1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX
2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX
3
00:00:10,719 --> 00:00:15,932
Lỗ đen kỳ lạ hơn bất cứ thứ gì các nhà văn
khoa học viễn tưởng đã từng mơ tới.
4
00:00:18,143 --> 00:00:22,063
Đó là một vùng không gian,
nơi mà trường hấp dẫn mạnh đến nỗi
5
00:00:22,731 --> 00:00:24,607
không gì có thể thoát ra.
6
00:00:29,446 --> 00:00:31,531
Một khi vượt quá giới hạn đó
7
00:00:32,657 --> 00:00:34,284
sẽ chẳng có đường quay lại.
8
00:00:37,245 --> 00:00:41,082
THÁNG MỘT NĂM 2017
9
00:01:16,659 --> 00:01:17,535
Chà.
10
00:01:18,161 --> 00:01:21,790
Tôi chưa bao giờ thôi ngạc nhiên
khi thấy hai ngọn núi đó.
11
00:01:23,833 --> 00:01:28,046
Nó hơi đánh lừa ấy. Nhìn như
anh có thể leo lên đó chỉ trong vài giờ.
12
00:01:30,048 --> 00:01:33,885
Nhưng chênh lệch độ cao ở đó
so với nơi ta đang ở là lớn đấy.
13
00:01:40,934 --> 00:01:45,188
Tôi không phải cậu bé mê thiên văn,
hồi bé tôi không có kính thiên văn…
14
00:01:46,815 --> 00:01:49,484
nhưng tôi nhớ rằng đã thấy lỗ đen là gì.
15
00:01:50,693 --> 00:01:55,073
Tôi đã nghĩ rằng vũ trụ
có vô số thứ rất đáng chú ý để khám phá.
16
00:02:00,912 --> 00:02:04,332
Kính thiên văn Chân trời Sự kiện
là một công cụ mới
17
00:02:04,415 --> 00:02:06,668
được một đội ngũ toàn cầu tập hợp lại…
18
00:02:08,086 --> 00:02:11,506
Đó là thứ có khả năng phóng đại
để phân giải
19
00:02:12,006 --> 00:02:14,467
ngay lập tức một vùng bao quanh lỗ đen.
20
00:02:16,261 --> 00:02:17,679
Việc đó là chưa từng có.
21
00:02:24,185 --> 00:02:27,105
Chúng tôi đang theo đuổi một thứ
đang vật lộn
22
00:02:27,188 --> 00:02:29,524
với chính sức mạnh của nó để vô hình.
23
00:02:31,776 --> 00:02:33,778
Và chúng tôi nói:
"Bọn ta sẽ tóm được ngươi".
24
00:02:40,702 --> 00:02:45,165
Khi lên độ cao 4,572 mét,
anh ở trên bầu khí quyển kha khá.
25
00:02:49,794 --> 00:02:52,839
Anh thực sự cần ở trên bầu khí quyển
để nhìn rõ được
26
00:02:52,922 --> 00:02:54,841
sự trống rỗng của không gian.
27
00:03:09,689 --> 00:03:13,276
Thật dễ để nói mục tiêu
của Kính thiên văn Chân trời Sự kiện,
28
00:03:15,778 --> 00:03:18,781
chúng tôi sẽ chụp bức ảnh đầu tiên
của một lỗ đen.
29
00:03:25,079 --> 00:03:28,041
{\an8}Cái tôi có được vào buổi trưa hôm qua,
30
00:03:28,124 --> 00:03:31,628
là từng bộ phận của hệ thống phía trước
đang hoạt động…
31
00:03:32,378 --> 00:03:34,923
Chúng tôi đến LMT này vào tháng Một,
32
00:03:35,423 --> 00:03:38,551
cụ thể là để làm một việc gọi là chạy thử.
33
00:03:39,344 --> 00:03:41,346
Và chúng tôi phát hiện ra vấn đề.
34
00:03:41,971 --> 00:03:44,390
Rồi chúng tôi thử thay diode Gunn,
35
00:03:44,474 --> 00:03:47,393
giờ ta mất điện,
nên chúng tôi đang xử lý trên lầu.
36
00:03:47,477 --> 00:03:50,563
Hôm nay tôi sẽ cố làm cái Gunn cũ đó
hoạt động lại…
37
00:03:50,647 --> 00:03:53,191
- Mà nếu dùng lại cái Gunn cũ này thì…
- Ừ.
38
00:03:54,025 --> 00:03:56,361
…ta vẫn tương thích với EHT…
39
00:03:56,444 --> 00:04:00,198
- Nhờ làm biến đổi trộn hai tần. Ừ.
- …cho tháng Một và tháng Tư.
40
00:04:00,698 --> 00:04:04,827
Tháng Tư là thời điểm mà chúng tôi có
mọi kính thiên văn trên thế giới,
41
00:04:04,911 --> 00:04:06,246
toàn bộ EHT hoạt động,
42
00:04:06,329 --> 00:04:09,290
và đó là cơ hội tốt nhất
để chụp ảnh lỗ đen.
43
00:04:09,374 --> 00:04:12,377
Nhưng trước hết,
phải đảm bảo mọi thứ đều hoạt động.
44
00:04:12,460 --> 00:04:17,590
Vậy mục tiêu đầu tiên là cố để mức
232,1 Ghz hoạt động lại với cái Gunn cũ.
45
00:04:17,674 --> 00:04:20,593
- Ừ. Kế hoạch B của tôi…
- Nếu thất bại… thì sao?
46
00:04:20,677 --> 00:04:23,763
Kế hoạch B của tôi là vấn đề với…
47
00:04:27,100 --> 00:04:31,813
Kính thiên văn càng lớn,
càng có thể nhìn rõ các vật thể tí hon.
48
00:04:32,772 --> 00:04:36,359
{\an8}Để phân giải lỗ đen ở trung tâm thiên hà
của chúng ta
49
00:04:36,442 --> 00:04:42,949
{\an8}hay lỗ đen lớn hơn ở M87, ta cần một
kính thiên văn kích cỡ gần bằng Trái Đất.
50
00:04:46,035 --> 00:04:51,165
Chà, điều đó hẳn là không thể. Nên
chúng tôi làm điều khả thi nhất tiếp theo.
51
00:04:54,210 --> 00:04:56,879
Chúng tôi rải rác kính thiên văn
khắp thế giới
52
00:04:56,963 --> 00:05:00,216
và điều khiển chúng
đồng thời quan sát lỗ đen.
53
00:05:05,638 --> 00:05:08,224
Hãy tưởng tượng bạn lấy một tấm gương
54
00:05:08,808 --> 00:05:10,560
và đập nó bằng búa
55
00:05:11,185 --> 00:05:14,230
rồi rải rác những mảnh vỡ này
khắp thế giới.
56
00:05:16,607 --> 00:05:19,402
Rồi ghi lại những gì xảy ra
trên mỗi mảnh vỡ đó,
57
00:05:19,485 --> 00:05:23,823
ghép chúng lại và tái tạo
tấm gương này qua một siêu máy tính.
58
00:05:24,324 --> 00:05:26,409
Đó là Kính thiên văn Chân trời Sự kiện.
59
00:05:27,618 --> 00:05:31,456
Nên ở mọi trạm quan sát,
tất cả đều phải hoạt động hoàn hảo.
60
00:05:32,915 --> 00:05:34,292
Chắc nó hỏng nặng rồi.
61
00:05:36,336 --> 00:05:37,253
Lúc vận chuyển?
62
00:05:39,130 --> 00:05:42,008
- Nếu nó bật lên và bốc khói là hỏng đó.
- Ừ.
63
00:05:46,262 --> 00:05:50,933
Chúng tôi vẫn phải làm vài phép thử. Mai
chúng tôi sẽ bắt đầu quan sát thực sự.
64
00:05:51,434 --> 00:05:57,607
Và nó sẽ bao gồm Nam Cực, Tây Ban Nha,
Chile, và ý Chúa, LMT.
65
00:05:58,149 --> 00:05:59,776
Thời gian có hạn đấy.
66
00:06:00,401 --> 00:06:03,404
Tôi biết.
Nổi nhạc nền Nhiệm vụ Bất khả thi đi.
67
00:06:05,865 --> 00:06:08,826
NGÀY QUAN SÁT THỬ
NGÀY 27 THÁNG MỘT NĂM 2017
68
00:06:08,910 --> 00:06:13,915
Nhìn kìa… Đó là kính thiên văn, nó bị vùi
dưới thứ quỷ đó, nếu tôi được nói thế.
69
00:06:13,998 --> 00:06:15,625
Mà khoan, có chuyện gì vậy?
70
00:06:17,835 --> 00:06:20,129
- Sao thế?
- Thời tiết chơi chúng ta.
71
00:06:22,173 --> 00:06:26,469
Khoan, đùa tôi đấy à.
16 tiếng trước thời tiết rất đẹp
72
00:06:26,552 --> 00:06:29,180
và ngay khi ta bắt đầu
thì Chúa trêu ngươi à?
73
00:06:32,809 --> 00:06:33,726
Tệ quá.
74
00:06:34,477 --> 00:06:37,313
Chà, giờ chẳng hướng và hội tụ
xuyên qua thời tiết này được.
75
00:06:37,980 --> 00:06:39,482
Lẽ ra lịch trình bắt đầu…
76
00:06:39,565 --> 00:06:41,484
Trong 40 phút nữa…
77
00:06:42,735 --> 00:06:44,570
Trong, giờ là 35 phút.
78
00:06:45,446 --> 00:06:49,867
Nếu mây vẫn che phủ, và trời trở nên
rất lạnh, thì sẽ có đóng băng.
79
00:06:49,951 --> 00:06:52,912
Ừ. Đó là một khả năng.
80
00:06:52,995 --> 00:06:56,833
- Ừ, đó là điều tôi lo lắng.
- Ừ, tôi thực sự lo lắng về điều đó.
81
00:06:56,916 --> 00:07:00,044
Tất cả hãy cầu nguyện
và dùng câu thần chú yêu thích,
82
00:07:00,128 --> 00:07:01,629
và ta sẽ vượt qua nó.
83
00:07:02,255 --> 00:07:05,007
Rồi, ta sẽ chỉnh mức ở phòng khác
và sẵn sàng.
84
00:07:05,091 --> 00:07:07,385
Tôi cần chỉnh mức năng lượng
ở lầu trên một tí.
85
00:07:07,468 --> 00:07:11,806
Anh biết ta sẽ khởi động nó trong
chính xác là 14 phút 15 giây nữa chứ?
86
00:07:11,889 --> 00:07:13,141
Ừ, tôi biết nhưng…
87
00:07:18,688 --> 00:07:19,772
Trời ạ.
88
00:07:25,862 --> 00:07:27,655
Anh mới nói là 65-73 à?
89
00:07:27,738 --> 00:07:31,159
- Vậy là RCP và LCP cao nhỉ?
- Ta có một phút.
90
00:07:31,242 --> 00:07:33,828
Nào, mọi người, sẵn sàng đón nhận đi.
91
00:07:33,911 --> 00:07:35,371
Rồi, sẵn sàng.
92
00:07:37,206 --> 00:07:41,961
Bốn, ba, hai, một, không!
93
00:07:42,462 --> 00:07:43,629
Bắt đầu.
94
00:08:48,402 --> 00:08:49,278
Ôi trời.
95
00:08:50,696 --> 00:08:51,989
Lỗ đen là gì nhỉ?
96
00:08:54,116 --> 00:08:55,368
Nó quá sâu,
97
00:08:56,035 --> 00:09:01,457
và quá khó để hiểu một cách trọn vẹn
mọi hiện tượng vật lý đang diễn ra.
98
00:09:02,416 --> 00:09:05,378
Bạn có thể mất cả đời để nghiên cứu nó.
99
00:09:11,425 --> 00:09:15,513
Hãy tưởng tượng một vật thể
mà trường hấp dẫn của nó mạnh đến nỗi…
100
00:09:15,596 --> 00:09:17,598
VẬT LÝ HỌC THIÊN THỂ TÍNH TOÁN/EHT
101
00:09:17,682 --> 00:09:21,602
…nó đã nén mọi vật chất cấu thành chính nó
thành một điểm.
102
00:09:25,648 --> 00:09:28,651
Vật thể này phát triển thành
chân trời sự kiện.
103
00:09:29,277 --> 00:09:33,114
Và chân trời sự kiện này có một đặc tính
tuyệt vời, nó là đường một chiều.
104
00:09:33,614 --> 00:09:37,827
Bạn có thể đi từ ngoài vào trong,
nhưng sẽ chẳng có gì thoát ra được.
105
00:09:40,913 --> 00:09:43,374
Lực hấp dẫn mạnh đến nỗi…
106
00:09:43,457 --> 00:09:44,542
{\an8}TRIẾT HỌC KHOA HỌC
107
00:09:44,625 --> 00:09:48,796
…bất cứ thứ gì đến đủ gần với nó
sẽ bị mất hút vào bên trong.
108
00:09:53,884 --> 00:09:57,430
Nếu một thứ mất dạng
sau chân trời sự kiện, nó sẽ biến mất.
109
00:09:58,180 --> 00:10:00,391
Và ta sẽ không hề hay biết về nó nữa.
110
00:10:02,351 --> 00:10:05,146
Không thể tìm thấy nó
hoặc biết đến nó nữa.
111
00:10:07,857 --> 00:10:11,319
Nó có thể vẫn tồn tại hoặc không,
ta chẳng thể nào biết.
112
00:10:13,529 --> 00:10:18,075
Ta có một mối liên hệ với một loại
hiện tượng mà ta không hiểu hết.
113
00:10:25,458 --> 00:10:29,629
Nó như một cơn lốc trong vũ trụ
giữa không gian và thời gian.
114
00:10:31,005 --> 00:10:34,467
Vật thể tối nhất mà ta có thể hình dung
về mặt toán học
115
00:10:34,550 --> 00:10:37,511
về cơ bản không phát ra
và phản chiếu ánh sáng.
116
00:10:40,473 --> 00:10:45,603
Nhưng nó trở thành bộ máy của các sự kiện
mạnh mẽ nhất mà ta quan sát thấy ở vũ trụ.
117
00:10:53,486 --> 00:10:55,321
Có một điều gì đó về chúng
118
00:10:56,864 --> 00:10:59,617
thực sự thúc đẩy tâm trí.
119
00:11:06,040 --> 00:11:07,458
Mọi người nghe được chứ?
120
00:11:08,209 --> 00:11:10,002
Được.
121
00:11:12,797 --> 00:11:16,550
Người ta nói rằng thực tế
đôi khi còn kỳ lạ hơn cả viễn tưởng,
122
00:11:16,634 --> 00:11:20,346
nhưng không có gì đúng hơn
trường hợp của lỗ đen.
123
00:11:22,723 --> 00:11:26,977
Hiện tại tôi đang làm việc với đồng sự
Malcolm Perry đến từ Cambridge,
124
00:11:27,061 --> 00:11:29,522
và Andy Strominger đến từ Harvard,
125
00:11:29,605 --> 00:11:32,274
về một lý thuyết mới
nhằm giải thích cơ chế
126
00:11:32,358 --> 00:11:35,778
của loại thông tin được trả lỗ đen trả về.
127
00:11:37,405 --> 00:11:38,823
Hãy nhìn không gian này…
128
00:11:44,453 --> 00:11:46,372
Tôi gặp Stephen năm 1982.
129
00:11:47,748 --> 00:11:51,460
Qua nhiều năm, chúng tôi hợp nhau
về một số lượng các đề tài,
130
00:11:51,544 --> 00:11:53,087
một con số đáng kinh ngạc,
131
00:11:54,547 --> 00:11:59,468
nhưng đề tài đau đáu nhất đã phát triển
trong… bao lâu rồi nhỉ, ba năm à?
132
00:11:59,552 --> 00:12:00,845
- Ba năm. Ừ.
- Ừ.
133
00:12:01,554 --> 00:12:07,226
Là một nấc thang
hoàn toàn mới và tuyệt vời.
134
00:12:07,309 --> 00:12:09,687
- Và rất khác.
- Hoàn toàn khác, ừ.
135
00:12:12,398 --> 00:12:15,776
Đó là một ngày tràn ngập nắng ấm,
136
00:12:16,694 --> 00:12:20,698
khá lạ ở Anh vào tháng Tư,
nên chúng tôi đã thuyết trình ngoài trời.
137
00:12:22,158 --> 00:12:24,535
Nó ở một nơi gọi là
Great Brampton House.
138
00:12:25,202 --> 00:12:30,708
Suốt mười năm qua, Stephen và bạn bè
đã tổ chức một nơi trú ẩn nhỏ.
139
00:12:32,835 --> 00:12:36,213
Tôi đã có những ý tưởng này về
140
00:12:36,297 --> 00:12:38,632
cấu trúc các giới hạn của vô cực và…
141
00:12:38,716 --> 00:12:39,675
{\an8}VẬT LÝ LÝ THUYẾT
142
00:12:39,759 --> 00:12:42,052
…cách để chúng lưu trữ thông tin.
143
00:12:43,012 --> 00:12:46,348
Tôi chỉ đơn giản là
lắng nghe bài nói này và cảm thấy
144
00:12:46,432 --> 00:12:49,810
hiện tượng anh ấy mô tả
có thể xảy ra trên bề mặt lỗ đen.
145
00:12:51,395 --> 00:12:53,898
Stephen đồng tình
với điều đó ngay lập tức.
146
00:12:54,565 --> 00:12:58,652
Anh ấy nói, chính là nó,
đây là mảnh ghép ta còn thiếu.
147
00:12:59,779 --> 00:13:06,410
Anh ấy rất háo hức tháo gỡ cái nghịch lý
chính mình công bố ra thế giới năm 1975.
148
00:13:07,328 --> 00:13:09,622
Một thứ gọi là nghịch lý thông tin,
149
00:13:10,998 --> 00:13:14,376
về cơ bản nói rằng
các lỗ đen đã tiêu diệt thông tin,
150
00:13:14,460 --> 00:13:18,047
{\an8}điều đáng lẽ không thể xảy ra.
Đó chính là nghịch lý.
151
00:13:18,798 --> 00:13:20,466
Nó ám chỉ rằng có một sự thất bại
152
00:13:20,549 --> 00:13:23,469
của các định luật vật lý
ở nơi lỗ đen hiện diện.
153
00:13:23,552 --> 00:13:24,845
{\an8}SỰ THẤT BẠI
154
00:13:24,929 --> 00:13:29,141
Nên chúng tôi theo đuổi vấn đề này
vì nếu thông tin bị mất, nó mâu thuẫn
155
00:13:29,642 --> 00:13:31,644
với hầu hết thứ ta biết về vật lý.
156
00:13:32,269 --> 00:13:35,356
Đã có sai lệch trong việc
hiểu cách lỗ đen hoạt động.
157
00:13:37,191 --> 00:13:41,487
Nếu chỉ nhìn từ bên ngoài,
bạn không thể biết bên trong lỗ đen là gì.
158
00:13:42,905 --> 00:13:45,991
Khi nhìn vào một lỗ đen,
bạn chỉ có thể thấy được
159
00:13:46,075 --> 00:13:49,078
khối lượng, điện tích
và trạng thái xoay của nó.
160
00:13:49,578 --> 00:13:52,665
Và bất kể lỗ đen nào cũng vậy,
dù nó được làm từ gì.
161
00:13:53,249 --> 00:13:57,294
Điều này có nghĩa là
một lỗ đen chứa rất nhiều thông tin
162
00:13:57,378 --> 00:14:00,005
được ẩn giấu khỏi thế giới bên ngoài.
163
00:14:01,549 --> 00:14:06,762
Đó là một điều rất kỳ lạ để hiểu và
Stephen Hawking tìm ra một thứ tuyệt vời,
164
00:14:06,846 --> 00:14:10,307
Bức Xạ Hawking,
nói rằng có những thứ thoát ra từ lỗ đen,
165
00:14:11,100 --> 00:14:13,143
và vấn đề thực sự nảy sinh từ đó.
166
00:14:14,520 --> 00:14:17,648
HẠT TẠO RA BỞI LỖ ĐEN
167
00:14:17,731 --> 00:14:20,359
Hóa ra nó không phải màu đen mà nó bức xạ.
168
00:14:21,861 --> 00:14:25,322
Và khi bức xạ,
nó mất đi khối lượng và rồi biến mất.
169
00:14:28,701 --> 00:14:31,453
Một số voi tương đương
có thể tạo ra lỗ đen,
170
00:14:31,537 --> 00:14:34,790
hay số Bách khoa toàn thư Britannica
có thể tạo lỗ đen.
171
00:14:34,874 --> 00:14:38,711
Lỗ đen tan biến và thứ còn lại
tương đương với Bức xạ Hawking.
172
00:14:40,880 --> 00:14:44,800
Có vẻ như thông tin
về những thứ rơi vào lỗ đen đã bị mất.
173
00:14:46,385 --> 00:14:51,307
Các hạt thoát ra từ một lỗ đen
dường như hoàn toàn ngẫu nhiên
174
00:14:51,390 --> 00:14:54,393
và không liên quan gì đến thứ đã rơi vào.
175
00:14:58,981 --> 00:15:03,319
Nếu những gì Hawking nói là chính xác,
nó có thể bắn ra bất cứ thứ gì.
176
00:15:03,944 --> 00:15:07,406
Nó có thể bắn ra đàn piano,
bắn ra kèn trombone, nó…
177
00:15:07,489 --> 00:15:10,034
Nó có thể… Mọi thứ đều có thể bắn ra.
178
00:15:16,248 --> 00:15:20,127
Điều đó có nghĩa là
bản chất cơ bản của vũ trụ
179
00:15:20,836 --> 00:15:22,922
chỉ là ngẫu nhiên.
180
00:15:26,842 --> 00:15:31,513
Không thực sự có định luật vật lý nào
chi phối toàn bộ vũ trụ.
181
00:15:33,557 --> 00:15:35,809
Đây là cơn ác mộng của mọi nhà vật lý.
182
00:15:39,897 --> 00:15:42,107
Phần lớn kiến thức của ta về vũ trụ
183
00:15:42,691 --> 00:15:44,234
dựa trên niềm tin
184
00:15:44,860 --> 00:15:48,656
là ta có thể dùng định luật tự nhiên
để dự đoán một cách tin cậy.
185
00:15:49,740 --> 00:15:53,077
Ta có một lý thuyết vật lý
và dùng nó để dự đoán,
186
00:15:53,160 --> 00:15:57,498
ta làm thí nghiệm hoặc quan sát
để xem liệu dự đoán đó có chính xác.
187
00:16:00,125 --> 00:16:03,796
Ta hiểu về vũ trụ sơ khai
nhờ sử dụng các định luật vật lý
188
00:16:04,546 --> 00:16:08,092
để dự đoán ngược
và nói thế giới hẳn phải thế nào.
189
00:16:10,928 --> 00:16:13,389
Nếu những định luật đó bị phá vỡ,
190
00:16:16,392 --> 00:16:19,603
thì đó là về giới hạn của kiến thức.
191
00:16:22,606 --> 00:16:26,110
Chúng ta có thể biết những gì về thế giới?
192
00:16:35,327 --> 00:16:37,830
Nếu khả năng dự đoán về vũ trụ
193
00:16:37,913 --> 00:16:40,040
bị phá vỡ bởi các lỗ đen,
194
00:16:40,124 --> 00:16:42,918
nó có thể bị phá vỡ
trong các tình huống khác.
195
00:16:44,795 --> 00:16:48,007
Tệ hơn nữa, nếu thông tin bị mất,
196
00:16:48,090 --> 00:16:51,051
ta cũng không thể chắc chắn
về lịch sử của mình.
197
00:16:53,262 --> 00:16:56,890
Sách lịch sử và ký ức của chúng ta
có thể chỉ là ảo tưởng.
198
00:16:59,393 --> 00:17:02,187
Quá khứ là thứ cho chúng ta biết
chúng ta là ai.
199
00:17:04,982 --> 00:17:07,776
Đánh mất nó, ta sẽ đánh mất danh tính.
200
00:17:13,615 --> 00:17:15,868
TRUNG TÂM KHOA HỌC LÝ THUYẾT
NGHIÊN CỨU CƠ BẢN
201
00:17:22,332 --> 00:17:26,128
Từ khi tôi còn là sinh viên sau đại học,
nghịch lý thông tin
202
00:17:26,211 --> 00:17:29,173
đã luôn là tâm điểm
trong suy nghĩ của tôi.
203
00:17:34,595 --> 00:17:36,722
Kiểu tôi nghĩ về nó 24/7 ấy.
204
00:17:39,266 --> 00:17:43,479
Tôi ngủ dậy, pha một tách cà phê,
ngồi xuống với một tập giấy.
205
00:17:45,230 --> 00:17:48,442
Tôi nghĩ về nó khi đánh răng,
206
00:17:49,234 --> 00:17:50,277
ngủ mơ về nó.
207
00:17:55,407 --> 00:18:00,954
Đó là câu hỏi giả định đúng thú vị nhất
208
00:18:01,455 --> 00:18:02,956
trong vật lý hiện đại.
209
00:18:06,710 --> 00:18:07,836
Nó thú vị đến nỗi
210
00:18:09,505 --> 00:18:13,383
tôi sẵn sàng cống hiến cả đời
để cố hiểu được nó.
211
00:18:26,146 --> 00:18:29,191
Trong 40 năm kể từ lý luận của Hawking…
212
00:18:29,691 --> 00:18:32,277
Nhân tiện, trong khi Malcolm đang xóa…
213
00:18:32,861 --> 00:18:35,656
Dĩ nhiên là có hàng ngàn nghiên cứu
214
00:18:36,657 --> 00:18:40,911
về cách có thể tránh được nghịch lý.
215
00:18:43,664 --> 00:18:47,835
Không gì trong số chúng
được toàn cầu chấp nhận
216
00:18:48,502 --> 00:18:52,881
và tất cả đều rất mơ hồ,
không cách này thì cách khác.
217
00:18:54,883 --> 00:18:58,262
Công thức thần kỳ mà tôi nghĩ
tôi có thể viết ra rất chi tiết.
218
00:18:58,762 --> 00:19:01,640
Vậy trong khi Malcolm viết…
219
00:19:03,976 --> 00:19:07,688
cái chúng tôi đã làm là,
trước hết là tìm ra…
220
00:19:07,771 --> 00:19:12,860
Nhưng giờ, Stephen, Malcolm
và tôi đã tìm ra một cơ chế,
221
00:19:13,443 --> 00:19:19,158
thứ có khả năng giải quyết được
nghịch lý thông tin.
222
00:19:19,241 --> 00:19:20,826
Chà. Có vẻ rất thú vị đấy.
223
00:19:21,827 --> 00:19:24,621
Nó là khởi đầu của một thứ sâu xa,
chưa rõ…
224
00:19:24,705 --> 00:19:27,916
Việc nghiên cứu điều này
đang được tiến hành mạnh mẽ.
225
00:19:28,000 --> 00:19:31,378
- Nhưng về các số hạng chính của…
- Siêu xoay là gì?
226
00:19:33,005 --> 00:19:36,884
Chà, các siêu xoay,
các nhóm BMS thông thường…
227
00:19:38,051 --> 00:19:41,346
Vật lý là để tìm ra sự thật
228
00:19:42,097 --> 00:19:43,265
về vũ trụ.
229
00:19:44,641 --> 00:19:47,186
Ta có thể không bao giờ hiểu hết về nó…
230
00:19:47,811 --> 00:19:49,396
Nó cho ta luật bảo toàn…
231
00:19:49,479 --> 00:19:52,024
Nhưng tôi nghĩ có một cơ hội khả thi rằng,
232
00:19:52,107 --> 00:19:55,903
trong cuộc đời tôi,
chúng tôi sẽ giải quyết được nó.
233
00:19:55,986 --> 00:20:00,324
Và đó là sự bảo toàn điện tích siêu xoay.
234
00:20:01,325 --> 00:20:04,995
Giờ, để tôi xóa chỗ này đi…
235
00:20:18,217 --> 00:20:19,509
Mắt thấy sẽ tin.
236
00:20:22,012 --> 00:20:25,849
Đó là giác quan đáng tin cậy
và mạnh mẽ nhất mà chúng ta có.
237
00:20:26,725 --> 00:20:28,060
Ta cần thấy mọi thứ.
238
00:20:28,936 --> 00:20:30,270
Ta muốn thấy mọi thứ.
239
00:20:34,691 --> 00:20:38,320
Trong tâm trí tôi, suốt mười năm,
lỗ đen rõ ràng là tồn tại
240
00:20:38,403 --> 00:20:41,907
và rõ ràng là vậy.
Tôi vẫn muốn thấy hình ảnh ngu ngốc đó.
241
00:20:42,407 --> 00:20:43,408
Tôi muốn thấy nó.
242
00:20:49,248 --> 00:20:53,710
Ta chưa bao giờ thực sự thấy được
dấu hiệu phát lộ của lỗ đen,
243
00:20:53,794 --> 00:20:58,882
đó là một vùng ảo, một đường chân trời mà
kể cả ánh sáng cũng không thoát ra được.
244
00:21:00,509 --> 00:21:04,596
Với Kính thiên văn Chân trời Sự kiện,
ta sẽ phóng to hết cỡ chân trời,
245
00:21:05,097 --> 00:21:08,100
và xem nó có rọi bóng hay đổ bóng không.
246
00:21:09,643 --> 00:21:14,314
Kính thiên văn Chân trời Sự kiện
là đỉnh cao của nhiều thập kỷ nghiên cứu.
247
00:21:17,067 --> 00:21:19,945
Khi chúng tôi bắt đầu biết
mình có thể tạo ra hình ảnh,
248
00:21:21,029 --> 00:21:22,656
việc đó trở nên hấp dẫn.
249
00:21:24,491 --> 00:21:27,244
Nên nhiều năm qua,
chúng tôi đến các trạm mới,
250
00:21:27,327 --> 00:21:30,706
{\an8}và phải thuyết phục các trạm ấy
rằng khoa học xứng đáng.
251
00:21:30,789 --> 00:21:31,790
IRAM, TÂY BAN NHA
252
00:21:31,873 --> 00:21:37,337
Chúng tôi phải phát triển và lắp đặt các
thiết bị rất chuyên dụng và đắt đỏ ở đó,
253
00:21:38,213 --> 00:21:40,173
{\an8}ở tất cả các nơi khắc nghiệt này.
254
00:21:45,262 --> 00:21:51,101
Giờ là thời điểm chúng tôi sẽ lần đầu
quan sát với cơ hội tạo ra một hình ảnh.
255
00:21:53,312 --> 00:21:57,774
Vẫn chưa chắc chắn nhưng kiến thức
thu được từ địa phương đã đủ.
256
00:21:57,858 --> 00:22:02,362
Ừ. Đội Hoạch định Chiến lược:
Thời tiết tốt, không chỉnh hướng được.
257
00:22:03,030 --> 00:22:04,239
Vấn đề chỉnh hướng.
258
00:22:04,323 --> 00:22:08,076
Công nghệ dán bề mặt: kỹ thuật sẵn sàng.
Dự báo thời tiết có thể có gió to
259
00:22:08,160 --> 00:22:09,870
nhưng có vẻ không sao.
260
00:22:11,413 --> 00:22:13,415
- Tình hình ban đêm ổn nhỉ?
- Ừ.
261
00:22:13,498 --> 00:22:14,333
Phải.
262
00:22:15,500 --> 00:22:19,129
Chúng tôi thiết lập các kính thiên văn
quanh Trái Đất có thể kết nối với nhau
263
00:22:19,212 --> 00:22:21,340
và có thể song song ghi lại dữ liệu,
264
00:22:22,049 --> 00:22:25,135
để sau đó,
chúng tôi có thể kết hợp các dữ liệu này
265
00:22:25,218 --> 00:22:29,181
và khiến nó hoạt động như thể
chúng thực chất là một kính thiên văn.
266
00:22:31,808 --> 00:22:34,978
Giờ, Kính thiên văn Chân trời Sự kiện
là một mạng lưới
267
00:22:35,062 --> 00:22:37,314
của tám chảo vệ tinh trên toàn cầu
268
00:22:38,398 --> 00:22:43,904
từ Nam Cực cho tới sa mạc Arizona,
cho đến Hawaii, đến Chile,
269
00:22:47,157 --> 00:22:50,994
cùng tạo ra một kính thiên văn kích cỡ
Trái Đất một cách hiệu quả.
270
00:22:52,871 --> 00:22:57,000
{\an8}- Dự báo thời tiết tốt ở Pico.
- Ý tôi là, họ nói nó rất tốt, nên…
271
00:22:57,501 --> 00:22:59,836
{\an8}- Tôi thấy khá ổn.
- Tôi sẽ đổi nó thành .2…
272
00:22:59,920 --> 00:23:04,466
Tôi muốn xem bản đồ hơi nước của LMT.
273
00:23:07,052 --> 00:23:08,762
Khi chỉ có một cơ sở
274
00:23:08,845 --> 00:23:12,849
thì thời tiết ở kính thiên văn đó
phải hoàn hảo cho một đêm quan sát.
275
00:23:13,475 --> 00:23:17,354
Giờ thử nghĩ bạn cần thời tiết tốt
ở mọi trạm trong mạng lưới.
276
00:23:18,188 --> 00:23:23,652
Vào lúc ta bắt đầu quan sát, nó sẽ đi qua,
nhưng ta chả biết thứ gì khác sẽ tới.
277
00:23:23,735 --> 00:23:25,612
- Có vẻ đang tăng tốc.
- Phải.
278
00:23:26,405 --> 00:23:28,448
Vậy là SMT ngày càng tệ hơn.
279
00:23:29,950 --> 00:23:33,412
Vậy điểm hạn chế là gì?
Nó thực sự chỉ là LMT và SMT,
280
00:23:33,495 --> 00:23:36,873
và ta sẽ phải đưa ra quyết định
dựa trên… ở Nam Cực,
281
00:23:36,957 --> 00:23:39,334
dựa trên cái ta biết
là chúng có vấn đề chỉnh hướng.
282
00:23:39,835 --> 00:23:42,546
LMT, anh lo lắng về maser nhiều không?
283
00:23:44,464 --> 00:23:48,343
Tôi hơi lo về maser
chỉ vì ta chưa làm vài thử nghiệm cho ta…
284
00:23:50,011 --> 00:23:51,471
thấy nó tốt như thế nào.
285
00:23:52,722 --> 00:23:55,559
- Shep, ba rưỡi rồi, ta còn nửa giờ nữa.
- Ừ.
286
00:23:55,642 --> 00:23:56,601
Ta làm chứ nhỉ?
287
00:23:59,646 --> 00:24:00,480
Ừ…
288
00:24:02,858 --> 00:24:05,819
Về cơ bản tôi nghĩ
ta nên kích hoạt nó tối nay.
289
00:24:05,902 --> 00:24:09,781
Chắc đây là thời tiết tốt nhất ta có,
các sự cố kỹ thuật đang cản đường ta.
290
00:24:09,865 --> 00:24:13,660
Ý là, trong mọi đêm còn chưa rõ ở Nam Cực,
thì nay là đêm đó.
291
00:24:13,743 --> 00:24:14,578
Ừ.
292
00:24:17,330 --> 00:24:22,043
Ta sẽ có một vài bản quét M87 khá tốt,
một tia hy vọng, nhỉ?
293
00:24:24,296 --> 00:24:26,173
Vậy làm nó đi, thực hiện đi.
294
00:24:26,673 --> 00:24:29,551
Tôi sẽ quyết định, tôi sẽ cho phát đi.
295
00:24:29,634 --> 00:24:32,387
Đêm thứ năm, đường D sẵn sàng!
296
00:24:33,430 --> 00:24:35,557
Mong các đêm sau đều tốt như vậy.
297
00:24:36,808 --> 00:24:39,394
Và sau đó, trên khắp thế giới,
298
00:24:40,479 --> 00:24:42,731
các kính thiên văn đều quay cùng lúc
299
00:24:43,940 --> 00:24:47,319
và chúng tôi sẽ bắt đầu ghi lại
các photon từ lỗ đen.
300
00:24:59,456 --> 00:25:05,253
Độ lớn của lỗ đen trên bầu trời là sự
kết hợp giữa khối lượng và độ xa của nó.
301
00:25:07,506 --> 00:25:11,218
Lỗ đen ở trung tâm thiên hà
của chúng ta, Sagittarius A*,
302
00:25:11,301 --> 00:25:15,597
có kích thước góc lớn nhất
trên bầu trời, sau đó là M87.
303
00:25:16,723 --> 00:25:22,479
Lỗ đen của M87 lớn hơn gấp hàng ngàn lần
nhưng xa hơn cỡ hàng ngàn lần.
304
00:25:23,522 --> 00:25:27,108
Hóa ra chúng có kích thước
khá tương đương trên bầu trời.
305
00:25:31,238 --> 00:25:34,074
ĐÊM THỨ BA CỦA THỜI KỲ QUAN TRẮC
306
00:25:34,157 --> 00:25:37,369
Đây là trung tâm chỉ huy,
luôn có người trực 24/7.
307
00:25:37,869 --> 00:25:41,248
Họ viết ra và nói
họ đang gặp tình huống khẩn cấp với
308
00:25:41,331 --> 00:25:44,668
một trong các máy ghi,
hoặc máy thu hay gì đó.
309
00:25:44,751 --> 00:25:46,294
Chúng tôi mong là sẽ chán.
310
00:25:47,045 --> 00:25:48,672
{\an8}Mong là không có gì để làm
311
00:25:48,755 --> 00:25:51,675
{\an8}và mọi thứ đều suôn sẻ
và không có vấn đề gì cả.
312
00:25:52,676 --> 00:25:55,387
Nhưng bạn biết đó,
chúng tôi ở đây để đề phòng.
313
00:25:56,846 --> 00:26:00,934
Chúng tôi vừa kết thúc ngày thứ ba
của thời kỳ quan trắc EHT.
314
00:26:01,935 --> 00:26:03,270
Chưa từng có tiền lệ.
315
00:26:03,353 --> 00:26:07,607
Chúng tôi đã thực hiện
ba đêm quan trắc liên tục
316
00:26:07,691 --> 00:26:09,901
và đó là vì thời tiết rất tuyệt vời.
317
00:26:10,485 --> 00:26:15,115
Và cả đội khá mệt vì chúng tôi đã làm
việc cả ngày lẫn đêm suốt ba ngày liền.
318
00:26:15,198 --> 00:26:18,952
Họ đang ở các trạm quan sát trên cao,
họ rất chú ý đến chi tiết,
319
00:26:19,035 --> 00:26:22,205
họ chịu nhiều áp lực,
họ đang cố giải quyết vấn đề,
320
00:26:22,289 --> 00:26:25,417
và chúng tôi đang đẩy họ đến giới hạn
ở thời điểm này.
321
00:26:30,255 --> 00:26:36,845
KẾT THÚC ĐÊM QUAN TRẮC EHT THỨ 5
322
00:26:36,970 --> 00:26:38,888
Quét Sagittarius A* lần cuối đi.
323
00:26:39,931 --> 00:26:43,810
Vậy đó, ồ phải rồi, là vậy.
Lần quét cuối cùng
324
00:26:44,769 --> 00:26:46,813
của thời kỳ quan trắc năm 2017
325
00:26:47,856 --> 00:26:49,274
trên Sagittarius A*.
326
00:27:01,661 --> 00:27:07,542
Đâu đó phía trên cầu vồng
327
00:27:08,793 --> 00:27:11,755
Chim sơn ca bay lượn
328
00:27:11,838 --> 00:27:13,757
- Cậu viết "hú hú" đấy à?
- Ừ.
329
00:27:15,884 --> 00:27:18,219
Những giấc mơ mà bạn ao ước
330
00:27:18,720 --> 00:27:24,643
{\an8}Những giấc mơ có thể thành sự thực
331
00:27:26,686 --> 00:27:29,898
{\an8}Một ngày tôi sẽ ước có một ngôi sao
332
00:27:29,981 --> 00:27:36,946
{\an8}Thức dậy ở một nơi
Những áng mây đã trôi xa sau lưng
333
00:27:38,073 --> 00:27:39,115
Nơi những rắc rối
334
00:27:39,199 --> 00:27:44,829
Tôi nghĩ bài hát này thực sự thể hiện được
sự tuyệt vời của việc làm được một thứ
335
00:27:44,913 --> 00:27:47,207
mà cậu đã làm từ rất lâu.
336
00:27:49,626 --> 00:27:50,460
Bao lâu rồi?
337
00:27:52,545 --> 00:27:56,257
Tôi đã làm việc này được…
Chả biết nữa, 20 năm rồi.
338
00:28:00,970 --> 00:28:05,517
Tiếp theo ở mọi trạm quan sát của EHT,
mọi người sẽ đóng gói các ổ cứng
339
00:28:05,600 --> 00:28:08,561
một cách cẩn thận, vô cùng cẩn thận,
340
00:28:09,145 --> 00:28:11,356
chuyển chúng trở lại trung tâm xử lý.
341
00:28:13,566 --> 00:28:15,110
Khoan. Xong rồi mọi người!
342
00:28:16,861 --> 00:28:18,905
- Ta vừa xong… Xong hết rồi à?
- Ừ.
343
00:28:19,406 --> 00:28:21,324
Xong rồi, hoàn thành rồi!
344
00:28:24,744 --> 00:28:27,122
Ta vừa hoàn thành toàn bộ lượt quét,
345
00:28:27,956 --> 00:28:31,710
và toàn bộ lịch trình,
và toàn bộ chiến dịch,
346
00:28:33,878 --> 00:28:39,759
và toàn bộ kỳ quan trắc Kính thiên văn
Chân trời Sự kiện
347
00:28:39,843 --> 00:28:40,885
cho năm nay.
348
00:28:43,096 --> 00:28:45,682
Thử thách lớn cho EHT
349
00:28:45,765 --> 00:28:49,394
là khi đưa tất cả dữ liệu
về cơ sở tương quan trung tâm,
350
00:28:49,477 --> 00:28:51,271
bạn mới biết nó có hoạt động không.
351
00:28:52,105 --> 00:28:54,023
Và việc đó sẽ mất hơn một tháng.
352
00:28:55,316 --> 00:28:57,569
Cho đến lúc đó luôn có sự căng thẳng,
353
00:28:58,111 --> 00:29:01,030
luôn có sự mơ hồ nhẹ
là chúng tôi đã bỏ qua gì đó.
354
00:29:03,825 --> 00:29:08,663
Vậy là tháng Năm, mùa xuân, sự tái sinh,
chụp ảnh các lỗ đen
355
00:29:10,415 --> 00:29:12,667
mùa hè sẽ tuyệt vời đấy, nói cậu nghe.
356
00:31:03,444 --> 00:31:07,907
TỪ MILKY WAY TỚI M87
4,8 TRIỆU NĂM ÁNH SÁNG
357
00:31:19,836 --> 00:31:22,672
Một câu hỏi bất diệt
trong triết học khoa học,
358
00:31:24,173 --> 00:31:28,094
đó là liệu thứ ta chủ yếu quan tâm
có phải là hiện tượng
359
00:31:28,177 --> 00:31:30,930
vì chúng có thể được phát hiện
qua thí nghiệm,
360
00:31:34,017 --> 00:31:39,898
và thực ra ta biết về các thực thể
không quan sát được bằng cách nào?
361
00:31:51,826 --> 00:31:57,332
{\an8}Tôi luôn luôn bị thu hút
bởi những thứ vô hình
362
00:31:57,415 --> 00:31:58,666
{\an8}và những bí ẩn.
363
00:32:00,043 --> 00:32:03,004
Kiểu tôi bị hút vào lỗ đen
một cách tự nhiên ấy.
364
00:32:06,424 --> 00:32:11,387
Nhưng chỉ với các phương trình
thì rất khó để hiểu được lỗ đen.
365
00:32:19,604 --> 00:32:23,566
Nếu bạn thực sự muốn biết bất kỳ điều gì
ở mọi mức độ chi tiết,
366
00:32:24,442 --> 00:32:27,904
bạn sẽ không thể làm được nó
chỉ với Toán học thuần túy,
367
00:32:27,987 --> 00:32:31,741
không có chuyện đó đâu.
Bạn cần mô phỏng nó trên máy tính.
368
00:32:39,165 --> 00:32:43,002
Ta có một thứ gọi là đĩa bồi tụ
quay xung quanh lỗ đen.
369
00:32:44,170 --> 00:32:45,129
Nó rất hỗn loạn.
370
00:32:48,132 --> 00:32:52,053
Đó là khí ion hóa, nó có từ trường,
371
00:32:52,136 --> 00:32:53,763
mọi thứ đều khuấy động.
372
00:32:55,431 --> 00:32:57,684
Khí nóng lên và nó bức xạ.
373
00:33:02,563 --> 00:33:07,276
Việc đó hơi phức tạp đối với một nhà
lý luận để tính toán bằng bút chì và giấy.
374
00:33:15,702 --> 00:33:20,540
Mô phỏng thực sự giúp ta
biến những thứ vô hình,
375
00:33:21,165 --> 00:33:24,502
hay những thứ không nhìn thấy được…
được nhìn thấy.
376
00:33:40,226 --> 00:33:43,021
NGÀY MƯỜI THÁNG CHÍN NĂM 2017
377
00:33:44,689 --> 00:33:48,609
{\an8}ANH
378
00:33:55,700 --> 00:33:57,785
- Chắc là Andy đấy.
- Chào.
379
00:33:59,037 --> 00:34:02,040
- Chúng tôi có tin gần như cực kỳ tốt đây.
- Gì vậy?
380
00:34:04,167 --> 00:34:05,126
Nhưng không hẳn.
381
00:34:05,752 --> 00:34:07,628
Thiếu một mắt xích ở đâu đó.
382
00:34:08,254 --> 00:34:10,673
Không lo về nó thì có câu trả lời đúng.
383
00:34:10,757 --> 00:34:12,717
Ồ chà, tôi chả bao giờ lo, nên…
384
00:34:13,593 --> 00:34:16,262
Mỗi năm một lần, Stephen Hawking và bạn bè
385
00:34:16,846 --> 00:34:19,682
tiếp quản một ngôi nhà bất kỳ ở đâu đó,
386
00:34:20,391 --> 00:34:25,229
nơi chúng tôi có thể trao đổi ý tưởng,
vui vẻ, nơi để lên núi và leo núi.
387
00:34:25,313 --> 00:34:26,230
Stephen đã tới.
388
00:34:26,731 --> 00:34:29,817
- Stephen đến rồi, tuyệt.
- Đi hết lối đó là có thể chào anh ấy.
389
00:34:29,901 --> 00:34:30,735
Được rồi.
390
00:34:33,112 --> 00:34:37,909
Stephen, Sasha, Malcolm và tôi
đã tìm thấy một kẽ nứt trên áo giáp,
391
00:34:38,618 --> 00:34:44,749
của, hơn cả một kẽ nứt, một lỗ hổng lớn
trên lớp áo giáp của nghịch lý thông tin.
392
00:34:44,832 --> 00:34:47,168
- Ta dùng bảng đen trong đó đi.
- Được.
393
00:34:47,251 --> 00:34:48,711
Câu chuyện cũ là…
394
00:34:50,213 --> 00:34:55,676
lỗ đen chả thể nào lưu trữ được thông tin,
nó chỉ là một lỗ hổng trong không gian.
395
00:34:57,804 --> 00:35:02,100
Chúng tôi phát hiện đường chân trời
có một số thuộc tính mã hóa thông tin.
396
00:35:03,601 --> 00:35:07,105
Cụ thể là sự siêu tịnh tiến và
siêu xoay của khả năng chuyển động,
397
00:35:07,188 --> 00:35:08,898
cái giờ ta gọi là "tóc mềm".
398
00:35:08,981 --> 00:35:10,775
- Rồi.
- Xoay nó vòng quanh.
399
00:35:12,819 --> 00:35:17,573
Tóc được trải ra xung quanh
đường chân trời của lỗ đen.
400
00:35:18,282 --> 00:35:22,870
Khi bạn ném thứ gì đó vào lỗ đen,
bạn sẽ thay đổi kiểu tóc của nó.
401
00:35:22,954 --> 00:35:25,957
Nên bắt đầu thế này,
bạn ném một thứ vào, nó sẽ thế này.
402
00:35:27,667 --> 00:35:32,088
Chúng tôi đã phát hiện ra
có một bản ghi về thứ rơi vào lỗ đen.
403
00:35:34,507 --> 00:35:37,969
Một số thông tin
chắc chắn đã được truyền đi.
404
00:35:41,472 --> 00:35:43,808
Chúng tôi chưa rõ có phải tất cả không.
405
00:35:46,185 --> 00:35:49,856
Và đó thực sự là điều
chúng tôi đang cố gắng nghiên cứu.
406
00:35:49,939 --> 00:35:50,940
- Trông vậy.
- Ừ.
407
00:35:51,023 --> 00:35:54,485
- Nó chỉ chứa hai đạo hàm trong ép-xi-lon.
- Được rồi.
408
00:35:54,569 --> 00:35:55,862
Nên nó sẽ biến mất.
409
00:35:55,945 --> 00:36:01,159
Chúng tôi cần xem liệu tóc mềm và hạt mềm
có mã hóa được mọi thông tin trong lỗ đen.
410
00:36:01,242 --> 00:36:02,910
Ừ, có thể bỏ qua số hạng đó.
411
00:36:02,994 --> 00:36:04,787
- Ừ.
- Anh cũng xem số hạng đó?
412
00:36:05,288 --> 00:36:06,664
Có một công thức,
413
00:36:06,747 --> 00:36:10,835
bởi Bekenstein và Hawking
vào đầu những năm 70
414
00:36:11,711 --> 00:36:14,255
tính toán được chính xác là bao nhiêu
415
00:36:15,339 --> 00:36:18,843
gigabyte thông tin có thể lưu trữ được
trong một lỗ đen.
416
00:36:19,802 --> 00:36:24,515
Và lần kiểm tra đầu tiên,
cái mà chúng tôi vẫn chưa làm được,
417
00:36:25,975 --> 00:36:29,729
là đếm thông tin bằng cách sử dụng tóc mềm
418
00:36:30,396 --> 00:36:35,109
và cho thấy được
nó đưa ra kết quả chính xác.
419
00:36:38,613 --> 00:36:41,199
Nếu ta có điện tích trung tâm là 12J,
420
00:36:41,824 --> 00:36:45,453
thông tin sẽ không bị mất,
thông tin được bảo toàn,
421
00:36:45,536 --> 00:36:48,873
và ta có thể lần ra thông tin này
nhờ nhìn vào chân trời.
422
00:36:50,166 --> 00:36:54,503
Và chúng tôi đã mất cỡ ba tháng
để ra không, và ba tháng nữa để ra vô cực,
423
00:36:54,587 --> 00:36:59,300
và vài tuần trước, Malcolm nghĩ anh ấy
ra 12 và giờ chúng tôi nghĩ nó lại sai.
424
00:37:00,218 --> 00:37:05,223
Cho đến hôm nay, chúng tôi ra 12,
nhưng với một bước đi mơ hồ.
425
00:37:06,182 --> 00:37:10,811
Ý anh là đã thực hiện tích phân từng phần
để có công thức cuối cùng này?
426
00:37:12,230 --> 00:37:13,231
Tôi cảm giác vậy.
427
00:37:13,981 --> 00:37:17,818
Phải, vì không có số hạng nào
với hai đạo hàm của zeta.
428
00:37:18,611 --> 00:37:21,405
Vấn đề là loại bỏ hai số hạng đạo hàm
của zeta.
429
00:37:23,074 --> 00:37:24,825
Mà có lẽ chúng thực sự ở đó.
430
00:37:29,497 --> 00:37:31,791
Xem nào, được rồi.
431
00:37:32,291 --> 00:37:35,378
Nên tôi nghĩ ta cần suy nghĩ thêm
về việc này.
432
00:37:39,173 --> 00:37:40,967
Stephen đến kìa. Được cứu rồi!
433
00:37:43,177 --> 00:37:44,262
Xin chào, Stephen.
434
00:37:44,345 --> 00:37:46,097
- Chào, Stephen.
- Chào, Stephen.
435
00:37:46,180 --> 00:37:49,475
Sao ta không đưa Stephen
bản tóm tắt chung nhỉ.
436
00:37:50,226 --> 00:37:51,519
Giả sử mọi thứ đúng.
437
00:37:52,019 --> 00:37:55,106
- Để xác nhận.
- Không, đừng có nghĩ tất cả đều đúng.
438
00:37:56,857 --> 00:37:59,527
- Để kiểm tra, cần kiểm tra.
- Ừ. Cần thế.
439
00:38:00,027 --> 00:38:04,031
Ừm, nó lên xuống như thường,
vài phút trước chúng tôi rất hào hứng
440
00:38:04,115 --> 00:38:08,411
vì số hạng trung tâm mới cho ra tức thì
441
00:38:08,911 --> 00:38:14,750
chính xác những gì nó cần
để có được luật bề mặt,
442
00:38:15,459 --> 00:38:19,463
và rồi chúng tôi nhận ra chúng tôi…
có thể đã thiếu vài số hạng.
443
00:38:23,759 --> 00:38:25,678
Có vẻ ta sắp có kết quả tốt rồi.
444
00:38:27,888 --> 00:38:29,557
Nhưng vẫn còn phải vượt khó.
445
00:38:39,608 --> 00:38:42,278
- Có lẽ ta đã bỏ quên một cái khác.
- Là gì?
446
00:38:43,112 --> 00:38:45,364
Có một nghi vấn về F cộng trừ số hạng.
447
00:38:46,490 --> 00:38:48,451
Ừ, tôi cũng thắc mắc về nó.
448
00:38:48,534 --> 00:38:51,996
Nên có thể là do F cộng trừ số hạng
khiến nó mất đi.
449
00:38:52,788 --> 00:38:55,916
Chà, ta sẽ làm gì với nó vì…
450
00:38:56,000 --> 00:39:00,713
Chà, tôi nghĩ tôi không ra kết quả gì
với ba đạo hàm của ép-xi-lon…
451
00:39:01,297 --> 00:39:02,631
- Mà chịu.
- Nên kiểm tra lại.
452
00:39:05,926 --> 00:39:07,678
Có một con số mà ta muốn.
453
00:39:08,763 --> 00:39:10,473
Mười hai lần động lượng góc.
454
00:39:11,891 --> 00:39:14,393
- Vậy tôi nghĩ đó là…
- Hoặc phân kỳ của…
455
00:39:14,477 --> 00:39:17,730
Rất khó để có được số đó,
cực khó để có được số đó.
456
00:39:18,773 --> 00:39:21,359
Nếu bạn thực sự ra được số đó…
457
00:39:22,485 --> 00:39:23,319
Trên này.
458
00:39:23,402 --> 00:39:26,864
Nó sẽ cho bạn biết rằng
các lỗ đen có khả năng lưu trữ…
459
00:39:28,366 --> 00:39:30,576
mọi thông tin có thể đã đánh mất…
460
00:39:30,659 --> 00:39:32,411
Chắc có đường nào đó đâu đây.
461
00:39:32,495 --> 00:39:36,040
Một bước tiến lớn
để giải quyết nghịch lý thông tin.
462
00:39:36,582 --> 00:39:39,585
Và Malcolm đã dùng tích phân từng phần
để ra nó.
463
00:39:40,503 --> 00:39:42,046
- Trái quy luật.
- Ừ.
464
00:39:42,129 --> 00:39:45,383
Nhưng, bằng cách dùng chuỗi phân kỳ
của ba dạng…
465
00:39:45,466 --> 00:39:48,302
- Làm giống được.
- Sẽ có phương trình chính xác.
466
00:39:48,386 --> 00:39:49,637
Và luôn có chỗ cho…
467
00:39:49,720 --> 00:39:53,682
Có bao nhiêu trường vectơ Killing bảo giác
trên hai mặt cầu?
468
00:39:54,392 --> 00:39:55,935
- Ba!
- Một số vô hạn?
469
00:39:56,811 --> 00:39:57,770
Sáu!
470
00:39:59,105 --> 00:40:01,982
Stephen là người rất thú vị
để làm việc cùng vì…
471
00:40:02,691 --> 00:40:06,195
Chắc ông ấy ít nói,
nên mọi thứ ông ấy nói đều quan trọng.
472
00:40:06,779 --> 00:40:10,616
Các trường vec-tơ Killing chính xác
được định nghĩa toàn cầu,
473
00:40:10,699 --> 00:40:14,036
có ba cái như vậy. Trường vec-tơ Killing
được định nghĩa toàn cầu…
474
00:40:14,787 --> 00:40:17,039
Ông ấy hay hỏi một câu mà thoạt tiên
475
00:40:17,123 --> 00:40:21,127
tưởng như ông ấy chỉ đang làm rõ vấn đề
nhưng thực chất hóa ra lại là
476
00:40:21,627 --> 00:40:27,174
ông ấy có một ý tưởng hơi khác, hoặc là…
đang đưa ra chút trực giác hoặc hiểu biết.
477
00:40:28,175 --> 00:40:31,011
Sau đó, nó có thể khiến tất cả
có phần bị bối rối
478
00:40:31,095 --> 00:40:33,097
rồi mới biết là nó rất quan trọng.
479
00:40:33,180 --> 00:40:34,765
Ừm, chúng tôi đã…
480
00:40:35,683 --> 00:40:39,145
chúng tôi đang một mực tuân thủ
chỉ thị của anh về việc
481
00:40:41,230 --> 00:40:43,274
quên đi sự vô cực.
482
00:40:43,858 --> 00:40:49,363
Ban đầu tôi đã đặt nền móng,
có thể nói là đi vòng quanh ngọn núi
483
00:40:49,447 --> 00:40:52,450
để cố tìm ra
con đường tốt nhất leo lên tới đỉnh.
484
00:40:53,033 --> 00:40:57,621
Thế rồi Stephen bảo:
"Được rồi, giờ ta sẽ đi đường này".
485
00:41:00,583 --> 00:41:01,876
Anh ấy táo bạo lắm.
486
00:41:03,419 --> 00:41:06,505
Anh ấy không muốn mất quá nhiều thì giờ
487
00:41:06,589 --> 00:41:10,259
để khám phá hết mọi trường hợp phụ
và những khả năng khác nhau.
488
00:41:10,759 --> 00:41:13,095
Anh ấy muốn đi thẳng vào trọng điểm.
489
00:41:14,138 --> 00:41:16,807
Liệu vi đồng phôi
có cho ra hết các en-trô-pi?
490
00:41:16,891 --> 00:41:18,893
Vi đồng phôi nào cho ra en-trô-pi?
491
00:41:21,228 --> 00:41:22,813
Vậy câu hỏi là vi đồng phôi nào…
492
00:41:22,897 --> 00:41:25,441
Vấn đề này có lẽ quá khó để tự giải quyết
493
00:41:25,524 --> 00:41:28,194
nhưng mỗi người
có một cách tư duy về vạn vật
494
00:41:28,694 --> 00:41:32,490
nên, ừm, mỗi người lại phần nào
có quan điểm khác nhau
495
00:41:32,573 --> 00:41:33,866
để cùng tranh luận.
496
00:41:33,949 --> 00:41:37,161
Về cơ bản nó là E mũ i-n-phi quanh cái…
497
00:41:38,329 --> 00:41:42,082
- Về cơ bản nó là…
- E mũ i-n-phi nhưng làm sao đó…
498
00:41:42,166 --> 00:41:46,795
Tôi có xu hướng đi thẳng đến kết luận cuối
rồi mới tìm cách điền vào chỗ trống…
499
00:41:46,879 --> 00:41:47,838
Thật sao?
500
00:41:47,922 --> 00:41:52,259
Đó là một phương pháp luận đặc biệt
khiến bạn dễ mắc phải sai sót
501
00:41:52,343 --> 00:41:55,596
vì bạn đã quyết định sẵn
câu trả lời bạn muốn là gì rồi.
502
00:41:58,140 --> 00:42:00,559
Còn Malcolm thì thường sẽ, kiểu,
503
00:42:01,352 --> 00:42:07,816
bắt đầu từ đầu rồi đi dần lên một cách
hệ thống, nhưng cách đó lại có một vấn đề
504
00:42:07,900 --> 00:42:10,903
là nếu bạn đi sai hướng,
bạn sẽ không tới được đích.
505
00:42:12,112 --> 00:42:14,323
Nên chắc chúng tôi bù trừ cho nhau.
506
00:42:16,408 --> 00:42:19,578
Sasha là một sự bổ sung tuyệt vời.
507
00:42:20,454 --> 00:42:23,541
Cô ấy khởi đầu
là học viên cao học của Malcolm,
508
00:42:25,042 --> 00:42:29,755
rồi cô ấy tiến bộ
một cách tương đối ngoạn mục.
509
00:42:33,175 --> 00:42:37,179
Chúng tôi đã tìm ra rồi nó biến mất,
và độ mười ngày trước lại tìm ra
510
00:42:37,680 --> 00:42:38,889
mà nó lại biến mất.
511
00:42:42,851 --> 00:42:44,228
Chúng tôi đang đi đúng hướng,
512
00:42:45,563 --> 00:42:48,232
nhưng hóa ra nó lại quá đỗi phức tạp.
513
00:42:48,315 --> 00:42:50,317
- Tôi nghĩ đi lối này.
- Lối này.
514
00:42:50,401 --> 00:42:53,696
- Lẽ ra phải đem cái trực thăng.
- Cô muốn xuống lối đó?
515
00:42:53,779 --> 00:42:55,531
- Ý anh là đây hả?
- Không.
516
00:42:58,492 --> 00:43:01,829
NGÀY 12 THÁNG NĂM NĂM 2017
517
00:43:04,582 --> 00:43:08,669
ĐÀI THIÊN VĂN HAYSTACK, MIT
TRUNG TÂM XỬ LÝ DỮ LIỆU EHT
518
00:43:12,047 --> 00:43:16,927
Đây là một lô hàng quốc tế thực sự
phức tạp vì những gì diễn ra ở Chile.
519
00:43:17,595 --> 00:43:19,555
- Biết đây là dữ liệu quan trọng chứ?
- Ừ.
520
00:43:20,055 --> 00:43:24,560
Tôi không thích nghe từ "phúc tạp"
và "dữ liệu của anh" trong cùng một câu.
521
00:43:25,060 --> 00:43:29,648
Mầm mống của sự hủy diệt đấy.
Đây là dữ liệu mới được đưa tới.
522
00:43:33,277 --> 00:43:37,406
Từ tận Chile,
ba máy ghi, hai khe cắm, hai bộ.
523
00:43:38,657 --> 00:43:40,534
- Dán nhãn đẹp đấy.
- Vincent?
524
00:43:41,076 --> 00:43:44,371
Photon từ Chile này. Kết đông.
525
00:43:45,914 --> 00:43:49,209
Khi chúng tôi có được
dữ liệu từ các kính thiên văn,
526
00:43:49,710 --> 00:43:52,921
lượng dữ liệu là cực kỳ lớn.
527
00:43:53,005 --> 00:43:55,633
Chúng tôi thực sự phải đo lường từng sóng,
528
00:43:55,716 --> 00:43:59,928
từng chỗ hõm và ngọn của các sóng
khi chúng tới kính thiên văn.
529
00:44:01,597 --> 00:44:06,560
Chúng tôi phải ghi lại nó một cách
chính xác rồi sau đó ghép từng mặt sóng
530
00:44:06,644 --> 00:44:10,814
với mặt sóng tương ứng từ kính thiên văn
khác cách nửa vòng trái đất.
531
00:44:10,898 --> 00:44:14,777
Được rồi, bổ sung mới nhất từ ALMA.
Ở đây còn gì nữa nào?
532
00:44:14,860 --> 00:44:18,155
Chúng tôi đang tạo ra
khoảng 1,5 petabyte dữ liệu
533
00:44:18,238 --> 00:44:19,990
qua mỗi đêm quan sát.
534
00:44:20,658 --> 00:44:22,993
- Được rồi.
- Ừ, sau khi ta dọn…
535
00:44:23,077 --> 00:44:27,081
Đó là lượng dữ liệu qua mỗi đêm quan sát
lớn nhất, vượt trội
536
00:44:27,164 --> 00:44:30,292
so với mọi thí nghiệm vật lý
trong lịch sử khoa học.
537
00:44:30,793 --> 00:44:32,127
Tôi muốn xem…
538
00:44:32,711 --> 00:44:34,755
Rồi, vậy đây là nguyên bộ ALMA…
539
00:44:35,756 --> 00:44:37,758
Chúng tôi đem hết dữ liệu về,
540
00:44:37,841 --> 00:44:40,219
đem hết các ổ đĩa về một siêu máy tính,
541
00:44:40,719 --> 00:44:43,722
một cái nằm ở
Đài thiên văn Haystack của MIT,
542
00:44:44,682 --> 00:44:47,559
cái kia ở
Viện Thiên văn học Vô tuyến Max Planck
543
00:44:47,643 --> 00:44:53,148
ở Bonn, Đức. Rồi giữa hai địa điểm đó,
chúng tôi xử lý, nghiên cứu mọi dữ liệu.
544
00:44:53,232 --> 00:44:56,276
Đây là cách làm ra
kính thiên văn kích cỡ trái đất.
545
00:44:56,360 --> 00:44:58,237
Nó như một bản đồ toàn cầu vậy.
546
00:44:58,320 --> 00:45:02,032
Rồi, ở trên này
ta có các mô-đun được ghi lại ở Mexico,
547
00:45:02,700 --> 00:45:05,452
mấy cái này cũng từ Mexico,
cái này từ Arizona,
548
00:45:05,953 --> 00:45:07,955
cái này thì từ Tây Ban Nha,
549
00:45:08,664 --> 00:45:10,249
cái này thì từ Hawaii.
550
00:45:10,999 --> 00:45:15,671
Chúng tôi không xử lý được chút nào
ở Nam Cực. Trạm Nam Cực giờ đóng cửa rồi.
551
00:45:16,714 --> 00:45:18,382
Không gì đáp hay bay được.
552
00:45:19,758 --> 00:45:23,053
Toàn bộ dữ liệu
đều đang kết đông sâu cho tới tháng Mười.
553
00:45:25,264 --> 00:45:30,018
Đây là nơi tập hợp toàn bộ các dữ liệu
để thu được các kết quả dữ liệu cuối.
554
00:45:30,519 --> 00:45:34,314
Tức nó đang diễn ra. Khó tin
vì đã rất lâu rồi nhưng đúng vậy.
555
00:45:34,815 --> 00:45:38,694
Tạm bỏ nó đi
và cứ thử đưa đường nền vào xem.
556
00:45:41,697 --> 00:45:45,534
Khi anh chỉnh lại các tính toán pha
thủ công, phần này sẽ rõ hơn…
557
00:45:47,327 --> 00:45:51,457
và thậm chí cả tỉ số tín hiệu trên nhiễu
và độ biên cũng sẽ tăng.
558
00:45:52,374 --> 00:45:54,168
Thật sự tuyệt vời.
559
00:45:55,419 --> 00:45:57,880
Chúng tôi đang thu được những độ nhạy
560
00:45:57,963 --> 00:46:02,301
và độ phân giải mà chúng tôi
đã tìm kiếm khoảng một thập kỷ.
561
00:46:04,928 --> 00:46:06,722
Đối với cá nhân tôi,
562
00:46:08,056 --> 00:46:11,685
đây là thời khắc đầy lo lắng.
563
00:46:13,604 --> 00:46:16,774
Chúng tôi đã làm việc rất lâu
vì kết quả này.
564
00:46:17,649 --> 00:46:21,653
Mà thậm chí giờ chúng tôi
vẫn chưa biết chúng tôi đang có những gì.
565
00:46:34,500 --> 00:46:37,461
ĐẠI HỌC NOTTINGHAM
NOTTINGHAM, ANH
566
00:46:37,544 --> 00:46:39,588
{\an8}TÒA NHÀ VẬT LÝ
567
00:46:47,638 --> 00:46:50,140
PHÒNG THÍ NGHIỆM LỖ ĐEN
568
00:49:10,614 --> 00:49:12,532
Lỗ đen là thứ nằm ngoài tầm với.
569
00:49:16,578 --> 00:49:19,790
Chúng tôi không biết
những phương trình mình đang dùng
570
00:49:19,873 --> 00:49:21,875
có thực sự mô tả một lỗ đen không.
571
00:49:23,168 --> 00:49:27,631
Đó là điều không thể trực tiếp thử,
là vấn đề nan giải chúng tôi đang gặp.
572
00:49:32,302 --> 00:49:34,304
Trong phòng thí nghiệm của tôi,
573
00:49:34,388 --> 00:49:37,933
tôi có một mô hình
bắt chước một số đặc điểm của lỗ đen.
574
00:49:40,185 --> 00:49:43,271
Dĩ nhiên nó chả phải lỗ đen thật,
thế hơi nguy hiểm.
575
00:49:46,984 --> 00:49:50,278
Thứ chúng tôi thực sự có
là một bể nước khổng lồ.
576
00:49:51,863 --> 00:49:55,117
Có cái vòng xoáy này
hình thành ngay chính giữa bể.
577
00:49:57,494 --> 00:50:02,207
Với những dao động nhỏ trên bề mặt,
trông nó sẽ giống như một lỗ đen xoay.
578
00:50:10,632 --> 00:50:13,927
Có những yếu tố vật lý học
liên quan tới đường chân trời:
579
00:50:15,512 --> 00:50:18,056
Sự bẻ cong của ánh sáng, bức xạ Hawking,
580
00:50:18,557 --> 00:50:19,766
siêu bức xạ.
581
00:50:21,893 --> 00:50:24,312
Đều là những kiểu hiệu ứng mô phỏng được.
582
00:50:24,813 --> 00:50:27,357
Mọi hiệu ứng xảy ra
ngoài chân trời sự kiện.
583
00:50:31,695 --> 00:50:35,240
Sau cùng, bạn sẽ thấy một hiệu ứng
đã được dự đoán nhiều năm
584
00:50:35,323 --> 00:50:37,868
nhưng chưa hề có xác nhận thực nghiệm nào.
585
00:50:40,370 --> 00:50:43,498
Đó là vật lý học thực sự.
Nó đã được phát hiện ra.
586
00:50:48,712 --> 00:50:52,340
Hiện giờ, những gì ta biết về lỗ đen
là có giới hạn,
587
00:50:52,841 --> 00:50:57,137
nhưng tôi là nhà khoa học nên đây là
môi trường không thể tốt hơn cho tôi.
588
00:51:01,224 --> 00:51:03,894
Chúng tôi đang có vũ trụ
trên một đĩa Petri.
589
00:51:05,437 --> 00:51:09,483
Và nó chứa đựng
những hiểu biết sâu xa mới mẻ tuyệt diệu,
590
00:51:09,566 --> 00:51:11,109
đang chờ được khám phá.
591
00:51:19,785 --> 00:51:23,288
BỐN THÁNG SAU KHI TỚI NƠI TRÚ ẨN
CỦA HAWKING - 25 THÁNG MỘT NĂM 2018
592
00:51:25,749 --> 00:51:28,418
Vậy là zê-ta trừ zê-ta ngã Y,
593
00:51:28,960 --> 00:51:34,007
và cái này bao hàm một ép-xi-lon hai phẩy,
cái kia bao hàm một ép-xi-lon một phẩy.
594
00:51:34,091 --> 00:51:38,970
- Vậy nó sẽ là, kiểu, một trên W dương.
- Nó sẽ là một trên W dương…
595
00:51:40,931 --> 00:51:43,266
Tức là ta phải tính nó với W dương,
596
00:51:43,350 --> 00:51:45,060
anh chắc là không còn gì chứ?
597
00:51:46,186 --> 00:51:47,562
Không còn gì đâu.
598
00:51:47,646 --> 00:51:51,566
Không hề, vì chỉ cái số hạng
một trên W dương đóng góp được thôi.
599
00:51:54,653 --> 00:51:56,863
- Ừ.
- Ta cần cái một trên W dương đó.
600
00:51:56,947 --> 00:51:59,449
Tức phải tính được nó để cấp lệnh W dương.
601
00:51:59,533 --> 00:52:00,450
Không.
602
00:52:00,534 --> 00:52:03,537
Không, vì ta cần
một trên W dương trong hàm bị tích.
603
00:52:04,121 --> 00:52:07,124
- À ừ.
- Vì khoảng của W dương là bằng không.
604
00:52:07,207 --> 00:52:10,502
Nên nếu ta không có một trên W dương
ta sẽ ra bằng không.
605
00:52:14,089 --> 00:52:17,634
- Ta không hiểu cái này ở Brinsop đây.
- Ừ, chắc thế thật.
606
00:52:21,555 --> 00:52:26,393
Ở Brinsop, ta tưởng mọi thứ khá đơn giản,
ta không phải nghĩ gì nhiều.
607
00:52:26,476 --> 00:52:29,521
Nhưng từ sau đó,
ta đã phát hiện ra đủ thứ khác
608
00:52:29,604 --> 00:52:31,731
góp phần và làm vấn đề phức tạp hơn.
609
00:52:32,232 --> 00:52:35,610
Ở Brinsop, ta đã tưởng
là ta tính được bằng tay.
610
00:52:36,486 --> 00:52:38,738
Anh biết đấy, mười trang giấy.
611
00:52:42,492 --> 00:52:45,662
Hóa ra đây lại là một trong những
612
00:52:46,538 --> 00:52:50,333
phép tính dài nhất
mà mỗi người chúng ta từng làm.
613
00:52:50,834 --> 00:52:53,086
Chính xác đấy.
614
00:52:57,174 --> 00:52:58,550
Có 1,050 số hạng.
615
00:52:58,633 --> 00:53:04,681
Một ngàn không trăm năm mươi số hạng?
Ta không thể thêm 1,050 số hạng
616
00:53:04,764 --> 00:53:06,766
mà không nhầm chỗ nào được.
617
00:53:07,517 --> 00:53:10,228
Hoặc tôi không thể.
Có khi Malcolm cũng thế.
618
00:53:10,312 --> 00:53:12,772
Chắc tôi làm được nửa chỗ đó, nhưng…
619
00:53:14,733 --> 00:53:16,610
Chả là, một tháng trước,
620
00:53:17,194 --> 00:53:21,364
chúng tôi đã nhận ra
là chúng tôi sẽ phải dùng máy tính.
621
00:53:23,366 --> 00:53:26,912
Về cơ bản là để bổ sung hàng ngàn số hạng;
622
00:53:26,995 --> 00:53:31,499
nếu tất cả cộng lại đúng bằng 12-J,
623
00:53:31,583 --> 00:53:34,377
thì nghĩa là tóc trên lỗ đen
624
00:53:34,920 --> 00:53:38,798
là đủ để tái thiết hoàn toàn
theo cách nó đã được tạo ra.
625
00:53:39,466 --> 00:53:41,635
Nó sẽ giúp nhiều
để giải mã nghịch lý thông tin.
626
00:53:42,886 --> 00:53:44,930
Nhưng chúng tôi chưa thấy điều đó.
627
00:53:45,472 --> 00:53:49,601
Tức là hoặc chương trình máy tính
của chúng tôi bị lỗi,
628
00:53:49,684 --> 00:53:54,940
đầu vào bị lỗi, hoặc việc phân tích
khái niệm vấn đề này của chúng tôi có lỗi.
629
00:53:55,857 --> 00:53:59,110
Và mức độ lạc quan của chúng tôi
cứ trồi sụt liên tục.
630
00:54:00,278 --> 00:54:03,615
Chúng tôi phải tin
rồi sẽ tìm ra lời giải đáp thích đáng
631
00:54:03,698 --> 00:54:05,116
vì lý do rất đơn giản
632
00:54:05,200 --> 00:54:08,828
là nếu chúng tôi không tin
thì đã không bỏ nhiều công đến thế.
633
00:54:11,081 --> 00:54:13,917
- Chúng tôi đang nỗ lực.
- Ừ, ta đang nỗ lực.
634
00:54:14,000 --> 00:54:17,420
Và chúng tôi nỗ lực là vì chúng tôi tin.
635
00:54:18,797 --> 00:54:20,882
Nếu không tin, có khi chúng tôi đã…
636
00:54:23,093 --> 00:54:25,178
- Bỏ được mấy tháng.
- …đã nản hơn.
637
00:54:27,013 --> 00:54:28,348
Tôi là người lạc quan.
638
00:54:30,517 --> 00:54:35,146
Nhưng tôi nghĩ ta đang thiếu một thứ khá…
ta đang thiếu một số hạng hoặc gì đó.
639
00:54:37,023 --> 00:54:37,899
Hoặc ý tưởng.
640
00:54:37,983 --> 00:54:42,028
Hoặc một ý tưởng hay gì đó.
Chỉ là chưa thêm mọi thứ vào đúng cách.
641
00:54:45,240 --> 00:54:50,495
Nghịch lý thông tin nói rằng vì các lỗ đen
642
00:54:50,578 --> 00:54:51,663
nên vũ trụ
643
00:54:52,163 --> 00:54:54,165
không thể được mô tả
644
00:54:54,833 --> 00:54:57,669
chính xác theo các định luật vật lý.
645
00:55:00,297 --> 00:55:02,340
Tôi thì đặt cược vào ý tưởng là
646
00:55:02,841 --> 00:55:06,303
có các định luật vật lý
và chúng tôi sẽ tìm ra chúng là gì.
647
00:55:08,888 --> 00:55:10,974
Nhưng việc của chúng tôi chưa xong.
648
00:55:23,570 --> 00:55:27,115
Theo tôi, thật thú vị khi các quan sát
649
00:55:27,198 --> 00:55:32,203
không đi theo sự hình dung thông thường
của ta về cách mọi thứ vận hành.
650
00:55:32,287 --> 00:55:33,288
{\an8}NHÀ THIÊN VĂN HỌC
651
00:55:33,371 --> 00:55:36,666
Và đó là khi người ta sẽ bắt đầu tìm kiếm
652
00:55:36,750 --> 00:55:38,543
những lời lý giải kỳ lạ hơn.
653
00:55:41,004 --> 00:55:43,840
Và đó là điều đã xảy ra
với câu chuyện về lỗ đen.
654
00:55:46,593 --> 00:55:49,346
Lỗ đen ban đầu là thứ cực kỳ
655
00:55:49,429 --> 00:55:53,183
chuyên môn, thuộc về toán học,
cực kỳ khó chấp nhận,
656
00:55:53,975 --> 00:55:56,644
nhưng dần dà theo thời gian,
657
00:55:56,728 --> 00:55:59,981
có những sự quan sát hết sức phi lý.
658
00:56:01,441 --> 00:56:04,986
Lỗ đen là lời giải thích hợp lý nhất
cho thứ quan sát được.
659
00:56:06,112 --> 00:56:09,240
Thứ còn khá gây tranh cãi
là lỗ đen siêu khối lượng,
660
00:56:09,324 --> 00:56:12,243
nặng gấp một triệu
tới một tỷ lần mặt trời.
661
00:56:15,497 --> 00:56:18,875
Có thể trung tâm mọi thiên hà đều có
lỗ đen siêu khối lượng.
662
00:56:19,417 --> 00:56:21,086
Kể cả thiên hà của ta.
663
00:56:22,087 --> 00:56:24,130
Điều đó khá là gây tranh cãi,
664
00:56:24,881 --> 00:56:28,802
và đó chắc chắn là
cái ý tưởng khiến tôi vô cùng quan tâm.
665
00:56:31,471 --> 00:56:35,975
{\an8}Và tôi đang nghiên cứu một công nghệ,
nhóm của tôi cùng nhóm ở Đức,
666
00:56:36,059 --> 00:56:39,646
{\an8}mà về nguyên tắc
sẽ tìm ra được câu trả lời.
667
00:56:41,731 --> 00:56:44,943
Đó là hồi Đài thiên văn Keck
vừa khai trương ở Hawaii.
668
00:56:48,613 --> 00:56:50,949
Khá tuyệt khi một kính thiên văn cỡ lớn
669
00:56:51,032 --> 00:56:53,827
lại cho ta tí toáy với các dụng cụ của nó.
670
00:56:56,704 --> 00:56:59,582
Thế mà lại được. Đột nhiên
chúng tôi thấy trung tâm thiên hà,
671
00:56:59,666 --> 00:57:01,668
những vì sao ở trung tâm thiên hà.
672
00:57:05,505 --> 00:57:08,716
Nếu ở đó có một lỗ đen
nặng gấp vài triệu lần mặt trời
673
00:57:08,800 --> 00:57:11,386
thì những vì sao đó
sẽ di chuyển cực nhanh.
674
00:57:13,513 --> 00:57:15,640
{\an8}Chín mươi lăm là số đo đầu tiên.
675
00:57:15,723 --> 00:57:19,519
{\an8}Rồi chín mươi sáu, chúng tôi
thấy bức ảnh thứ hai, và ôi Chúa ơi!
676
00:57:21,104 --> 00:57:23,940
Những vì sao đó
hoàn toàn không ở đúng một chỗ.
677
00:57:25,233 --> 00:57:26,985
Những vì sao đó dịch chuyển!
678
00:57:28,486 --> 00:57:31,239
{\an8}Rồi chín mươi tám, 99, khi đó đã rõ
679
00:57:31,322 --> 00:57:34,325
{\an8}là các vì sao ở rất gần nhau
bắt đầu vẽ đường cong.
680
00:57:36,327 --> 00:57:38,705
Đường cong đó hướng ta tới lỗ đen.
681
00:57:39,205 --> 00:57:42,792
Chúng tôi thấy ba vì sao vẽ đường cong,
tức là như ba mũi tên
682
00:57:43,960 --> 00:57:46,796
và chúng đều giao ở cùng một điểm.
683
00:57:50,758 --> 00:57:53,344
Phải cần một thứ khổng lồ
684
00:57:53,428 --> 00:57:56,431
mới điều hướng được
quỹ đạo với chu kỳ ngắn kiểu đó.
685
00:58:01,144 --> 00:58:06,149
{\an8}Khó mà nghĩ ra được
thứ gì khác nằm ở trung tâm của thiên hà
686
00:58:06,232 --> 00:58:09,110
{\an8}ngoài một lỗ đen siêu khối lượng.
687
00:58:13,114 --> 00:58:15,116
Chúng tôi sắp khám phá ra nó rồi.
688
00:58:18,161 --> 00:58:19,746
Bạn cảm nhận được nó.
689
00:58:27,962 --> 00:58:30,965
{\an8}THI LẬP TRÌNH ẢNH EHT
NGÀY 12 THÁNG MƯỜI NĂM 2017
690
00:58:31,049 --> 00:58:33,885
{\an8}- Ba bốn năm.
- Không, tôi nghĩ là Kazu bảo…
691
00:58:33,968 --> 00:58:36,638
{\an8}Ừ, nhưng hôm qua Kazu bảo tôi xem tấm 120
692
00:58:36,721 --> 00:58:38,348
{\an8}nên ta mới đang xem tấm đó.
693
00:58:38,431 --> 00:58:40,308
Vậy đây là tấm 3C345 à?
694
00:58:40,391 --> 00:58:41,226
- Ừ.
- Rồi.
695
00:58:41,309 --> 00:58:43,645
Việc chúng tôi đang hướng EHT lên cao
696
00:58:43,728 --> 00:58:46,397
để thấy thứ, ừm, chưa ai từng thấy
nghĩa là
697
00:58:46,481 --> 00:58:49,192
cần phát triển
một bộ công cụ hoàn toàn mới.
698
00:58:49,275 --> 00:58:52,111
Sẽ dễ hơn nhiều
nếu bắt đầu với tầm nhìn rộng…
699
00:58:52,195 --> 00:58:55,198
Chúng tôi phải dựng lại
một ảnh với đủ độ chính xác
700
00:58:55,281 --> 00:58:56,574
để tin được thứ đang thấy.
701
00:58:56,658 --> 00:58:58,701
…nhỏ rồi sẽ thấy những kết cấu lạ.
702
00:58:58,785 --> 00:59:02,372
Ừ, nói chung tôi không có ảnh
tải trên thước quang học với tất cả cùng…
703
00:59:02,455 --> 00:59:05,083
Thế này, khi ta chụp ảnh bằng máy ảnh,
704
00:59:05,166 --> 00:59:08,461
bạn sẽ tin nó
phản ánh chính xác hiện thực, đúng không?
705
00:59:08,545 --> 00:59:12,840
Chính mắt bạn trông thấy cảnh đó
nên bạn nghĩ: "Ừ, trông giống nhau đấy".
706
00:59:12,924 --> 00:59:16,386
Nhưng khi chúng tôi chụp ảnh lỗ đen
bằng EHT,
707
00:59:16,469 --> 00:59:20,098
chúng tôi không thấy được nó,
không biết tấm ảnh mình thu được
708
00:59:20,181 --> 00:59:22,267
có đúng hình dạng của lỗ đen không.
709
00:59:23,017 --> 00:59:25,144
Làm sao để đánh giá
hình ảnh đúng là thế nào?
710
00:59:26,312 --> 00:59:28,940
Vậy cái nào mới đúng? Ý tôi là, nói chung,
711
00:59:29,023 --> 00:59:32,193
cái nào mới đúng?
Mọi người biết đấy, người ta đăng…
712
00:59:32,277 --> 00:59:35,321
Cách chúng tôi tiếp cận vấn đề
là chia các đội ra
713
00:59:35,405 --> 00:59:37,574
thành nhiều nhóm và cấm bàn nhau.
714
00:59:38,074 --> 00:59:41,286
Chúng tôi tạo dữ liệu
từ nhiều kiểu hình ảnh khác nhau,
715
00:59:41,369 --> 00:59:45,206
dữ liệu thực tế
như thứ chúng tôi thu được từ EHT,
716
00:59:45,290 --> 00:59:48,251
rồi đưa ra cho các nhóm
mà không công bố ảnh thực
717
00:59:48,751 --> 00:59:52,380
rồi bảo: "Cố hết sức đi,
tìm ảnh tốt nhất từ dữ liệu này đi".
718
00:59:52,463 --> 00:59:56,926
Chuyện diễn ra trong phòng Đội Một
sẽ ở lại trong phòng Đội Một, đúng không?
719
00:59:57,427 --> 00:59:59,637
Nếu tôi thấy hình của một đội khác,
720
00:59:59,721 --> 01:00:02,682
tôi có thể sẽ tìm cách
đẩy các thuật toán hình ảnh,
721
01:00:02,765 --> 01:00:05,810
thậm chí theo tiềm thức,
theo hướng nghiêng về phía hình ảnh đó.
722
01:00:05,893 --> 01:00:07,895
Nhìn mấy thanh sai số biên độ kìa.
723
01:00:08,938 --> 01:00:13,568
Chúng tôi muốn có thật là nhiều vòng
ảnh hóa và lọc quá trình ảnh hóa đó
724
01:00:14,736 --> 01:00:16,821
trước khi thực sự so sánh các ảnh.
725
01:00:16,904 --> 01:00:20,408
Ta nhìn đủ những hình ảnh khác nhau
với cùng một dữ liệu,
726
01:00:20,491 --> 01:00:22,118
một trận quyết đấu của tình yêu…
727
01:00:22,201 --> 01:00:26,247
Chúng tôi có thể so sánh chéo
các thuật toán khác nhau giữa các đội.
728
01:00:26,331 --> 01:00:28,499
Để nếu bắt đầu có được sự hội tụ,
729
01:00:28,583 --> 01:00:32,253
khi đó chúng tôi sẽ biết
nên làm tương tự với Sag-A* và M87.
730
01:00:32,337 --> 01:00:35,256
Còn đây là biên độ cuối thấp.
731
01:00:35,340 --> 01:00:38,635
- Có một sự khác biệt rất lớn.
- Đây là cách nhau ba hôm.
732
01:00:39,135 --> 01:00:43,389
Ừ, nhưng nguồn không thay đổi nhiều
và ta không đổi tốc độ ánh sáng được.
733
01:00:44,098 --> 01:00:49,979
Nhưng mọi người biết đấy, màu xanh và cam
là từ cùng một ngày, cùng một thời điểm…
734
01:00:50,480 --> 01:00:54,067
Với Đội Hai, theo tôi là
chúng tôi đã gặp khó khăn.
735
01:00:55,360 --> 01:00:59,405
Tôi cảm thấy nguồn dữ liệu chưa sẵn sàng,
736
01:01:00,073 --> 01:01:03,951
chưa được hiệu chỉnh tốt
để thực hiện việc ảnh hóa.
737
01:01:04,035 --> 01:01:06,788
Nên vẫn còn nhiều việc phải làm.
738
01:01:15,254 --> 01:01:21,719
Tôi chỉ tình cờ đang xem trang web
Guardian khoảng lúc nửa đêm, đêm ngày 13,
739
01:01:22,470 --> 01:01:23,971
thì thấy họ ra thông báo.
740
01:01:25,348 --> 01:01:26,182
Chỉ vậy thôi.
741
01:01:28,976 --> 01:01:32,647
{\an8}Chúng tôi đang bàn nhau tới gặp anh ấy.
742
01:01:32,730 --> 01:01:33,773
QUA ĐỜI Ở TUỔI 76
743
01:01:33,856 --> 01:01:35,692
{\an8}Vì chúng tôi thấy lo, và vì
744
01:01:36,526 --> 01:01:40,488
chúng tôi biết là việc nghiên cứu
sẽ giúp anh ấy thấy phấn khởi hơn.
745
01:01:42,615 --> 01:01:45,451
Chúng tôi cứ bảo nhau
là ngay khi có tiến triển,
746
01:01:45,535 --> 01:01:50,206
chúng tôi sẽ bay thẳng về Anh để bảo
ông ấy và bàn bước tiếp theo với ông ấy.
747
01:01:50,748 --> 01:01:55,294
Ông ấy sẽ mừng lắm khi biết là
chúng tôi đã có tiến triển với dự án này.
748
01:01:55,878 --> 01:01:59,590
Nhưng thật không may là
chúng tôi đã không tới kịp.
749
01:02:01,801 --> 01:02:03,720
- Mỗi người tư duy một kiểu…
- Ừ.
750
01:02:03,803 --> 01:02:07,014
…và anh ấy
có cách tư duy về mọi thứ rất riêng
751
01:02:08,307 --> 01:02:12,687
nhưng chúng tôi sẽ không có cơ hội
tiếp cận tâm trí anh ấy nữa.
752
01:02:13,271 --> 01:02:14,772
Đó là một mất mát to lớn.
753
01:02:16,065 --> 01:02:18,192
Có một kiểu tình bạn đặc biệt
754
01:02:19,026 --> 01:02:24,699
bắt nguồn từ sự hợp tác
và khám phá khoa học
755
01:02:24,782 --> 01:02:28,786
mà theo kinh nghiệm của tôi
là không giống kiểu tình bạn nào khác.
756
01:02:30,204 --> 01:02:34,375
Và… khi có một, bạn biết đấy,
757
01:02:36,127 --> 01:02:37,420
về mặt khoa học,
758
01:02:38,004 --> 01:02:40,506
một sự tương tác về mặt khoa học hữu ích
759
01:02:41,924 --> 01:02:46,012
với một người trong suốt nhiều thập kỷ
760
01:02:47,263 --> 01:02:48,765
rồi phải mất đi người ấy,
761
01:02:49,724 --> 01:02:51,100
cảm giác đó rất buồn.
762
01:02:52,435 --> 01:02:56,606
Nó không giống kiểu buồn khi
mất đi một người thân hoặc… nhưng nó…
763
01:02:57,565 --> 01:02:58,816
nó…
764
01:03:02,278 --> 01:03:05,698
nó là điều đặc biệt
nên khi mất đi nó, ta thấy rất buồn.
765
01:03:44,570 --> 01:03:49,075
Bạn thử tưởng tượng bạn đang trôi lơ lửng
gần hai lỗ đen đã va chạm.
766
01:03:50,993 --> 01:03:55,122
Khi chúng đi theo quỹ đạo, không-thời gian
bắt đầu rung lên để đáp lại.
767
01:03:56,541 --> 01:04:00,837
Chúng như mấy cái dùi trên mặt trống.
Mặt trống chính là không-thời gian.
768
01:04:01,587 --> 01:04:03,047
Nó bắt đầu rung lên.
769
01:04:04,215 --> 01:04:07,093
Sóng hấp dẫn,
ép chặt rồi kéo giãn không gian.
770
01:04:09,136 --> 01:04:12,098
Về nguyên lý,
chúng sẽ bật vào màng nhĩ của bạn,
771
01:04:12,932 --> 01:04:16,269
bạn sẽ nghe được chúng
mặc dù nó là khoảng không.
772
01:04:21,774 --> 01:04:26,487
Sóng hấp dẫn thực chất giống như một
âm thanh ở môi trường không-thời gian.
773
01:04:33,578 --> 01:04:37,456
Và đó là phát hiện vĩ đại nhất năm 2015.
774
01:04:38,124 --> 01:04:42,628
Thí nghiệm LIGO đã ghi lại
sự va chạm giữa hai lỗ đen tối hoàn toàn.
775
01:04:47,758 --> 01:04:50,511
{\an8}Một phần năm giây cuối cùng
776
01:04:50,595 --> 01:04:54,056
{\an8}trước khi hai lỗ đen hợp nhất rồi chìm vào
yên lặng thành một lỗ đen lớn hơn.
777
01:04:54,974 --> 01:04:59,520
Điều đó thật kinh ngạc. Trước đó,
bằng chứng duy nhất chúng tôi có về lỗ đen
778
01:04:59,604 --> 01:05:03,566
là điều chúng làm với môi trường
của chúng. Thứ này trực diện hơn.
779
01:05:03,649 --> 01:05:06,360
{\an8}Bằng chứng hoàn toàn trực diện đầu tiên,
780
01:05:06,444 --> 01:05:09,113
{\an8}không chỉ về sự tồn tại của các lỗ đen
781
01:05:09,196 --> 01:05:11,824
mà là về sự tồn tại của một cặp lỗ đen.
782
01:05:12,450 --> 01:05:17,079
Tín hiệu này xuất hiện sau khi di chuyển
hơn một tỉ năm và họ đã ghi lại được.
783
01:05:17,580 --> 01:05:20,917
{\an8}Thực sự là một phát hiện
quá đỗi phi thường.
784
01:05:22,668 --> 01:05:26,714
Tôi chủ yếu nghiên cứu
lý thuyết về cách các lỗ đen va chạm,
785
01:05:26,797 --> 01:05:32,261
âm thanh của việc đó, mô phỏng âm thanh đó
và tìm hiểu động lực của quỹ đạo lỗ đen.
786
01:05:36,891 --> 01:05:40,603
{\an8}Sóng hấp dẫn đã lắng xuống nhiều,
đến mức khi chạm tới trái đất,
787
01:05:41,854 --> 01:05:46,108
{\an8}thí nghiệm chỉ còn thu được
vài quỹ đạo cuối cùng.
788
01:05:48,569 --> 01:05:51,238
Để hiểu sâu hơn và nghe được sự tiếp cận,
789
01:05:51,322 --> 01:05:55,910
nhóm tôi đã thực hiện phép xấp xỉ
của vài phút cuối cùng đó.
790
01:05:57,411 --> 01:05:59,038
Lắng nghe khoảng tiếp cận dài hơn
791
01:05:59,538 --> 01:06:02,792
sẽ biết các lỗ đen
có động lực đáng chú ý hơn không,
792
01:06:02,875 --> 01:06:04,877
có chuyển động phức tạp hơn không.
793
01:06:07,088 --> 01:06:10,424
Trường hợp này, hai lỗ đen
không chỉ khác về khối lượng,
794
01:06:10,508 --> 01:06:13,511
chúng không chỉ nằm trên
một quỹ đạo phức tạp hơn
795
01:06:13,594 --> 01:06:15,262
mà chúng còn đang xoay tròn.
796
01:06:18,975 --> 01:06:22,103
Hệ thống này bắt đầu xoay trong không gian
797
01:06:24,313 --> 01:06:28,734
và bạn nghe thấy nó trầm dần xuống
khi sóng hấp dẫn tỏa đi xa khỏi bạn,
798
01:06:28,818 --> 01:06:31,529
và ồn hơn khi chúng tỏa về phía bạn.
799
01:06:32,405 --> 01:06:35,324
Và đó là toàn bộ chi tiết
chúng tôi rút ra được
800
01:06:35,408 --> 01:06:37,743
từ âm thanh sóng hấp dẫn chỉ nhờ nghe.
801
01:06:39,912 --> 01:06:43,582
Rồi chúng ồn dần lên, nhanh lên,
ngay trước khi chúng hợp nhất.
802
01:06:44,875 --> 01:06:47,294
Rồi nó yên lặng, thành một lỗ đen lớn.
803
01:06:49,005 --> 01:06:55,052
Có một niềm hạnh phúc rất "người",
thấu tận tim gan, khi được trải nghiệm
804
01:06:55,136 --> 01:06:56,804
một đoạn ghi âm như thế.
805
01:06:57,680 --> 01:07:00,433
Về mặt nào đó,
nó làm lỗ đen trở nên thật hơn.
806
01:07:02,226 --> 01:07:04,270
Thật tuyệt khi sống ở thời này:
807
01:07:05,271 --> 01:07:10,026
Khi thực sự đang ở đỉnh điểm của
việc "không biết", thế rồi khám phá ra.
808
01:07:13,320 --> 01:07:17,491
DỮ LIỆU LỖ ĐEN M87 SẴN SÀNG ẢNH HÓA
NGÀY NĂM THÁNG SÁU NĂM 2018
809
01:07:27,001 --> 01:07:29,712
Được rồi, mọi người,
ta sẽ công bố dữ liệu nhé.
810
01:07:30,838 --> 01:07:32,965
Thời khắc quan trọng này, làm thôi.
811
01:07:33,424 --> 01:07:37,970
Rồi, tôi sẽ nêu tên tất cả những ai
trong nhóm hợp tác tại phần chú thích này.
812
01:07:38,637 --> 01:07:43,476
Mục tiêu cuối là thu được hình chụp nhanh
về thực tế: Lỗ đen thực sự trông ra sao.
813
01:07:44,602 --> 01:07:48,731
Lỗ đen ở trung tâm thiên hà
bao bọc bởi lớp plasma rực nóng này,
814
01:07:48,814 --> 01:07:53,277
nên sẽ có ánh sáng phát ra từ sau lỗ đen,
từ đằng trước nó và từ mọi hướng.
815
01:07:53,778 --> 01:07:57,990
Chúng bẻ cong không-thời gian đến nỗi
cả luồng sáng từ đằng sau lỗ đen
816
01:07:58,074 --> 01:08:01,285
cũng bị bẻ cong quanh nó
để tới mắt người quan sát.
817
01:08:04,663 --> 01:08:08,459
Hãy tưởng tượng một số photon sẽ ở đủ xa
để chúng tới mắt bạn,
818
01:08:08,959 --> 01:08:12,713
một số thì ở gần đường chân trời
nên sẽ bị bẻ cong vào trong,
819
01:08:13,297 --> 01:08:16,967
và một số sẽ ở quá gần
nên chúng sẽ rơi vào bên trong lỗ đen.
820
01:08:18,385 --> 01:08:21,263
Nên phần bóng của lỗ đen
sẽ là một vùng hình tròn
821
01:08:21,347 --> 01:08:24,475
có độ sáng giảm dần
với một vòng ánh sáng bao quanh.
822
01:08:25,601 --> 01:08:30,523
{\an8}Thực sự đặc biệt khi có thể kết luận
đanh thép như vậy về một thứ chưa ai thấy.
823
01:08:31,398 --> 01:08:34,652
Ừm, nếu anh sắp tạo ảnh,
anh phải vào phòng khác đi…
824
01:08:34,735 --> 01:08:36,570
- Ừ.
- …để ta bắt đầu cùng lúc.
825
01:08:36,654 --> 01:08:38,364
Đội Ảnh Một!
826
01:08:38,989 --> 01:08:42,785
Rồi, mà ngày nào có độ phủ tốt nhất thế?
Tôi đang làm ảnh 3601.
827
01:08:42,868 --> 01:08:44,954
- Tôi cũng định làm 3601.
- Tôi nữa.
828
01:08:45,454 --> 01:08:47,998
- Rồi, ta sẵn sàng chưa?
- Tôi choáng quá.
829
01:08:48,082 --> 01:08:50,918
Chúa ơi, từ từ,
nên đóng cửa chứ, sẵn sàng chưa?
830
01:08:51,001 --> 01:08:53,170
Khoan, đang có chuyện gì thế?
831
01:08:53,254 --> 01:08:55,005
Ta đang chuẩn bị tạo ảnh!
832
01:08:55,089 --> 01:08:57,883
Ta có thể từ từ một chút được không?
833
01:08:58,676 --> 01:09:00,261
Ờ, trước hết là không.
834
01:09:01,137 --> 01:09:02,221
Shep, đóng cửa đi!
835
01:09:02,721 --> 01:09:03,556
Ôi, Chúa ơi!
836
01:09:04,140 --> 01:09:07,476
- Michael, bắt đầu nhé?! Anh không cần…
- Đợi Michael đi.
837
01:09:07,560 --> 01:09:09,895
Mỗi người cứ bám theo quỹ đạo riêng
838
01:09:09,979 --> 01:09:12,314
rồi, ừm, 20 phút nữa tụ lại được không?
839
01:09:13,190 --> 01:09:16,026
- Không.
- Tôi chỉ nghĩ đây là lúc trọng đại
840
01:09:16,110 --> 01:09:20,239
nên tôi nghĩ là với tôi,
ý tôi chỉ là, kiểu,
841
01:09:21,073 --> 01:09:27,872
tôi nghĩ sẽ vui nếu ta cùng làm tấm đầu,
thấy nó rồi từng người quay ra tự sửa sau.
842
01:09:27,955 --> 01:09:31,000
Ý là, nó quá hấp dẫn để…
Anh muốn làm một mình hả?
843
01:09:31,083 --> 01:09:34,837
Tôi muốn tất cả cùng thấy
để ta, kiểu, hiểu được dữ liệu đó.
844
01:09:34,920 --> 01:09:36,922
- Sẵn sàng chưa?
- Sẵn sàng.
845
01:09:37,006 --> 01:09:38,841
Sẽ không được đâu!
846
01:09:38,924 --> 01:09:40,718
Làm rõ hình nào!
847
01:09:41,218 --> 01:09:42,052
Sẵn sàng chưa?
848
01:09:42,553 --> 01:09:43,387
Chuẩn bị.
849
01:09:43,804 --> 01:09:44,638
- Đăng!
- Đăng!
850
01:09:44,722 --> 01:09:47,099
Ôi, Chúa ơi! Ta bấm "đăng" rồi!
851
01:09:48,934 --> 01:09:50,394
Nó như cái bánh quế ấy.
852
01:09:52,479 --> 01:09:54,940
Trông hay ho ra phết đấy chứ.
853
01:09:58,819 --> 01:10:00,362
Cái bánh quế sao rồi?
854
01:10:00,446 --> 01:10:02,364
Cái của Andrew đẹp đó nhưng…
855
01:10:02,448 --> 01:10:04,909
không có chỉnh sửa gì cả.
856
01:10:06,702 --> 01:10:08,621
Tôi để độ nén cao quá.
857
01:10:10,789 --> 01:10:13,667
Daniel và tôi đều có
tấm hình kiểu này, với…
858
01:10:15,085 --> 01:10:16,879
Tôi thu được khi chỉ dùng biên độ cuối.
859
01:10:16,962 --> 01:10:19,715
- Chỉ thế á?
- Chúa ơi, chi-bình phương kìa!
860
01:10:20,341 --> 01:10:22,343
- Khá đấy chứ!
- Độ phủ cũng hơn.
861
01:10:22,426 --> 01:10:25,054
Rồi tấm này, sau vài lần lặp lại nữa
862
01:10:25,137 --> 01:10:28,224
trông sẽ mịn hơn
và khử được vài cái mở rộng vớ vẩn.
863
01:10:28,307 --> 01:10:29,808
- Dải tần thấp hết à?
- Ừ.
864
01:10:29,892 --> 01:10:32,770
- Chỉ một hôm thôi à?
- Chỉ một hôm thôi.
865
01:10:33,520 --> 01:10:35,731
- Biết gì không…
- Khá là gợi nhớ đấy.
866
01:10:36,357 --> 01:10:37,566
Ừm, có vẻ là…
867
01:10:37,650 --> 01:10:40,611
- Khử hết ngoại lệ trong biên độ chưa?
- Tôi không đụng vào gì cả.
868
01:10:41,195 --> 01:10:45,532
Được đấy, mọi người. Được của nó đấy.
869
01:10:45,616 --> 01:10:47,952
- Từ từ, tấm nào?
- Đây là của Katie.
870
01:10:48,619 --> 01:10:50,371
Đó, trông nó có phần khác
871
01:10:50,454 --> 01:10:53,749
vì mấy anh
có điểm sáng nghiêng hơn về phía này.
872
01:10:53,832 --> 01:10:55,417
Rồi, nói thật nhé?
873
01:10:55,501 --> 01:11:00,005
Đây, ta đều thu được, kiểu,
một hình lưỡi liềm kích cỡ có vẻ chuẩn…
874
01:11:00,965 --> 01:11:04,593
- Thế kích cỡ của nó là bao nhiêu, kiểu…
- Tấm này là cỡ 40.
875
01:11:04,677 --> 01:11:05,928
- Ừ.
- Ta chốt vậy đi.
876
01:11:06,011 --> 01:11:10,891
Đó là khi ta dự tính M87 có khối lượng
lớn gấp sáu tỉ lần mặt trời.
877
01:11:10,975 --> 01:11:12,101
Khi khối lượng lớn.
878
01:11:12,184 --> 01:11:15,854
Biết đây là gì không?
Đây là thước đo khối lượng lỗ đen.
879
01:11:15,938 --> 01:11:19,692
Rồi, nói thật, nếu thu được thứ
gần giống thứ này với mọi ngày…
880
01:11:19,775 --> 01:11:23,821
Ê, mọi người chỉ được rời phòng này
nếu tất cả lại đó chụp một tấm.
881
01:11:23,904 --> 01:11:25,281
Có thể đã tệ hơn mà!
882
01:11:25,364 --> 01:11:27,324
Tôi đủ thấp để đứng đây chứ?
883
01:11:30,536 --> 01:11:31,996
Phải chụp thứ này đấy!
884
01:11:33,497 --> 01:11:34,832
Ta đang ở thời điểm
885
01:11:35,332 --> 01:11:38,085
mà mọi thứ có thể vô tình xấu đi.
886
01:11:38,877 --> 01:11:43,299
Hiểu chứ, nên tôi đã chụp một tấm
bằng máy tôi, chụp thứ có trên màn hình.
887
01:11:43,382 --> 01:11:45,676
Mai gặp nhé, mai ta làm ảnh hóa thêm.
888
01:11:45,759 --> 01:11:48,262
Chỉ cần một trong các tấm ảnh này
889
01:11:48,762 --> 01:11:51,056
bị gửi cho nhầm người thôi
890
01:11:51,140 --> 01:11:54,268
là họ sẽ xem nó,
họ sẽ đo nó qua màn hình
891
01:11:54,351 --> 01:11:57,354
rồi họ sẽ viết báo cáo luôn.
Tôi đảm bảo đấy.
892
01:11:58,188 --> 01:12:01,400
Phải thực hiện
lệnh cấm vận toàn diện, 100%.
893
01:12:02,776 --> 01:12:05,904
Không ai ngoài nhóm hợp tác EHT
được xem cái gì hết,
894
01:12:07,031 --> 01:12:08,574
mọi thứ xảy ra ở đây
895
01:12:09,575 --> 01:12:11,577
không được ra khỏi Đội Một.
896
01:12:13,287 --> 01:12:15,080
Điên thật đấy.
897
01:12:15,622 --> 01:12:19,251
Sai hết, tôi chắc là sai hết rồi,
nhưng nếu thành công được
898
01:12:19,960 --> 01:12:22,129
thì sẽ rất tuyệt.
899
01:12:49,698 --> 01:12:50,949
Mọi thứ đang suôn sẻ.
900
01:12:52,785 --> 01:12:56,872
Chúng tôi nghĩ là chúng tôi
đã thực hiện được phần này của dự án.
901
01:12:58,415 --> 01:13:02,878
BRINSOP COURT, ANH
NGÀY 16 THÁNG CHÍN NĂM 2018
902
01:13:03,379 --> 01:13:08,133
Chúng tôi đã thu được
đáp án chúng tôi nhắm tới là 12J.
903
01:13:11,220 --> 01:13:12,846
Chỉ còn chút việc phải làm.
904
01:13:24,817 --> 01:13:29,029
Tôi nghĩ cái quan trọng duy nhất là 3,5.
905
01:13:29,113 --> 01:13:31,031
- Là 3,5 à?
- Ừ.
906
01:13:36,036 --> 01:13:36,995
Gặp cô vui quá.
907
01:13:38,580 --> 01:13:41,333
- Sasha à!
- A, chào, anh đã tới rồi à!
908
01:13:41,417 --> 01:13:44,420
Ừ, chúng tôi tính chắc được năm trang rồi,
909
01:13:44,503 --> 01:13:45,421
cô đến trễ đấy!
910
01:13:50,342 --> 01:13:52,719
Cho cô đi cất đồ rồi vào phòng vệ sinh.
911
01:13:53,303 --> 01:13:55,514
Không sao, các anh cần tôi mà.
912
01:13:55,597 --> 01:13:57,307
- Không có thời gian đâu.
- Ừ.
913
01:14:00,060 --> 01:14:00,894
Rồi…
914
01:14:01,770 --> 01:14:05,107
Thế ta làm tới đâu rồi?
Kiểu, còn cần làm gì nữa?
915
01:14:06,066 --> 01:14:07,943
Theo tôi thì chỉ còn mấy việc
916
01:14:09,236 --> 01:14:13,449
là hiểu phép G dương trừ P này.
917
01:14:13,532 --> 01:14:15,325
- Rồi.
- Ừ. Và đường chân trời trước đó.
918
01:14:15,826 --> 01:14:18,829
- Và nó. Còn ai nghĩ ra gì không?
- Không, thế thôi.
919
01:14:22,541 --> 01:14:24,334
Quay lại Brinsop, sau một năm.
920
01:14:25,502 --> 01:14:29,756
Năm ngoái chúng tôi tưởng sẽ khá
nhẹ nhàng, sẽ làm thêm vài tuần rồi chỉ
921
01:14:29,840 --> 01:14:34,011
cộng hết các số hạng để có đáp án
mình muốn. Nhưng qua một năm ngoái,
922
01:14:34,094 --> 01:14:36,513
chúng tôi nhận ra nó phức tạp hơn nhiều.
923
01:14:36,597 --> 01:14:38,599
T-trái trên T-phải cộng T-trái…
924
01:14:39,183 --> 01:14:41,977
Chúng tôi nhận ra có cả triệu số hạng
nên hai tuần là không đủ
925
01:14:42,060 --> 01:14:45,564
và chúng tôi mới dùng máy tính lần đầu
nên không hiệu quả.
926
01:14:46,773 --> 01:14:47,941
Một trên Y.
927
01:14:48,984 --> 01:14:52,112
Rồi chúng tôi nhận ra
có thể chia nhỏ phương trình,
928
01:14:52,196 --> 01:14:55,824
có thể chia nhỏ nó làm
một phần khả tích và một phần không.
929
01:14:55,908 --> 01:14:57,409
Có lẽ đó là bước đột phá.
930
01:14:58,452 --> 01:15:01,830
Chúng tôi phải nhận ra là
đã có gần đủ mọi thứ mình cần
931
01:15:01,914 --> 01:15:05,334
nhưng vì sao đó vẫn còn
một vài số hạng bị thiếu, chắc vậy.
932
01:15:05,417 --> 01:15:06,668
N, D ở đây…
933
01:15:06,752 --> 01:15:12,382
Chúng tôi phát hiện ra là phương trình này
là tổng các biến số điện tích quán tính
934
01:15:12,466 --> 01:15:16,094
và các biến số vận tốc góc
của đường chân trời.
935
01:15:16,178 --> 01:15:19,306
Và, khi tính ra, sẽ ra được 12J.
936
01:15:20,557 --> 01:15:24,353
Trước chúng tôi chỉ có vài số hạng
vận tốc góc đường chân trời.
937
01:15:24,853 --> 01:15:27,689
Và không có đủ thì nó không khả tích.
938
01:15:29,983 --> 01:15:32,319
Giờ chúng tôi đã tìm ra
một bức tranh vật lý đầy đủ
939
01:15:32,402 --> 01:15:34,655
và một cách hay để thu được 12J
940
01:15:34,738 --> 01:15:36,823
nên giờ sẽ là, ừm, những bước cuối,
941
01:15:36,907 --> 01:15:39,243
khâu hoàn thiện để đảm bảo tin được nó.
942
01:15:42,621 --> 01:15:46,208
Tôi chỉ rất buồn là Stephen
không thể theo được đến tận cùng.
943
01:15:46,708 --> 01:15:48,544
Hẳn ông ấy sẽ phấn khởi lắm.
944
01:15:52,714 --> 01:15:57,052
Lạ lắm, vật lý
có thể trở nên rất đỗi cá nhân.
945
01:15:58,804 --> 01:16:03,433
Một trong những điều buồn nhất khi Stephen
qua đời giữa quá trình này là
946
01:16:04,601 --> 01:16:06,311
nếu được, chả thể báo anh ấy.
947
01:16:07,187 --> 01:16:08,313
Một chai lên trước…
948
01:16:12,609 --> 01:16:13,443
Vì Stephen.
949
01:16:14,236 --> 01:16:15,279
Vì Stephen.
950
01:16:15,362 --> 01:16:19,616
Một trong những điều
ấn tượng và tuyệt vời nhất về Stephen
951
01:16:20,117 --> 01:16:21,660
là cách anh ấy thực sự…
952
01:16:22,661 --> 01:16:27,124
quan tâm… đến những câu hỏi này.
953
01:16:31,086 --> 01:16:34,298
Chúng tôi biết theo cách nào đó,
bên trong lỗ đen rất khác.
954
01:16:34,840 --> 01:16:38,844
Nên phần thưởng sẽ thực sự to lớn
nếu bạn tìm ra được.
955
01:16:41,930 --> 01:16:43,557
Bản chất không-thời gian.
956
01:16:47,269 --> 01:16:48,270
Chuẩn rồi đấy.
957
01:16:51,815 --> 01:16:56,028
Hawking đã để lại cho chúng tôi
manh mối lớn nhất mà chúng tôi có.
958
01:16:58,488 --> 01:17:01,241
Nếu cái dự án chúng tôi đang làm đây
959
01:17:02,993 --> 01:17:06,663
thành công, việc đó
sẽ như dựng một bảng hiệu khổng lồ đề chữ:
960
01:17:06,747 --> 01:17:08,415
"Đi hướng này có vàng".
961
01:17:10,959 --> 01:17:13,170
Bạn nhìn lên bầu trời đêm
962
01:17:13,962 --> 01:17:16,173
và dĩ nhiên bạn không thấy chúng.
963
01:17:18,383 --> 01:17:22,971
Nhưng bạn biết chúng ở trên đó.
Gần như chế giễu ta:
964
01:17:24,890 --> 01:17:26,475
"Tìm hiểu tôi đi xem nào".
965
01:17:32,272 --> 01:17:34,191
{\an8}ĐÀI THIÊN VĂN NEROC HAYSTACK
966
01:17:36,610 --> 01:17:39,529
{\an8}- Tôi muốn kiểm tra âm thanh.
- Anh nghe thấy chứ?
967
01:17:39,613 --> 01:17:41,114
Có, tôi nghe được.
968
01:17:41,198 --> 01:17:42,949
{\an8}- Monica, nghe được chứ?
- Ừ. Chào!
969
01:17:43,033 --> 01:17:44,576
{\an8}Rồi, tôi chỉ muốn bắt đầu
970
01:17:44,660 --> 01:17:50,040
{\an8}cuộc họp trực tuyến đầu tiên bằng việc
công bố những hình ảnh đầu tiên về M87.
971
01:17:50,624 --> 01:17:54,878
{\an8}Tất cả các tấm hình đều rất nhất quán,
đều có chi tiết giống phần bóng.
972
01:17:55,712 --> 01:17:58,090
Kết quả rất đáng khích lệ.
973
01:18:00,050 --> 01:18:03,053
Chà, thành công rồi.
Ý là, chắc chắn thành công rồi.
974
01:18:03,553 --> 01:18:05,055
Chúng tôi thấy vòng đó,
975
01:18:06,556 --> 01:18:09,893
nhưng sau đó
thực ra bạn phải rất hoài nghi.
976
01:18:09,976 --> 01:18:13,689
Ừm, tôi rất muốn thấy nó
nên đó là điều khiến tôi cực kỳ hồ nghi
977
01:18:13,772 --> 01:18:15,607
về mình và thứ tôi trông thấy.
978
01:18:15,691 --> 01:18:20,779
Theo tôi gọi cái đó là phần bóng được,
xin phép nói vậy, cái ta thấy ở giữa ấy,
979
01:18:20,862 --> 01:18:24,408
nhưng ta phải thực sự cẩn trọng
về thứ ta nghĩ ta đang thấy.
980
01:18:24,491 --> 01:18:27,953
- Ta sẽ xem hình của các đội khác chứ?
- Không.
981
01:18:28,036 --> 01:18:33,208
Phải đợi lúc chúng tôi gặp nhau ở hội thảo
ảnh hóa để xem xét kỹ ảnh của từng đội…
982
01:18:33,291 --> 01:18:36,461
Đêm qua tôi không ngủ nổi
vì tôi háo hức quá.
983
01:18:36,545 --> 01:18:40,966
Ý tôi là, tôi đã đợi tập dữ liệu
và tấm ảnh này tám năm trời rồi.
984
01:18:41,049 --> 01:18:44,219
{\an8}Rất mừng vì chúng tôi
thu được kết quả khá nhất quán,
985
01:18:44,803 --> 01:18:47,347
và tôi háo hức xem
các đội khác đang làm gì.
986
01:18:47,848 --> 01:18:50,142
Chúng tôi đều giữ bí mật khá giỏi.
987
01:18:52,310 --> 01:18:57,232
{\an8}Đội Ảnh hóa Ba đã chủ yếu áp dụng
một kỹ thuật tiêu chuẩn,
988
01:18:57,315 --> 01:18:59,860
{\an8}đó là dùng một thuật toán gọi là Clean.
989
01:19:01,945 --> 01:19:06,199
Đội đang tạo ảnh của chúng tôi
gồm khoảng sáu người.
990
01:19:07,242 --> 01:19:10,954
Chúng tôi nhìn chung đều nhất trí
về phần trung tâm của tấm ảnh.
991
01:19:12,706 --> 01:19:15,208
Sẽ thú vị khi thấy
các đội khác dùng "en-trô-pi cực đại"
992
01:19:15,292 --> 01:19:18,795
và một số phương pháp khác
đem gì đến vào tuần tới.
993
01:19:20,213 --> 01:19:25,343
Chúng tôi mong là chúng sẽ nhất quán.
Chúng tôi đang cố cẩn trọng hết mức.
994
01:19:25,427 --> 01:19:30,056
Việc tệ nhất sẽ là tuyên bố
chúng tôi đã thấy phần bóng của lỗ đen
995
01:19:30,140 --> 01:19:32,267
rồi mới biết đó là ảnh giả.
996
01:19:34,811 --> 01:19:36,563
Hiện trong nội bộ Đội Một,
997
01:19:36,646 --> 01:19:39,441
chúng tôi khá tự tin
về những kết cấu thu được.
998
01:19:40,859 --> 01:19:43,278
Chúng tôi thấy khá ổn
về sự nhất quán giữa các tấm ảnh
999
01:19:43,361 --> 01:19:46,823
nhưng chúng tôi chưa thấy gì
từ các đội khác, nên
1000
01:19:46,907 --> 01:19:51,369
có khả năng mọi thứ sẽ là… một đại…
đại thảm họa khi các đội đem ảnh ra so.
1001
01:19:51,453 --> 01:19:56,541
Tôi còn hơi lo về kế hoạch tiếp theo
của ta nữa, nếu có toàn ảnh khác nhau ấy?
1002
01:19:56,625 --> 01:19:57,459
Ừ.
1003
01:19:57,542 --> 01:20:00,629
{\an8}HỘI THẢO SO SÁNH ẢNH EHT
NGÀY 23 THÁNG BẢY NĂM 2018
1004
01:20:03,840 --> 01:20:05,258
Chào buổi sáng!
1005
01:20:05,342 --> 01:20:06,635
- Khỏe chứ?
- Cũng ổn.
1006
01:20:13,308 --> 01:20:14,392
Chào, hân hạnh.
1007
01:20:14,476 --> 01:20:15,727
Rất vui được gặp anh.
1008
01:20:21,066 --> 01:20:22,442
Rồi, tôi mong chờ quá.
1009
01:20:23,485 --> 01:20:24,361
- Chào!
- Chào.
1010
01:20:24,444 --> 01:20:26,238
- Vui vì đã gặp anh.
- Tôi cũng thế.
1011
01:20:26,321 --> 01:20:27,280
Tôi là Katie.
1012
01:20:27,364 --> 01:20:28,698
- Hân hạnh!
- Hân hạnh!
1013
01:20:29,199 --> 01:20:30,534
Cảm ơn đã đến tận đây!
1014
01:20:41,336 --> 01:20:45,090
Giây phút vô cùng háo hức.
Lần đầu tiên, chúng tôi sẽ thấy liệu
1015
01:20:45,173 --> 01:20:49,719
các đội có thấy cùng một cấu trúc cơ bản.
Tôi chưa thấy kết quả của đội khác.
1016
01:20:49,803 --> 01:20:53,640
Nên đây là khoảnh khắc rất
Giáng sinh, rất Hanukkah, phải không?
1017
01:20:53,723 --> 01:20:57,602
Ý là, bạn biết đấy, đây là lúc
bạn được mở quà, bạn được bóc quà.
1018
01:20:58,103 --> 01:20:59,521
Có ngựa pony chứ? Chịu.
1019
01:20:59,604 --> 01:21:03,275
Sau đó tôi tự hiệu chỉnh
rồi đến biên độ cộng pha cuối.
1020
01:21:03,358 --> 01:21:04,234
Ừ.
1021
01:21:04,317 --> 01:21:07,028
Tôi hơi bị nổi da gà một chút.
1022
01:21:07,529 --> 01:21:10,991
{\an8}Tôi đợi giây phút này
chắc phải mười năm rồi.
1023
01:21:11,074 --> 01:21:12,492
VẬT LÝ HỌC THIÊN THỂ/EHT
1024
01:21:12,576 --> 01:21:15,287
{\an8}Tôi tạo mô hình hố đen đã mười năm rồi,
1025
01:21:16,037 --> 01:21:18,623
ừm, và giờ rốt cuộc nó đã thành sự thực.
1026
01:21:19,124 --> 01:21:23,628
Thử xem ta sẽ làm được gì
nếu ta chỉ dùng đúng một kịch bản đó
1027
01:21:23,712 --> 01:21:28,300
mà không thay đổi, không hiệu chỉnh gì cả,
xem kết quả sẽ ra sao.
1028
01:21:28,383 --> 01:21:30,343
Ừ. Chắc sẽ hay lắm đấy.
1029
01:21:30,427 --> 01:21:34,723
Do tò mò thôi. Để xem ta có thể dựng được
một kịch bản có thể mãi…
1030
01:21:34,806 --> 01:21:36,683
…tất cả theo cỡ một phần triệu cung giây.
1031
01:21:36,766 --> 01:21:40,812
Nên thực sự nó có vẻ, kiểu như,
lấp đầy phần chân không hơn.
1032
01:21:41,563 --> 01:21:45,483
Tôi đoán ta có hai phương án
phản hồi lại đường nền số không.
1033
01:21:45,567 --> 01:21:48,695
Và cả hai đều cho ra
cùng một hình ảnh, đúng không?
1034
01:21:48,778 --> 01:21:51,740
Dùng nó trong đó phi lý lắm.
1035
01:21:51,823 --> 01:21:55,577
Thật ra là có đấy,
chúng cho thêm thông tin mà.
1036
01:21:55,660 --> 01:21:57,871
Mà nó có thể hoàn toàn chả liên quan…
1037
01:21:57,954 --> 01:22:01,958
Michael, tôi vẫn chưa nhận được ảnh
của Đội Ba, có cần nhắn họ không?
1038
01:22:02,626 --> 01:22:03,460
Được rồi.
1039
01:22:04,753 --> 01:22:06,838
- Khi đó sẽ tệ hơn nhiều…
- Ừ.
1040
01:22:07,339 --> 01:22:10,717
Xin lỗi, hỏi nhanh chút.
Cô cần bao lâu nữa mới sẵn sàng?
1041
01:22:12,469 --> 01:22:15,555
- Tôi chả biết nữa…
- Tầm 15 phút hả?
1042
01:22:15,639 --> 01:22:18,975
- Ừ, nếu ở đây mọi thứ suôn sẻ.
- Đội Ba thì cần bao lâu?
1043
01:22:19,476 --> 01:22:21,144
Vài phút thôi nếu suôn sẻ.
1044
01:22:21,227 --> 01:22:24,189
Cứ làm vậy đi,
anh có thể xem số, nếu trông ổn…
1045
01:22:24,272 --> 01:22:25,106
Được rồi.
1046
01:22:35,367 --> 01:22:37,369
- Chào, tôi…
- Tôi sẵn sàng rồi, ừ.
1047
01:22:44,417 --> 01:22:49,005
Được rồi, trước tiên là chúng tôi đã
làm so sánh chuẩn hóa tương quan chéo
1048
01:22:49,089 --> 01:22:50,840
giữa tất cả các hình ảnh.
1049
01:22:50,924 --> 01:22:55,679
Giá trị một sẽ là sự nhất quán hoàn hảo
giữa hai tấm ảnh,
1050
01:22:55,762 --> 01:22:59,683
không thì khá tệ.
Sẵn sàng cho khoảnh khắc sự thật chưa?
1051
01:23:03,186 --> 01:23:05,230
Được rồi, để tôi kéo xuống nhé.
1052
01:23:05,313 --> 01:23:06,481
Ôi, Chúa ơi.
1053
01:23:06,564 --> 01:23:07,732
Trông kìa.
1054
01:23:07,816 --> 01:23:09,317
Chà!
1055
01:23:13,363 --> 01:23:14,489
Là M87 đấy!
1056
01:23:16,658 --> 01:23:21,204
Chúng tôi đã so sánh, về cơ bản là
từng điểm ảnh, xem các hình giống tới đâu.
1057
01:23:23,498 --> 01:23:26,001
Các đội chưa hề bàn luận với nhau
1058
01:23:26,084 --> 01:23:28,503
nhưng những con số này cho thấy dù vậy,
1059
01:23:28,586 --> 01:23:33,091
chúng tôi rõ ràng đều đang thấy
cùng một cấu trúc, nên thật sự hứa hẹn.
1060
01:23:38,722 --> 01:23:40,515
Giây phút đó xúc động bất ngờ.
1061
01:23:41,766 --> 01:23:44,060
Bạn biết nó từ góc độ toán học
1062
01:23:44,144 --> 01:23:47,063
và chúng tôi đã xem những tấm ảnh
khá giống mô hình của mình.
1063
01:23:47,647 --> 01:23:51,651
Nhưng khi bạn nhìn nó và
bạn phải tự nhủ rằng nó là dữ liệu thực,
1064
01:23:51,735 --> 01:23:56,031
rằng thứ bạn đang thấy không phải một
mô hình mà thực sự là một lỗ đen,
1065
01:23:56,114 --> 01:23:59,743
tôi cứ đứng đó, cầm điện thoại,
chăm chăm nhìn nó hàng giờ.
1066
01:24:02,120 --> 01:24:04,080
Bây giờ, điều phải xảy ra là
1067
01:24:04,164 --> 01:24:06,875
cả nhóm hợp tác này
phải họp lại và thống nhất.
1068
01:24:11,755 --> 01:24:13,673
Đây là vĩ độ tương tự như ALMA…
1069
01:24:15,175 --> 01:24:17,844
Đây là bước cực kỳ quan trọng của dự án.
1070
01:24:18,762 --> 01:24:23,850
Chúng tôi phải họp những con người với
nền tảng rất khác lại để nhất trí một thứ
1071
01:24:24,809 --> 01:24:29,981
sẽ đại diện cho việc nghiên cứu
của 200, 250 con người.
1072
01:24:31,107 --> 01:24:34,652
Câu hỏi đó rất hay.
Theo tôi điều tốt nhất sẽ là…
1073
01:24:35,195 --> 01:24:37,697
Bạn rất dễ bị mất sự tín nhiệm.
1074
01:24:37,781 --> 01:24:43,745
Mà EHT đã mất hàng năm để tạo dựng
sự tín nhiệm. Chúng tôi phải làm cho đúng.
1075
01:24:47,123 --> 01:24:52,670
Làm sao để quyết được bản chất mấu chốt
là gì? Chúng tôi đều thống nhất về cái gì?
1076
01:24:53,171 --> 01:24:55,924
Đó là một cuộc tranh luận
có thể gây tranh cãi.
1077
01:24:56,424 --> 01:24:58,635
Và nó có lẽ chưa hoàn toàn ngã ngũ.
1078
01:24:58,718 --> 01:25:00,845
15:30 - 17:00
PHIÊN HỘI THẢO: TỜ II VÀ IV
1079
01:25:00,929 --> 01:25:04,557
Vâng, chúng tôi muốn thấy
một… hình ảnh duy nhất
1080
01:25:05,141 --> 01:25:06,976
nhưng cũng muốn trưng ra các biến thể.
1081
01:25:07,060 --> 01:25:12,524
- Vâng, một sự thỏa hiệp ta phải đưa ra.
- Một thứ dùng được. Thứ mà dùng được.
1082
01:25:12,607 --> 01:25:18,530
Theo tôi không phải thứ ta muốn trưng ra
mà ta nên chọn tập dữ liệu tốt nhất
1083
01:25:18,613 --> 01:25:21,032
và tấm ảnh đẹp nhất của nó
1084
01:25:21,116 --> 01:25:24,410
để ai muốn thực hiện lại
cũng dễ dàng tái tạo được.
1085
01:25:24,911 --> 01:25:29,499
Tôi khá ưng tấm ảnh lấy trung bình
nhưng vì nó chả nhất quán với dữ liệu nào
1086
01:25:29,582 --> 01:25:34,045
nên liệu ta có dùng ảnh này để thực hiện,
ví dụ để ước lượng thông số không?
1087
01:25:37,507 --> 01:25:41,010
Tất cả đều tới với
mức độ đầu tư riêng, những kỳ vọng riêng,
1088
01:25:41,511 --> 01:25:46,474
nên quan trọng là phải thuyết phục nhau
và thúc đẩy nhau tìm ra hướng đi tiếp.
1089
01:25:46,558 --> 01:25:52,355
Anh nghĩ có các cách phân loại chưa được
mô hình hóa… trong dữ liệu tổng hợp…
1090
01:25:52,438 --> 01:25:55,775
Điều đó khiến buổi họp
rất dân chủ, nhưng không dễ dàng,
1091
01:25:56,276 --> 01:25:57,986
tôi phải nói thật là như vậy.
1092
01:26:11,875 --> 01:26:15,378
Tôi nghĩ giấc mơ của
mọi nhà vật lý nghiên cứu về lỗ đen
1093
01:26:16,754 --> 01:26:20,300
là được đi qua đường chân trời
để bước sang phía bên kia.
1094
01:26:26,890 --> 01:26:28,683
Nếu tôi được đi chuyến đi đó…
1095
01:26:30,435 --> 01:26:33,146
vì quyết định ở thế giới này,
tôi thấy đủ rồi…
1096
01:26:35,023 --> 01:26:36,232
ở đó tôi sẽ thấy gì?
1097
01:26:45,742 --> 01:26:48,786
Cũng như giới thám hiểm cổ đại
bị đại dương thu hút,
1098
01:26:49,746 --> 01:26:51,456
đường chân trời thu hút chúng tôi.
1099
01:26:55,043 --> 01:26:58,171
Chúng tôi luôn bị thu hút
bởi những giới hạn.
1100
01:27:03,760 --> 01:27:05,595
Đường chân trời của một lỗ đen
1101
01:27:07,222 --> 01:27:10,391
là giới hạn kiến thức của chúng ta,
1102
01:27:11,517 --> 01:27:14,103
hiểu biết của chúng ta về vũ trụ.
1103
01:27:17,065 --> 01:27:21,569
Và vấn đề nan giải mà thú vị ở đây
là bước qua giới hạn đó.
1104
01:27:27,992 --> 01:27:29,244
Đó là nơi tối thượng.
1105
01:27:29,911 --> 01:27:33,456
Đó là nơi không còn "kiếp sau" nữa.
1106
01:27:40,964 --> 01:27:42,423
Đó là nơi không tồn tại
1107
01:27:42,507 --> 01:27:46,469
như một phần vật chất và đo lường được
của vũ trụ.
1108
01:27:48,221 --> 01:27:51,474
Nhưng bản thân bạn
vẫn tới và trải nghiệm được nơi đó.
1109
01:27:54,644 --> 01:27:56,562
Nhưng bạn không thể cho ai biết.
1110
01:27:58,731 --> 01:28:01,234
Bạn đâu còn tồn tại
với thế giới bên ngoài.
1111
01:28:05,280 --> 01:28:08,574
Người ta luôn liên hệ
nơi đó với cõi chết bằng trực giác.
1112
01:28:18,167 --> 01:28:21,462
NGÀY NĂM THÁNG MƯỜI NĂM 2018
1113
01:28:42,608 --> 01:28:45,194
Họ đây rồi! Đang mỉm cười!
1114
01:28:45,278 --> 01:28:49,240
Rất vui được gặp lại hai người.
Tôi nhớ hai người lắm.
1115
01:28:49,324 --> 01:28:51,034
Vậy là ta tự do rồi nhỉ.
1116
01:28:51,117 --> 01:28:52,952
{\an8}EN-TRÔ-PI VÀ TÓC MỀM CỦA LỖ ĐEN
1117
01:28:53,036 --> 01:28:55,204
Ta hoàn thành báo cáo rồi.
1118
01:28:57,123 --> 01:28:59,042
Nên ai cũng cười thế này.
1119
01:28:59,792 --> 01:29:03,838
- Tôi đang thấy khá ổn.
- Tôi phải nói là tôi thấy rất sảng khoái.
1120
01:29:03,921 --> 01:29:08,301
Đơn giản là vì đã mất rất lâu
mới hoàn thành trọn vẹn việc này được.
1121
01:29:08,384 --> 01:29:10,136
Quá là nhẹ nhõm.
1122
01:29:11,220 --> 01:29:14,724
Thật vui khi có thể…
nghĩ nhiều hơn tới bức tranh tổng quát,
1123
01:29:14,807 --> 01:29:18,353
tôi thấy tôi đã mất quá nhiều thời gian
sa lầy trong những…
1124
01:29:18,436 --> 01:29:19,562
Cô thấy được giải phóng.
1125
01:29:19,645 --> 01:29:22,815
Ừ, tôi thấy thế,
để hiểu hơn những gì đang diễn ra,
1126
01:29:22,899 --> 01:29:26,402
và tôi thấy kết quả ta thu được
hết sức thuyết phục.
1127
01:29:27,653 --> 01:29:32,617
Chúng tôi đã chứng minh được
rằng tóc mềm có thể lý giải
1128
01:29:33,159 --> 01:29:37,205
toàn bộ những thông tin
chứa đựng bên trong một lỗ đen.
1129
01:29:38,831 --> 01:29:42,335
Nhưng ta phải thật là sáng suốt
về việc sẽ làm tiếp theo.
1130
01:29:42,960 --> 01:29:44,420
Ừ, anh nói rất đúng.
1131
01:29:44,504 --> 01:29:47,256
Thách thức lớn là tìm cách chứng minh
1132
01:29:48,132 --> 01:29:52,720
rằng việc này không chỉ diễn ra được
mà nó có diễn ra. Và có một cơ chế
1133
01:29:53,429 --> 01:29:57,558
để dòng thông tin ra vào được lỗ đen.
1134
01:29:59,018 --> 01:30:01,479
Vấn đề đó phức tạp hơn nhiều.
1135
01:30:01,979 --> 01:30:04,524
Đó là việc Stephen sẽ muốn ta làm.
1136
01:30:06,984 --> 01:30:10,988
Anh có đến buổi họp báo hôm 15 không?
1137
01:30:15,410 --> 01:30:16,744
Tôi đang phân vân.
1138
01:30:34,137 --> 01:30:35,263
Ừm, xin chào.
1139
01:30:35,763 --> 01:30:40,017
Mừng đến buổi họp báo ra mắt
tựa sách cuối của Giáo sư Stephen Hawking.
1140
01:30:40,643 --> 01:30:44,730
Tới trước lúc từ trần, ông vẫn
tìm lời giải đáp với bản báo cáo cuối,
1141
01:30:44,814 --> 01:30:47,483
tác phẩm
thực hiện cùng các cộng sự lâu năm,
1142
01:30:47,567 --> 01:30:50,403
giáo sư Malcolm Perry
và giáo sư Andy Strominger,
1143
01:30:50,486 --> 01:30:55,116
về một trong những vấn đề nan giải nhất
mà giới khoa học phải đối mặt ngày nay,
1144
01:30:55,199 --> 01:30:56,993
nghịch lý thông tin.
1145
01:30:57,827 --> 01:31:01,664
Malcolm, Andy, cho chúng tôi
tóm tắt sơ lược về báo cáo đó đi.
1146
01:31:01,747 --> 01:31:04,375
Ừ, anh biết đấy, đó là một vấn đề rất lớn
1147
01:31:04,459 --> 01:31:07,295
mà Stephen đã giao cho chúng tôi.
1148
01:31:07,920 --> 01:31:10,381
Phải mất 50 năm mới hiểu được
1149
01:31:10,465 --> 01:31:13,801
lỗ đen là gì,
trước khi bắt đầu quan tâm tới lượng tử…
1150
01:31:13,885 --> 01:31:16,179
Sẽ một thập kỷ nữa ta mới biết được
1151
01:31:16,262 --> 01:31:19,515
liệu con đường này
có đưa ta tới nơi ta muốn tới không.
1152
01:31:20,558 --> 01:31:22,852
Cũng chưa biết nó có thất bại không.
1153
01:31:23,519 --> 01:31:28,065
Và, tôi phải thú nhận,
một cách không được khoa học cho lắm,
1154
01:31:29,192 --> 01:31:30,735
là cảm giác nó có vẻ đúng.
1155
01:31:32,987 --> 01:31:37,074
Tôi rất háo hức
được tham gia cuộc đại phiêu lưu này.
1156
01:31:42,455 --> 01:31:44,582
- Vì Stephen.
- Vì Stephen.
1157
01:31:45,082 --> 01:31:47,418
- Vì tóc mềm.
- Vì tóc mềm.
1158
01:31:48,669 --> 01:31:51,756
Và vì sự sụp đổ của nghịch lý thông tin.
1159
01:31:52,548 --> 01:31:54,383
Và vì báo cáo tiếp theo.
1160
01:31:57,720 --> 01:32:01,557
Cuộc sống ấy thật tuyệt vời. Đời là vậy.
1161
01:32:04,018 --> 01:32:07,730
NGÀY MƯỜI THÁNG TƯ NĂM 2019
1162
01:32:13,361 --> 01:32:15,154
SÂN BAY LOGAN
1163
01:32:25,998 --> 01:32:27,875
TÒA NHÀ BÁO CHÍ QUỐC GIA
1164
01:32:38,427 --> 01:32:39,637
{\an8}CHỖ CHO BÁO GIỚI
1165
01:32:55,403 --> 01:32:56,737
Tôi cũng thấy thế đây.
1166
01:33:05,913 --> 01:33:06,747
Xin chào!
1167
01:33:06,831 --> 01:33:09,375
Chào mừng đến buổi họp báo ngày hôm nay.
1168
01:33:09,458 --> 01:33:12,670
{\an8}Tổ chức bởi Quỹ Khoa học Quốc gia
và Chân trời Sự kiện…
1169
01:33:12,753 --> 01:33:18,092
{\an8}Xin chào. Ta có rất ít thời gian trước khi
phiên công bố thật được truyền trực tiếp
1170
01:33:18,175 --> 01:33:21,887
{\an8}trên toàn cầu, với
sáu buổi họp báo đồng thời, nên tôi sẽ…
1171
01:33:21,971 --> 01:33:26,267
{\an8}Chào buổi sáng, hôm nay là một ngày
đặc biệt đối với ngành thiên văn học.
1172
01:33:27,018 --> 01:33:30,313
{\an8}TOKYO, NHẬT BẢN
1173
01:33:30,396 --> 01:33:36,944
{\an8}Thứ bạn sắp được thấy đây là thành quả
lao động chung của rất nhiều con người.
1174
01:33:37,862 --> 01:33:41,198
Cảm ơn các vị khách,
những người đam mê lỗ đen, đã tới.
1175
01:33:41,282 --> 01:33:44,744
Các lỗ đen là
những vật thể bí ẩn nhất trong vũ trụ.
1176
01:33:45,494 --> 01:33:47,913
Chúng tôi là thành viên
một nhóm hợp tác lớn.
1177
01:33:47,997 --> 01:33:51,834
Chúng tôi gồm 200 thành viên,
chúng tôi đến từ 60 tổ chức,
1178
01:33:51,917 --> 01:33:57,048
đang làm việc trên 20 nước, vùng lãnh thổ.
Chúng tôi đã làm việc hơn một thập kỷ
1179
01:33:57,131 --> 01:34:00,009
để khai mở phần vũ trụ
trước nay là vô hình.
1180
01:34:00,968 --> 01:34:04,221
Và hôm nay, chúng tôi vui mừng
được thông báo với quý vị
1181
01:34:04,305 --> 01:34:07,642
là đã thấy thứ
chúng tôi tưởng là không thể thấy được.
1182
01:34:08,809 --> 01:34:12,855
Chúng tôi đã thấy,
và chụp được một tấm ảnh, lỗ đen.
1183
01:34:15,274 --> 01:34:16,108
Nó đây.
1184
01:34:20,237 --> 01:34:23,908
Giờ đã có bằng chứng trực quan
về sự tồn tại của một lỗ đen.
1185
01:34:24,784 --> 01:34:28,746
Giờ chúng tôi biết là một lỗ đen
nặng hơn mặt trời của ta 6,5 tỉ lần
1186
01:34:28,829 --> 01:34:31,290
có tồn tại ở trung tâm của M87.
1187
01:34:33,501 --> 01:34:35,586
Và đây mới chỉ là khởi đầu mà thôi.
1188
01:34:50,935 --> 01:34:52,687
GIỚI KHOA HỌC LẦN ĐẦU CHỤP ẢNH LỖ ĐEN
1189
01:34:56,107 --> 01:34:57,983
LẦN ĐẦU TIÊN LỖ ĐEN ĐƯỢC BỘC LỘ
1190
01:35:02,029 --> 01:35:06,117
{\an8}VŨ TRỤ BAO LA CỦA CHÚNG TA
BỚT ĐI MỘT ĐIỀU BÍ ẨN
1191
01:38:42,416 --> 01:38:44,418
Biên dịch: Nathalie Nguyen