kompostem i trafiają na farmę.
897
01:02:29,245 --> 01:02:31,372
To proste rozwiązanie.
898
01:02:33,291 --> 01:02:37,545
San Francisco stało się
najbardziej zrównoważonym miastem w USA
899
01:02:37,628 --> 01:02:39,255
w ciągu zaledwie kilku lat.
900
01:02:39,338 --> 01:02:40,882
Ożywiliśmy też gospodarkę.
901
01:02:42,759 --> 01:02:45,428
Jeśli sprawdza się to w San Francisco,
902
01:02:46,804 --> 01:02:50,600
to ten sukces da się powtórzyć
w innych miastach, stanach
903
01:02:50,683 --> 01:02:52,059
i krajach.
904
01:02:52,143 --> 01:02:53,311
PARYŻ
905
01:02:56,773 --> 01:02:59,734
SŁONECZNA KALIFORNIA
906
01:02:59,817 --> 01:03:03,237
Kompostowanie to naturalny proces
w przyrodzie.
907
01:03:04,655 --> 01:03:06,282
Gdy w lesie opadną liście,
908
01:03:06,365 --> 01:03:09,994
zajmują się nimi grzyby i bakterie
i budują glebę u korzeni.
909
01:03:11,788 --> 01:03:13,331
Kompost to wspólnota.
910
01:03:13,414 --> 01:03:16,250
Od wspólnoty mikrobów,
które rozkładają pryzmę,
911
01:03:16,334 --> 01:03:18,419
do wspólnoty ludzi w Los Angeles,
912
01:03:18,503 --> 01:03:20,922
którzy fizycznie odwracają, przesiewają
913
01:03:21,005 --> 01:03:22,673
i dorzucają się do pryzmy.
914
01:03:22,757 --> 01:03:26,761
MIASTO MOTORYZACJI
915
01:03:26,844 --> 01:03:30,056
Zbieram resztki jedzenia z restauracji
i obornik z zoo.
916
01:03:30,139 --> 01:03:31,891
Obornik. Wiecie dlaczego?
917
01:03:31,974 --> 01:03:36,687
Żeby nie składowano go na wysypiskach.
Da się z niego uzyskać bogatą glebę.
918
01:03:36,771 --> 01:03:37,605
Dlatego.
919
01:03:39,232 --> 01:03:41,984
Jak możemy ponownie wykorzystać odpady?
920
01:03:42,068 --> 01:03:43,861
Bo tak naprawdę to nie odpady.
921
01:03:45,238 --> 01:03:47,198
Jestem Pashon Murray.
922
01:03:48,574 --> 01:03:52,078
Moim przeznaczeniem
była troska o środowisko.
923
01:03:54,247 --> 01:03:56,666
POZDROWIENIA Z PORT-AU-PRINCE
924
01:03:56,749 --> 01:04:00,878
Gdy jechaliśmy na Haiti, żeby uruchomić
program pilotażowy kompostowni,
925
01:04:01,462 --> 01:04:03,506
wszyscy mówili, że zwariowałam.
926
01:04:03,589 --> 01:04:04,715
Może tak jest.
927
01:04:05,633 --> 01:04:07,468
- Jestem Steven.
- I to ty...
928
01:04:07,552 --> 01:04:09,512
- Siedzę po uszy w ***.
- Ja też.
929
01:04:09,595 --> 01:04:11,013
Super.
930
01:04:11,097 --> 01:04:13,099
- Wszyscy siedzimy w ***.
- Tak.
931
01:04:13,683 --> 01:04:17,603
Haiti dotknęło
niszczycielskie trzęsienie ziemi.
932
01:04:19,105 --> 01:04:20,982
Wszyscy chcieliśmy coś zrobić.
933
01:04:21,065 --> 01:04:22,942
Patricia rozwiązuje problemy.
934
01:04:24,026 --> 01:04:27,989
Po przybyciu dostrzegła,
że jest problem z warunkami sanitarnymi.
935
01:04:28,072 --> 01:04:30,658
Wody gruntowe były skażone.
936
01:04:32,702 --> 01:04:36,038
Na całym świecie 2,5 miliarda ludzi
nie ma kanalizacji,
937
01:04:36,122 --> 01:04:38,916
przez co mogą zachorować.
938
01:04:40,835 --> 01:04:45,631
Szkolimy ludzi z całego świata,
jak zbudować toaletę kompostującą.
939
01:04:45,715 --> 01:04:49,552
Uczą się, jak obchodzić się z odchodami.
940
01:04:49,635 --> 01:04:54,098
Najbardziej zauważalną zmianą był zapach.
941
01:04:54,181 --> 01:04:57,476
Życie niedaleko latryn
kompletnie się zmieniło.
942
01:04:57,560 --> 01:04:59,270
Mamy tu pryzmę kompostu.
943
01:04:59,854 --> 01:05:02,064
Coś tu śmierdzi?
944
01:05:02,148 --> 01:05:03,399
Nie.
945
01:05:04,150 --> 01:05:08,237
Zaletą jest to,
jak łatwo można się tego nauczyć.
946
01:05:08,321 --> 01:05:12,033
Nie trzeba zamawiać jakichś części.
947
01:05:12,909 --> 01:05:15,161
Ludzie mogą się tego nauczyć wszędzie.
948
01:05:15,244 --> 01:05:17,538
To jest zapasowy pojemnik.
949
01:05:17,622 --> 01:05:19,582
Tu są trociny.
950
01:05:19,665 --> 01:05:22,543
Kompostowanie
przez mikroorganizmy ciepłolubne
951
01:05:22,627 --> 01:05:26,297
rozwiązuje wiele problemów
związanych ze zmianą klimatu.
952
01:05:26,380 --> 01:05:28,966
Pomaga chronić zasoby wodne.
953
01:05:29,050 --> 01:05:31,010
Redukuje ilość patogenów.
954
01:05:31,093 --> 01:05:33,012
I zostaje nam kompost.
955
01:05:33,095 --> 01:05:34,722
W efekcie mamy…
956
01:05:35,806 --> 01:05:36,933
piękną ziemię.
957
01:05:37,016 --> 01:05:41,103
Można wtedy poprawić jakość gleby
i zwiększyć plony.
958
01:05:42,188 --> 01:05:46,484
Niestety wielu martwi się,
że to ludzkie odchody.
959
01:05:46,567 --> 01:05:49,070
Jako ludzie boimy się kupy.
960
01:05:51,238 --> 01:05:54,659
Wielu Amerykanów nie wie,
961
01:05:54,742 --> 01:05:58,663
że w ziemi doniczkowej zwykle znajdują się
organiczne odpady stałe,
962
01:05:58,746 --> 01:06:01,040
pochodzące ze ścieków bytowych ludzi.
963
01:06:02,416 --> 01:06:03,751
Jemy coś,
964
01:06:03,834 --> 01:06:04,919
wydalamy,
965
01:06:05,628 --> 01:06:07,129
przetwarzamy,
966
01:06:07,213 --> 01:06:12,259
tworzymy glebę
z dobrymi składnikami dla roślin
967
01:06:12,343 --> 01:06:14,804
i na końcu koło się zamyka.
968
01:06:16,305 --> 01:06:18,265
Kupa ma w kółku chlupać.
969
01:06:19,517 --> 01:06:21,018
To bardzo ładna toaleta
970
01:06:22,103 --> 01:06:25,648
i chętnie z niej skorzystam.
Przepraszam bardzo.
971
01:06:28,442 --> 01:06:34,156
Kompost to tylko jeden z wielu sposobów
na wychwytywanie węgla w glebie.
972
01:06:35,574 --> 01:06:39,662
Wybierając zdrową żywność, sprawimy,
że będzie ona częściej uprawiana.
973
01:06:40,579 --> 01:06:43,958
To krytyczny moment w historii ludzkości.
974
01:06:45,209 --> 01:06:48,129
Może istnieć sposób
975
01:06:48,212 --> 01:06:50,464
na jedzenie, które uleczy planetę.
976
01:06:54,385 --> 01:06:58,889
Mówimy o diecie składającej się
z żywności ze źródeł regeneracyjnych.
977
01:07:01,475 --> 01:07:04,145
Jestem weganinem od 20 lat.
978
01:07:04,228 --> 01:07:09,775
Chciałem sobie udowodnić,
że można zdrowo wycisnąć maksimum z życia,
979
01:07:09,859 --> 01:07:11,485
będąc na diecie roślinnej.
980
01:07:14,321 --> 01:07:18,868
Jeśli jesz mięso,
wybieraj to z farm najwyższej jakości.
981
01:07:20,578 --> 01:07:21,662
Jeśli jemy mięso,
982
01:07:22,496 --> 01:07:26,167
wybierajmy je ze zwierząt,
które hodowano na pastwiskach,
983
01:07:26,250 --> 01:07:29,253
karmiono trawą i humanitarnie zabijano.
984
01:07:30,212 --> 01:07:34,383
To najważniejszy wybór,
od którego zależy przyszłość planety.
985
01:07:34,467 --> 01:07:35,509
Co jemy?
986
01:07:35,593 --> 01:07:40,431
Jaki system rolniczy wspieramy?
Regenerujemy Ziemię czy wprost przeciwnie?
987
01:07:44,894 --> 01:07:46,979
Są tu dwa jajochody.
988
01:07:47,897 --> 01:07:52,359
Jakieś trzy dni po wypasie bydła
989
01:07:52,443 --> 01:07:54,695
sprowadzamy tu kury.
990
01:07:54,779 --> 01:07:56,072
Istny wolny wybieg.
991
01:07:56,155 --> 01:07:58,908
Mogą sobie iść aż do Kalifornii.
992
01:08:00,117 --> 01:08:03,162
Poszliśmy do miejscowego sklepu
993
01:08:03,245 --> 01:08:09,627
i kupiliśmy wytłaczankę jaj
z naturalnego chowu ściółkowego.
994
01:08:09,710 --> 01:08:12,129
Rozbijemy jedno.
995
01:08:12,922 --> 01:08:17,802
A to jedno od naszych kur z pastwiska.
996
01:08:19,804 --> 01:08:22,139
Nasze, to po lewej, jest ciemniejsze.
997
01:08:22,223 --> 01:08:23,390
Patrzcie.
998
01:08:25,309 --> 01:08:27,394
Widzicie, jak się rozpada?
999
01:08:28,270 --> 01:08:29,105
Jest ciekłe.
1000
01:08:29,980 --> 01:08:31,232
Patrzcie na to.
1001
01:08:31,315 --> 01:08:36,612
Zanim się rozwali,
muszę kilka razy je postukać.
1002
01:08:36,695 --> 01:08:40,157
Patrzcie na kolor żółtka
i różnicę między nimi.
1003
01:08:42,827 --> 01:08:46,956
Nasze są na pastwisku.
Jedzą, co tylko znajdą.
1004
01:08:47,039 --> 01:08:51,335
Te są od kur, które choć nie są w klatce,
z pewnością są w zamknięciu,
1005
01:08:51,418 --> 01:08:53,963
i karmione są głównie ziarnem.
1006
01:08:54,046 --> 01:08:58,217
Nasze jajka będą miały
więcej wartości odżywczych
1007
01:08:58,300 --> 01:08:59,510
w porównaniu z tymi.
1008
01:09:00,469 --> 01:09:02,304
Widać tu
1009
01:09:02,388 --> 01:09:07,268
składniki odżywcze i złożoność
rolnictwa regeneracyjnego.
1010
01:09:08,978 --> 01:09:11,647
Jedzenie ze źródeł regeneracyjnych
jest ważne,
1011
01:09:11,981 --> 01:09:15,442
ale równie ważna jest praca
z ludźmi produkującymi żywność.
1012
01:09:16,902 --> 01:09:19,029
Szacuje się, że obecnie
1013
01:09:19,113 --> 01:09:23,033
na mniej niż 5% farm w USA
gospodaruje się pod kątem jakości gleby.
1014
01:09:23,993 --> 01:09:28,080
Fundacja Ochrony Natury
i Związek Producentów Kukurydzy
1015
01:09:28,164 --> 01:09:30,332
założyły Spółkę ds. Zdrowia Gleby.
1016
01:09:31,167 --> 01:09:37,089
Naszym celem jest, by 50% farm w USA
gospodarowało pod kątem jakości gleby
1017
01:09:37,173 --> 01:09:38,465
do 2025 roku.
1018
01:09:39,633 --> 01:09:44,597
Pomysł na Akademię Zdrowej Gleby
powstał pięć lat temu,
1019
01:09:45,222 --> 01:09:49,476
kiedy poznaliśmy się z Rayem
na moim ranczo.
1020
01:09:50,561 --> 01:09:51,937
Nie wiedzieliśmy,
1021
01:09:52,021 --> 01:09:53,522
co z tego wyniknie
1022
01:09:53,606 --> 01:09:55,983
dla gospodarowania regeneracyjnego.
1023
01:09:56,650 --> 01:09:58,694
Wreszcie przynosi to owoce.
1024
01:09:59,320 --> 01:10:00,613
- Ray Archuleta.
- Jesse.
1025
01:10:00,696 --> 01:10:02,281
Miło cię widzieć.
1026
01:10:02,865 --> 01:10:06,368
Zacznę od siebie.
Nazywam się Ray Archuleta.
1027
01:10:06,452 --> 01:10:08,704
Od 32 lat pracuję w rządowych…
1028
01:10:08,787 --> 01:10:10,831
Naszym celem była zdrowa gleba
1029
01:10:10,915 --> 01:10:13,250
poprzez naukę zasad ekologicznych.
1030
01:10:15,461 --> 01:10:17,713
Chcieliśmy szkolić
1031
01:10:17,796 --> 01:10:19,506
i inspirować ludzi
1032
01:10:20,341 --> 01:10:21,842
do bycia częścią planety,
1033
01:10:22,718 --> 01:10:25,596
z którą powinniśmy mieć lepszy związek.
1034
01:10:27,431 --> 01:10:32,102
Kiedyś w magazynach rolniczych
nie było artykułów o jakości gleby.
1035
01:10:32,186 --> 01:10:36,649
Teraz w każdym jednym czasopiśmie
są o tym artykuły.
1036
01:10:36,732 --> 01:10:38,067
To daje mi nadzieję.
1037
01:10:40,027 --> 01:10:43,572
Możemy poprawić stan gleby
o wiele szybciej, niż sądziliśmy.
1038
01:10:44,323 --> 01:10:46,367
Czasem, w trakcie wykładów,
1039
01:10:46,450 --> 01:10:51,121
grupa twardo stoi na stanowisku,
że u nich się to nie uda.
1040
01:10:51,205 --> 01:10:53,040
Proponuję im wyzwanie.
1041
01:10:53,123 --> 01:10:57,211
Zakładam się z nimi,
że uda się to u nich wprowadzić.
1042
01:10:58,087 --> 01:11:01,257
Ponieważ zasady dla zdrowej gleby,
1043
01:11:01,966 --> 01:11:05,135
jak najmniej zakłóceń mechanicznych,
różnorodność,
1044
01:11:05,219 --> 01:11:09,431
ochrona powierzchni,
brak gołej ziemi, włączenie zwierząt…
1045
01:11:09,515 --> 01:11:11,684
Te zasady są uniwersalne.
1046
01:11:11,767 --> 01:11:13,394
Nie ma wątpliwości,
1047
01:11:13,477 --> 01:11:15,104
jestem szczerze przekonany,
1048
01:11:15,187 --> 01:11:17,731
że będą działać wszędzie na świecie.
1049
01:11:23,779 --> 01:11:26,991
Mamy tu po sąsiedzku ziemię,
1050
01:11:27,074 --> 01:11:29,451
która była ugorowana chemią.
1051
01:11:29,535 --> 01:11:32,830
Od ponad roku nic na niej nie rośnie
1052
01:11:32,913 --> 01:11:36,250
oprócz paru odpornych na Roundup chwastów.
1053
01:11:37,042 --> 01:11:38,460
To ekologiczna pustynia.
1054
01:11:38,919 --> 01:11:40,796
A teraz patrzcie na nasze pola.
1055
01:11:41,547 --> 01:11:44,258
Mamy wiele różnych gatunków roślin,
1056
01:11:44,341 --> 01:11:45,301
owady,
1057
01:11:45,384 --> 01:11:48,345
dziką przyrodę i pasący się inwentarz.
1058
01:11:48,929 --> 01:11:53,517
Przechwytujemy światło słoneczne
od wczesnej wiosny do późnej jesieni,
1059
01:11:53,600 --> 01:11:58,522
zamieniając je w ciekły węgiel,
który napędza ten system.
1060
01:11:59,231 --> 01:12:00,858
Tu jest gleba.
1061
01:12:00,941 --> 01:12:02,776
A tam jest jałowizna.
1062
01:12:06,989 --> 01:12:09,074
Z którego miejsca wolisz jedzenie?
1063
01:12:09,158 --> 01:12:12,328
W jakim modelu
ma być produkowana twoja żywność?
1064
01:12:13,537 --> 01:12:15,372
Dla mnie odpowiedź jest jasna.
1065
01:12:23,464 --> 01:12:28,427
Na całej planecie
ludzie praktykują regenerację,
1066
01:12:28,510 --> 01:12:31,180
by uzdrowić ziemię i zrównoważyć klimat.
1067
01:12:32,264 --> 01:12:35,017
Niektóre z tych projektów są wielkie.
1068
01:12:36,310 --> 01:12:43,150
Wiemy, że na przestrzeni dziejów ludzie
zdewastowali około 25% powierzchni Ziemi.
1069
01:12:46,362 --> 01:12:49,782
Patrząc na kolebki cywilizacji,
1070
01:12:50,532 --> 01:12:52,534
Grecję i Rzym,
1071
01:12:52,618 --> 01:12:55,913
widzimy, że wiele z tych miejsc
zmieniło się w pustynie.
1072
01:12:57,956 --> 01:13:02,503
Piasek przysypuje ruiny
tych niegdyś wielkich cywilizacji.
1073
01:13:03,962 --> 01:13:08,217
Wyżyna Lessowa,
kolebka cywilizacji chińskiej,
1074
01:13:08,300 --> 01:13:12,304
była miejscem,
gdzie powstało rolnictwo osiadłe.
1075
01:13:13,597 --> 01:13:17,017
Gdy filmowałem badania porównawcze
Wyżyny Lessowej,
1076
01:13:17,101 --> 01:13:20,771
stanąłem samotnie na szczycie góry,
1077
01:13:20,854 --> 01:13:24,358
obejrzałem się dookoła
i nie dostrzegłem żadnej roślinności.
1078
01:13:28,487 --> 01:13:31,990
To była ekologiczna katastrofa.
1079
01:13:32,491 --> 01:13:35,744
Najbardziej zdewastowane miejsce na Ziemi,
1080
01:13:36,745 --> 01:13:38,580
pełne biednych ludzi.
1081
01:13:40,082 --> 01:13:45,546
Postanowiłem, że będę się tym zajmował
do końca życia.
1082
01:13:49,842 --> 01:13:52,511
Trudno było sobie wtedy wyobrazić,
1083
01:13:52,594 --> 01:13:54,430
że można przywrócić to do ładu.
1084
01:13:56,223 --> 01:14:02,020
Od 1994 r. do 2009 r.,
przez jakieś 14 lat,
1085
01:14:02,104 --> 01:14:07,359
na powierzchni 35 000 km²,
mniej więcej wielkości Belgii…
1086
01:14:07,943 --> 01:14:10,279
Byli tam najlepsi chińscy naukowcy
1087
01:14:10,362 --> 01:14:13,615
i międzynarodowi eksperci
wspierani przez Bank Światowy.
1088
01:14:13,699 --> 01:14:16,410
Stworzyli mapy satelitarne,
1089
01:14:16,493 --> 01:14:21,123
na których naniesiono działy wodne.
1090
01:14:21,665 --> 01:14:23,500
Wyniki były…
1091
01:14:25,335 --> 01:14:26,253
oszałamiające.
1092
01:14:41,810 --> 01:14:47,524
ZREGENEROWANO
35 000 KILOMETRÓW KWADRATOWYCH
1093
01:14:50,652 --> 01:14:53,655
Setki milionów ludzi wyszły z biedy.
1094
01:14:54,573 --> 01:14:57,326
Poznaliśmy analfabetów,
1095
01:14:57,409 --> 01:15:01,955
których dzieci są teraz
na najlepszych uniwersytetach w kraju.
1096
01:15:09,588 --> 01:15:12,049
Ludzie powstali w raju.
1097
01:15:12,132 --> 01:15:15,344
Jeśli odnowimy
całą zdewastowaną ziemię na planecie,
1098
01:15:15,427 --> 01:15:17,346
wrócimy do niego.
1099
01:15:18,847 --> 01:15:24,102
Stworzenie ekonomii odnowy i regeneracji
1100
01:15:24,686 --> 01:15:26,396
to droga ku przyszłości.
1101
01:15:27,689 --> 01:15:33,862
Strumień, który znów płynie,
przywrócenie żyznej gleby,
1102
01:15:33,946 --> 01:15:38,075
powrót różnorodności biologicznej
w niegdyś zdewastowanym miejscu…
1103
01:15:38,617 --> 01:15:42,829
Każdy dzięki temu odczuje
ogromne zadowolenie.
1104
01:16:09,398 --> 01:16:13,277
Codziennie więc przywracajmy
odrobinę raju.
1105
01:16:14,403 --> 01:16:15,821
To nie takie trudne.
1106
01:16:16,822 --> 01:16:20,659
Przestańmy rozpraszać się błyskotkami
1107
01:16:20,742 --> 01:16:23,662
i zacznijmy myśleć o tym,
co dla nas ważne,
1108
01:16:23,745 --> 01:16:28,208
o powrocie bioróżnorodności
w niegdyś zdewastowanym miejscu.
1109
01:16:31,128 --> 01:16:35,048
Każdy dzięki temu odczuje
ogromne zadowolenie
1110
01:16:35,757 --> 01:16:37,884
i znajdzie sens życia.
1111
01:16:41,013 --> 01:16:43,348
Siedzimy w tym razem.
1112
01:16:43,932 --> 01:16:48,103
Każde nasze działanie
ma wpływ na wszystko inne,
1113
01:16:48,186 --> 01:16:50,147
jak z falą na tafli jeziora.
1114
01:16:52,190 --> 01:16:54,651
Więc jakie podejmiesz decyzje,
1115
01:16:54,735 --> 01:16:58,655
które pozytywnie wpłyną
na tę piękną planetę,
1116
01:16:58,739 --> 01:17:02,993
żeby nasze prawnuki,
siedem pokoleń w przyszłości,
1117
01:17:03,076 --> 01:17:06,955
mogły objąć rękoma starą sekwoję,
1118
01:17:07,956 --> 01:17:11,251
pluskać się w czystych wodach
1119
01:17:11,335 --> 01:17:15,631
i pić wodę, pływając?
1120
01:17:19,676 --> 01:17:22,596
Co możemy dziś zrobić,
1121
01:17:22,679 --> 01:17:25,891
żeby nasze dzieci mogły cieszyć się
1122
01:17:25,974 --> 01:17:29,936
obfitością,
którą stworzymy przez nasze decyzje?
1123
01:17:35,233 --> 01:17:38,779
Przejadę sto, nawet tysiąc kilometrów,
1124
01:17:39,821 --> 01:17:43,867
żeby uratować jedną farmę,
dotrzeć do jednego serca i umysłu.
1125
01:17:45,911 --> 01:17:47,996
Docierasz do jednego umysłu na raz.
1126
01:17:48,080 --> 01:17:51,750
Nie wiesz,
czy dotrze to do innego umysłu i serca.
1127
01:17:52,459 --> 01:17:55,087
Tak było z nami. Dotarło do naszych serc,
1128
01:17:55,170 --> 01:17:57,047
i zmieniło nasze życia.
1129
01:17:59,132 --> 01:18:02,135
Tu nie chodzi o religię ani politykę.
1130
01:18:02,719 --> 01:18:04,054
Chodzi o miłość.
1131
01:18:04,596 --> 01:18:06,515
Kochając coś lub kogoś,
1132
01:18:06,598 --> 01:18:10,060
chcesz to zrozumieć,
zajmować się tym, bronić
1133
01:18:11,269 --> 01:18:12,479
i chronić.
1134
01:18:13,230 --> 01:18:14,648
I to właśnie robimy.
1135
01:18:16,692 --> 01:18:20,070
Nawet grzybami mykoryzowymi, robakami
1136
01:18:20,153 --> 01:18:21,113
i bakteriami.
1137
01:18:21,947 --> 01:18:24,366
Zajmijmy się nimi, a one zajmą się nami.
1138
01:18:27,953 --> 01:18:29,454
Od najmniejszych mikrobów
1139
01:18:29,538 --> 01:18:31,415
do największych stworzeń…
1140
01:18:32,249 --> 01:18:35,127
Nasza niebieska planeta tętni życiem.
1141
01:18:37,337 --> 01:18:39,965
Miliony lat sama się leczyła
1142
01:18:40,048 --> 01:18:41,550
i znajdowała równowagę.
1143
01:18:44,010 --> 01:18:45,178
Lecz dziś
1144
01:18:45,262 --> 01:18:48,181
nasz gatunek czeka największa próba.
1145
01:18:50,392 --> 01:18:51,810
Nasza misja jest prosta.
1146
01:18:52,477 --> 01:18:57,441
Musimy ujarzmić
regenerującą moc samej Ziemi.
1147
01:19:01,862 --> 01:19:02,988
Zróbmy tak:
1148
01:19:04,156 --> 01:19:05,157
ja się nie poddam
1149
01:19:06,950 --> 01:19:08,368
i ty też nie powinieneś.
1150
01:19:12,831 --> 01:19:13,999
MATKA PEŁNA ROŚLIN
1151
01:19:14,082 --> 01:19:15,459
GLEBA NAS URATUJE
1152
01:19:15,542 --> 01:19:16,793
SZANUJ SWOJĄ MATKĘ
1153
01:19:16,877 --> 01:19:18,044
WYBIERZ JEDZENIE REGEN.
1154
01:19:18,128 --> 01:19:19,504
ROZWIĄZANIE MASZ POD NOGAMI
1155
01:19:19,588 --> 01:19:20,797
DŻDŻOWNICE=PRZYJACIELE
1156
01:19:20,881 --> 01:19:22,090
POSADŹ DRZEWA
1157
01:19:22,174 --> 01:19:23,383
ZMNIEJSZ ODPADY
1158
01:19:23,467 --> 01:19:24,718
UCZYŃ ZIEMIĘ WIELKĄ
1159
01:19:24,801 --> 01:19:26,052
JESTEM Z NIĄ
1160
01:19:26,136 --> 01:19:27,345
GŁOSUJ DLA GLEBY
1161
01:19:27,429 --> 01:19:28,638
BIORÓŻNORODNOŚĆ
1162
01:19:28,722 --> 01:19:31,224
ZMNIEJSZ ODPADY ŻYWNOŚCIOWE
KOMPOSTUJ
1163
01:19:31,308 --> 01:19:34,144
GLEBA NAS URATUJE
JESTEŚMY CZĘŚCIĄ NATURY
1164
01:19:47,199 --> 01:19:49,326
Razem możemy zregenerować Ziemię.
1165
01:19:49,409 --> 01:19:51,828
Dołącz do globalnego ruchu,
1166
01:19:51,912 --> 01:19:56,458
by uzdrowić naszą glebę, zdrowie i klimat.
1167
01:19:57,459 --> 01:19:59,336
Wybierz swoją drogę na:
1168
01:19:59,419 --> 01:20:04,716
kissthegroundmovie.com
1169
01:21:19,416 --> 01:21:21,918
- Co to jest dwutlenek węgla?
- To…
1170
01:21:22,002 --> 01:21:23,336
Pochodzi z…
1171
01:21:24,462 --> 01:21:26,965
Podchwytliwe pytanie.
Zaskoczyła mnie pani.
1172
01:21:27,048 --> 01:21:31,428
Pewnie węgiel i dwa atomy… Dwie molekuły…
1173
01:21:31,511 --> 01:21:33,179
czegoś.
1174
01:21:34,139 --> 01:21:36,016
To coś złego?
1175
01:21:36,099 --> 01:21:39,269
Trucizna, którą oddychasz
i która cię zniszczy.
1176
01:21:40,812 --> 01:21:43,273
Jakie działania podejmujesz,
1177
01:21:43,356 --> 01:21:46,234
by pozytywnie wpłynąć na zmianę klimatu?
1178
01:21:49,946 --> 01:21:53,241
Robię, co mogę. Używam metalowych słomek.
1179
01:21:53,325 --> 01:21:55,410
- Papierowe słomki.
- Nie plastikowe.
1180
01:21:55,493 --> 01:21:56,953
Papierowe słomki.
1181
01:21:57,037 --> 01:21:58,330
Słomki z odzysku.
1182
01:21:58,413 --> 01:22:00,582
Przychodząc tu, czuję się pobudzona.
1183
01:22:01,166 --> 01:22:04,085
Jeśli naszą nadzieją
mają być papierowe słomki,
1184
01:22:04,794 --> 01:22:06,713
to wpadliśmy w ciężkie tarapaty.
1185
01:22:08,214 --> 01:22:14,012
Możemy odwrócić zmiany klimatu,
poprawiając sytuację,
1186
01:22:14,095 --> 01:22:16,181
a nie tylko naprawiając to, co złe.
1187
01:22:16,264 --> 01:22:17,933
Wyobrażasz to sobie? Czyli…
1188
01:22:18,016 --> 01:22:21,353
Nie degenerujemy, a regenerujemy.
1189
01:22:22,103 --> 01:22:23,438
Brzmi świetnie.
1190
01:22:23,521 --> 01:22:24,981
Jestem za regeneracją.
1191
01:24:47,082 --> 01:24:52,087
Napisy: Kornel Łysikowski