1 00:00:02,000 --> 00:00:07,000 Downloaded from YTS.MX 2 00:00:08,000 --> 00:00:13,000 Official YIFY movies site: YTS.MX 3 00:00:20,520 --> 00:00:26,160 NECROPOLIS VAN BUBASTEION SAQQARA, EGYPTE 4 00:00:29,680 --> 00:00:32,160 Mr Hamada. -Ja, baas? 5 00:00:32,240 --> 00:00:34,800 Er is iets daar beneden. 6 00:00:35,480 --> 00:00:37,320 Wacht, Ghareeb, ik kom eraan. 7 00:00:39,800 --> 00:00:41,200 Het is daar. 8 00:00:42,920 --> 00:00:44,120 Waar kijken we naar? 9 00:00:44,720 --> 00:00:47,560 Er is daar iets verschenen. 10 00:00:48,240 --> 00:00:50,480 Mijn god, het stof. 11 00:00:50,560 --> 00:00:52,280 Daarom ben ik gestopt. 12 00:00:52,360 --> 00:00:55,320 Ik weet niet wat het is. Het zit in die hoop aarde. 13 00:00:56,360 --> 00:00:57,800 Oké, geef me wat ruimte. 14 00:01:14,800 --> 00:01:17,280 In de naam van God. Wat is dit? 15 00:01:23,720 --> 00:01:25,840 Dit is iets verbazingwekkends… 16 00:01:28,440 --> 00:01:30,520 Het is de leeuwengodin, Ghareeb. 17 00:01:32,480 --> 00:01:33,520 Wauw. 18 00:01:34,840 --> 00:01:37,680 Wat doet dit hier in godsnaam? 19 00:01:41,880 --> 00:01:44,160 EEN NETFLIX ORIGINAL-DOCUMENTAIRE 20 00:01:53,560 --> 00:01:58,160 In november 2018 was een klein team Egyptische archeologen… 21 00:02:04,320 --> 00:02:07,520 …op jacht naar tombes op een oud kerkhof… 22 00:02:14,360 --> 00:02:20,360 …en onthulde de ontdekking van hun leven 23 00:02:30,280 --> 00:02:32,800 Een complete graftombe ontdekken… 24 00:02:33,720 --> 00:02:35,320 …is ongelooflijk. 25 00:02:39,280 --> 00:02:42,160 De eerste keer dat ik naar binnen ging… 26 00:02:42,240 --> 00:02:44,280 …viel ik bijna flauw van vreugde. 27 00:02:47,680 --> 00:02:50,120 Vierduizend jaar oud, verborgen. 28 00:02:51,960 --> 00:02:53,600 Niemand raakte het al aan. 29 00:02:55,840 --> 00:02:57,520 Een ondoorgrondelijk tombe. 30 00:02:59,160 --> 00:03:01,120 Er is helemaal niets zoals dit. 31 00:03:02,040 --> 00:03:06,680 Een oud verhaal komt tot leven uit het woestijnzand ten westen van Caïro. 32 00:03:06,760 --> 00:03:10,320 Wat een unieke ontdekking in Egypte wordt genoemd. 33 00:03:10,400 --> 00:03:12,560 …een tombe, zo perfect bewaard… 34 00:03:12,640 --> 00:03:16,080 …dat het de belangrijkste vondst in decennia wordt genoemd. 35 00:03:16,160 --> 00:03:20,000 Al 4400 jaar onaangeroerd en ongeschonden. 36 00:03:20,080 --> 00:03:22,480 Kranten, tijdschriften, tv's. 37 00:03:23,240 --> 00:03:26,400 Iedereen in de wereld had het over de tombe. 38 00:03:26,480 --> 00:03:27,760 Zeldzame vondst in Egypte. 39 00:03:27,840 --> 00:03:30,800 Volgens de minister van Oudheden vonden ze een privétombe… 40 00:03:30,880 --> 00:03:34,440 …van een hoge functionaris van de vijfde dynastie van de farao's. 41 00:03:34,520 --> 00:03:37,120 Het is de laatste in een reeks grote vondsten in Egypte. 42 00:03:37,200 --> 00:03:41,240 Het hoofd van de Antiquiteitenraad  verwacht meer ontdekkingen… 43 00:03:41,320 --> 00:03:46,160 …is bijzonder goed bewaard gebleven en kan meer begrip bieden over het leven toen. 44 00:04:08,520 --> 00:04:09,680 Deze tombe… 45 00:04:10,560 --> 00:04:11,960 …is een uniek tombe. 46 00:04:24,960 --> 00:04:26,400 Om deze kleur te vinden… 47 00:04:29,800 --> 00:04:31,760 …om deze inscriptie te vinden… 48 00:04:32,720 --> 00:04:35,480 …en al die beelden in een privétombe? 49 00:04:37,880 --> 00:04:40,320 Het komt niet eerder voor in heel Egypte. 50 00:04:45,080 --> 00:04:48,960 Ik ben Mohammad Mohammad Yousef. Ik ben doctor in Egyptologie. 51 00:04:53,200 --> 00:04:56,000 Vanaf het begin, toen we de tombe ontdekten… 52 00:04:56,560 --> 00:04:58,120 …vonden we de naam Wahtye. 53 00:04:59,520 --> 00:05:02,320 Wahtye is de eigenaar van de tombe. 54 00:05:02,960 --> 00:05:05,640 Maar we weten niets over deze man. 55 00:05:11,440 --> 00:05:14,120 We moeten de hiërogliefen lezen om te ontdekken… 56 00:05:15,800 --> 00:05:16,720 …wie Wahtye is. 57 00:05:17,440 --> 00:05:20,760 Wie is hij om zo'n tombe te hebben? 58 00:05:21,960 --> 00:05:23,040 Het is een mysterie. 59 00:05:26,640 --> 00:05:29,280 Meestal als we een tombe vinden… 60 00:05:30,400 --> 00:05:33,680 …graaft iemand de grafschacht in de oudheid. 61 00:05:35,080 --> 00:05:37,640 Maar soms heb je een verrassing. 62 00:05:42,000 --> 00:05:43,720 Toen we de grond schoonmaakten… 63 00:05:44,920 --> 00:05:48,400 …vonden we vier schachten gevuld met zand. 64 00:05:55,040 --> 00:05:57,960 En die dag sliep niemand. 65 00:05:58,040 --> 00:05:59,240 We dromen. 66 00:06:01,960 --> 00:06:08,600 Want als we de hele familie kunnen vinden in de schachten na 4500 jaar… 67 00:06:09,560 --> 00:06:11,720 …is dat beter dan goud vinden. 68 00:06:14,280 --> 00:06:17,360 Het zou ongelooflijk zijn voor ons. 69 00:07:10,480 --> 00:07:11,960 Ik ben Hamada Mansour. 70 00:07:12,880 --> 00:07:14,760 Ik ben een archeoloog… 71 00:07:15,720 --> 00:07:20,120 …en een lid van de Egyptische missie in de necropolis van Bubasteion. 72 00:07:36,440 --> 00:07:38,520 Mr Ahmed Zikrey is mijn supervisor. 73 00:07:40,520 --> 00:07:44,200 Hij was het ook die me geschiedenis leerde op de basisschool. 74 00:07:46,160 --> 00:07:48,240 Je bent laat. -Sorry, baas. 75 00:07:50,960 --> 00:07:53,040 Elke dag beginnen we aan onze reis… 76 00:07:55,280 --> 00:07:56,840 …van de wereld der levenden… 77 00:07:58,480 --> 00:08:00,480 …naar de wereld van de dood. 78 00:08:03,080 --> 00:08:04,080 Saqqara. 79 00:08:15,280 --> 00:08:16,560 Bij Saqqara werken… 80 00:08:17,760 --> 00:08:20,400 Ik bof want ik hou zo van de geschiedenis. 81 00:08:21,960 --> 00:08:26,960 In slechts een paar minuten kun je gaan van het groen, en de mensendrukte… 82 00:08:29,920 --> 00:08:31,640 …en plots in de woestijn zijn. 83 00:08:32,920 --> 00:08:33,880 Het is geweldig. 84 00:08:51,160 --> 00:08:52,880 Saqqara is een magische plek. 85 00:08:54,200 --> 00:08:56,520 Het geheim van zijn betovering… 86 00:08:57,560 --> 00:09:01,280 …is dat onder zijn zand meer dan 5000 jaar oude schatten liggen. 87 00:09:05,360 --> 00:09:07,840 Allemaal in de schaduw van de Trappenpiramide… 88 00:09:07,920 --> 00:09:10,000 …de oudste stenen piramide ter wereld. 89 00:09:17,160 --> 00:09:22,120 Voor mij is Saqqara de belangrijkste archeologische site in Egypte. 90 00:09:24,120 --> 00:09:26,520 Elke Egyptoloog moet naar Saqqara komen… 91 00:09:26,600 --> 00:09:30,360 …om de geschiedenis te leren van het begin tot het einde. 92 00:09:39,800 --> 00:09:43,240 De necropolis van Bubasteion waar we Wahtyes tombe vonden… 93 00:09:43,760 --> 00:09:47,480 …is een oude begraafplaats bij de oostelijke kliffen… 94 00:09:48,600 --> 00:09:51,440 …minder dan een kilometer van de Trappenpiramide. 95 00:09:52,160 --> 00:09:57,200 We begonnen onze opgraving in het voorjaar van 2018. 96 00:10:06,800 --> 00:10:08,520 Het hele team is Egyptisch… 97 00:10:12,160 --> 00:10:14,400 …maar werken is moeilijk in deze omstandigheden. 98 00:10:22,800 --> 00:10:28,040 Als het weer in de stad 26 graden is… 99 00:10:29,400 --> 00:10:32,360 …is het hier 32 of 33 graden. 100 00:10:41,200 --> 00:10:43,080 Het is vermoeiend werk… 101 00:10:44,440 --> 00:10:47,040 En, mijn God, het stof. 102 00:10:50,440 --> 00:10:53,840 Maar wij kunnen het best een stem geven aan onze voorouders… 103 00:10:53,920 --> 00:10:55,480 …omdat ze onze voorouders zijn. 104 00:10:55,560 --> 00:10:58,400 We zijn een stap dichter bij hen dan de buitenlander. 105 00:11:00,760 --> 00:11:02,920 Mr Sabry is de algemeen directeur. 106 00:11:03,800 --> 00:11:06,480 Hij houdt de hele operatie draaiende. 107 00:11:06,560 --> 00:11:08,840 Hij en zijn familie wonen hier bijna. 108 00:11:16,560 --> 00:11:22,600 Voorman Mustafa heeft de leiding over de arbeiders. 109 00:11:24,440 --> 00:11:27,160 We zetten hier een groep, Voorman Mustafa. -Ja. 110 00:11:27,240 --> 00:11:28,360 Groep nummer één. 111 00:11:31,640 --> 00:11:34,120 En dr Mohammad Yousef is de sitedirecteur. 112 00:11:35,480 --> 00:11:38,560 Ik bewonder zijn reputatie als archeoloog… 113 00:11:38,640 --> 00:11:42,920 …dus ik blijf altijd in de buurt om van hem te leren. 114 00:11:49,200 --> 00:11:52,800 Sinds we de tombe ontdekten wachten we om de schachten te graven… 115 00:11:52,880 --> 00:11:56,160 …om ons verhaal af te maken voor Wahtye en zijn familie. 116 00:11:57,720 --> 00:12:02,120 Maar tot op dit moment kunnen we niet in het graf werken. 117 00:12:03,960 --> 00:12:07,880 Want eerst moeten we het verhaal van Wahtye onderzoeken… 118 00:12:07,960 --> 00:12:10,440 …aan de hand van wat er op de muren staat. 119 00:12:16,760 --> 00:12:20,160 Sinds de ontdekking decoderen experts de tombe… 120 00:12:20,240 --> 00:12:23,520 …op zoek naar aanwijzingen over Wahtye en zijn familie. 121 00:12:25,280 --> 00:12:27,640 Laten we rond het kader beginnen werken. 122 00:12:30,640 --> 00:12:34,920 Zodra hun onderzoek klaar is, begint het graven van de schachten. 123 00:12:38,600 --> 00:12:40,720 Zo'n drie maanden wachten we… 124 00:12:41,320 --> 00:12:43,560 …maar we bleven buiten werken. 125 00:12:44,240 --> 00:12:46,760 Ons hoofddoel is een nieuwe tombe vinden. 126 00:12:49,640 --> 00:12:54,400 We hebben Wahtye ontdekt, dus misschien ontdekken we nog een tombe in dit gebied. 127 00:12:55,440 --> 00:12:58,280 Het is een theorie. Misschien klopt het, misschien niet. 128 00:13:01,040 --> 00:13:05,360 Maar we moeten het werk in dit gebied afmaken… 129 00:13:05,960 --> 00:13:07,880 …voor het einde van het seizoen. 130 00:13:15,160 --> 00:13:18,840 Over zes weken, aan het begin van de heilige maand Ramadan… 131 00:13:18,920 --> 00:13:22,480 …raakt de financiering op voor hun werk aan de site. 132 00:13:24,080 --> 00:13:26,680 Er werken honderden mensen bij de missie. 133 00:13:27,880 --> 00:13:30,240 Het is hun enige bron van inkomsten. 134 00:13:33,320 --> 00:13:36,720 Het hele team hoopt op volgend seizoen. 135 00:13:38,520 --> 00:13:42,120 Maar iedereen weet niet of ze terugkomen of niet. 136 00:13:42,680 --> 00:13:46,000 Want misschien is er deze keer geen geld van de overheid. 137 00:13:52,160 --> 00:13:56,720 Om geld veilig te stellen heeft het team nog een belangrijke ontdekking nodig… 138 00:13:56,800 --> 00:13:58,720 …voor het einde van het seizoen. 139 00:14:02,760 --> 00:14:04,440 We kunnen zeker iets vinden. 140 00:14:05,280 --> 00:14:08,160 Maar de tijd dringt. Ramadan komt eraan. 141 00:14:08,720 --> 00:14:11,720 Dus we moeten iets vinden om ons werk af te maken. 142 00:14:16,080 --> 00:14:18,560 MAART 2019 143 00:14:18,640 --> 00:14:23,000 ZES WEKEN VOOR RAMADAN 144 00:14:43,520 --> 00:14:44,720 Wat is er, Mahrous? 145 00:14:48,320 --> 00:14:49,720 Laat eens zien. 146 00:14:52,400 --> 00:14:53,240 Heb je iets? 147 00:14:57,680 --> 00:15:00,040 Haal je hand weg, Mahrous, haal 'm weg. 148 00:15:00,120 --> 00:15:02,840 Hou het van boven vast. -Vooruit, Tamer. Vegen. 149 00:15:22,720 --> 00:15:24,400 Het is de basis van een standbeeld. 150 00:15:25,720 --> 00:15:27,960 'Moge Ptah geven… 151 00:15:28,600 --> 00:15:29,800 'Alle leven…' -…alle… 152 00:15:29,880 --> 00:15:32,680 Alle leven, alle gezondheid geven… 153 00:15:33,280 --> 00:15:35,280 …alle leven aan… 154 00:15:35,360 --> 00:15:36,400 …de naam hier.' 155 00:15:36,480 --> 00:15:39,080 De naam, het begin van de naam, is niet duidelijk. 156 00:15:41,040 --> 00:15:43,400 Ik denk dat ze niet menselijk is. 157 00:15:45,160 --> 00:15:47,160 Het kan Sekhmet zijn. 158 00:15:47,960 --> 00:15:50,200 We hebben het andere deel nodig voor de rest. 159 00:15:50,280 --> 00:15:51,200 Dat zou goed zijn. 160 00:15:52,840 --> 00:15:55,440 Dat is uw taak, Mr Hamada. -Ja, baas. 161 00:16:08,680 --> 00:16:10,200 Het is heel mooi. 162 00:16:16,440 --> 00:16:18,800 Dr Mohammad, dit beeld is heel ongewoon. 163 00:16:18,880 --> 00:16:23,560 We vonden eerst de basis, dan het lichaam. 164 00:16:24,240 --> 00:16:25,280 Het past perfect. 165 00:16:25,960 --> 00:16:27,800 We werkten verder en vonden het hoofd. 166 00:16:30,520 --> 00:16:34,520 Er zijn hier prachtige beelden. We zijn dicht bij waar de tempel was. 167 00:16:37,600 --> 00:16:40,680 We weten al enige tijd dat de oostelijke kliffen van Saqqara… 168 00:16:40,760 --> 00:16:44,440 …de ruimte waren voor grote dierenheiligdommen. 169 00:16:46,440 --> 00:16:49,320 En een van de belangrijkste was de Bubasteion. 170 00:16:54,960 --> 00:16:59,920 Mijn naam is Salima Ikram en ik ben grafarcheoloog en archeozoöloog. 171 00:17:00,720 --> 00:17:02,920 Dit deel is belangrijk. Dit niet. 172 00:17:03,920 --> 00:17:06,640 Een van mijn specialiteiten is dierenmummies. 173 00:17:11,480 --> 00:17:13,720 Lieverd, een beetje deze kant op. 174 00:17:14,280 --> 00:17:19,400 De Bubasteion was een heiligdom en tempel gewijd aan de godin Bastet. 175 00:17:25,800 --> 00:17:28,680 Ze is de godin van moederschap, schoonheid en liefde… 176 00:17:28,760 --> 00:17:32,600 …meestal gezien als een kat of een vrouw met een kattenhoofd. 177 00:17:33,560 --> 00:17:36,040 Ik ben dol op die kleine katten. 178 00:17:36,120 --> 00:17:37,560 Klein is mooi, Mr Ahmed. 179 00:17:40,680 --> 00:17:46,360 Zoals elke Egyptische godin heeft Bastet een kalme kant en een enge kant. 180 00:17:47,000 --> 00:17:51,040 Aan de rustige kant is ze een poes, dus ze zal aardig en speels zijn… 181 00:17:51,120 --> 00:17:52,920 …en voor haar kittens zorgen. 182 00:17:54,200 --> 00:17:56,800 Kijk, het is een kitten. -Ja. 183 00:17:56,880 --> 00:18:00,280 Opperarmbeen, er zijn er twee… 184 00:18:00,400 --> 00:18:04,600 …en het spaakbeen. Dat is het spaakbeen daar. 185 00:18:06,200 --> 00:18:08,440 Maar de enge kant is een leeuwin. 186 00:18:11,000 --> 00:18:16,840 En ze is de godin van wraak en plagen, en ze heet Sekhmet in die gedaante. 187 00:18:18,800 --> 00:18:20,480 Voorzichtig met die houweel. 188 00:18:21,040 --> 00:18:22,520 Wat is het? Sekhmet? 189 00:18:24,280 --> 00:18:25,360 Als God het wil. 190 00:18:53,640 --> 00:18:55,600 Wauw, een goed voorbeeld. 191 00:19:08,240 --> 00:19:13,480 Woorden die zeggen, 'Aan Sekhmet, geliefde van god Ptah… 192 00:19:13,560 --> 00:19:20,360 …moge hij haar alle gezondheid geven en al het plezier… 193 00:19:20,440 --> 00:19:22,800 …zoals Ra voor altijd.' 194 00:19:24,320 --> 00:19:25,360 Prachtig. 195 00:19:31,520 --> 00:19:36,400 Om de eerste te zijn, iets in je hand te houden na duizenden jaren… 196 00:19:37,240 --> 00:19:39,960 Miljoenen mensen dromen ervan dit werk te doen. 197 00:19:43,880 --> 00:19:47,880 GEGLAZUURD KERAMISCH BEELD VAN DE GODIN SEKHMET 198 00:19:47,960 --> 00:19:50,400 CIRCA 500 - 300 V.CHR. 199 00:19:54,400 --> 00:20:00,480 We werken hier, maar we zijn steeds klaar om snel in de tombe te gaan werken. 200 00:20:02,480 --> 00:20:05,440 We dromen ervan het verhaal van Wahtye af te maken. 201 00:20:06,280 --> 00:20:07,520 Wie is die man? 202 00:20:19,280 --> 00:20:21,000 'Gezuiverde priester voor de koning.' 203 00:20:22,080 --> 00:20:24,720 'Gezuiverde priester voor de koning.' Waar is 'de koning'? 204 00:20:30,920 --> 00:20:34,120 'De koning' is daar. Zie je? Maar het is geërodeerd. 205 00:20:34,720 --> 00:20:36,520 Je hebt gelijk. -Zie je het nu? 206 00:20:36,600 --> 00:20:38,000 Ja, precies. Goed punt. 207 00:20:40,960 --> 00:20:45,960 Als we een hiëroglyfische tekst gaan lezen moeten we bepaalde regels volgen. 208 00:20:48,200 --> 00:20:50,800 Dit zijn resten van het symbool voor 'Goddelijk Landgoed'… 209 00:20:50,880 --> 00:20:53,800 …of is het mijn verbeelding? -Dit zijn resten van… 210 00:20:53,880 --> 00:20:56,360 Van 'Goddelijk Landgoed.' -Ja, 'Goddelijk Landgoed'. 211 00:20:57,600 --> 00:21:00,440 Het geschrift kan van rechts naar links, van links naar rechts… 212 00:21:00,520 --> 00:21:03,480 …van boven naar beneden, of zelfs het omgekeerde. 213 00:21:05,960 --> 00:21:10,800 Na deze horizontale rij hiërogliefen… 214 00:21:10,880 --> 00:21:14,560 …is het dit noordelijke kader en deze verticale inscripties. 215 00:21:15,360 --> 00:21:18,840 Dus het idee is dat we uitzoeken in welke richting het gaat. 216 00:21:20,320 --> 00:21:24,160 De simpele truc is om de vogel te zoeken. 217 00:21:25,480 --> 00:21:27,800 Als hij naar rechts kijkt, beginnen we vanaf rechts. 218 00:21:28,600 --> 00:21:32,800 Naar links, dan beginnen we links. Dan kijken we of we het kunnen begrijpen. 219 00:21:35,280 --> 00:21:39,880 Volgens mij is het 'vereerd met' want dit deel is de rest van het symbool… 220 00:21:39,960 --> 00:21:42,240 …voor 'vereerd', deze drie samen. 221 00:21:43,120 --> 00:21:46,000 Gevolgd door 'de Grote God'. -Juist, juist. 222 00:21:46,080 --> 00:21:47,800 Oké, laten we het lezen. 223 00:21:48,840 --> 00:21:50,200 'Wahtye… 224 00:21:50,680 --> 00:21:53,120 …gezuiverde priester voor de koning… 225 00:21:53,200 --> 00:21:57,800 …opzichter van het Goddelijk Landgoed… 226 00:21:57,880 --> 00:22:00,880 …opzichter van de Heilige Boot… 227 00:22:02,440 --> 00:22:03,520 …vereerd met… 228 00:22:04,480 --> 00:22:07,400 …de Grote God, Wahtye.' 229 00:22:11,960 --> 00:22:13,000 Dit is erg duidelijk. 230 00:22:13,880 --> 00:22:15,360 Heb je dat geschreven? 231 00:22:15,440 --> 00:22:19,200 Verbeter je handschrift voor als je leest. Ik smeek het je. 232 00:22:19,280 --> 00:22:21,320 Zo schrijf ik. Genieën zijn zo. 233 00:22:21,400 --> 00:22:24,120 Hoe kun je dit lezen? -Ik ben de enige die dat kan. 234 00:22:25,600 --> 00:22:27,280 Daar komt de vreugde van. 235 00:22:27,360 --> 00:22:32,480 Elk aspect dat we bespreken licht de sluier op over wie Wahtye was. 236 00:22:33,240 --> 00:22:37,480 En als basis van alles moeten we Wahtye als priester beschouwen. 237 00:22:40,160 --> 00:22:46,480 De priester in die periode werd beschouwd als een van de hoogste functionarissen. 238 00:22:47,360 --> 00:22:48,840 Hij was de tussenpersoon… 239 00:22:48,920 --> 00:22:52,680 …tussen de koning en het volk en tussen de koning en zijn god. 240 00:22:53,360 --> 00:22:56,960 Zo kon hij zo'n prachtige tombe bouwen. 241 00:22:59,520 --> 00:23:02,040 Wahtye, gebaseerd op mijn eerste indruk… 242 00:23:02,120 --> 00:23:03,360 Ik vind hem leuk. 243 00:23:04,480 --> 00:23:07,560 Ook al zie ik hem wat als een egoïst. 244 00:23:10,160 --> 00:23:12,560 Hij noemde z'n eigen naam vaak in de tombe. 245 00:23:15,920 --> 00:23:18,040 En hij plaatste veel beelden van zichzelf. 246 00:23:20,320 --> 00:23:22,680 Vijfenvijftig beelden is 'n enorm getal. 247 00:23:23,920 --> 00:23:25,320 Hij verheerlijkt zichzelf. 248 00:23:26,840 --> 00:23:32,120 Hij wilde zeggen: 'Ik ben een sterke, belangrijke persoonlijkheid.' 249 00:23:35,080 --> 00:23:38,760 Hij wilde naar het hiernamaals gebracht worden… 250 00:23:40,160 --> 00:23:41,480 …in zijn volle kracht… 251 00:23:42,480 --> 00:23:43,720 …met al zijn rijkdom. 252 00:23:46,400 --> 00:23:48,560 Hij beeldde een enorme reeks activiteiten uit. 253 00:23:51,960 --> 00:23:55,320 We hebben meerdere scènes uit het dagelijks leven… 254 00:23:56,840 --> 00:23:59,680 …en religieuze taferelen… 255 00:24:02,080 --> 00:24:03,400 …met het hiernamaals. 256 00:24:06,680 --> 00:24:10,160 Dit hele ding is scènes, heel mooi. -De scène is prachtig. 257 00:24:11,000 --> 00:24:14,120 Hij wilde alles tot in detail uitbeelden. 258 00:24:18,240 --> 00:24:19,480 Deze man wilde alles. 259 00:24:20,520 --> 00:24:23,640 Hij wilde dit alles naar zijn hiernamaals brengen… 260 00:24:23,720 --> 00:24:27,200 …en hij zei: 'Ik zal van al dit eeuwig de meester zijn.' 261 00:24:34,720 --> 00:24:37,760 Omdat de oude Egyptenaren zo van het leven hielden… 262 00:24:37,840 --> 00:24:39,960 …wilden ze een fantastisch leven na de dood. 263 00:24:40,040 --> 00:24:42,440 De beste manier was een heel mooie tombe hebben. 264 00:24:43,360 --> 00:24:48,920 TOMBE VAN 'WAHTYE DE PRIESTER' CIRCA 2415 - 2405 V.CHR. 265 00:24:49,000 --> 00:24:51,800 Ze bouwden grafkapellen die bovengronds waren. 266 00:24:51,880 --> 00:24:54,600 GRAFKAPEL 267 00:24:54,720 --> 00:24:58,400 En dan was er een schacht, verbonden met het ondergrondse bed… 268 00:24:58,480 --> 00:24:59,840 …waar je begraven ligt. 269 00:25:00,400 --> 00:25:02,960 Want het idee was dat je je lichaam bewaart… 270 00:25:03,040 --> 00:25:05,040 …zodat je ziel het kan reanimeren. 271 00:25:06,600 --> 00:25:09,400 Boven de grond was de kapel prachtig versierd… 272 00:25:09,480 --> 00:25:12,400 …met allerlei scènes die het ideale leven toonden… 273 00:25:12,480 --> 00:25:14,600 …waar ze eeuwig van wilden genieten. 274 00:25:17,120 --> 00:25:19,800 Je hebt ook iets wat men 'valse deuren' noemt… 275 00:25:19,880 --> 00:25:22,360 …en daar gaat je ziel in en uit. 276 00:25:23,480 --> 00:25:26,880 En dus kon een deel van je ziel het hiernamaals ingaan. 277 00:25:26,960 --> 00:25:29,480 Een ander deel kon in je tombe blijven… 278 00:25:30,400 --> 00:25:33,760 …en als er iemand binnenkwam kon je naar hem luisteren. 279 00:25:35,800 --> 00:25:41,560 Dus dit hele grafcomplex fungeerde als een soort opstandingsmachine… 280 00:25:41,640 --> 00:25:46,480 …die garandeerde dat je veilig van deze wereld naar de volgende kon gaan… 281 00:25:46,560 --> 00:25:49,960 …en dit fantastische bestaan voor eeuwig kon leven. 282 00:25:51,480 --> 00:25:52,320 Ongelooflijk. 283 00:25:55,240 --> 00:25:56,840 Het is een speciale tombe. 284 00:25:57,480 --> 00:25:59,720 Maar in mijn persoonlijke perspectief… 285 00:26:00,960 --> 00:26:05,040 …bevat deze tombe veel raadsels. 286 00:26:06,640 --> 00:26:10,480 Dit is een familietombe en er worden bepaalde personages getoond… 287 00:26:11,160 --> 00:26:13,080 …zoals Wahtye en zijn moeder… 288 00:26:14,040 --> 00:26:15,360 …zijn vier kinderen… 289 00:26:16,600 --> 00:26:17,680 …en zijn vrouw. 290 00:26:18,720 --> 00:26:20,960 Maar sommige personages ontbreken. 291 00:26:22,760 --> 00:26:23,920 Had hij een broer? 292 00:26:25,080 --> 00:26:27,320 Wahtyes naam werd zo vaak genoemd. 293 00:26:27,880 --> 00:26:28,960 Hoe zit dat? 294 00:26:32,720 --> 00:26:35,960 Het is alsof hij ze: 'Deze tombe is van mij. 295 00:26:36,080 --> 00:26:38,040 Deze tombe is van mij, van mij.' 296 00:26:39,120 --> 00:26:41,040 Het is te veel. 297 00:26:43,000 --> 00:26:45,760 Ik ruik de geur van samenzwering in deze tombe. 298 00:27:12,840 --> 00:27:15,680 Ik ben Voorman Mustafa Abdo Sadek Mahmoud. 299 00:27:16,560 --> 00:27:19,160 Ik ben de voorman van opgravingen in Saqqara. 300 00:27:25,920 --> 00:27:29,320 Ik werd voorman omdat dit het werk is van m'n voorvaderen. 301 00:27:35,320 --> 00:27:39,280 Mijn vader, mijn grootvader en mijn overgrootvader waren voormannen. 302 00:27:45,640 --> 00:27:48,640 Het werd generatie op generatie aan mij doorgegeven. 303 00:28:10,040 --> 00:28:12,160 Dit is ons land. 304 00:28:21,160 --> 00:28:22,600 Ik kom hier na het werk. 305 00:28:28,720 --> 00:28:32,280 Deze bomen en palmen bestaan al sinds de tijd van de farao's. 306 00:28:33,960 --> 00:28:36,400 Ik plant en oogst net als de oude Egyptenaren. 307 00:28:38,680 --> 00:28:43,400 Er zijn veel dingen op de muren van Wahtye die ik herken uit m'n dagelijks leven. 308 00:29:05,080 --> 00:29:07,880 Mensen denken dat de ouden in het woestijnzand leven… 309 00:29:07,960 --> 00:29:09,760 …omdat we ze daar nu vinden. 310 00:29:17,720 --> 00:29:20,800 Maar dit is het Egypte waar Wahtye woonde… 311 00:29:24,960 --> 00:29:28,160 …en hij geloofde dat hij dit allemaal kon meenemen. 312 00:29:29,440 --> 00:29:32,600 Dus heel z'n leven bereidde hij zich voor op het volgende leven. 313 00:29:43,680 --> 00:29:46,120 Na de dood hoopten de oude Egyptenaren… 314 00:29:46,200 --> 00:29:49,520 …dat ze eeuwig zouden leven in het Veld van Riet… 315 00:29:51,200 --> 00:29:54,680 …wat erg leek op het Egypte dat ze kenden, alleen beter. 316 00:29:56,840 --> 00:29:58,360 Maar om daar te komen… 317 00:29:58,440 --> 00:30:02,280 …moesten ze een reeks tests ondergaan in de onderwereld. 318 00:30:09,320 --> 00:30:12,480 De belangrijkste tests gebeurden in de oordeelszaal voor Osiris… 319 00:30:12,560 --> 00:30:14,320 …de god van de dood en opstanding. 320 00:30:17,720 --> 00:30:21,760 Om in het paradijs te komen moest de persoon voor 42 juryleden staan… 321 00:30:22,320 --> 00:30:25,200 …en zweren dat ze bepaalde zonden niet hadden begaan. 322 00:30:28,080 --> 00:30:30,880 'Ik heb niet gelogen, Ik heb niet gestolen… 323 00:30:30,960 --> 00:30:33,280 …ik heb niet gedood.' Enzovoort. 324 00:30:34,200 --> 00:30:36,440 Daarna kwam 'het wegen van het hart'… 325 00:30:39,200 --> 00:30:43,120 …waar iemands hart werd afgewogen tegen de veer van waarheid en recht. 326 00:30:45,720 --> 00:30:47,960 Als het hart zwaarder was dan de veer… 327 00:30:48,040 --> 00:30:51,840 …at een demon met krokodillenhoofd het op en was de persoon voor altijd verloren. 328 00:30:57,480 --> 00:31:01,000 Maar als het hart en de veer in balans waren… 329 00:31:01,080 --> 00:31:03,240 …werd de persoon 'waar van stem' verklaard… 330 00:31:04,600 --> 00:31:07,520 …en de reis naar het Veld van Riet kon beginnen. 331 00:31:18,480 --> 00:31:20,960 Morgen om dezelfde tijd, baas? 332 00:31:21,040 --> 00:31:21,880 Oké. 333 00:31:22,680 --> 00:31:24,800 Kom niet te laat, baas. 334 00:31:30,400 --> 00:31:34,480 VIJF WEKEN VOOR RAMADAN 335 00:31:59,640 --> 00:32:03,600 Tien meter ten westen van Wahtyes graf ligt de oudste en diepste schacht… 336 00:32:03,680 --> 00:32:05,760 …die tot nu toe in de site ontdekt is. 337 00:32:07,440 --> 00:32:10,360 Al het werk met gevaar is mijn werk… 338 00:32:11,400 --> 00:32:14,280 …want ik ben de enige jeugdige in het team. 339 00:32:23,160 --> 00:32:26,600 Maar ik hield altijd van moeilijke dingen, niet makkelijke. 340 00:32:38,680 --> 00:32:41,880 De necropolis van Bubasteion, moet ik zeggen… 341 00:32:47,400 --> 00:32:49,120 …is een erg vreemde plek. 342 00:32:52,320 --> 00:32:55,480 Het geeft ons altijd wat we niet verwachten. 343 00:33:02,600 --> 00:33:04,120 En dat is iets prachtigs. 344 00:33:06,120 --> 00:33:08,360 Hé, Ghareeb. In de naam van God. 345 00:33:09,560 --> 00:33:11,800 Wat is dat allemaal? -Dit is vreemd. 346 00:33:13,520 --> 00:33:15,040 In de naam van God. 347 00:33:22,160 --> 00:33:24,240 Nee, nee, nee… 348 00:33:24,320 --> 00:33:25,200 Wat is dit? 349 00:33:28,600 --> 00:33:30,440 Ze zitten nog in hun windsels. 350 00:33:36,240 --> 00:33:38,200 Moet je dit mooie stuk zien. 351 00:33:43,240 --> 00:33:46,880 Deze kerel die ik nu voor me zie, is een kat. 352 00:33:51,040 --> 00:33:53,160 Zie je hoeveel er zijn, Ghareeb? -Ja. 353 00:33:53,760 --> 00:33:55,480 Zo veel. 354 00:34:02,320 --> 00:34:03,280 Allemaal katten? 355 00:34:05,920 --> 00:34:08,400 Waar komen ze vandaan? -Ik heb geen idee. 356 00:34:08,480 --> 00:34:11,560 Maar er zijn zoveel katten, het is echt schokkend. 357 00:34:14,840 --> 00:34:15,720 Hallo. 358 00:34:16,240 --> 00:34:17,160 Wat is dit dan? 359 00:34:18,440 --> 00:34:20,920 Is dit een kat, Ghareeb? Kijk. 360 00:34:22,040 --> 00:34:23,520 Hemeltjelief. 361 00:34:25,200 --> 00:34:28,800 In de naam van God. Dit is geen kat, Ghareeb. 362 00:34:30,600 --> 00:34:33,160 We brengen het naar het licht. -Dit is iets… 363 00:34:33,240 --> 00:34:34,920 Iets verbluffends. 364 00:34:38,440 --> 00:34:40,280 Is er zo'n grote kat, Ghareeb? 365 00:34:40,920 --> 00:34:42,600 Het is zo groot als m'n neus. 366 00:34:45,600 --> 00:34:46,960 Hemeltjelief. 367 00:34:48,960 --> 00:34:50,120 Draai het om. 368 00:34:50,880 --> 00:34:53,000 Draai het voorzichtig om. Hallo. 369 00:34:53,480 --> 00:34:54,320 Kijk. 370 00:34:55,640 --> 00:34:56,960 De mond is getekend. 371 00:34:58,080 --> 00:35:00,520 De ogen en neus… 372 00:35:01,680 --> 00:35:02,880 …en de oren ook. 373 00:35:04,840 --> 00:35:06,320 Meesterwerk. 374 00:35:08,360 --> 00:35:12,800 Hebben we een wezen in ons land… 375 00:35:13,480 --> 00:35:15,200 …dat hierop lijkt? 376 00:35:15,280 --> 00:35:16,120 Nee. 377 00:35:17,720 --> 00:35:20,560 Als je zo'n grote kat had, wat zou je dan doen? 378 00:35:21,160 --> 00:35:23,400 Ik zou de kinderen er bang mee maken. 379 00:35:38,160 --> 00:35:39,440 Kan dit een kat zijn? 380 00:35:53,600 --> 00:35:56,800 Waar leggen we deze allemaal, Ghareeb? -Geen idee. 381 00:36:00,400 --> 00:36:03,480 En het zijn allemaal katten? -Nee, nee. 382 00:36:03,600 --> 00:36:04,640 Prijs de Heer. 383 00:36:05,680 --> 00:36:07,160 Dit is geen kat. 384 00:36:07,240 --> 00:36:08,440 Is het een mangoest? 385 00:36:12,160 --> 00:36:14,600 Kijk naar z'n staart. Kijk naar z'n vorm. 386 00:36:17,040 --> 00:36:18,600 Dit is een krokodil, baas. 387 00:36:20,000 --> 00:36:22,920 Ghareeb, neem dit en leg het opzij voor me. 388 00:36:23,000 --> 00:36:25,120 Natuurlijk. -Dit is iets heel anders. 389 00:36:26,160 --> 00:36:28,000 Dit is een krokodillenmummie. 390 00:36:32,360 --> 00:36:34,000 Ik denk dat we klaar zijn. 391 00:36:35,120 --> 00:36:39,840 We halen ze eruit en halen zelf wat frisse lucht. 392 00:36:41,360 --> 00:36:43,920 Stuur ons een krat op twee haken. 393 00:36:49,320 --> 00:36:51,560 Ik wil je iets vertellen. 394 00:36:51,640 --> 00:36:54,120 Sinds ik in deze kattennecropolis werk… 395 00:36:56,600 --> 00:36:59,480 Als katten me bij mijn huis zien, rennen ze weg. 396 00:36:59,960 --> 00:37:01,240 Ze zijn bang voor me. 397 00:37:01,320 --> 00:37:04,080 Ze gedragen zich niet langer als huisdieren tegenover me. 398 00:37:08,200 --> 00:37:12,000 Maar als een kat rent, zeg ik tegen haar: 'Je hebt het recht. 399 00:37:17,200 --> 00:37:20,000 Ik haalde net je voorouders uit de grond… 400 00:37:21,560 --> 00:37:22,720 …en borg ze op.' 401 00:37:28,680 --> 00:37:31,760 Ze is bang dat ik haar hetzelfde zal aandoen. 402 00:37:35,400 --> 00:37:39,760 Voor zover we weten gaven mensen hun huiskat niet als offer. 403 00:37:44,040 --> 00:37:48,560 Degenen die ze als offer brachten, werden eigenlijk van de priesters gekocht. 404 00:37:49,560 --> 00:37:51,200 Deze is prachtig. 405 00:37:52,200 --> 00:37:55,280 Dit is een erg mooie Bubasteion-special. 406 00:37:57,160 --> 00:38:00,840 Dus we denken dat de priesters ze fokten… 407 00:38:00,920 --> 00:38:05,680 …en ze besteedden het vast uit aan dorpelingen in de regio van Saqqara… 408 00:38:05,760 --> 00:38:10,320 …waar mensen deze katten kweekten en waarschijnlijk kattenkwekerijen hadden. 409 00:38:16,560 --> 00:38:21,200 Zoals een heilige dierencultus werkte, was er één dier… 410 00:38:22,320 --> 00:38:23,320 …in de tempel… 411 00:38:23,400 --> 00:38:29,240 …wat de goddelijke manifestatie moest zijn van de godin of de god. 412 00:38:30,240 --> 00:38:34,080 Tijdens zijn leven werd dit wezen behandeld als een god. 413 00:38:34,760 --> 00:38:37,040 Gevoederd, water gegeven, tot gebeden. 414 00:38:39,240 --> 00:38:41,560 Mensen gaven offers aan dit wezen. 415 00:38:46,040 --> 00:38:47,760 Een prachtige bronzen kop. 416 00:38:49,160 --> 00:38:55,600 Ze gaven amuletten en beelden van hout, steen, faience en zelfs brons. 417 00:38:59,960 --> 00:39:02,200 Maar ze gaven ook dierenmummies… 418 00:39:02,280 --> 00:39:06,400 …want het idee was dat als je een bloedoffer aan de god brengt… 419 00:39:06,480 --> 00:39:11,000 …dat meer zou betekenen dan iets gemaakt van hout of steen. 420 00:39:11,080 --> 00:39:16,520 Maar het is in erg goede staat voor wat je na 2500 jaar zou verwachten. 421 00:39:16,600 --> 00:39:18,440 Waar de Bubasteion werd gebouwd… 422 00:39:18,520 --> 00:39:21,000 …waren er veel oude tombes die al waren gesneden… 423 00:39:21,080 --> 00:39:23,720 …in de afgelopen 2000 jaar van de Egyptische geschiedenis. 424 00:39:24,200 --> 00:39:26,760 De priesters namen ze mee in deze oude tombes… 425 00:39:26,840 --> 00:39:29,520 …en begroeven ze in massagraven. 426 00:39:30,280 --> 00:39:32,040 En dat vinden we vandaag. 427 00:39:32,920 --> 00:39:34,160 Hoe gaat het? 428 00:39:40,400 --> 00:39:44,600 Net als iedereen heb ik katten van vele formaten gezien. 429 00:39:45,960 --> 00:39:49,880 Maar een kat die zo enorm is? 430 00:39:50,000 --> 00:39:51,360 Dat zag ik nog nooit. 431 00:39:53,400 --> 00:39:58,000 We moeten de botten laten testen om te zien wat het is. 432 00:40:16,480 --> 00:40:21,520 In de tombe is het onderzoek van de muren bijna afgerond. 433 00:40:25,840 --> 00:40:27,040 Het bewijs… 434 00:40:27,520 --> 00:40:33,040 …dat dit graf een raadsel bevat… 435 00:40:33,120 --> 00:40:34,520 …is substantieel. 436 00:40:35,080 --> 00:40:38,760 Er is iets. -Wat is dit? Geweldig. Kijk, Nermeen. 437 00:40:40,280 --> 00:40:42,720 Er is geen andere gravure zoals dit in de tombe. 438 00:40:43,680 --> 00:40:50,080 Naast de eerste valse deur staat een tafereel van een offertafel… 439 00:40:51,800 --> 00:40:56,160 …met de eigenaar die voor een mooie dame zit. 440 00:40:59,000 --> 00:41:00,800 Ik zie enkele ongewone dingen. 441 00:41:01,440 --> 00:41:03,160 Dit is allemaal ongewoon. -Toch? 442 00:41:03,240 --> 00:41:04,600 Alles is ongewoon. 443 00:41:05,160 --> 00:41:08,760 Meestal zijn het de man en zijn vrouw. 444 00:41:09,400 --> 00:41:13,800 Dus we verwachtten dat het Wahtye en zijn vrouw Ptah-Weret zouden zijn. 445 00:41:14,640 --> 00:41:18,400 Maar als we de inscriptie lezen… 446 00:41:19,440 --> 00:41:21,400 …staat er 'Zijn vrouw Merit-Min.' 447 00:41:23,240 --> 00:41:25,360 We stonden daar… 448 00:41:26,200 --> 00:41:27,760 …verbaasd. 449 00:41:28,800 --> 00:41:30,120 Omdat Merit-Min… 450 00:41:31,160 --> 00:41:33,760 …zijn moeder was. 451 00:41:33,840 --> 00:41:37,480 Dus we begonnen te denken: 'Trouwde hij met zijn moeder?' 452 00:41:37,560 --> 00:41:40,760 Natuurlijk, dat is tegenstrijdig. Het is onmogelijk. 453 00:41:41,680 --> 00:41:44,240 De namen zijn veranderd. 454 00:41:45,040 --> 00:41:48,400 Ik denk dat ermee geknoeid is. -Hij verving ze. 455 00:41:48,480 --> 00:41:51,040 De namen waren eraf geschraapt. 456 00:41:51,760 --> 00:41:55,200 Iedereen die met zijn hand langs de muur loopt, zou zeggen… 457 00:41:56,000 --> 00:41:58,280 'Nee, er was hier iets aan de hand.' 458 00:42:00,960 --> 00:42:02,280 Dit is niet Wahtye. 459 00:42:03,000 --> 00:42:06,120 De hele tombe is Wahtye, Wahtye, Wahtye. 460 00:42:06,200 --> 00:42:09,200 Hier is iets anders. -Is hij dan een dief? 461 00:42:10,040 --> 00:42:11,320 Hij is een dief. 462 00:42:12,240 --> 00:42:13,200 Allemachtig. 463 00:42:14,520 --> 00:42:16,400 Is dat alles? Nee. 464 00:42:16,480 --> 00:42:17,720 Het hoofdbeeld zelf. 465 00:42:18,560 --> 00:42:20,960 Kijkend naar de kenmerken van dat beeld… 466 00:42:22,600 --> 00:42:24,040 Dit beeld is anders. 467 00:42:24,120 --> 00:42:27,320 Het lijkt niet op enig ander standbeeld in de tombe. 468 00:42:29,840 --> 00:42:32,800 Het is duidelijk een ander persoon dan de anderen in de tombe. 469 00:42:34,880 --> 00:42:37,760 Dat maakt me nog meer overtuigd… 470 00:42:38,240 --> 00:42:40,640 …dat hier een samenzwering plaatsvond. 471 00:42:40,720 --> 00:42:44,960 Ik denk dat Wahtye deze tombe heeft ingenomen. 472 00:42:46,080 --> 00:42:49,200 En dat het in het begin niet voor Wahtye bedoeld was. 473 00:42:49,880 --> 00:42:51,240 Wie is het slachtoffer? 474 00:42:51,840 --> 00:42:53,280 Het slachtoffer is onbekend. 475 00:42:54,440 --> 00:42:58,120 Maar we hebben een theorie. -Ja. We hebben aanwijzingen. 476 00:42:58,200 --> 00:43:00,600 Er wordt een broer vermeld. 477 00:43:00,680 --> 00:43:01,680 Wahtyes broer. 478 00:43:02,240 --> 00:43:04,000 Hij staat op de oostelijke muur. 479 00:43:05,920 --> 00:43:08,720 Wahtye draagt een lied op… 480 00:43:08,800 --> 00:43:12,000 …'aan de geest van mijn broer.' 481 00:43:14,120 --> 00:43:15,720 Waarom noemde hij z'n naam niet? 482 00:43:15,800 --> 00:43:20,400 De toewijding van het lied is vast om zijn geweten te kalmeren… 483 00:43:20,480 --> 00:43:21,880 Hij… -Hij voelt zich schuldig. 484 00:43:22,840 --> 00:43:25,280 Dus deze man is Wahtye niet? -Nee, het is Wahtye niet. 485 00:43:25,360 --> 00:43:26,840 Maar het kan zijn broer zijn. 486 00:43:31,120 --> 00:43:32,760 Al deze aanwijzingen… 487 00:43:34,400 --> 00:43:38,840 …suggereren dat Wahtye deze tombe van zijn broer ingenomen heeft. 488 00:43:40,120 --> 00:43:43,120 Dus als Wahtye het graf van zijn broer stal… 489 00:43:44,040 --> 00:43:48,120 'IK HEB NIET GESTOLEN' 490 00:43:49,440 --> 00:43:52,120 …wordt hij dan gestraft in het hiernamaals? 491 00:43:55,320 --> 00:43:57,600 Nee, ik denk dat hij een plan had. 492 00:43:59,600 --> 00:44:03,720 Op de laatste muur die we vastlegden in de tombe, de zuidelijke muur… 493 00:44:04,800 --> 00:44:07,440 …vonden we een grote tekst die zegt… 494 00:44:08,560 --> 00:44:10,400 'Ik ben bij de rechters.' 495 00:44:13,480 --> 00:44:16,960 Dus hij plaatste zichzelf in de rangen van zij die oordelen. 496 00:44:18,000 --> 00:44:22,560 Zodat hij zichzelf kan vrijspreken van deze zonde. 497 00:44:23,160 --> 00:44:27,440 'IK HEB NIET GESTOLEN' 498 00:44:31,800 --> 00:44:34,160 Hij lijkt dus echt overtuigd… 499 00:44:34,240 --> 00:44:37,160 …dat hij de straf zou ontwijken en naar het hiernamaals zou gaan. 500 00:44:42,520 --> 00:44:45,760 Maar er zijn antwoorden die enkel Wahtye zelf kan geven. 501 00:44:47,480 --> 00:44:49,720 Wat betreft de grafschachten… 502 00:44:50,280 --> 00:44:53,800 …kan er een ontdekking zijn die alle vragen beantwoordt… 503 00:44:53,880 --> 00:44:57,440 …en alle raadsels in Wahtyes tombe. 504 00:45:04,480 --> 00:45:06,280 Iedereen klaar voor grote verrassing? 505 00:45:07,120 --> 00:45:08,000 Oké. 506 00:45:09,600 --> 00:45:10,480 O, mijn god. 507 00:45:10,560 --> 00:45:12,600 Jij krijgt deze. 508 00:45:12,680 --> 00:45:13,560 Ongelooflijk. 509 00:45:14,160 --> 00:45:15,120 Kijk naar 't gezicht. 510 00:45:15,200 --> 00:45:16,880 Ongelooflijk. -Kijk naar 't gezicht. 511 00:45:17,360 --> 00:45:18,360 O, liefje. 512 00:45:21,200 --> 00:45:22,520 O, mijn god. 513 00:45:23,760 --> 00:45:24,640 Echt enorm. 514 00:45:24,720 --> 00:45:28,000 Het is zo groot, ik kan me niet inbeelden dat er ooit zo'n grote kat was. 515 00:45:28,720 --> 00:45:30,680 Mijn god, het is geweldig. 516 00:45:30,760 --> 00:45:34,080 Dit is de grootste kattenmummie die we ooit vonden. 517 00:45:34,160 --> 00:45:35,960 Ik zie een snor. 518 00:45:38,120 --> 00:45:39,080 Zoals Hamada. 519 00:45:39,160 --> 00:45:40,840 Ja, net als Hamada. -Zoals Hamada. 520 00:45:43,800 --> 00:45:45,160 Dit is erg interessant. 521 00:45:45,240 --> 00:45:49,360 Op de hoofden van andere kattenmummies kan er hier een scarabee zijn. 522 00:45:49,440 --> 00:45:51,520 Het lijkt niet op 'n scarabee. Dat zou moeten. 523 00:45:51,600 --> 00:45:54,640 De andere hebben echte scarabeeën op hun hoofd geschilderd. 524 00:45:54,720 --> 00:45:59,000 Deze lijkt meer op een bij of zo. Het is echt vreemd. Het is ongewoon. 525 00:45:59,120 --> 00:46:01,560 En er is zelfs dit deel… 526 00:46:01,640 --> 00:46:02,800 Hoi, schatje. 527 00:46:02,920 --> 00:46:04,520 …dat de vacht blootlegt. 528 00:46:04,640 --> 00:46:05,840 Je kan vacht zien. 529 00:46:08,120 --> 00:46:10,040 Je ziet de vacht. -Wat ervan over is. 530 00:46:10,120 --> 00:46:11,520 Oké. 531 00:46:11,600 --> 00:46:13,800 Goudgeel, zo'n mooie kleur. 532 00:46:15,400 --> 00:46:16,880 Dat kan niet. 533 00:46:21,960 --> 00:46:23,400 Nu kom je erachter. 534 00:46:33,640 --> 00:46:34,640 Alles goed? 535 00:46:39,880 --> 00:46:40,880 Dat is het hoofd. 536 00:46:42,200 --> 00:46:45,680 Ik ben niet helemaal zeker waar we naar kijken… 537 00:46:45,760 --> 00:46:49,480 …want het hoofd is helaas onherkenbaar. 538 00:46:49,560 --> 00:46:52,480 Het is heel erg groot. 539 00:46:53,520 --> 00:46:54,480 Kun je inzoomen? 540 00:46:57,400 --> 00:47:00,080 Je ziet dat het een baby is… 541 00:47:00,560 --> 00:47:05,840 …want deze tanden zitten nog voornamelijk in het tandvlees. 542 00:47:06,200 --> 00:47:07,440 Grote hoektanden, hè? 543 00:47:07,520 --> 00:47:08,640 Ja. -Ze zijn omhoog… 544 00:47:08,720 --> 00:47:14,400 De tanden groeien nog maar net. Oké, naar beneden. Ga door. 545 00:47:15,120 --> 00:47:17,600 De ruggengraat. Kijk naar de ruggengraat. 546 00:47:18,600 --> 00:47:21,880 De ruggengraat. Niets is gefuseerd. 547 00:47:21,960 --> 00:47:23,680 Dit is zeker een baby. 548 00:47:24,160 --> 00:47:26,880 En er zit een boog in de ruggengraat. 549 00:47:26,960 --> 00:47:32,960 Dus als het goed uitgerekt was, zou het meer dan een meter zijn. 550 00:47:33,040 --> 00:47:36,880 Ja. -Zo, van kop tot de basis van de staart. 551 00:47:37,480 --> 00:47:40,200 Dit is geen huiskat. 552 00:47:40,760 --> 00:47:42,760 Het is te groot voor een lynx… 553 00:47:42,840 --> 00:47:45,680 …het is geen luipaard of een cheeta. 554 00:47:46,240 --> 00:47:48,400 Dus misschien is het ontwerp anders… 555 00:47:48,480 --> 00:47:51,160 …omdat het een andere soort is. Ja. Kijk eens. 556 00:47:51,960 --> 00:47:55,840 Laten we dit zien. Het is maar een idee. Ik kan helemaal mis zijn. 557 00:47:55,920 --> 00:48:00,920 Oké, zie je? Want weet je hoe de leeuwen fronsen? 558 00:48:01,400 --> 00:48:03,560 Misschien moet dit eerder zo zijn… 559 00:48:03,640 --> 00:48:07,680 …en zetten ze er vleugels op omdat ze gewoonlijk de scarabee hebben. 560 00:48:08,760 --> 00:48:12,200 Laten we naar een welp kijken. Dit is de lange neus… 561 00:48:12,280 --> 00:48:14,400 Ja. Daarom is de neus zo lang. 562 00:48:14,480 --> 00:48:16,440 Ben je zeker? -Ja. En de kleur. 563 00:48:17,720 --> 00:48:21,680 Voor het eerst in de bekende geschiedenis van mummificatie… 564 00:48:21,760 --> 00:48:24,400 …hebben we 'n leeuw. In Saqqara. -'n Gemummificeerde leeuw. 565 00:48:24,480 --> 00:48:25,600 Ik hoop het. 566 00:48:25,680 --> 00:48:29,200 Op basis van de markeringen op het gezicht denken we… 567 00:48:29,280 --> 00:48:34,040 …dat dit misschien een babyleeuw is. Het is een leeuwenwelp. 568 00:48:34,120 --> 00:48:36,120 Dit is buitengewoon… 569 00:48:36,200 --> 00:48:40,160 …want er zijn verhalen over leeuwencatacomben… 570 00:48:40,240 --> 00:48:44,720 …en sommigen van ons zoeken hier al jarenlang naar. 571 00:48:44,800 --> 00:48:47,360 Maar nu is de logische plek de Bubasteion. 572 00:48:47,440 --> 00:48:49,960 Het is overweldigend om te bedenken… 573 00:48:50,040 --> 00:48:54,120 …wat deze leeuw kan betekenen voor ons begrip… 574 00:48:54,680 --> 00:48:58,080 …van de oude Egyptische cultuur, economie, religie. 575 00:48:58,640 --> 00:49:00,640 Het verandert ook hoe we denken… 576 00:49:00,720 --> 00:49:05,120 …over hoe de oude Egyptenaren met wilde dieren omgingen. 577 00:49:05,200 --> 00:49:08,080 Hoe ze ze misschien gekweekt of getemd hadden… 578 00:49:08,160 --> 00:49:10,200 …hoe ze hen misschien aanbaden… 579 00:49:10,280 --> 00:49:13,480 …maar ook, net als bij sommige andere dieren… 580 00:49:13,560 --> 00:49:17,160 …fokten ze hen en gaven ze hen als offers. 581 00:49:17,240 --> 00:49:19,200 Het is zo spannend. 582 00:49:19,680 --> 00:49:23,680 Ik zal tegen Ghareeb zeggen: 'Het is een babyleeuw, geen kat.' 583 00:49:23,760 --> 00:49:26,920 Er komt zeker een beloning voor het team. 584 00:49:32,760 --> 00:49:39,360 GEMUMMIFICEERDE LEEUWENWELP 600 V.CHR. 585 00:49:42,000 --> 00:49:44,520 APRIL 2019 586 00:49:44,600 --> 00:49:49,160 VIER WEKEN VOOR RAMADAN 587 00:49:56,800 --> 00:50:00,840 Na maanden wachten gebeuren de laatste veiligheidscontroles… 588 00:50:00,920 --> 00:50:05,280 …op het gebarsten plafond van de tombe voorafgaand aan de opgraving. 589 00:50:11,320 --> 00:50:15,200 Dit gebied kwam naar beneden, dus we hebben het gestabiliseerd. 590 00:50:15,280 --> 00:50:17,720 Dat is geweldig. Briljant. 591 00:50:17,800 --> 00:50:18,640 Ja. 592 00:50:18,720 --> 00:50:22,160 We wachten al zo lang, we willen gewoon verdergaan. 593 00:50:22,240 --> 00:50:23,640 Begin dan maar. 594 00:50:25,240 --> 00:50:28,320 Sinds de eerste dag dat we de tombe ingingen… 595 00:50:30,240 --> 00:50:32,560 …keek ik naar het zand in de schachten. 596 00:50:33,200 --> 00:50:35,000 Geef 't sein aan de arbeiders. 597 00:50:36,240 --> 00:50:40,280 Ik vraag me af wat we daar beneden vinden. Wahtye, z'n geheimen, z'n raadsels… 598 00:50:40,360 --> 00:50:42,280 …zijn ze afgelopen? 599 00:50:43,480 --> 00:50:46,720 Elke dag hoop ik: 'Laat ons vandaag in Wahtye werken.' 600 00:50:48,160 --> 00:50:49,520 Ik werd gek. 601 00:50:50,560 --> 00:50:51,800 Luister, mannen. 602 00:50:51,880 --> 00:50:53,560 Ja, Voorman. 603 00:50:53,640 --> 00:50:56,000 We zijn klaar om in de tombe te werken. 604 00:50:56,080 --> 00:50:59,960 De restauratie is klaar en alles is beveiligd voor jullie. 605 00:51:00,040 --> 00:51:02,520 We hebben hard werk en stoere mannen nodig. 606 00:51:03,240 --> 00:51:04,160 Begrepen? 607 00:51:05,040 --> 00:51:06,120 Laten we gaan dan. 608 00:51:12,000 --> 00:51:15,920 De oorspronkelijke bewoners vinden van een tombe uit het Oude Rijk… 609 00:51:16,000 --> 00:51:17,400 …zou fantastisch zijn. 610 00:51:17,480 --> 00:51:21,640 Maar het is niet gebeurd de afgelopen 60 à 70 jaar . 611 00:51:21,720 --> 00:51:24,560 En nu, met onze grotere technische vaardigheden… 612 00:51:24,640 --> 00:51:28,480 …is het de lichamen zelf, de bio-archeologie die je kan uitvoeren. 613 00:51:30,000 --> 00:51:32,040 De skeletten begrijpen… 614 00:51:32,120 --> 00:51:34,960 …kunnen zien welke ziektes, of niet, ze hadden. 615 00:51:36,560 --> 00:51:38,800 Relaties vinden, als het een gezin is. 616 00:51:39,720 --> 00:51:41,040 Leg die hier neer. 617 00:51:42,160 --> 00:51:44,720 Het zou een echte schatkamer zijn. 618 00:51:46,320 --> 00:51:49,800 We beginnen met deze schacht en die waarin Ghareeb staat. 619 00:51:49,880 --> 00:51:53,720 In de naam van Allah en moge God ons zegenen. 620 00:52:01,600 --> 00:52:03,520 We hebben info nodig, geen ding. 621 00:52:07,360 --> 00:52:10,600 Maak een ketting. Jij blijft hier. 622 00:52:10,680 --> 00:52:13,560 Draag het over je schouder en breng het naar buiten. 623 00:52:13,640 --> 00:52:16,160 We hebben beelden, prachtige muren. Het is genoeg. 624 00:52:16,240 --> 00:52:19,800 Maar we hebben meer informatie nodig over hem… 625 00:52:20,920 --> 00:52:24,560 …om enkele mysteries op te lossen die op zijn muur staan. 626 00:52:26,600 --> 00:52:29,680 Om te begrijpen wat er in zijn leven is gebeurd. 627 00:52:30,560 --> 00:52:32,240 Raap alle scherven op… 628 00:52:33,320 --> 00:52:38,240 De twee kleinste schachten het dichtst bij de ingang worden eerst uitgegraven. 629 00:52:39,160 --> 00:52:41,000 SCHACHT 1 - SCHACHT 2 630 00:52:41,120 --> 00:52:45,160 We kunnen onmogelijk weten hoe diep ze zijn. 631 00:52:46,040 --> 00:52:48,120 Raap alle fragmenten op, Ghareeb. 632 00:52:56,560 --> 00:52:59,240 Nu de opgraving bezig is en de Ramadan nadert… 633 00:52:59,320 --> 00:53:01,840 …wordt de jacht op een ander tombe ook opgevoerd. 634 00:53:07,320 --> 00:53:09,440 Soms, als arbeiders werken… 635 00:53:15,680 --> 00:53:20,200 …voel je dat je eeuwen teruggaat in de tijd van het oude Egypte. 636 00:53:25,440 --> 00:53:30,200 Je werkt met dezelfde materialen die de oude Egyptenaren gebruikten. 637 00:53:37,960 --> 00:53:42,000 Soms ontdekken we dezelfde manden die oude Egyptenaren gebruikten. 638 00:53:52,760 --> 00:53:54,800 Soms ontdekken we een beitel… 639 00:53:56,320 --> 00:53:59,200 …zoals een kleine beitel die we ook nu gebruiken. 640 00:54:02,000 --> 00:54:03,320 Dus het loopt door. 641 00:54:03,880 --> 00:54:05,880 Het leven gaat dezelfde kant op. 642 00:54:15,240 --> 00:54:17,200 Mr Ahmed. -Ja, Osama? 643 00:54:17,280 --> 00:54:18,680 Er is hier iets. 644 00:54:18,760 --> 00:54:19,840 Wat is het? 645 00:54:24,640 --> 00:54:26,320 O, ja. 646 00:54:27,160 --> 00:54:28,600 Het lijkt een houten doodskist. 647 00:54:32,600 --> 00:54:35,680 Het hoofd wijst naar het westen. 648 00:54:43,560 --> 00:54:47,640 Laten we de voeten blootleggen en deze kant op gaan. 649 00:54:47,720 --> 00:54:49,920 Je moet hier erg voorzichtig zijn. 650 00:55:26,960 --> 00:55:29,920 Iets moois. Een prachtige doodskist. 651 00:55:31,360 --> 00:55:34,320 Dit is de beste kist die we vonden in deze staat. 652 00:55:51,400 --> 00:55:58,120 BESCHILDERDE CARTONNAGE DOODSKIST CIRCA 800 - 600 V.CHR. 653 00:56:15,720 --> 00:56:19,400 Als onderdeel van mijn werk, secretaris-generaal… 654 00:56:19,480 --> 00:56:23,080 …moet ik langsgaan bij de meeste sites in Egypte. 655 00:56:30,240 --> 00:56:32,960 Deze missie is belangrijke wetenschap. 656 00:56:40,440 --> 00:56:43,800 Een doodskist openen. Wat zit erin? 657 00:56:48,480 --> 00:56:51,760 Soms vinden we een houten doodskist met een mummie… 658 00:56:52,760 --> 00:56:54,840 …in perfecte staat van bewaring. 659 00:56:56,920 --> 00:56:58,720 Soms vonden we niets. 660 00:57:00,280 --> 00:57:04,000 Misschien maakten de oude Egyptenaren de kist maar zit er niets in. 661 00:57:06,240 --> 00:57:09,560 Dus niemand weet zeker wat erin zit. 662 00:57:11,160 --> 00:57:12,880 Langzaam. 663 00:57:45,040 --> 00:57:48,600 Mummificatie gaat om je beeld als jezelf proberen te bewaren. 664 00:57:49,800 --> 00:57:51,160 Wat is hier gebeurd, Ashraf? 665 00:57:52,480 --> 00:57:53,960 Het lijkt bijna verbrand. 666 00:57:54,840 --> 00:57:58,280 Wat de Egyptenaren zouden doen, is iets in je neus steken… 667 00:57:58,360 --> 00:58:02,360 …hier door je bot breken om bij je brein te komen, het eruit trekken… 668 00:58:02,840 --> 00:58:05,520 …en dan maakten ze een snee aan de linkerkant… 669 00:58:05,600 --> 00:58:10,920 …en haalden je interne organen eruit, je lever, longen, maag en darmen. 670 00:58:12,760 --> 00:58:16,920 Dus nadat al deze interne organen zijn verwijderd… 671 00:58:17,000 --> 00:58:21,840 …word je gedroogd met natron, een combinatie van zuiveringszout en zout. 672 00:58:23,160 --> 00:58:25,080 Waarom ziet het er verbrand uit? 673 00:58:27,280 --> 00:58:31,640 Misschien veroorzaakte de natron het die in mummificatie wordt gebruikt. 674 00:58:32,160 --> 00:58:34,160 Dus een soort… 675 00:58:34,960 --> 00:58:37,360 …chemische reactie is opgetreden? 676 00:58:38,360 --> 00:58:42,200 En dan wikkelden ze je in met linnen verband… 677 00:58:42,800 --> 00:58:44,360 Een vrouw, denk ik. 678 00:58:45,960 --> 00:58:49,920 …en spreuken reciteren en bidden en wierook branden. 679 00:58:50,000 --> 00:58:53,120 De onderzijde is minder zwaar getroffen. Maar het is goed linnen. 680 00:58:54,000 --> 00:58:56,080 En wat dit alles deed, was… 681 00:58:56,160 --> 00:58:59,960 …je transformeren van een wereldlijk wezen naar een heilig wezen. 682 00:59:05,440 --> 00:59:08,200 Dat zou het einde zijn voor je leven op aarde. 683 00:59:10,400 --> 00:59:13,320 Maar het zou het begin zijn van je leven in het hiernamaals. 684 00:59:33,960 --> 00:59:37,160 Het idee om het lichaam te mummificeren  is beïnvloed… 685 00:59:37,240 --> 00:59:38,960 …door het verhaal van Osiris en Isis. 686 00:59:41,280 --> 00:59:46,560 Dat beïnvloedde de manier waarop de oude Egyptenaren hun doden behandelden. 687 00:59:48,800 --> 00:59:50,960 Isis en Osiris waren broer en zus. 688 00:59:53,760 --> 00:59:55,880 Osiris regeerde de wereld… 689 00:59:57,000 --> 00:59:59,080 …tot z'n broer Seth hem vermoordde… 690 00:59:59,560 --> 01:00:03,000 …en hem in stukken sneed die hij over het land van Egypte verspreidde. 691 01:00:03,560 --> 01:00:05,120 Isis was een goochelaar. 692 01:00:05,600 --> 01:00:07,800 Ze ging door Egypte, verzamelde zijn stukken… 693 01:00:07,880 --> 01:00:11,400 …bond ze samen met linnen in de eerste daad van mummificatie. 694 01:00:12,320 --> 01:00:16,280 Daardoor bracht ze hem weer tot leven… 695 01:00:17,760 --> 01:00:19,800 …en kregen ze hun zoon Horus. 696 01:00:20,520 --> 01:00:23,760 Horus groeide op om zijn vaders moord te wreken… 697 01:00:24,280 --> 01:00:26,800 …en heerste over Egypte als koning van leven op aarde. 698 01:00:27,680 --> 01:00:30,600 Osiris werd koning van de onderwereld… 699 01:00:31,640 --> 01:00:33,720 …en de god van dood en opstanding. 700 01:00:43,640 --> 01:00:47,120 Die overtuiging in de kracht van mummificatie om de dood te overwinnen… 701 01:00:49,320 --> 01:00:52,680 …lag aan het hart van het oude Egyptische geloof. 702 01:01:14,200 --> 01:01:17,160 Haal dr Mohammad en zeg dat de voorman hem nodig heeft. 703 01:01:20,480 --> 01:01:21,440 Mr Ahmed. 704 01:01:32,920 --> 01:01:35,440 Ze bereikten de vloer van de schacht zelf. 705 01:01:36,000 --> 01:01:38,120 Dus dit is slecht nieuws. 706 01:01:39,160 --> 01:01:41,960 Ik weet niet waarom. Want de schacht is groot… 707 01:01:42,040 --> 01:01:43,960 …zowat één meter bij één meter. 708 01:01:46,400 --> 01:01:49,760 Meestal gaan deze schachten met deze afmetingen dieper… 709 01:01:49,840 --> 01:01:53,240 …zoals zes of zeven meter met de kamer beneden. 710 01:01:53,360 --> 01:01:57,920 Maar helaas eindigde deze snel. 711 01:01:58,600 --> 01:02:02,080 We weten niet waarom. En ze vonden ook wat… 712 01:02:03,400 --> 01:02:06,240 …wat rest van stukken aardewerk. 713 01:02:06,320 --> 01:02:08,320 Al dit komt van daar beneden? -Ja. 714 01:02:08,440 --> 01:02:11,280 En die botten ook? -Ja, het losse bot ook. 715 01:02:13,360 --> 01:02:17,040 Dus ze volgen het hier in de schacht. Dit… Slechte tekenen. 716 01:02:19,280 --> 01:02:21,560 Kijk, baas, dit is erg teleurstellend. 717 01:02:22,960 --> 01:02:25,920 We zijn al bij de bodem van de schacht. 718 01:02:26,040 --> 01:02:29,280 Slechts 60 centimeter diep. Dat is het. 719 01:02:30,160 --> 01:02:31,280 SCHACHT 1 - SCHACHT 2 720 01:02:31,360 --> 01:02:38,240 Schacht 2 is klaar maar de vooruitgang gaat door in schacht 1 721 01:02:53,320 --> 01:02:55,360 Ik ben Ghareeb Ali Mohammed Abushousha. 722 01:02:57,120 --> 01:02:59,480 Ik werk als graver. 723 01:03:06,800 --> 01:03:11,040 Ik werk hier al heel lang. Mijn vader werkte hier voor mij. 724 01:03:12,120 --> 01:03:15,080 Dertig of veertig, misschien vijftig jaar geleden. 725 01:03:20,880 --> 01:03:24,960 Als ik aan het werk ben, denk ik alleen nog aan wat voor me ligt. 726 01:03:26,560 --> 01:03:29,880 Het is niet zomaar gedachteloos graven, nee. 727 01:03:31,280 --> 01:03:35,240 Als je de houweel vasthoudt, moet je je verstand gebruiken. 728 01:03:37,280 --> 01:03:40,240 Ga je iets vinden? Je moet voorbereid zijn. 729 01:03:40,320 --> 01:03:45,120 Je kunt een mummie tegenkomen, een bot of een stukje van iets. 730 01:03:45,200 --> 01:03:47,120 Daar moet je klaar voor zijn. 731 01:03:48,560 --> 01:03:51,280 Een beginner zal het ding breken. 732 01:03:53,120 --> 01:03:54,120 Mahmoud. 733 01:03:55,600 --> 01:03:56,800 Mahmoud, kom hier. 734 01:04:08,280 --> 01:04:10,080 Ga hier zitten, Mahmoud. 735 01:04:12,160 --> 01:04:14,040 Ga naast me zitten. Neem wat thee. 736 01:04:16,160 --> 01:04:17,720 Dit is Mahmoud, mijn zoon. 737 01:04:19,000 --> 01:04:21,960 Ik bracht hem hier om het vak te leren. 738 01:04:24,400 --> 01:04:28,640 Dus als de voorman hem nodig heeft om te werken, heeft hij ervaring. 739 01:04:33,040 --> 01:04:37,520 Als hij thuis zou blijven, zou hij niets leren. 740 01:04:37,640 --> 01:04:40,760 Dan zou ik niet blij zijn. 741 01:04:44,280 --> 01:04:46,960 Ik ben blij dat hij hier bij mij is. 742 01:05:05,960 --> 01:05:07,280 Wat zie je? 743 01:05:07,360 --> 01:05:10,920 Er is hier een muur, denk ik, een lemen muur. 744 01:05:11,520 --> 01:05:12,600 Aan welke kant? 745 01:05:12,680 --> 01:05:14,920 Aan de oostkant. 746 01:05:15,000 --> 01:05:17,480 De oostkant? -Is het niet wat vreemd, oost? 747 01:05:18,120 --> 01:05:19,240 Het moet west zijn. 748 01:05:20,120 --> 01:05:22,960 Maak je een grapje, Ghareeb? -Ik meen het echt. 749 01:05:24,080 --> 01:05:26,880 Pas op, hij ziet slecht en dat baart me zorgen. 750 01:05:26,960 --> 01:05:28,160 Ik vertrouw 'm niet. 751 01:05:29,320 --> 01:05:30,680 Voorzichtig, kijk uit. 752 01:05:30,760 --> 01:05:33,200 Als blijkt dat je me voor de gek houdt… 753 01:05:34,760 --> 01:05:35,720 Alles is goed. 754 01:05:48,640 --> 01:05:49,560 Ongelooflijk. 755 01:05:51,040 --> 01:05:52,560 Het is echt een muur. 756 01:05:53,280 --> 01:05:55,520 Lijkt op de muur die Wahtyes tombe blokkeerde. 757 01:05:55,600 --> 01:05:57,800 Dus wat ik zei blijkt waar te zijn? 758 01:05:57,880 --> 01:06:00,920 Ja, en ik heb een grote beloning voor je. -Prima. 759 01:06:05,000 --> 01:06:07,360 Er is iets van hout. -Wat? 760 01:06:07,440 --> 01:06:09,880 Er begint iets van hout te verschijnen. 761 01:06:10,360 --> 01:06:13,160 Ongeveer drie centimeter van iets uit hout. 762 01:06:33,800 --> 01:06:35,520 Wat ik nu kan zien, is dat… 763 01:06:36,520 --> 01:06:37,360 …er een deksel is. 764 01:06:40,760 --> 01:06:42,680 Het is een geweldig gevoel… 765 01:06:42,760 --> 01:06:46,040 …iets uit elkaar halen van meer dan 4000 jaar geleden. 766 01:06:47,880 --> 01:06:51,280 De eerste hand die het aanraakt na de oude Egyptenaar die het verzegelde. 767 01:06:53,040 --> 01:06:55,800 Dat dat je hand is, is echt iets fenomenaals. 768 01:06:58,040 --> 01:06:59,920 Vreemd hoe goed het is verzegeld. 769 01:07:00,400 --> 01:07:02,200 Degene die het verzegelde, zegt… 770 01:07:02,280 --> 01:07:05,640 'Niemand komt erbij, niemand komt zelfs maar in de buurt.' 771 01:07:10,800 --> 01:07:12,760 Vrede zij met je. 772 01:07:12,840 --> 01:07:14,800 Hoe gaat het? 773 01:07:15,240 --> 01:07:17,080 Goed. Godzijdank. 774 01:07:17,920 --> 01:07:19,880 Hamada doet daar een heldendaad. 775 01:07:20,360 --> 01:07:23,320 Deze ruimte is krap en heet en het is echt vreselijk. 776 01:07:24,400 --> 01:07:27,640 Maar jij bent de eerste die de blokkade opent, kom op. 777 01:07:27,720 --> 01:07:29,480 Het is mijn enige troost. 778 01:07:36,680 --> 01:07:38,840 Kijk eens, Hamada. Wat is dat? 779 01:07:38,920 --> 01:07:40,720 Is dat modder of zo? 780 01:07:40,800 --> 01:07:41,840 Ja, modder. 781 01:07:42,520 --> 01:07:43,840 Vanwege het water. 782 01:07:44,720 --> 01:07:47,120 Toen regen door het plafond sijpelde… 783 01:07:47,200 --> 01:07:51,000 …bracht het vuil met zich mee, wat ook de kist heeft gevuld. 784 01:07:51,880 --> 01:07:54,720 Dus het is onmogelijk om het in één stuk eruit te krijgen. 785 01:07:55,920 --> 01:07:57,880 Nee, het komt er niet intact uit. 786 01:07:57,960 --> 01:08:00,640 Dat is onmogelijk. Pak eerst dat blok links. 787 01:08:00,720 --> 01:08:02,880 Die? -Om ruimte te maken voor jezelf. 788 01:08:02,960 --> 01:08:04,200 Ja. 789 01:08:12,800 --> 01:08:15,200 Ik zei dat je dat niet mocht aanraken. 790 01:08:15,280 --> 01:08:17,800 Ik raakte niets aan. Ik kwam er niet eens in de buurt. 791 01:08:27,520 --> 01:08:30,800 Kijk, voor hem, het is net een betonnen muur. 792 01:08:31,760 --> 01:08:34,200 Het werd samengeperst nadat het de ruimte vulde. 793 01:08:34,280 --> 01:08:36,200 Het is helemaal massief, baas. 794 01:08:36,280 --> 01:08:39,320 De kist zit vol modder en het zit dicht opeen. 795 01:08:42,160 --> 01:08:45,440 En er zit een skelet in. -God zij geprezen. 796 01:08:46,000 --> 01:08:47,440 Ik verzamel de botten. 797 01:08:48,000 --> 01:08:49,080 Ongelooflijk… 798 01:08:50,000 --> 01:08:53,720 We hebben lang gewacht om iets over hem te weten. 799 01:08:55,360 --> 01:08:56,600 Geef het hout omhoog. 800 01:09:04,720 --> 01:09:06,720 Kijk, slechts 32 cm. 801 01:09:07,360 --> 01:09:09,520 Het moet voor een jong kind zijn. 802 01:09:11,200 --> 01:09:12,600 Hé, doctor. 803 01:09:15,640 --> 01:09:16,920 Moet je dit zien. 804 01:09:17,000 --> 01:09:18,000 Dat is een kies. 805 01:09:22,760 --> 01:09:24,200 Op de site werken… 806 01:09:25,320 --> 01:09:28,520 …het is van nature een morbide plek. 807 01:09:29,560 --> 01:09:30,640 Het zijn tanden. 808 01:09:31,640 --> 01:09:34,760 Je bent in de wereld van de doden. -Het is zelfs verrot. 809 01:09:36,120 --> 01:09:38,120 Vooral kindergraven. 810 01:09:38,200 --> 01:09:41,600 Mijn hart breekt als ik de resten van een kind zie. 811 01:09:42,160 --> 01:09:45,360 Deze tanden zijn van de mummie daar beneden. 812 01:09:45,440 --> 01:09:47,400 Het zijn kiezen maar erg klein. 813 01:09:47,840 --> 01:09:48,840 Hoe oud? 814 01:09:49,240 --> 01:09:51,600 Meer 14, 15, zoiets. 815 01:09:53,680 --> 01:09:55,200 We dachten dat het een kind is… 816 01:09:56,320 --> 01:09:57,760 …maar niet één. 817 01:09:57,840 --> 01:09:59,440 Het is meer dan één kind. 818 01:09:59,960 --> 01:10:03,480 We verzamelen al deze botten en vragen onze antropoloog… 819 01:10:03,560 --> 01:10:05,760 …die deze botten voor ons onderzoekt. 820 01:10:44,480 --> 01:10:47,080 Elk stukje bot kan je iets vertellen. 821 01:10:50,160 --> 01:10:52,000 Niet alleen de manier van sterven. 822 01:10:54,080 --> 01:10:57,360 De interessantere verhalen gaan over hun levens. 823 01:10:58,440 --> 01:10:59,560 Hoe leefden ze? 824 01:11:00,080 --> 01:11:01,560 Dat is vijf… 825 01:11:02,200 --> 01:11:05,080 Was hij gezond? Was hij gelukkig? 826 01:11:06,800 --> 01:11:08,120 Was hij verdrietig? 827 01:11:09,680 --> 01:11:12,840 Het kan geweten zijn, enkel op basis van de botten. 828 01:11:17,040 --> 01:11:20,880 Ik ben Amira Shaheen. Ik ben professor reumatologie… 829 01:11:20,960 --> 01:11:23,880 …aan de faculteit geneeskunde van de universiteit van Caïro. 830 01:11:25,400 --> 01:11:28,160 En ik werk hier om de botten te onderzoeken… 831 01:11:28,240 --> 01:11:31,840 …die gevonden worden in de verschillende expedities. 832 01:11:34,480 --> 01:11:38,480 Ik ga deze uitspreiden en dan hun stukken bestuderen. 833 01:11:42,800 --> 01:11:45,440 Toen dr Sabry me vroeg te komen… 834 01:11:46,080 --> 01:11:48,440 …zei hij dat er kleine botten voor kinderen zijn. 835 01:11:48,520 --> 01:11:50,000 Hoeveel, weten we niet. 836 01:11:50,080 --> 01:11:51,000 Dat is het. 837 01:11:52,520 --> 01:11:55,920 Het is belangrijk dat we het aantal personen vinden… 838 01:11:56,000 --> 01:12:00,760 …en de gemeenschappelijke kenmerken van de verschillende soorten botten. 839 01:12:06,440 --> 01:12:09,000 Ten eerste zeg ik 'Vrede zij met u.' 840 01:12:10,320 --> 01:12:15,680 Ik voel dat ik mezelf kom voorstellen aan iemand die voor me zit. 841 01:12:17,400 --> 01:12:20,200 Zelfs als hij of zij in stukken is. 842 01:12:21,400 --> 01:12:24,320 Deze kleine stukjes, dit is… 843 01:12:24,680 --> 01:12:28,360 Ik benader een vriend op dezelfde manier. 844 01:12:28,880 --> 01:12:32,280 Dit is het rechter opperarmbeen. Ik moet het hier leggen. 845 01:12:38,640 --> 01:12:40,880 Ik weet niet hoe ik gevoelens uit botten krijg… 846 01:12:40,960 --> 01:12:43,480 …maar ik kan het voelen. Je voelt het. 847 01:12:46,800 --> 01:12:50,280 Dit is het rechter sleutelbeen van een van hen. 848 01:12:56,480 --> 01:13:01,040 De schacht het dichtst bij de deur had de botten van twee tienerkinderen. 849 01:13:03,920 --> 01:13:07,440 We hebben dit heiligbeen, en het andere dat groot is… 850 01:13:08,240 --> 01:13:12,160 …en beide zijn nog steeds niet onverenigd, niet… 851 01:13:12,640 --> 01:13:17,880 Een van hen was jonger dan 20, en de andere was jonger dan 18. 852 01:13:18,360 --> 01:13:20,160 Door de omvang te vergelijken… 853 01:13:20,240 --> 01:13:25,720 …denk ik dat deze botten van degene zijn van 18 tot 20. 854 01:13:27,640 --> 01:13:30,240 Ja, en dit is de jongere. 855 01:13:32,720 --> 01:13:35,200 En er waren stukjes bot… 856 01:13:35,280 --> 01:13:40,200 …waarschijnlijk van een jongere persoon, misschien jonger dan zes jaar. 857 01:13:41,320 --> 01:13:42,560 Halswervel… 858 01:13:44,080 --> 01:13:45,480 Bij de eerste. 859 01:13:51,480 --> 01:13:56,280 Ik vind in één doos, dat drie skeletten bevat… 860 01:13:56,360 --> 01:14:00,040 …we hebben een vreemde situatie in deze familie… 861 01:14:00,120 --> 01:14:03,640 …met de dood van drie kinderen op hetzelfde moment. 862 01:14:05,920 --> 01:14:07,320 Wat is hier gebeurd? 863 01:14:23,200 --> 01:14:25,560 Volgens de reliëfs in de tombe… 864 01:14:26,240 --> 01:14:30,240 …hebben we Wahtye en zijn moeder en zijn vrouw en zijn vier kinderen. 865 01:14:31,800 --> 01:14:33,720 Wij hebben nu drie kinderen. 866 01:14:34,680 --> 01:14:38,000 Dus we beginnen het andere deel van de familie te zoeken. 867 01:14:38,080 --> 01:14:40,880 Goed, deze schacht is duidelijk klaar. 868 01:14:40,960 --> 01:14:44,840 Nu kunnen de arbeiders hier makkelijker werken. 869 01:14:45,440 --> 01:14:48,280 Kom op, Hashem, we gaan in deze schacht werken. 870 01:14:53,160 --> 01:14:58,000 SCHACHT 1 - SCHACHT 2 - SCHACHT 3 871 01:15:18,840 --> 01:15:23,320 DRIE WEKEN VOOR RAMADAN 872 01:15:28,600 --> 01:15:29,800 Wat heb je gevonden? 873 01:15:30,520 --> 01:15:32,000 Prachtig. 874 01:15:32,520 --> 01:15:33,920 Wat is deze schoonheid? 875 01:15:35,680 --> 01:15:39,760 Het is volledige begrafenis, late periode, ongeveer 600 voor Christus. 876 01:15:39,840 --> 01:15:41,760 Meer dan 2600 jaar oud. 877 01:15:42,360 --> 01:15:44,920 De botten, het is ingestort, zoals je ziet. 878 01:15:45,400 --> 01:15:48,240 Het heeft nog steeds de uitrusting voor het hiernamaals. 879 01:15:50,400 --> 01:15:52,000 De doos, Mr Ahmed? 880 01:15:52,640 --> 01:15:54,960 Ja. Een prachtige doos, Voorman Mustafa. 881 01:15:55,640 --> 01:15:57,680 Dat is een uniek stuk, Mr Ahmed. 882 01:16:05,280 --> 01:16:07,080 Is het een spel, Mr Ahmed? 883 01:16:07,160 --> 01:16:09,840 Ja, senet. Het lijkt op schaken. 884 01:16:11,080 --> 01:16:13,200 Deze mensen waren zo cool om te schaken. 885 01:16:17,480 --> 01:16:19,080 Kijk wat erin zit. 886 01:16:19,760 --> 01:16:20,600 Dit is bot. 887 01:16:21,080 --> 01:16:23,320 Het had vast een functie in het spel. 888 01:16:27,040 --> 01:16:30,360 We kunnen ze zo opstellen en spelen, jij en ik, Mr Ahmed. 889 01:16:31,880 --> 01:16:36,800 Dit is iets om te spelen, zoals schaken in ons leven vandaag. 890 01:16:36,880 --> 01:16:38,680 In de oudheid heet het senet. 891 01:16:39,280 --> 01:16:42,080 Ik weet niet precies hoe ze kunnen spelen. 892 01:16:42,160 --> 01:16:47,160 Ik begrijp het niet, want hier hebben we zo'n 20 plaatsen. 893 01:16:47,240 --> 01:16:50,960 En die heeft er 30. Ik ken de functie niet, hoe je kan spelen. 894 01:16:54,720 --> 01:17:00,360 …14, 15, 17, 19. 895 01:17:00,440 --> 01:17:02,080 Dit zijn botten. 896 01:17:02,160 --> 01:17:03,520 Ze lijken op wervels. 897 01:17:03,600 --> 01:17:05,880 Waar komen de botten? 898 01:17:06,400 --> 01:17:10,080 Ik weet het niet. -Niemand weet hoe je ze moet opstellen. 899 01:17:12,000 --> 01:17:14,000 Leg ze allemaal naast elkaar. 900 01:17:22,160 --> 01:17:28,960 SENETSPEL VAN KLEI & BOTTEN CIRCA 600 V.CHR. 901 01:17:38,720 --> 01:17:39,760 Mr Sabry. 902 01:17:41,800 --> 01:17:43,000 Hoe gaat het, Osama? 903 01:17:44,000 --> 01:17:46,320 Voorman, er is een gat in de rotswand. 904 01:17:46,400 --> 01:17:47,360 Mr Sabry. 905 01:18:16,200 --> 01:18:17,880 Heb je een zaklamp? 906 01:18:19,120 --> 01:18:20,480 Mahdi, pak een zaklamp. 907 01:18:22,640 --> 01:18:23,920 Sneller, Mahdi. 908 01:18:40,880 --> 01:18:42,200 Er is een schedel. 909 01:18:43,080 --> 01:18:45,240 Dat zijn twee, drie schedels. 910 01:18:46,000 --> 01:18:49,360 Het ziet eruit als een stapel graven daarbinnen. 911 01:18:49,440 --> 01:18:50,640 Kijk eens, baas. 912 01:18:57,840 --> 01:19:01,120 Kijk, hier is iets moois. 913 01:19:02,160 --> 01:19:03,000 Waar? 914 01:19:03,480 --> 01:19:05,080 Daar. Zie je? 915 01:19:05,160 --> 01:19:06,240 Daar is het. 916 01:19:14,920 --> 01:19:19,120 Ziet eruit als een holte van ongeveer drie meter. 917 01:19:19,920 --> 01:19:21,040 Ik denk… 918 01:19:22,000 --> 01:19:26,400 …dat dit gat stamt uit ongeveer de 13e en 12e eeuw voor Christus. 919 01:19:29,840 --> 01:19:34,280 We maken dit nu schoon om te zien waar de ingang van dit gat is. 920 01:19:34,360 --> 01:19:36,000 Het moet in dit gebied zijn. 921 01:19:41,760 --> 01:19:43,600 Haal alles naar beneden. 922 01:19:46,760 --> 01:19:48,120 Geef me je hand, Osama. 923 01:19:53,600 --> 01:19:55,120 Heel mooi, dr Mohammad. 924 01:19:58,920 --> 01:20:01,200 Maak een pad vrij. 925 01:20:03,040 --> 01:20:04,640 Het is een grafkamer. 926 01:20:05,400 --> 01:20:08,120 We ontdekken er wat houten doodskisten in… 927 01:20:11,440 --> 01:20:12,760 …en wat botten. 928 01:20:15,680 --> 01:20:18,880 Ik denk dat er nog een ingang is, dr Mohammad. 929 01:20:21,000 --> 01:20:23,240 En daarnaast vinden we nog een gat. 930 01:20:24,440 --> 01:20:26,000 Er is hier 'n grote holte. 931 01:20:27,920 --> 01:20:31,440 Dr Mostafa komt en we vinden de doodskist, houten doodskist. 932 01:20:34,520 --> 01:20:36,400 Kom op. Eén, twee, drie. 933 01:20:37,000 --> 01:20:38,600 Hef op, Hamada. 934 01:20:48,720 --> 01:20:50,520 De kleuren zijn prachtig. 935 01:20:55,840 --> 01:20:58,960 Verzamel je krachten. Zet je schouders eronder. 936 01:20:59,040 --> 01:21:02,600 Verplaats het direct. Kom op, tillen. Tillen, jongen, tillen. 937 01:21:03,200 --> 01:21:04,560 Rustig. 938 01:21:08,960 --> 01:21:10,240 Blijf bij ze, Ashraf. 939 01:21:26,440 --> 01:21:29,960 Dit is alles. Voor mij en voor heel Saqqara is het uniek. 940 01:21:30,560 --> 01:21:34,760 Sommige missies werken één of twee of drie maanden en vinden niets. 941 01:21:34,840 --> 01:21:39,120 En hier, zoals je vandaag ziet, vonden we elke 30 seconden iets nieuws. 942 01:21:39,200 --> 01:21:43,440 Dus in dit ene jaar, één heel jaar van april tot april… 943 01:21:43,520 --> 01:21:47,200 …hebben we drie volledige opslagruimten, vol meesterwerken… 944 01:21:47,280 --> 01:21:49,400 …en die in het lab bij dr Ashraf… 945 01:21:49,480 --> 01:21:52,120 …zal ook veel dozen vol meesterwerken hebben. 946 01:21:53,240 --> 01:21:56,760 Al deze dingen zien hier gevonden  in Saqqara, op onze site. 947 01:22:00,240 --> 01:22:07,160 UITGESNEDEN HOUTEN DOODSKIST CIRCA 1295 - 1186 V.CHR. 948 01:22:13,720 --> 01:22:17,640 Schacht 3 heeft nu een diepte bereikt van twee meter 949 01:22:18,200 --> 01:22:19,920 Dr Mohammad? -Ja? 950 01:22:22,640 --> 01:22:24,600 Er zijn hier botten. 951 01:22:26,880 --> 01:22:28,360 Wat is dat? -Een schedel. 952 01:22:29,920 --> 01:22:34,360 Is het een schedel op zichzelf? Geen deel van een graf of zo? 953 01:22:36,280 --> 01:22:38,920 Oké, kijk, Osama. Pak dat. 954 01:22:40,000 --> 01:22:41,480 Pas op, Osama. 955 01:22:48,520 --> 01:22:50,160 Daar is een hoofd… 956 01:22:50,920 --> 01:22:52,640 Een schedel? -Een schedel, ja. 957 01:22:52,720 --> 01:22:55,200 Alle botten liggen gestapeld in deze hoek. 958 01:22:55,800 --> 01:22:58,160 Ik denk dat het meer dan één persoon is. 959 01:23:00,680 --> 01:23:03,040 Deze schacht is vreemd voor ons. 960 01:23:03,920 --> 01:23:07,440 We vonden geen grafkamer in deze schacht. 961 01:23:08,600 --> 01:23:10,760 Het is maar twee meter en stop. 962 01:23:12,000 --> 01:23:14,960 Maar we vinden de resten van twee skeletten. 963 01:23:18,520 --> 01:23:24,160 Het lijkt te staan, want de botten gaan van boven naar beneden. 964 01:23:24,880 --> 01:23:29,120 Er zijn dingen die omgedraaid zijn maar ze zijn ook klein. 965 01:23:30,480 --> 01:23:32,640 Waarom zijn deze mensen zo begraven? 966 01:23:35,360 --> 01:23:37,840 Waarom maakten ze geen doodskist voor hen? 967 01:23:38,720 --> 01:23:42,560 Ik denk dat ze snel begraven zijn in deze schacht. 968 01:23:46,960 --> 01:23:49,360 Het is hierin gepropt. 969 01:23:51,760 --> 01:23:55,120 Misschien is er iets gebeurd met de familie van Wahtye. 970 01:24:17,000 --> 01:24:19,280 Dus op de glabella… 971 01:24:21,960 --> 01:24:24,360 …is het glad, het is niet zo… 972 01:24:25,240 --> 01:24:27,840 …opvallend, dus ze is een vrouw. 973 01:24:30,360 --> 01:24:32,400 Hoogstwaarschijnlijk een aardige dame. 974 01:24:33,720 --> 01:24:35,600 Maar we weten niet hoe oud ze is. 975 01:24:37,840 --> 01:24:43,920 De middelste schacht was een andere zak met volledig vernielde botten… 976 01:24:44,560 --> 01:24:46,240 …volledig bedekt met modder. 977 01:24:49,320 --> 01:24:50,600 Het is heel fragiel. 978 01:24:52,280 --> 01:24:56,400 Deze onderkaak wordt naar voren geduwd. 979 01:24:56,480 --> 01:24:59,360 Ik denk door het effect van de modder. 980 01:25:02,040 --> 01:25:06,000 Toch moeten we de tanden schoonmaken om haar leeftijd te zien. 981 01:25:07,120 --> 01:25:09,480 Ik vond de schedel van een oude vrouw… 982 01:25:10,160 --> 01:25:11,640 …meer dan 55. 983 01:25:13,080 --> 01:25:19,800 Dus ik probeer iets te zien over hoe deze vrouw is gestorven. 984 01:25:20,440 --> 01:25:24,400 De oude vrouw had een zwelling… 985 01:25:24,480 --> 01:25:27,800 …hier in de onderkaak, in de binnenkant van de onderkaak. 986 01:25:27,880 --> 01:25:34,280 Het bot was van binnenuit gezwollen met een cystische zwelling. 987 01:25:37,160 --> 01:25:40,080 Ik denk dat ik de meeste modder heb verwijderd. 988 01:25:41,640 --> 01:25:45,880 We hebben geluk dat we het vonden, want het bot was in een vreselijke toestand. 989 01:25:50,240 --> 01:25:51,200 Het is er niet. 990 01:26:01,880 --> 01:26:03,280 Dit is iemand anders. 991 01:26:05,080 --> 01:26:06,320 Ze zijn niet één. 992 01:26:07,600 --> 01:26:09,400 Jong, heel jong. 993 01:26:10,360 --> 01:26:11,400 Klein persoon. 994 01:26:13,800 --> 01:26:15,320 Nee, dit is de rechter slaap. 995 01:26:19,520 --> 01:26:21,240 Ik denk dat we er drie hebben. 996 01:26:26,680 --> 01:26:28,840 En dit is een onderkaak van… 997 01:26:30,680 --> 01:26:35,000 …een volwassen vrouw, denk ik. Dit gat heeft twee vrouwen en een kind. 998 01:26:40,280 --> 01:26:44,720 Oude vrouw, jongere vrouw en een kind, denk ik. 999 01:27:09,240 --> 01:27:10,480 Dus in schacht drie? 1000 01:27:11,440 --> 01:27:12,840 Twee vrouwen. -Twee vrouwen. 1001 01:27:14,520 --> 01:27:15,560 Hoe oud ongeveer? 1002 01:27:16,320 --> 01:27:17,480 Eén is meer dan 50. 1003 01:27:18,720 --> 01:27:20,040 Waarschijnlijk z'n moeder. 1004 01:27:21,760 --> 01:27:26,240 En de andere, je kan zeggen dat ze in de dertig was door de tanden. 1005 01:27:26,760 --> 01:27:28,520 Misschien is het de vrouw. 1006 01:27:29,640 --> 01:27:30,720 Oké, doctor. 1007 01:27:31,320 --> 01:27:32,960 Nog iets bij hen? 1008 01:27:33,040 --> 01:27:34,640 Ja, de botten van een kind. 1009 01:27:35,120 --> 01:27:37,160 De leeftijd is niet zo duidelijk. 1010 01:27:37,240 --> 01:27:39,680 Botten van kind, leeftijd onbekend. 1011 01:27:40,320 --> 01:27:42,480 Echt, een vierde kind? 1012 01:27:42,560 --> 01:27:43,640 Misschien wel. 1013 01:27:44,600 --> 01:27:46,440 Ahmed, we hebben vier kinderen. 1014 01:27:46,520 --> 01:27:49,160 Zijn er vier op de muren? -Ja, er zijn er vier. 1015 01:27:51,040 --> 01:27:53,000 Drie jongens en een meisje. 1016 01:27:58,400 --> 01:28:00,640 De drie jongens zaten misschien in die schacht… 1017 01:28:00,720 --> 01:28:02,720 …en hier de twee dames met het meisje. 1018 01:28:03,720 --> 01:28:08,280 Dus ze hebben de vrouwen samen begraven? Het meisje met de moeder en de vrouw. 1019 01:28:08,360 --> 01:28:09,920 Het is een goede theorie. 1020 01:28:14,800 --> 01:28:17,840 Dit is zijn familie die naast elkaar ligt. 1021 01:28:21,320 --> 01:28:24,640 Gezien hun leeftijd en de situatie van de botten… 1022 01:28:24,720 --> 01:28:26,960 …moeten we sterke vermoedens hebben… 1023 01:28:27,040 --> 01:28:31,280 …dat de dood van al deze mensen op de een of andere manier verband hield. 1024 01:28:45,560 --> 01:28:47,960 Wahtyes leven was heel ingewikkeld. 1025 01:28:50,360 --> 01:28:52,120 Wat is er gebeurd met zijn familie? 1026 01:28:53,920 --> 01:28:56,800 Op hetzelfde moment gestorven? Of één voor één? 1027 01:29:00,640 --> 01:29:03,400 Waarom zijn ze zo vroeg gestorven? 1028 01:29:09,680 --> 01:29:11,280 Ik kan het me niet inbeelden. 1029 01:29:13,040 --> 01:29:17,320 Ik heb geluk. Ik heb drie dochters en één zoon. 1030 01:29:22,880 --> 01:29:24,520 Rawda, de kleinste. 1031 01:29:24,600 --> 01:29:26,680 Vier jaar. Ik hou zo veel van haar. 1032 01:29:29,920 --> 01:29:32,800 Ik denk dat als ik m'n zoon of dochters verloor… 1033 01:29:35,040 --> 01:29:37,120 Ik plaats mezelf in zijn positie… 1034 01:29:38,080 --> 01:29:39,120 Niet te geloven. 1035 01:29:43,280 --> 01:29:44,480 Het is heel triest. 1036 01:29:45,440 --> 01:29:49,080 De hele familie verliezen? Het is vreselijk. 1037 01:29:56,080 --> 01:30:00,960 TWEE WEKEN VOOR RAMADAN 1038 01:30:05,920 --> 01:30:11,600 Ik denk dat er een tragedie is in het laatste deel van Wahtyes leven. 1039 01:30:13,800 --> 01:30:17,040 Maar hoe? We weten het op dit moment niet. 1040 01:30:17,880 --> 01:30:19,680 Dus we hebben nog een raadsel. 1041 01:30:20,480 --> 01:30:22,800 We moeten Wahtye vinden om het te ontrafelen. 1042 01:30:23,360 --> 01:30:25,760 En er is nog maar één plek om te zoeken. 1043 01:30:26,400 --> 01:30:28,360 SCHACHT 1 - SCHACHT 2 - SCHACHT 3 1044 01:30:28,440 --> 01:30:31,160 SCHACHT 4 1045 01:30:38,720 --> 01:30:40,240 Geef alles wat je hebt. 1046 01:30:40,320 --> 01:30:42,880 Ja, doctor. -Waar je ook in gaat, je vervloekt het. 1047 01:30:42,960 --> 01:30:46,080 Je moet 's morgens de Koran lezen. 1048 01:30:47,120 --> 01:30:48,120 Deed ik, doctor. 1049 01:30:48,200 --> 01:30:51,720 We zien wel. Ghareeb, ik vind je leuk, maar je vervloekt alles voor ons. 1050 01:30:51,800 --> 01:30:54,640 Nee, doctor. Ik weet niet wat ik moet zeggen. 1051 01:30:54,720 --> 01:30:59,360 Als je meer voor je mannen had gezorgd… -Meer voor hen gezorgd dan dit? 1052 01:30:59,440 --> 01:31:00,920 Moet ik chocolade kopen? 1053 01:31:02,440 --> 01:31:05,120 God zal met je afrekenen, Mustafa. 1054 01:31:17,560 --> 01:31:20,000 Kijk, Mr Sabry, de kalksteen is geweldig. 1055 01:31:22,280 --> 01:31:25,600 Deze breuk is oud. Gebroken van lang geleden. Zie je? 1056 01:31:26,440 --> 01:31:29,760 Het bovendeel van een mooi stenen beeld. -Ja, heel mooi. 1057 01:31:29,840 --> 01:31:32,080 En de pruik is geweldig. 1058 01:31:32,160 --> 01:31:34,040 De details zijn geweldig. 1059 01:31:35,560 --> 01:31:36,800 Mr Ahmed. -Hé, baas. 1060 01:31:36,880 --> 01:31:39,240 Wat is deze schoonheid? -Ik heb je meteen geroepen. 1061 01:31:39,320 --> 01:31:42,920 Weet je de reliëfs die we een paar dagen geleden vonden? 1062 01:31:43,000 --> 01:31:46,720 Die van koning Ramses II? -Dit is toch allemaal geen toeval? 1063 01:31:46,800 --> 01:31:49,640 Ja. Ze komen uit een kapel boven, denk ik. 1064 01:31:51,960 --> 01:31:56,640 We vonden drie dagen geleden mooie reliëfs uit dezelfde… 1065 01:31:57,360 --> 01:32:00,560 …uit de Ramessidentijd, met de cartouche van koning Ramses II. 1066 01:32:00,640 --> 01:32:01,960 Het was erg duidelijk. 1067 01:32:03,040 --> 01:32:07,760 En vandaag hebben we deze, ook in de stijl van de Ramessiden. 1068 01:32:08,680 --> 01:32:12,120 Dat is veel meer dan 3300 jaar oud. 1069 01:32:13,120 --> 01:32:16,720 Het graf van deze man moet hier dichtbij zijn. 1070 01:32:16,800 --> 01:32:21,520 Misschien is het ons deel van de heuvel hier, bij de muur daar. 1071 01:32:23,000 --> 01:32:24,440 Het is zo gebroken. 1072 01:32:25,760 --> 01:32:31,200 Ik vraag me af, Ahmed. Weet je nog die twee stukken standbeeld die we vonden? 1073 01:32:31,280 --> 01:32:34,440 In het eerste seizoen? -Deel in het eerste en deel in het tweede. 1074 01:32:35,560 --> 01:32:37,680 Denk je dat dit bij hen kan passen? 1075 01:32:38,800 --> 01:32:40,240 Ja, baas, ik hoop het. 1076 01:33:10,240 --> 01:33:11,840 Vrede zij met u. 1077 01:33:13,600 --> 01:33:17,200 Kijk, dr Medhat. Herinner je je het beeld van vorig seizoen? 1078 01:33:19,160 --> 01:33:22,240 Het beeld dat in meerdere delen was? -In twee delen… 1079 01:33:22,320 --> 01:33:24,040 We hebben ze in elkaar gezet. -Echt? 1080 01:33:24,520 --> 01:33:26,520 Waar is het? -Kom kijken. 1081 01:33:29,200 --> 01:33:32,920 Deze kant op. God zegene je. Kunnen we dat stuk controleren? 1082 01:33:33,480 --> 01:33:35,160 Breng het maar, Mr Ahmed. 1083 01:33:36,040 --> 01:33:42,480 Dit is het deel dat we in mei vonden bovenaan de site. 1084 01:33:42,560 --> 01:33:46,160 En deze vonden we in oktober aan de onderkant van een schacht. 1085 01:33:47,680 --> 01:33:51,400 Geef het aan dr Ashraf. Kijk. Achteruit. 1086 01:33:52,000 --> 01:33:53,920 Ga naar beneden. Een momentje. 1087 01:33:55,040 --> 01:33:57,000 Nee, terug een stukje naar boven. 1088 01:33:57,080 --> 01:33:58,200 Wacht. -Laat los. 1089 01:33:58,280 --> 01:33:59,680 Laat los. -Nee, wacht. 1090 01:33:59,760 --> 01:34:01,160 Het staat op zichzelf… 1091 01:34:01,240 --> 01:34:02,320 Ondersteun het nu. 1092 01:34:02,880 --> 01:34:04,280 Perfect. 1093 01:34:06,040 --> 01:34:07,280 Goed. 1094 01:34:08,080 --> 01:34:10,360 Zodra ik het zag, wist ik dat het zou passen. 1095 01:34:12,440 --> 01:34:14,160 Het is prachtig. Heel mooi. 1096 01:34:19,760 --> 01:34:22,800 Gelukkig werken onze hersenen nog goed. 1097 01:34:27,080 --> 01:34:29,200 Niemand kan zich voorstellen dat dit beeld… 1098 01:34:29,920 --> 01:34:33,120 …drie stukken, een compleet beeld werd. 1099 01:34:34,720 --> 01:34:40,560 Dus we weten zeker dat er iets verborgen is onder het zand. 1100 01:34:41,640 --> 01:34:44,560 We moeten de tombe zoeken  van de eigenaar van het beeld. 1101 01:34:47,360 --> 01:34:50,200 We kunnen 't vast vinden, inshallah, dit seizoen. 1102 01:34:54,560 --> 01:35:01,480 KALKSTENEN BEELD VAN EEN RAMMESIDE EDELMAN CIRCA 1279 - 1213 V.CHR. 1103 01:35:07,360 --> 01:35:11,960 SCHACHT 1 - SCHACHT 2 SCHACHT 3 - SCHACHT 4 1104 01:35:40,280 --> 01:35:43,280 Wat heb je daar? Verplaats het puin naar het zuiden. Voorzichtig. 1105 01:35:44,320 --> 01:35:46,960 Rustig. -Wacht even. 1106 01:35:48,280 --> 01:35:50,240 Mr Hamada komt nu naar beneden. 1107 01:35:52,000 --> 01:35:54,680 Als we naar de bodem van een schacht gaan… 1108 01:35:57,440 --> 01:36:01,520 …vooral de schachten in Wahtyes tombe, weten we dat de steen zwak is. 1109 01:36:07,080 --> 01:36:09,200 Maar voor mij is dit de deur naar het paradijs. 1110 01:36:12,120 --> 01:36:15,040 Ik wil hem zien. Ik wil dichter bij hem komen. 1111 01:36:18,600 --> 01:36:22,040 Ik zie een opening naar het westen voor me. 1112 01:36:23,160 --> 01:36:26,600 De breedte van de opening is gelijk aan die van de schacht. 1113 01:36:27,160 --> 01:36:29,160 Ongeveer een meter? -Hetzelfde, ja. 1114 01:36:37,760 --> 01:36:39,480 Nu is de ingang breder, toch? 1115 01:36:40,320 --> 01:36:41,200 Ja. 1116 01:36:41,280 --> 01:36:43,000 Kan je nu beter zien? -Ja. 1117 01:36:43,080 --> 01:36:44,560 Wat zie je daarbinnen? 1118 01:36:47,600 --> 01:36:48,720 Momentje. 1119 01:36:54,120 --> 01:36:57,160 Ik wil zeker zijn voor ik te opgewonden word. 1120 01:36:59,400 --> 01:37:01,400 Wat? -Geef me een momentje. 1121 01:37:08,920 --> 01:37:11,720 Het is Wahtye, manager. Wahtye. We hebben hem gevonden. 1122 01:37:11,800 --> 01:37:14,360 Godzijdank. Wat heb je daar beneden? Vertel. 1123 01:37:14,440 --> 01:37:17,160 Een houten kist. -Eindelijk hebben we Wahtye gevonden. 1124 01:37:18,680 --> 01:37:19,600 Geweldig. 1125 01:37:19,680 --> 01:37:20,680 Godzijdank. 1126 01:37:20,800 --> 01:37:24,080 Gefeliciteerd, baas. Duizend maal gefeliciteerd, Hamada. 1127 01:37:26,640 --> 01:37:28,720 Dit is de eerste keer dat hij licht ziet. 1128 01:37:34,200 --> 01:37:35,920 Je hebt geluk, Mr Hamada. 1129 01:37:36,000 --> 01:37:37,720 Heel veel geluk. 1130 01:37:37,800 --> 01:37:41,680 Je bent de eerste die het graf ziet vanuit de kamer. 1131 01:37:41,760 --> 01:37:43,320 De eerste die Wahtye ziet. 1132 01:37:45,040 --> 01:37:46,480 Dr Mohammad. 1133 01:37:46,560 --> 01:37:47,720 Ja, baas? 1134 01:37:49,080 --> 01:37:51,600 Het skelet van Wahtye is hier. 1135 01:37:51,680 --> 01:37:52,600 Geweldig. 1136 01:37:52,680 --> 01:37:55,520 Ik heb wat vrijgemaakt en vond de schedel. -Godzijdank. 1137 01:38:02,640 --> 01:38:03,640 Mr Hamada? 1138 01:38:03,720 --> 01:38:06,440 Zijn alle botten daar? 1139 01:38:06,520 --> 01:38:07,840 Ja, allemaal. 1140 01:38:20,400 --> 01:38:21,640 God zij geprezen. 1141 01:38:22,560 --> 01:38:25,760 Het is zo vreemd dat in alle overdaad van deze tombe… 1142 01:38:25,840 --> 01:38:27,840 …nu de schachten zijn vrijgemaakt… 1143 01:38:28,440 --> 01:38:32,880 …er maar twee grafkamers zijn. 1144 01:38:32,960 --> 01:38:34,560 En deze hoofdschacht heeft… 1145 01:38:36,760 --> 01:38:39,160 …een simpele houten doodskist. 1146 01:38:39,240 --> 01:38:42,080 Het verhaal van deze man heeft nog meer raadsels. 1147 01:38:46,120 --> 01:38:48,400 Ik denk dat elke vader die zijn kinderen verliest… 1148 01:38:48,480 --> 01:38:50,760 …vanbinnen een litteken overhoudt. 1149 01:38:54,440 --> 01:39:00,520 Maar we voelden dat zijn standbeelden een gevoel van opgewektheid uitbeelden. 1150 01:39:01,800 --> 01:39:07,880 Dus misschien was de tombe al af voor z'n kinderen stierven. 1151 01:39:09,960 --> 01:39:13,080 Want de enige plek waar ik echt verdriet voelde… 1152 01:39:13,840 --> 01:39:17,760 …was in zijn grafkamer. 1153 01:39:22,200 --> 01:39:25,800 Er waren geen tekenen van luxe of genot. 1154 01:39:28,760 --> 01:39:30,440 De kist was van gewoon hout… 1155 01:39:32,360 --> 01:39:36,040 …en hij was niet eens zo goed gemummificeerd. 1156 01:39:37,280 --> 01:39:40,480 Misschien bracht de schok van de dood van zijn kinderen hem hiertoe. 1157 01:39:48,720 --> 01:39:50,480 Manager. -Ja, baas. 1158 01:39:51,160 --> 01:39:52,160 Wahtyes gezicht. 1159 01:39:52,240 --> 01:39:54,080 Ja? -Het is hier voor me. 1160 01:40:00,320 --> 01:40:03,040 Wahtye is eindelijk verschenen. -Geweldig. 1161 01:40:03,120 --> 01:40:06,680 Het is in erg goede staat, godzijdank. -Godzijdank. 1162 01:40:22,440 --> 01:40:26,240 We dachten dat alles duidelijk zou worden als we de grafkamer vonden. 1163 01:40:26,320 --> 01:40:28,040 Maar er is meer te ontdekken. 1164 01:40:34,800 --> 01:40:37,760 We moeten nog weten hoe hij stierf… 1165 01:40:39,240 --> 01:40:44,040 …maar het is iets heel moois, wat je hart vervult met vreugde… 1166 01:40:47,600 --> 01:40:49,760 …om Wahtyes gezicht te onthullen. 1167 01:40:51,560 --> 01:40:53,200 Opgelucht ademhalen… 1168 01:40:54,920 --> 01:40:57,280 …en zeggen dat we Wahtye hebben bereikt. 1169 01:40:58,640 --> 01:41:01,080 Hier is de tombe en daar is de eigenaar. 1170 01:41:03,840 --> 01:41:05,520 Nu is het plaatje compleet. 1171 01:41:06,160 --> 01:41:07,400 Is hij veilig aangekomen? 1172 01:41:07,480 --> 01:41:09,200 Hij is er. -Godzijdank. 1173 01:41:27,400 --> 01:41:32,840 Het skelet is beter bewaard dan het andere. 1174 01:41:35,840 --> 01:41:41,240 En hoewel hij een man is, maar nog steeds vrouwelijke kenmerken heeft in de schedel. 1175 01:41:42,320 --> 01:41:45,240 Hij lijkt een heel delicate man te zijn. 1176 01:41:46,280 --> 01:41:49,120 Hij is ongeveer 35 jaar oud. 1177 01:41:55,360 --> 01:41:57,000 Ik denk dat dit Wahtye was. 1178 01:42:01,120 --> 01:42:03,240 Eindelijk ontmoette ik hem. 1179 01:42:06,240 --> 01:42:10,280 Hij heeft niet zo'n sterke of ruwe spierhechting… 1180 01:42:10,360 --> 01:42:14,560 …wat erop kan wijzen dat hij een goede man met een goede baan was. 1181 01:42:15,240 --> 01:42:17,320 Misschien omdat hij een meester is. 1182 01:42:18,520 --> 01:42:20,760 Hij was de meester van al deze dingen. 1183 01:42:25,520 --> 01:42:29,280 De schedel van Wahtye vertoonde verdikking van het bot. 1184 01:42:31,360 --> 01:42:33,000 We kunnen hem hier leggen. 1185 01:42:33,080 --> 01:42:38,840 En deze kunnen ons een idee geven dat er iets in deze botten gebeurde. 1186 01:42:47,200 --> 01:42:49,720 Het is interessant om dicht bij ze te zijn… 1187 01:42:49,800 --> 01:42:54,680 …en ze te voelen alsof ik zijn pijn en zijn lijden voel. 1188 01:42:54,760 --> 01:42:55,800 Dat probeer ik. 1189 01:42:56,280 --> 01:42:59,360 Het is niet makkelijk, maar dat probeer ik te voelen. 1190 01:42:59,440 --> 01:43:00,480 Oké. 1191 01:43:03,600 --> 01:43:07,080 De vorm van de botten van zijn onderste ledematen is… 1192 01:43:07,160 --> 01:43:11,640 …niet zo gezond, omdat de knie naar binnen is gekromd. 1193 01:43:12,640 --> 01:43:16,200 Dit moet zo zijn, en dit zo. 1194 01:43:19,200 --> 01:43:24,120 Ik denk dat die hoek naar buiten gedraaid moet zijn… 1195 01:43:24,200 --> 01:43:28,080 …maar bij deze man, in plaats van zo te zijn… 1196 01:43:28,840 --> 01:43:31,040 …nee, hij heeft het zo. 1197 01:43:31,120 --> 01:43:33,720 Alsof hij zo liep. 1198 01:43:35,560 --> 01:43:37,760 Ik denk dat hij verzwakt was. 1199 01:43:39,120 --> 01:43:41,440 Deze botten waren niet gezond. 1200 01:43:43,880 --> 01:43:45,840 Misschien leed hij veel pijn. 1201 01:43:48,240 --> 01:43:51,480 Ze wilden graag bloed… 1202 01:43:54,120 --> 01:43:56,280 …en daarom zijn de botten gezwollen. 1203 01:43:58,160 --> 01:44:04,400 Dat kan ons vertellen dat deze persoon een soort bloedarmoede kan hebben. 1204 01:44:06,280 --> 01:44:10,400 En dezelfde zwelling werd gevonden bij de moeder. 1205 01:44:11,720 --> 01:44:14,160 Er zijn aangeboren oorzaken van bloedarmoede. 1206 01:44:14,760 --> 01:44:20,720 Maar dit is, denk ik, een ver idee, want ze stierven op andere leeftijden. 1207 01:44:22,000 --> 01:44:24,200 Het komt dus niet zo vaak voor… 1208 01:44:24,280 --> 01:44:27,720 …maar door de hele situatie zo te plaatsen… 1209 01:44:27,800 --> 01:44:31,640 …kunnen we denken aan een ziekte… 1210 01:44:32,640 --> 01:44:34,320 …of een epidemie. 1211 01:44:34,400 --> 01:44:36,880 Hoogstwaarschijnlijk malaria. 1212 01:44:38,000 --> 01:44:40,760 Dat kan gevolgen hebben voor deze hele familie. 1213 01:44:42,480 --> 01:44:46,600 Als dat waar is, zou dat de geschiedenis van het oude Egypte veranderen. 1214 01:45:01,640 --> 01:45:03,000 Allah zij dank. 1215 01:45:05,280 --> 01:45:07,200 Dank zij aan Allah alleen… 1216 01:45:08,960 --> 01:45:11,200 Gods genade is voor de barmhartigen. 1217 01:45:11,680 --> 01:45:14,880 Wees genadig voor hen die op aarde leven. 1218 01:45:15,680 --> 01:45:19,080 Het is zo'n zeldzaam voorbeeld… 1219 01:45:19,160 --> 01:45:22,560 …om te ontdekken dat alle mensen die op de muur in de tombe staan… 1220 01:45:22,640 --> 01:45:25,000 …begraven liggen in de schachten in de tombe. 1221 01:45:25,960 --> 01:45:28,920 En dit wereldse leven is slechts spel en dwaasheid… 1222 01:45:30,960 --> 01:45:35,640 We danken onze God voor dit volledige verhaal… 1223 01:45:35,720 --> 01:45:37,520 …over deze familie. 1224 01:45:44,400 --> 01:45:46,240 Wahtye is tevreden over ons… 1225 01:45:46,960 --> 01:45:48,680 …en wij zijn dat over Wahtye. 1226 01:45:49,600 --> 01:45:52,000 Het is communicatie. Samenwerking. 1227 01:45:53,560 --> 01:45:57,400 We hebben Wahtye beroemd gemaakt na 4500 jaar. 1228 01:45:57,880 --> 01:46:00,160 Dus als Wahtye nu komt… 1229 01:46:00,640 --> 01:46:03,720 …bedankt hij ons voor wat we voor hem deden. 1230 01:46:06,360 --> 01:46:09,080 Maar we danken Wahtye want zonder Wahtye… 1231 01:46:10,200 --> 01:46:13,320 …zou ons werk snel vergeten worden. 1232 01:46:30,440 --> 01:46:32,640 We hebben het verkeerde beeld. 1233 01:46:34,200 --> 01:46:37,320 Dit zijn hun dromen. Dit is niet de realiteit. 1234 01:46:40,160 --> 01:46:43,440 We dachten dat ze hun foto's op de muren plaatsten. 1235 01:46:44,080 --> 01:46:45,920 Nee, dat geloof hebben ze niet. 1236 01:46:47,800 --> 01:46:48,920 Ze zijn niet als wij. 1237 01:46:49,000 --> 01:46:53,000 We zetten onze foto's zomaar op Facebook. Nee, dit is niet hun Facebook. 1238 01:46:54,080 --> 01:46:55,560 Dit zijn hun dromen. 1239 01:46:56,400 --> 01:47:00,560 Ze geloven in het andere leven, veel meer dan in hun eerste leven. 1240 01:47:01,320 --> 01:47:05,000 Daarom maakten ze de dromen van het andere leven op de muren… 1241 01:47:05,080 --> 01:47:07,160 …en dit is hun eerste leven. 1242 01:47:08,240 --> 01:47:11,760 Daarom krijg je veel fouten over geschiedenis. 1243 01:47:11,840 --> 01:47:14,880 De grote tempels zien, de grote beelden… 1244 01:47:15,720 --> 01:47:18,200 …je denkt dat alles in de geschiedenis perfect was. 1245 01:47:21,400 --> 01:47:24,760 En als je de mensen ziet, ontdek je dat ze zoals wij zijn. 1246 01:47:25,840 --> 01:47:27,080 Precies zoals wij. 1247 01:47:28,680 --> 01:47:30,240 Dit is het echte verhaal. 1248 01:47:49,120 --> 01:47:53,800 EEN WEEK VOOR RAMADAN 1249 01:48:01,560 --> 01:48:04,040 Nadat we de tombe van Wahtye afwerkten… 1250 01:48:04,960 --> 01:48:09,640 …was het hele team erg optimistisch dat we iets kunnen vinden… 1251 01:48:09,720 --> 01:48:11,920 …zodat we volgend seizoen terugkomen. 1252 01:48:14,040 --> 01:48:16,160 Maar het hoofd van de missie kwam op bezoek… 1253 01:48:17,640 --> 01:48:19,640 …en hij gaf ons erg slecht nieuws. 1254 01:48:24,680 --> 01:48:28,040 We moeten dit seizoen al na twee dagen afwerken. 1255 01:48:30,600 --> 01:48:32,560 Het budget van de regering is op. 1256 01:48:34,920 --> 01:48:36,400 We moeten ons werk afmaken. 1257 01:48:40,760 --> 01:48:42,000 Alles verwijderen… 1258 01:48:44,560 --> 01:48:47,000 …want we moeten na twee dagen vertrekken. 1259 01:48:57,680 --> 01:49:00,440 Meestal in de laatste week van het werk… 1260 01:49:00,520 --> 01:49:03,760 …probeer je de site te beveiligen en te bewaren. 1261 01:49:06,000 --> 01:49:07,200 Ghareeb, help hem. 1262 01:49:14,320 --> 01:49:15,960 Soms heb je een verrassing. 1263 01:49:16,680 --> 01:49:18,440 De rotswand ziet er goed uit. 1264 01:49:18,520 --> 01:49:22,120 Want als je een plaats schoonmaakt… 1265 01:49:22,200 --> 01:49:23,840 Pak snel een houweel, schiet op. 1266 01:49:23,920 --> 01:49:26,560 …ontdek je soms iets belangrijks. 1267 01:49:34,760 --> 01:49:36,480 Waar zijn de lege emmers? 1268 01:49:36,560 --> 01:49:38,960 Kom op. Pak die bij je voeten. 1269 01:49:46,040 --> 01:49:47,840 Kom hierheen, doctor. 1270 01:50:10,960 --> 01:50:12,200 'To-Bi-Mis…' 1271 01:50:14,080 --> 01:50:15,360 'Ben To-Bi-Mis.' 1272 01:50:17,480 --> 01:50:19,720 'Ben To-Bi-Mis.' 1273 01:50:20,800 --> 01:50:24,680 Kijk, 'Rechter', 'de Grote Rechter.' 1274 01:50:45,480 --> 01:50:48,680 De necropolis van Bubasteion, moet ik zeggen… 1275 01:50:51,520 --> 01:50:53,600 …is een erg vreemde plek. 1276 01:51:00,760 --> 01:51:03,760 Het geeft ons altijd wat we niet verwachten… 1277 01:51:20,120 --> 01:51:21,680 …en dat is iets prachtigs. 1278 01:51:27,480 --> 01:51:32,840 In de loop van één seizoen vond het Egyptische team bij de Bubasteion… 1279 01:51:32,920 --> 01:51:36,440 …meer dan 3100 unieke artefacten. 1280 01:51:38,440 --> 01:51:42,640 Als Amira's theorie over de dood van Wahtyes familie bewezen kan worden… 1281 01:51:42,720 --> 01:51:46,920 …is het het eerste gedocumenteerde geval van malaria in de geschiedenis. 1282 01:51:47,000 --> 01:51:49,800 Met meer dan 1000 jaar verschil. 1283 01:51:51,880 --> 01:51:56,680 De leeuwenwelp die Hamada en Ghareeb vonden, is ondertussen bevestigd… 1284 01:51:56,760 --> 01:52:00,320 …als de eerste gemummificeerde leeuw ooit ontdekt. 1285 01:53:16,960 --> 01:53:18,960 Ondertiteld door: Mieke Vanhengel