Downloaded from YTS.MX
Ik richt deze camera op de deur omdat er iets bijzonders gaat gebeuren.
Official YIFY movies site: YTS.MX
Ik kan er niet over praten, maar het is tijd, snap je?
Het begint. Ik ben er klaar voor. Hoor je de tondeuse?
Hoor je dat?
Zie je mijn jongen, Biggie?
Hij wordt nerveus als hij drie haren heeft.
Hij maakt geen grappen.
Ik kan er niet uitzien alsof ik 21 ben of zo.
Klopt. -Ik wil er 18 uitzien.
Snap je? -Achttien, ik snap je.
1995 CHRISTOPHER 23 JAAR
Laten we de mensen laten springen. -Springen, ja.
Atlanta is uitverkocht. -Weet ik.
Pasjes om, alsjeblieft.
Nog steeds.
Het is moeilijk als je opgroeit met iemand die succesvol wordt.
Zo zie je ze nooit.
Ik zie mensen en denk: doen jullie dit voor Chris?
Gooi je handen in de lucht. Iedereen, die handen in de lucht.
Gooi je handen in de lucht.
Kom op, ik wil jullie 'ho' horen zeggen.
Kom op.
Zeg 'ho'. -Kom op.
Alle dames roep 'auw'.
Luister. -Luister.
Een foto zegt meer dan duizend woorden. Ik dacht: wat doet een video dan?
D heeft het gefilmd. -De limo.
Man.
Wat we ook deden, ik nam het op.
We zijn op weg naar een show.
Boe.
Christopher is slim. Hij weet wat er speelt.
De Notorious B.I.G. geeft nergens iets om.
Ik luister niet echt naar hiphop.
Ik luister naar langzame, oude liedjes. The Stylistics. Dramatics.
Jullie zien er scherp uit. Ik zie hoe laat het is.
De Geldbende hier.
Raak die noot voor me.
als ik mijn ogen dichtdoe
Wat dan?
word ik zo geil wakker
Het is onbekend dat Biggie eigenlijk een r&b-schrijver was.
Hij was een r&b-zanger. Vandaar die melodieën.
Hij rapte maar zelden. Hij zong altijd liedjes van anderen.
Als hiphophistoricus die werd geboren in de tijd waarin hiphop werd uitgevonden…
…hoorde je altijd overblijfselen van andere rappers.
Deze vent, ik weet niet waar hij vandaan kwam…
…met zijn cadans, ritmes, geluid, aanpak en zelfvertrouwen.
We weten niet van welke planeet deze vent vandaan kwam.
Kom op, opletten, man.
We hadden geen vader. We waren enig kind.
Geen foto's. Ik heb een feestje.
Geen foto's. -We raakten hechter.
Als je enig kind bent, ga je veel hechter met je vrienden om.
Ik geloof oprecht dat Damion heel hecht met hem was.
Hij belde me en vertelde het me.
De telefoon ging om vijf uur 's ochtends.
VOLETTA WALLACE - CHRISTOPHERS MOEDER
Ik nam op. 'Hallo?'
En…
Ik hoorde Damion praten.
Hij kwam niet uit zijn woorden. Ik hoorde hem huilen.
Ik wist dat het over mijn zoon ging.
Hallo, over.
Ik ben bij het blok, over.
EEN NETFLIX ORIGINAL-DOCUMENTAIRE
Ik wist niet dat je je zo verdrietig, gekwetst of leeg kon voelen.
Alsof iedereen wilde opgeven.
Ze rijden op de FDR.
Ze gaan zuidwaarts.
Richting de Brooklyn…
Ze gaan richting de oprit.
Richting de Brooklyn Bridge. Richting Brooklyn.
Twee-zeven-vier over de Brooklyn Bridge.
In positie aan de zuidkant.
Toen we over die brug kwamen in Brooklyn…
Centrum Brooklyn.
Tegenover Tillary.
BIG POPPA, WE GAAN JE MISSEN!
CHRISTOPHER WALLACE DE ALLERGROOTSTE
Niemand huilde. Ze vierden feest.
Ze dachten aan Biggie vol plezier.
Er werd gedanst, het was iemand uit hun buurt die het had gemaakt.
WE HOUDEN VAN JE
Het beurde ons op.
Biggie Smalls was een koning.
En dit verhaal hoeft…
…niet tragisch te eindigen.
Oké, boem.
Vandaag zijn we in Detroit.
We hebben wat shows, dit is het begin van de band…
…zodat mensen zien waar we zijn. Het is 14 juli.
Waar zijn we?
-In Detroit.
We zijn in Detroit op weer een missie.
Detroit, schatje.
Ik filmde altijd. Big vroeg altijd of ik bandjes had voor we gingen.
Het werd deel van ons leven.
Ik deed er een band in en filmde de hele dag.
Het was een visueel dagboek.
In 1995 was dat heel wat.
JAMES LLOYD - JEUGDVRIEND
Hij kwam van de straat en werd populair.
Ik heb de band.
Hallo?
Ik zet wel een handtekening.
Biggie is van de ene op de andere dag doorgebroken.
We zullen laten zien wie er in huis is. -Jij bent er, Biggie.
We zullen laten zien wie er in huis is.
Het was in een tijd waarin Dre en Snoop en zo het geweldig deden.
Ze inspireerden en motiveerden ons om er harder voor te gaan.
Als New York, de thuisbasis van hiphop, voelde het alsof we een redder hadden.
Je kon me niet vertellen dat hij niet de beste rapper aller tijden was.
Dat zei ik al toen hij nog leefde, dat hij de beste rapper aller tijden was.
En de winnaar is…
schatje, schatje
B.I.G.
En de winnaar is……
…Notorious Big.
B.I.G.
Brooklyn is in het huis.
De prijs voor album van het jaar gaat naar The Notorious B.I.Gizzy.
Ready to Die.
Hij ging er hard in op Ready To Die. Het ging niet om geld of glorie.
Het kwam vanuit zijn hart.
Ik wil zeggen dat ik van mijn dochter hou, mijn moeder.
Het is ons gelukt, Brooklyn. Het is ons gelukt.
Toen Ready to Die uitkwam, kocht een vriend van me het album.
Ze zei: 'O, mijn god, ik heb geluisterd en er wordt zo veel gevloekt.'
Ik zei: 'Echt? Gevloekt?'
Mijn moeder weet niet hoeveel geld een populaire rapper verdient.
Ze wist niet dat ik vier shows per week voor bijna 10.000 dollar deed.
Ze dacht dat ik shows deed voor duizend dollar in nachtclubs en zo.
Ze wist niet wat er aan de hand was.
Wacht even. Alles goed, Poppa?
Jij en Marley hebben ver gereisd om me te zien, snap je?
Stapels geld. -Wat zijn dat? Stapels geld?
als ik moet eten beroof ik en steel
mama duke geeft me niks
voor mijn brood laat ik broeders in de goot
zeg het tegen moeder ik ben gevaarlijk
gekker dan een zak engelenstof
als ik begin te schieten vallen klootzakken om
dat ben ik, plus een zak wiet waar is dat geld?
Moet je luisteren.
geef me de buit
'Een vriend kocht je album en zei dat er ontzettend veel op gevloekt wordt.
Is dat waar?'
'Ma, waarom luister je naar mijn muziek? Dat hoor je niet te doen.
Het is voor mensen onder de 35.'
Ik bleef bij zijn muziek vandaan.
Ik zei: 'Weet je wat? Als hij dat zegt…
…ga ik niet luisteren.'
Het kon haar geen moer schelen.
Ik ben 'Biggie' niet. Ik ben haar zoon.
Zo zag ze het.
Ik wilde het huis uit zodat ze niet zeurde.
Zijn wereld, de rapwereld, en mijn wereld, zijn totaal tegenovergesteld.
Zonder hem zou ik niet naar rapmuziek luisteren.
Ik hou van country en western.
Ik hou van ballads.
En zelfs thuis in Jamaica…
…is er een bepaalde tijd 's ochtends op de radio…
…dat je country en western zou horen.
Ik spaarde elk jaar geld om met mijn zoon naar Jamaica te gaan.
Hij was gek op Jamaica omdat ze hem er verwenden.
Zodra hij me zou zien, rende hij op me af en omhelsde hij me. 'Oma.'
GWENDOLYN WALLACE CHRISTIANS OMA, 96
Ik wist dat Chris speciaal zou worden.
Hij was lief, aardig, oprecht.
Hij was graag bij zijn oom Dave, omdat Dave de muzikant was.
Hij nam hem mee naar clubs waar ze hun muziek speelden.
Hij zwoer dat als hij beroemd werd, Dave deel zou worden van zijn groepje.
DAVE WALLACE CHRISTOPHERS OOM
We hadden een band.
Toen Biggie me voor het eerst hoorde zingen…
…was het gebeurd.
Vaak waren we ergens waar hij rapte en ik zong.
ze komen naar de kerk als speciale gast
in schaarse kleding die hun borsten ontbloot
de pastoor komt en preekt uit zijn hoed
ik vertel die vrouwen dat ze te scherp gekleed zijn
ze…
wat je niet weet, weet je niet
wat je niet weet, kun je maar beter…
Ik ben in Jamaica geboren.
In een huis op de heuvel.
Maar ik dagdroomde altijd…
…dat ik een ontzettend rijke dame werd.
Een geweldige vrouw met drie kinderen.
Ik had een prachtig huis op de heuvel.
Maar dat zag ik niet voor me in dat land.
Dat was mijn leven niet.
Toen ik een tiener werd, migreerde ik naar de Verenigde Staten.
Ik was droevig…
…maar tegelijkertijd dacht ik: ik ga naar de grote Verenigde Staten.
Naar New York en Brooklyn.
Naar school, werken, voor een baby zorgen.
Maar in Jamaica was het gewoon plezier en zon.
Ik ben opgegroeid op Gates, tussen Bedford en Nostrand.
Big is opgegroeid op Saint James, tussen Fulton en Gates.
We groeiden acht blokken van elkaar op.
Mijn moeder woonde in Bed-Stuy.
Big woonde tussen Bed-Stuy en Clinton Hill in.
Veel mensen zagen dat destijds niet als Clinton Hills.
Vooral de gasten niet die rondhingen in die straten.
C GUTTA - SUIF JACKSON JEUGDVRIEND
Clinton Hills klonk niet zo tof.
Het heeft niet dezelfde energie als iemand die uit Stuy kwam.
We kwamen uit een straat met bomen, het was een mooie straat.
Ook al gebeurden er wat dingen.
Er werd gedeald, drugs gedaan.
Mensen werden beroofd en zo.
Maar het was niet zo slecht als het leek.
Ik woonde op Saint James, tussen Gates en Greene.
Ik ontmoette Big voor zijn stoep.
De enige plek waar je kon zien dat het slecht was, was Fulton Street.
Ik zou de hoek omgaan en 50 tot 60 junkies zien.
Dat maakte me bang toen ik klein was.
In die tijd mocht Big niet van zijn moeder op Fulton Street rondhangen.
Ze stond op de stoep naast ons. 'Christopher, waar ga je heen?'
De meesten noemden hem Big. Zijn moeder niet.
Zij noemde hem Christopher.
FAITH EVANS CHRISTOPHERS VROUW
Ik heb haar hem nooit Chris horen noemen. Altijd Christopher.
Christopher was een slim kind.
Hij ging naar een katholieke school.
Chris was mijn eerste vriend.
Van de kleuterschool, totdat hij werd vermoord.
Als kinderen van immigranten waren we buitenstaanders.
Onze moeders hadden het moeilijk. Hoewel we in arme buurten leefden…
…hadden ze ambities.
Onze vrienden kwamen van de straat, ze hadden straatwijsheid.
Hier kwam hiphop in ons leven.
1984 CHRISTOPHER 12 JAAR
Ik groeide ermee op. Mijn moeder kocht een radio voor me.
Een bandje van Fat Boys, en een bandje van Run DMC. Meer had ik niet.
In die tijd bleven we op de hoogte van alles betreft hiphop.
Hij schreef al sinds de basisschool.
Hij had boeken vol rijmen en we spraken af om routines te doen.
Toen ik hem in zijn kamer hoorde, vond ik het herrie.
Het klonk als…
'Jemig, kun je dat uitzetten? Ik probeer me te concentreren.'
Moet je Poppa zien, lurkend aan een…
We zijn in Davenport, Iowa. -Wat drink je?
Wodka.
natuurlijk rijdt hij
Toen we meer shows gingen doen, zei Big: 'Weet je wat?'
Ik werd deel van de show.
Iedereen, handen in de lucht. Kom op.
Gooi die handen in de lucht, verdomme.
Luister.
wie is dit, verdomme? wie piept me op in de ochtend?
de dageraad en ik gaap
ik veeg de kou uit mijn ogen
ik kijk wie me oppiept en waarom
Hij zou zeggen: 'Ik wil dat je elk optreden opneemt.'
Het publiek, ik wil hun reactie zien.
Dus als we terugkijken…
…wil ik zien welke liedjes populair zijn.
Het ging altijd om het publiek, niet om ons.
We wilden zien wat het publiek deed.
D Roc, kom hier. Voor we… Film het publiek. Ze gingen los vandaag.
Dit gaat terug naar New York. Film iedereen…
…zodat we het kunnen meenemen naar Brooklyn.
Handen omhoog. Ik wil ze zien.
We hebben shows gedaan voor 500 mensen.
We hebben overal shows gedaan, en het is altijd hetzelfde.
Helemaal tot achterin.
Het dak gaat eraf.
Iedereen ging los.
Hoe was je leven als kind?
Ik was…
Was je verlegen, extravert? -Ik ben nog steeds verlegen.
Ik ben stil. -Echt waar?
Ik gebruik mijn stem voor dingen die ik wil zeggen in mijn muziek.
Hoe verlegen hij ook was, als hij een invalshoek had, sprak hij.
Donald Harrison was een jazzartiest die bij ons in de buurt woonde.
Hij zag Donald binnenkomen met prachtige vrouwen…
…met zijn saxofoon.
Voor ik het wist, zei hij: 'Ik heb hem ontmoet.'
DONALD HARRISON BUURMAN CHRISTOPHER
Zo klinkt het ongeveer.
Ik speelde met Art Blakey.
Miles Davis en Lena Horne.
Destijds werd Clinton Hill…
…een plek waar veel muzikanten en artiesten…
…dingen deden in de buurt.
Ik wilde daar ook zijn.
Er was een jazzmuzikant in mijn buurt in Saint James.
Hij was heel cool.
Ik ging altijd bij hem langs.
Ik werd geholpen door oudere muzikanten die me opvoedden.
Ze vertelden me iets dat ik al wist, dat ik het moest doorgeven.
Ik heb veel dingen met Chris gedaan.
We gingen naar de film, het Museum of Modern Art.
Ik legde Picasso uit en al die jongens, en de verschillende kunsttijdperken.
Hij absorbeerde zoveel dingen waar we geen weet van hadden…
…als jonge kinderen.
In eerste instantie probeerde ik Chris een jazzartiest te maken…
…vanwege zijn talent.
Een van de dingen waaraan we werkten…
…was een snaredrum plaatsen in het ritme van een rijm.
We luisterden naar Max Roach met Clifford Brown.
Max heeft een melodieuze manier van drummen.
Hij maakt van het ritme een melodie.
Als je dat idee vertraagt…
…er tekst onder zet…
…hoor je dat Notorious Big die noten accentueerde…
…en rijmde op een manier die de goede eigenschappen uitstraalt…
…van een bebop-drumsolo. Ongelooflijk.
ik verdien liever geld rij in een dikke truck
tekeergaan met mijn pistool
ik doe stoer na twee of drie biertjes terwijl ik dingen sloop
wat had je verwacht? een gladde vent? fuck dat
ik ben een stonede vent uit Bed-Stuy die je een blauw oog geeft
of je neus breekt als ik je wurg, adem je niet meer
als de politie komt ben ik weg
Vrede en liefde. Daar gaan we.
Ik kreeg mijn eerste draaitafel op de middelbare school.
Toen zagen we hem rijmen over de beats.
kijk naar boven en vraag je af waarom MC's niet luisteren
naar mijn rijmstijl of rap
het is geen val mijn rijm is te gek
Elke zomer kwam Chris terug uit Jamaica.
Hij kwam terug met Jamaicaanse straattaal en muziek dat nieuw voor ons was.
Rockmuziek, reggae, country.
Hij zei: 'Ik kan niet slapen zonder countrymuziek.'
We waren geschokt.
CHRISTOPHER WALLACE 14 JAAR
Chris wilde onze eerste opname maken. Zijn naam was toen MC Cwest.
We vonden een studio in Brooklyn genaamd Funky Slice.
We hadden toestemming van onze ouders nodig.
We legden ons zakgeld bijeen.
We zijn vandaag bij Funky Slice Studios. We gaan laten zien hoe je een demo maakt.
Hoe het moet, hoe je je nummer uitbrengt, een deal sluit en geld kan verdienen.
Hij maakte een lied over de beat van 'Africa'.
Hij was niet alleen goed qua tekst, maar ook qua visie voor liedjes.
ik lig in bed staar naar de muur
het echoot in mijn hoofd ik heb heel veel lef
ik draai met mijn pet pen tussen mijn tanden
denkend aan wat mijn meid zei ik was een dief
ik stal haar hart liet geen spoor achter
ik zei dat het me speet en zei zij ga weg
Veel mensen die overstijgen, begrijpen veel verschillende dingen…
…niet slechts één.
Je moet iets extra's brengen…
…om verder te komen.
Elke rapper zorgde dat ik het wilde doen. Iedereen op de radio.
Ik wist niet eens hoeveel ze verdienden.
Ik wist het niet. Ik wist dat Doug E. een Linc en mooie sieraden had.
Slick Rick hing vol. Snap je?
Heav had een Montero.
Ik wist wat de tijdschriften en video's me lieten zien.
Meer was het niet. Het was een droom.
Ik had nooit verwacht dat het ooit zou gebeuren.
Ik moest gewoon Coogies dragen. -Altijd.
Zorgen dat de Rolie en zo goed zichtbaar zijn.
De hoed, Versace.
Heel mooi. -Het moest gewoon.
Ik heb de camera. Laat de ring zien. -Prima.
Zo mag ik 't zien.
Dit klopt niet. Kijk. Hij draagt dit al…
Fraude. -…sinds hij hem kocht.
Sinds ik hem kocht.
Ik heb hem al een tijdje.
Ik vond Bigs uniform op school altijd vet. Ik vond het geniaal.
Je werd niet beoordeeld.
Er is geen klasse. Niemand is beter dan een ander…
…als iedereen hetzelfde draagt.
Op mijn school was het anders.
Ik zei altijd: 'Ik zou willen dat ik dingen anders kon doen.'
Dan zij hij: 'Ik wil gewoon buiten zijn. Wat doen jullie?'
Ik zei: 'Ik snap je, maar ook weer niet.'
De jaren 80 waren…
Vooral voor een jong zwart kind…
…was het makkelijk om de straat op gelokt te worden.
Er waren niet veel banen beschikbaar.
Op Fulton Street zagen we de dealers.
Die jongens verdienden geld. Ze hadden Jeeps, Benzes…
…sieraden, Gucci, Versace.
Dat droegen ze toen al.
Dus als ik dat wil, hoe ga ik dat krijgen?
1988 CHRISTOPHER 16 JAAR
De zomer van '88 begon heel gek. We deden niets.
Ik beroofde mensen, natuurlijk.
Maar wat betreft crack verkopen, alleen Chic deed dat.
Ik en Big zagen Chic constant over straat lopen.
Ik wil niet ingaan op dat gedoe.
Dat crackgedoe. -Nou…
Kom op. Wil je dat ik… -Nou…
Moet je ons zien. -Dit is…
Ik wil niet… -Wacht.
Je hebt het over… -Wacht.
Destijds opgroeien, als je niet dealde…
…goed in sport was, of naar school ging, was je een niemand.
Die drie dingen.
En ik en Chris hingen op straat.
We waren buren. We waren vrienden.
Chris was een stille kerel.
Hij verliet zijn straat nooit zomaar.
Zijn moeder hield hem in de gaten. 'Chris, kom eten.'
Ik ben 19. Big is 16.
De meeste tieners gaan iets doen. Je wil uitvinden waar je van gemaakt bent.
Je probeert je mannelijkheid uit te drukken en zo.
Chic zei: 'Ik sta hier alleen maar. Ze komen naar mij toe.'
Ik dacht: is dat alles? Je staat hier gewoon?
Want wij verkochten nooit drugs.
Hij begon met dealen via mij. Nu ben ik de slechterik. Ach, ja.
Ik kreeg een uitkering omdat mijn moeder kanker had.
Chic zei: 'Daar kun je een ons mee kopen.'
De we kochten een ons.
We gaan naar Chics kamer. Hij doet het in een zakje.
Dat was de eerste keer dat ik en Big crack verkochten.
Destijds verdienden we 1600, 1700 dollar aan het verkopen van één ons.
Je bent niet volwassen genoeg om het goed te doordenken.
Natuurlijk doe je het.
Vroeger tekende ik vaak. In groep zes of zeven.
Ze zeiden: 'Gebruik je talent.
Bedenk iets dat je in de toekomst kunt gebruiken.'
Ik tekende graag.
Dus wat kon ik met tekenen doen? Bij een kunsthandelaar werken?
Nee, zo wil ik niet worden.
Ik dacht meer aan reclameborden en zo. Commerciële kunst, zoals in reclames.
Maar dat is al zo lang geleden.
Daarna kwam ik in aanraking met crack.
Commerciële kunst?
Ik sta hier nu 20 minuten.
Ik verdien centen, echt geld, man.
Sommige ouders wisten het niet omdat we het, je weet wel…
Miss Wallace werkte van negen tot vijf. Ze was lerares. Ze werkte elke dag, dus…
Big had van negen tot vijf om foute dingen te doen.
We stonden op de hoek van het station waar zij uitstapte.
We konden zien hoe laat het was. Je zag de grote klok in Brooklyn.
Het heeft een klok aan vier kanten. We wisten wanneer ze klaar was met werken.
We hebben het gewoon overgenomen. De anderen waren opgesloten of vermoord.
Ze verdwenen, en wij namen de straat over.
Het was een soort…
Het was alsof we beroemdheden in de buurt waren.
We waren sterren.
Alle toffe gasten stonden op Fullton Street.
Als je er al langer stond, wisten we wat je deed.
'Ze dealen. Ze verkopen drugs, crack. Is dit wat je moet doen?'
Biggie Smalls hier verdient genoeg centen.
Genoeg centen. -Serieus.
Genoeg centen. Zo doen we dat.
We rookten wiet en zaten uren voor de winkel op de hoek.
We vonden het leuk.
Hoe laat je jezelf stralen? Het ging niet om dealer zijn.
'Ik ga sneakers kopen, een ketting.'
Je wilt ergens voor staan.
Vooral in Brooklyn moest je er goed uitzien, tof zijn.
Zo verdienden we ons geld.
Dat was ook iets wat we leerden.
Iedereen hier is niet…
Heeft niet dezelfde hoeveelheid…
Dezelfde hoeveelheid…
Hoe zeg je dat?
Meedogenloosheid.
Dit is wanneer…
…O in beeld kwam.
Olie was de originele dealer. Hij leerde iedereen hoe het moest.
Mijn man O. We dealden altijd.
We stopten allemaal met school toen we 14, 15 jaar oud waren.
We verdienden 6000, 7000 dollar per week.
We leefden gewoon.
Hij en Big waren onafscheidelijk.
O was zijn maat. Hij was zijn beste vriend.
Olie, zoals hij genoemd werd. Ik noemde hem Roland.
JASMINE AYUSO OLIES VRIENDIN
De eerste keer dat hij me meenam naar Fulton en Saint James…
…dacht ik: wacht even, wat gebeurt hier allemaal?
En ik had het niet door, om eerlijk te zijn.
Maar je bent jong. Ik was destijds 14, 15.
Big is 17.
O is 17.
O heeft een Honda Accord.
O had een Accord met opklaplampen. Het was alsof hij in een Bentley reed.
Alleen al omdat hij een auto had, was hij de bom.
Big dacht ook: we hebben meer broeders.
Hoe zit het, Poppa? -Hoe het zit?
Stapels geld, maatje.
Snap je? -Zit Cease in 1421?
Daar. -Daar zit Cease.
Laat Poppa zijn ding doen.
Het beste van Columbia.
We zijn er. -Moet je hem zien.
Ik zie hem niet.
Chico. -We zijn er, maatje.
Kom op, man.
Iedereen wacht op je. -Laat hem zichzelf opmaken.
Hij is al lang lelijk. Laat hem.
Ik heb genaaid.
Voor een lange tijd, als hij aan het freestylen was…
…zei hij altijd 'Junior MAFIA.'
Dus op het begin had niemand geen idee.
'Wie is Junior MAFIA als je dat zegt?'
Hij zei: 'Jullie.'
Junior MAFIA, schatje.
ik had macs in Cadillacs
nu verkoop ik revolvers in de AC's let ik op mijn geldstapel
negen millimeters in de winkel Glocks in een tas
We creëerden personages. Big maakte Junior MAFIA.
Hij gaf iedereen een personage en een naam…
…en schreef de meeste teksten.
Christopher Wallace had een geweldig jaar.
Met zijn drive en hoe vet hij werd gevonden.
Hij was superintelligent.
Zijn manier met woorden. Hij had voor iedereen…
…een eerste platina-album geregeld…
…als ze hem lieten zien dat ze ervoor wilden werken.
Om in Junior MAFIA te komen, moet je een vriend zijn.
Het waren mijn vrienden. Ik ken ze al mijn hele leven.
We doen samen dingen. We komen uit dezelfde buurt, dus…
Ik wilde dat er voor iedereen gezorgd werd.
We zitten in de bus.
Het stinkt. Het is hier 20 graden.
Iedereen heeft het bloedheet.
We gaan kapot. -Iedereen heeft het bloedheet.
Waar is mijn jongen?
Ik ga kapot hier. -Heb je het warm?
Verdomme, man.
Ik kom je zegenen.
Je hebt het nodig. -Goed.
Ik laat je nooit in de steek. -Regel lucht.
Doe nog eens voor de camera.
Het is zo heet in deze bus.
C ligt in bed.
Hij zorgde voor de jonkies. 'Ik moet een voorbeeld voor ze zijn.'
We waren belangrijk voor hem. Hij wilde ons van de straat houden.
Mijn leven ging van Washington Avenue naar Grand Avenue, dat was het.
Dit is mijn smeltkroes. Dat zou het voor altijd blijven.
Op Fulton Street, waar we rondhingen…
…waren we net nep-hiphopanalisten.
Ik, hij, O.
We debatteerden de hele dag. We hadden allemaal een favoriete rapper.
Mijn favoriete was KRS-One.
O's favoriet was Rakim. Bigs favoriet was Big Daddy Kane.
We analyseerden altijd iedereens flow, hun rijm, dat soort dingen.
Ik had nooit gedacht dat ik ooit een rapper zou worden.
Zo was het niet.
Hij ziet er goed uit.
Rond die tijd kwam ik niet zo vaak op Fulton.
Hij richtte zich op geld verdienen.
Er kwam stof op mijn draaitafels.
Hij dacht niet eens aan muziek.
Het ging over geld verdienen en meer dealen.
Geld laten stromen. Een onderneming van Fulton Street maken.
Als je jong bent, is het even leuk, maar als de gevolgen ervan je raken…
…is het stressvol.
Je bent verkeerd bezig.
Elke burger zou het juist vinden om de politie te bellen.
Dan zou Big verpest opgroeien. Zijn moeder had een baan.
We beseften destijds niet wat belangrijk was.
Mijn moeder weet niet alles wat ik doe.
Snap je?
Ik wist niet wat hij deed. Hij zei dat hij werkte. Ik geloofde hem.
Toen hij bij de bende ging op Fulton Street…
…was ik niet blij. Op het begin kon ik hem nog mee naar huis lokken.
Misschien een jaar lang, als ik thuiskwam van een toer.
En toen was dat voorbij.
Ik dacht gewoon dat het jongens van zijn leeftijd waren…
…en hij een band met ze schepte en wat geld verdiende.
Het wordt een optie.
Hij nam die optie.
We hadden crack op een bord.
Big liet het in zijn kamer drogen bij het raam.
Hij liet het een paar uur drogen.
Toen we thuiskwamen, had Miss Wallace zijn kamer opgeruimd.
Zodra hij binnenkwam begon ze tegen hem te schreeuwen.
'Waarom laat je aardappelpuree op een bord liggen?'
Ze had het weggegooid.
Ze dacht dat het oude aardappelpuree was, maar het was drugs.
Jezus Christus.
Die schoft.
Ik wist het niet.
Ik weet niet of je zo boos kan zijn op een dood mens.
Ik was boos op mijn zoon.
Vanwege dat incident.
Het was een schok.
Een grote schok.
Hij had het mijn huis in gebracht.
Hij had geen respect voor mijn huis.
Dat was niet de zoon die ik wilde.
Ze kon niets doen om me tegen te houden.
Ik zei dat ik ermee zou stoppen.
Ze zette me uit huis, maar ik kwam gewoon terug…
…zei dat ik gestopt was, maar ging gewoon door.
nu ben ik dertien rook joints, verdien geld
in de drugswereld fuck de footballteams
een gescheurde milt tegen mijn zestiende
de coach horen schreeuwen dat is niet mijn droom
ik wil groot worden centen verdienen
dus ik ging niet naar school dat verpestte mijn flow
ik moest volwassen worden en nadenken voor ik werd afgemaakt
mezelf niet respecteren
stoppen met drugs? dat vond ik niks
ik wilde de koning van New York zijn
Toen Big begon te dealen, ging hij er helemaal voor.
Big wilde een drugsbaron worden.
O had familie die grote dingen deden in het drugscircuit.
Olie, beter bekend als Big O, werkte voor zijn oom, I-God.
I-GOD - CARL BAZEMORE OLIE'S OOM
De Bazemores waren de familie in Brownsville waar je niet mee solde.
Het was zoals alle drugsbaronnen in elk verhaal.
Zij hadden het laatste woord. Hij had het laatste woord.
Brownsville wordt door velen als het zwaarste deel van Brooklyn gezien.
Heel veel criminaliteit.
Destijds had Brownsville de hoogste moordcijfers van New York.
Dat was het jaar waarin New York de hoogste moordcijfers van het land had.
O was een verwend nest, omdat zijn oom de man was.
Hij wist dat niemand hem iets kon maken.
Hij was de ergste gast…
Hij was de ergste gast ooit.
Toen Biggie naar ons kwam om met O te dollen, was hij altijd aan het rijmen.
Hij had de beste flow.
Het was zijn swag.
'Ik hoef niet knap te zijn. Ik hoef niet mager te zijn.
Ik pak je met grappen. Ik pak je met mijn sociale vaardigheden.'
Hij probeerde altijd dingen uit. 'Yo, moet je horen.'
O deed alles om Biggie aan boord te krijgen.
Olie dacht altijd na. Hij zocht altijd naar de volgende zet.
Big was al een flinke jongen.
Hij had een lui oog.
Ze pestten hem al sinds hij klein was, maar Big was daar immuun voor.
Maar tegelijkertijd wilde Big geen valse hoop kweken…
…zodat het niet verpletterd kon worden.
De droom om rapper te worden vervaagde en de nadruk kwam op dealen te liggen.
Roland spoorde hem aan. 'Je kunt dit.'
Ik weet nog dat hij zei dat zodra hij het zou maken…
…we het allemaal zouden maken.
1991 CHRISTOPHER 19 JAAR
Timing is alles, maar de dag waarover je het hebt…
…was deel van dit verhaal.
Zeker te weten. Daarom praten we erover.
Big ging met mij naar Bedford en Quincy.
Mijn buurt was crimineler.
Het was gewoon…
Het was anders.
50 Grand kwam uit mijn buurt.
Hij zette zijn radio buiten op Bedford, organiseerde feesten met zijn set buiten.
Ik ben de connectie tussen big en 50 Grand.
D Roc was bij ons op Bedford Avenue.
We dealden allemaal op Bedford. Op een dag zei ik: 'Ik neem iemand mee.'
Serieus.
Gegarandeerd echt.
Zijn originele rapnaam was Mc Cwest.
Op Bedford was hij Biggie.
Maar over de battle tussen Big en 'Preme.
'Preme kreeg de microfoon.
Ze hielden een rapbattle.
rot op, laat me met rust je gedraagt je als een rapper
maar je bent een bitch
een tekstuele oplichter
Toen 'Preme aan het rappen was, had ik een washandje of zo.
Ik wikkelde hem om mij hand. Ik wist niet wat er aan de hand was.
Ik dacht: we kennen hem niet. Hij heeft praatjes.
Ik dacht: moet ik hem in elkaar slaan?
Ben je bang, zwarte reus?
Niet bang zijn.
Als je kijkt naar de battle tussen Biggie en 'Preme…
Prime is 1,60 meter.
Zijn stem klonk blikkerig.
Het klinkt slecht.
Big torent over deze kleine, kale vent uit.
Hij danst en ziet eruit als een idioot.
Big had gewoon een aanwezigheid.
Ik weet niet of Big zijn Jamaicaanse afkomst echt begreep.
De geschiedenis van Jamaicaanse dj's die 'in de microfoon spraken'.
Dat opschepperige aan de microfoon was belangrijk.
En Big had dat.
Dat is wat hem onderscheidde van andere straatrappers.
Die uitstraling aan de mic.
Ik probeer zo hard mogelijk te rappen.
Ik wil de hardste MC zijn.
Ik wilde die status behouden.
Bed-Stuy, Brooklyn waar deze rapper vandaan komt
je rijm is slecht ze zijn geconstipeerd
velen wachten op een zware jongen van Fulton Street
rijmend op een funky beat
ik schors MC's alsof ik bij Sarah J was kinderen op elke school in de buurt
tegenstanders, leerlingen, k ben de rector
onverslaanbaar, bijna onsterfelijk
mensen willen weten hoe mijn leven zo tof is
geld verdienen, microfoons opblazen als crackpijpen
bommen werpend, blijf kalm middelvingers naar elke man
ik rijm tot het alarm afgaat ik ben het, de B-I-G
verscheur de competitie sinds dertien
ik stal ooit kleren ze noemden me een dief
tot ik begon te dealen op Fulton Street
drink wat Hennessy rook een jointje of twee, drie, vier
Een live-versie van Guaranteed Raw, sukkels.
Toen ze op Bedford zagen wat Big op de microfoon deed…
…lieten ze hem met rust.
Er waren veel rappers, maar op die straat was Big de man.
Hij was aan de top.
Ik voelde me trots.
Big kwam niet uit die straat.
Ik had hem meegebracht. Hij dealt, rookt, drinkt.
Hij deed alles wat wij deden., en hij rapte ook nog eens.
Ik had een voordeel over de rest.
Ze kwamen terug naar huis.
O wilde hem een demo laten maken om ermee naar Def Jam te gaan.
We hadden biertjes, wiet. We namen hem mee naar de kelder.
We hadden een draaitafel, een mixer, een cassettedeck.
De hele kelder was omringd met Olde English-flesjes.
Dat was het wel.
veel mensen willen dat Big een demo maakt
Hij wist wat hij wilde. Alles was nieuw voor mij.
Hij zei: 'Stop dit hier. Neem die plaat.
Speel dat stukje, en dan weer terug naar de beat.'
Ik luisterde.
Ik en mijn dj, 50, maakten mixtapes op Bedford Avenue en zo.
Alles wat we deden, nam hij op.
Alles. Elke freestyle, hij nam het gewoon op.
Hij had zeven of acht nummers.
Het kostte ons een uur, minder.
Niet zo lang.
Alles was in één take gedaan?
ik hou mijn beloftes ik ben een don
ik steel ze achtervolg ze verneuk ze en ontwijk ze
ik pak ze van achter en vergeet haar het wordt beter
B-I-G zijn de letters
De volgende stap: Mister Cee.
Daar kwam ik kijken, hè?
Destijds bereidde ik me voor om met Big Daddy Kane op pad te gaan.
50 Grand vertelde me over een demo van Big uit Fulton Street.
Toen ik ernaar luisterde, stond ik versteld.
Veel rappers in begin jaren 90…
Veel gasten klonken nog hetzelfde als Kane en Rakim.
Maar het rijmpatroon van Big klonk veel geavanceerder dan ik ooit had gehoord.
microfoonmoordenaar, massa-chaosmaker
B-I-G aan de microfoon bel de lijkbezorger
maak een afspraak, plan een interview
wat je weet wat de Big-man gaat doen
Het was anders dan al het andere in die tijd.
Ik vertelde 50 en Biggie dat we hem aan Matty C van The Source moesten geven.
Big zei tegen me: 'Beloof me niets. Zeg niet dat je iets gaat doen…
…als het niet lukt.'
Ik zei: 'Ik stuur hem naar Matty en dan zien we wel verder.'
Rond '91, '92 was The Source als de Rolling Stone van hiphop.
'Unsigned Hype' was een column waarin we elke maand nieuw talent belichtten.
Er waren artiesten die daar veel succes door kregen.
Namen als Mobb Deep, Common, DMX.
We vonden The Source de bom.
Dat was de droom van elk kind.
Je wilde in het spotlicht staan, de bom zijn.
De eerste vijf, tien seconden was echt alles wat ik hoefde te horen.
Matty zei: 'We willen de demo belichten in de 'Unsigned Hype'.
We moeten een fotoshoot doen.
Ik huurde de fotograaf in…
…die de albumhoes voor mij en Big Daddy Kane deed…
…om de fotoshoot te doen met 50 Grand en Biggie…
…op de hoek van Bedford en Quincy.
Het was heel wat. Iedereen in de buurt kocht het.
'Zag je Biggy in "Unsigned"?
'Dat is mijn maat. Mijn god.' Die shit was wild.
Dat was wat hem aanspoorde om te zeggen:
'Ik ga ervoor. Ik krijg aandacht van allerlei mensen.
Matty C en zo plaatsten me in The Source. Misschien red ik het als rapper.'
Ik werd gebeld door P. Diddy, destijds nog Puffy.
'Heb je nog iets nieuws?' Ik begon over de tape.
Toen ik het hoorde, dacht ik: wat is dit?
Ik dacht…
Ik dacht: dank je, God.
Dit is een van de beste MC's die ik ooit heb gehoord.
Dit was in de tijd van LL Cool J.
Iedereen moest sexy zijn, lichte huid, extra mooi, glanzende lippen.
Big had schrale lippen.
Het leek alsof hij op straat aan het dealen was.
Ik belde Mr Cee, die iedereen in Brooklyn kende.
Ik kwam uit Harlem. Ik kon de brug niet oversteken…
…en door buurten naar Biggie gaan vragen.
Mensen uit Harlem stonden altijd bekend als opzichtig, glanzend.
Bij ons in Bed-Stuy… -Brooklyn was smerig.
Weet je, dit is de straat.
Ik kende Brooklyn niet.
Ik kende Harlem.
Niemand ging naar Bed-Stuy omdat je beroofd zou worden.
De eerste ontmoeting was met mij…
…Biggie en Puff.
Het was winter. Ik herinner me de maand niet meer.
We droegen winterjassen. Het was koud.
We gingen naar de receptionist. 'We komen voor Puff.' Gaan naar zijn kantoor.
Zodra we gingen zitten vroeg Puff Big om een paar zinnen te rappen.
Hij zei: 'Ik wil dat je nu voor me rapt.'
Omdat de demo zo goed was…
…kon ik niet geloven dat hij zo goed was.
Ik zag de rauwheid van zijn freestyles, maar het was nog steeds geweldig.
Het waren 48 maten pure perfectie.
Ik zei: 'Ik kan een plaat maken. Ik wil snel een plaat van je uitbrengen.'
Hij kwam naar me toe.
Ik lag in bed, hij knielde naast me en vertelde me:
'Mam, dit is jouw leven.'
Het was een heel serieus gesprek.
'Je bent lerares. Je hebt gestudeerd.
Je geeft les. Je bent gelukkig. Wil je dat ik gelukkig ben?'
'Dat wil ik.'
Hij zei: 'Mam, dit is wat ik ga doen en het gaat mij gelukkig maken.'
'Wie gaat je helpen, Christopher?'
Hij zei: 'Een kerel genaamd Puffy.'
Die verdomde Puffy.
De eerste producer die ik naast Big zette was Easy Mo Bee.
EASY MO BEE - OSTEN HARVEY JR. PRODUCER
Op een dag zei mijn manager: 'Ik wil dat je naar een vergadering gaat…
…met Andre Harrell en Puffy. Voor een nieuwe artiest, Biggie Smalls.
Ik kwam erachter dat hij in de buurt woonde.
Ik zat op Clinton tussen Gates en Greene.
Dat is om de hoek, drie straten verderop en om de hoek.
Ik werkte aan de soundtrack van Who's The Man?
Dus dat had ik nog achter de hand.
Die feature was enorm, want de film zorgde voor een kans…
…om het lied te promoten.
Op een dag, toen ik naar Fulton ging…
…waren hij en Junior MAFIA op straat hun ding aan het doen.
Ik zei: 'Yo, Big. Ik heb een beat voor je, man.
Ik wil je iets laten horen. Stap in.'
Ik speelde de 'Party and Bullshit'-beat.
Hoe is het, Biggie? Verdomme, man. Hij feest en doet onzin.
Feesten en onzin. -Alles is cool.
Ik vertelde hem dat ik een idee had voor een hook die ik erin wilde hebben.
Hij vond 't geweldig.
'Party and Bullshit' was de eerste plaat die we samen opnamen.
Het is een hiphopklassieker.
Het begon zijn reis op weg naar het worden van een songwriter die liedjes schreef…
…die een filmisch gevoel hadden.
En via dat proces werd ons geluid geboren.
'Party and Bullshit' is de eerste kennismaking van de wereld met Biggie.
De radiostations speelden destijds geen rap. Ze speelden r&b.
Big ging van… Hij trapte al die deuren in.
Dit bevalt me wel.
We stonden een keer op een hoek…
…en er reden vier of vijf auto's langs die 'Party and Bullshit' speelden.
Het klopte niet.
We kwamen op de radio, maar stonden op de straathoek.
Ik moest lang wachten.
Zelfs nadat ik het contract tekende, snap je?
Ik vroeg Puff: 'Hoe zit 't met 't contract?'
'Komt eraan' 'Oké, ik ben wat aan het bijverdienen.'
Puff was de eerste die ik het vertelde.
'Het contract komt en je gaat geld krijgen.'
Ik zei: 'Prima, maar laat me mijn ding doen.
Snap je? Laat het me weten als je klaar bent.'
Hoewel ik dat zei, uiteindelijk ging ik naar mijn appartement in Jersey.
Hij was in Brooklyn, een manier aan het vinden om te eten.
Hij begon het voor me te verbergen.
wat moet je? wat wil je doen?
hopelijk beschaafd ik zie broeders graag sterven
hersenen die op straat uitlekken
de predikant zei het was een goede man
speelde voor schurk met een wapen in zijn hand
nu zingt hij samen met Elvis
drie in het hoofd zes in zijn bekken
als je met I-God solt ga je eraan
gestoorde klootzakken leer een lesje van de hemel
ik zit in de mix-shit
Ku Klux-shit hardcore seks-shit en tech-shit
wat moet je, maatje?
Ik en Big hadden altijd openhartige gesprekken.
Dit was de eerste keer dat het echt doordrong dat hij…
Hij zei 'Ik heb een goede kans om het echt te doen.'
'Ik hoop van wel, want of ik ga de bak in, of iemand vermoordt me.
Ik kan geen mensen blijven beroven die uit de buurt komen.'
Dat soort gesprekken hadden we.
Ik zag Big en D Roc en Junior MAFIA en vroeg me altijd af:
'Zijn ze ooit ergens geweest?'
Ik wilde ze van de straat af hebben.
Als ik mijn zin had gekregen, stonden ze niet op straat.
Ik keurde niet goed wat ze deden.
Ze deden wat ze dachten dat ze moesten doen.
Ik kwam vaak langsrijden in de auto.
Zonder reden, niet eens voor de muziek…
Natuurlijk had ik muziek in de auto.
Ik kwam ze ophalen.
Ze stonden op straat, aan het hangen.
Deze dikzak Rerun gaat ergens anders heen.
'Kom op, we gaan een ritje maken.'
We reden overal heen.
Ik reed de rondweg op, en reed hem gewoon helemaal af.
Tijdens die ritten kreeg ik de kans om wat meer van hem te zien.
Hij praatte met me. Hij zei dat zijn moeder ziek was.
Ze had borstkanker.
Hij zei: 'Mo, ik zeg het je, man. Het is zwaar, man. Ik heb het zwaar.'
Hij zei: 'Ik moet het maken.'
Ik weet nog dat hij zei: 'Als deze shit met Puff niet werkt…
…ga ik weer de straat op.'
Dat wilde ik niet zien gebeuren.
Wat ik kon doen, was de beste muziek maken.
De hardste muziek die hem kon helpen…
…hem naar buiten te brengen en door te breken.
Dus als ik muziek maakte, maakte ik het om naar de top te gaan.
shit, mijn moeder heeft borstkanker vraag me niet waarom ik gestrest ben
de dingen zijn anders
Christopher was in die tijd…
…vaak aan het werk in de studio.
Ik wilde hem niet gestrest maken.
Maar je kon zien dat hij bezorgd was.
Dat ik het ziekenhuis uitkwam en de kanker er weer was.
Maar ik sprak er nooit over. Ik wilde dat hij doorging met zijn leven.
Ik wilde niet dat hij zei: 'O, mijn moeder.'
Ik zei: 'Ik red het wel.'
Bij haar is het anders.
Dat is mama Duke. Wat moet ik doen als ze kanker heeft?
Wat moet ik zeggen? 'Rot op. Maak zelf maar thee.'
Nee, dat is mama Duke. Ik moet voor haar zorgen.
Ik ben de enige die ze heeft. Ze heeft niemand anders.
Toen ik voor het eerst…
…naar de afspraak met Puff ging, was ik de assistent. Ik deed het allemaal.
Big had een afspraak met Puff.
Ik herinner me dat ik zijn kantoor binnenliep…
…en ik zie een grote gast met zijn rug naar me toe.
Hij droeg camouflagekleding.
Hij had een capuchon op, een zwarte zonnebril.
Ik dacht: verdomme. Je voelde zijn aanwezigheid gewoon.
We raakten bevriend. We kregen een band.
Ik verloor mijn moeder op mijn 15e aan kanker.
En wat Miss Wallace doormaakte, haar angst, Big was altijd nerveus.
Ik zei tegen haar: 'Ik beloof je dat ik voor hem ga zorgen.'
Ik sprak Mark vaak, hij vertelde het me.
Hij zei: 'De dingen die hij doet zijn serieus.'
Ik vertrouwde Mark.
Ik zei: 'Pardon? Als dat zo is vertrouw ik je hem toe.'
Ik deed alles om hem bezig te houden. Ik boekte shows, een showtje of twee.
Ik herinner me één avond nog goed. Het Paul Robeson-theater.
Laat je horen.
O stond altijd aan zijn zijde en zij: 'Richt je daarop.
Daar moet je achteraan gaan, dat is goed.'
Dat deed O altijd.
O promootte Big op alle kleine plekken waar we kwamen.
Ik ben verdomme uitgeput.
We gaan uitvinden wie erbij is.
En Big blies het dak eraf.
Iedereen ging uit z'n dak.
Iedereen was aan het springen.
Mijn maat hypete me op.
Ik ging overal met O heen.
Hij zei altijd: 'Als mijn maat opkomt, gaat het los.
We hoeven geen shit meer te verkopen, geloof me.'
Ik kwam thuis van werk en ik zag Christopher buiten.
Hij zei: 'Ma, raad eens?' Ik zei: 'Wat?'
'Olie is neergeschoten.'
'Wat bedoel je? Ligt hij in het ziekenhuis?'
Hij zegt: 'Nee, Olie is dood.'
Sommige dingen gaan over principes.
OVERVAL IN BROOKLYN 2 DOOD, 4 GEWOND
En sommige dingen gaan over loyaliteit.
Als je een man met principes bent…
…en een man die een erecode heeft…
…en iemand die dingen schendt…
…gebeuren er dingen.
En de dood van O…
…ging niet echt om geld.
Het had veel met principes te maken.
I-God kwam de winkel binnen met een capuchon op en…
De oom schoot de neef neer, en de winkeliers schoten terug.
Zo werd de oom doodgeschoten.
Het is een oorlogsgebied.
LORENZO PINKSTON BUURTBEWONER
Er was al drugs in de jaren '60 en '70, maar dit gedoe met crack, man…
Het is een explosie, net als Mount Saint Helens, weet je.
Dus deze schietpartij is geen verrassing?
Nee, dit is normaal. Overal lijken.
We verloren onze man, O. O werd vermoord.
Suif ging de bak in.
De enige leden van de straat die er nog zijn, zijn ik en Chic.
Dat was het wel.
Vind je dat je geluk hebt dat je nog leeft?
Zeker, want ik zou eigenlijk bij O zijn. Snap je?
Toen ze me belden over de moord, die shit schokte me.
Snap je?
Fulton Street is op dit moment echt een pechstraat.
Als je iets op Fulton gaat doen…
…begint het misschien goed, gaat het misschien lang goed.
Maar geloof me, ooit gaat het mis. Zo gaat het op Fulton. Het is taboe.
Hij wilde zichzelf beteren voor zijn maat.
Hij wilde het niet riskeren, dan eindigde hij zoals hem.
Dat wilde hij niet. Hij deed het voor Olie.
Voor zijn mensen. Hij wilde ze van de straat krijgen.
wie is dit, verdomme? wie piept me op in de ochtend?
de dageraad en ik gaap
ik veeg de kou uit mijn ogen
ik kijk wie me oppiept en waarom
Alles veranderde. Hoe hij de studio benaderde, zijn teksten schreef.
Hij was in albummodus. Dit is echt.
Dit is het.
Het album heet Ready to Die.
Het staat vol gebeurtenissen in mijn leven.
ik ben klaar om te sterven niemand kan me redden
fuck de wereld fuck mijn moeder en mijn meid
mijn leven is klaar als een Jheri-krul ik ben klaar om te sterven
Aan het einde van het eerste couplet, die zin:
'Fuck de wereld, fuck mijn moeder en mijn meid.
Mijn leven is klaar als een Jheri-krul. Ik ben klaar om te sterven.
Hij kwam het hokje uit.
Ik zei: 'Weet je dat je zei: 'Fuck je moeder?'"
Hij zei dat hij dat hij niet klaar was om te steven. Het was gewoon…
Het was gewoon hoe hij zich voelde.
Hoe serieus het momenteel voor hem was.
Ik ging van: 'Yo.
Als ik dood was, zou ik me nergens zorgen om maken.
Ik kon gewoon rusten. Of in de hemel, of de hel.
Ik rust, lekker relaxen. Ik zou geen zorgen hebben.'
Daar dacht ik aan. Ik wilde geen zelfmoord plegen.
Als ik dood was, zou het gewoon beter zijn.
We gaan naar de schrijfkamer. -Kan de airco aan?
Die heeft hij nodig. Grote jongens zweten veel.
Fuck andere grote jongens.
Eén van de geweldige dingen van Ready to Die, was de relatie met Puff.
Ik vergelijk het met de werkrelatie…
…tussen een geweldige filmregisseur en een acteur.
Zoals Coppola en Pacino.
Zoals Scorsese en De Niro.
Ze werkten nauw samen.
Mijn manier van albums maken is het zetten van films op vinyl.
Je moet je ogen kunnen sluiten, waar je ook bent…
…en je verplaatsen naar een Land Cruiser Jeep in Brooklyn.
Ik wil dat je de straat ruikt, de hitte voelt.
Je moet het voelen.
Ik ging elke dag bij hem langs tijdens het maken van Ready to Die.
Ik woonde in de buurt en kwam langs zijn huis op weg naar het station.
We communiceerden met elkaar door muziek te spelen.
Dingen zoals Jeru de Damaja, Wu-Tang.
The Chronic was de plaat die het meest in zijn hoofd bleef hangen.
Er kwamen goede platen uit in elke tijdperiode.
Maar in de begin jaren '90 was New York een beetje doods.
Er werden maar weinig knallers uitgebracht.
Andere studenten pakten het op en gingen ermee door.
Soms gingen ze een stap verder dan wij hier in New York, het epicentrum.
Toen kwam de West Coast en brachten ze dingen uit.
Het was van: 'Mijn hemel.'
We wilden geen East Coast-versie van The Chronic maken.
We maakten Ready to Die, maar het zorgde ervoor dat we dieper gingen.
Dat maakte het westen een stuk sterker met hun muziek.
Ze hadden films als Boyz in the Hood.
Echte shit over hun stad.
Dat wilde ik ook, zodat mensen wisten hoe het hier was.
Je kunt naar de muziek luisteren en de dagelijkse problemen zien.
Sommige artiesten hebben veel tijd nodig om hun waarheid te vertellen.
Om hun leven te delen.
Vanaf dag één…
…rapte hij altijd alsof hij niets te verliezen had.
Ready to Die is een ongemakkelijk album. Alles waar het voor staat.
Vanaf het eerste tot het laatste nummer…
…waarin je een poging tot zelfmoord hoort.
Je hoort iemand zo diep zakken, hij geeft het echt op.
serieus, ik wil mijn polsen doorsnijden en deze shit stoppen
Het hele album was schokkend voor mensen.
ik ben leugenaars beu ik ben hosselaars beu
ik ben het zelfs beu om te praten
yo, Big? Big
Wat gaan we horen op je nieuwe album? Is het meer 'Party and Bullshit'?
Nee, er staat geen vrolijke shit meer op.
Het moest een vrolijk lied zijn, want dat was een vrolijke film.
Ik ben hard. Van de straat. Een crimineel voor het leven.
Ik zat nog steeds in het straatleven.
Ik twijfelde altijd dat het niet zou gebeuren.
Iedereen wilde het, maar laten we niet hopen op iets dat niet gaat gebeuren.
Dat overkomt ons niet.
Christopher wilde zich mengen…
…in illegale dingen en de muziek uitproberen.
Als het lukte met de muziek…
…zou hij het opgeven en voor de muziek gaan.
Als het niet ging werken, bleef hij doorgaan.
JAN JACKSON - CHRISTOPHERS VRIENDIN
Jan was op bezoek. Dat was zijn 'vriendin'.
Opeens ging het uit.
Als ik er een dubbel van maak…
Hij was in de studio, maar kwam naar huis.
Hij zegt: 'Ma. Ma.'
'Ja?'
'Jan is zwanger.'
'Kun je het je veroorloven om vader te worden?
Ga je trouwen?' 'Echt niet.'
'God sta je bij.'
1969 VOLETTA 16 JAAR
Toen ik in Brooklyn aankwam, deed ik kantoorwerk…
…en studeerde ik tegelijkertijd voor verpleegster.
Mijn moeder maakte zich ook zorgen om mij.
Maar ik ontmoette Chris' vader, Selwyn…
…en ik ging naar The Harder They Come met hem.
Er waren veel Jamaicanen.
We hadden een prachtige boottocht. Het waren mooie en leuke herinneringen.
Voor ik het wist…
…was ik zwanger.
Ik zei tegen een vriend dat ik zwanger was.
Ze zei: 'Wist je dat hij getrouwd was?'
Ik ging eraan kapot.
CHRISTOPHER WALLACE 21 MEI 1972
Ik kreeg mijn baby.
En plotseling verdween hij gewoon.
Selwyn zei dat hij langs wilde komen om ons te zien.
Ik zei: 'Kom morgen. Ik moet werken. Ik ga niets voor je doen.'
Hij was stiekem. Hij kwam 's nachts.
Kom je 's nachts als mijn zoon slaapt? Echt niet.
Daarna heb ik hem nooit meer gezien.
Ik herinner hem niet eens meer. Ik heb foto's gezien.
Ik wil hem niet zien.
Wat heb ik hem te zeggen? Wat heeft hij mij te zeggen?
Ik heb die klootzak niet nodig.
Ik heb hem niet nodig. Mijn moeder is goed genoeg.
Ik keek naar mijn baby en zei: 'O mijn god.
Wat heb ik in ter wereld gebracht en wat moet ik je geven?
Ik heb kracht en ben vastberaden, en ik heb mijn God.'
Ik zei: 'Ik ga het redden.'
Zij is de enige die ik heb. Ik ken mijn vader niet.
BIGS LAATSTE INTERVIEW 5 MAART 1997
Mijn moeder ging naar school, werken…
Sterk mens. -…en 's avonds weer naar school.
Juist. -Speciaal voor mij.
T'YANNA WALLACE 8 AUGUSTUS 1993
Hij zei: 'Ma, de baby is prachtig.'
Ik zag die kleine baby…
…ik keek ernaar en begon te huilen.
Hij keek me aan en zegt: 'Ma. Verdomme, zo lelijk is ze niet.
Ze is knap. Waarom huil je?'
'Wat heb je dit meisje te bieden?'
Biggie is halverwege zijn album.
Op een dag kwam Andre Harrell mijn kantoor binnen en zei:
'We hebben een probleem met twee kapiteins op één schip.'
PUFFY'S ONTSLAG BIJ UPTOWN
Toen Puff ontslagen werd, dacht iedereen: wat gaan we doen?'
We probeerden het op een rijtje te zetten. Mijn zorg was: 'Wat gaat Biggie doen?'
Elke reden die opgedragen werd, was van: 'Zie je wel.'
Het was dat hele gevoel van…
Hij was nog steeds sceptisch over het gebeuren. 'Is dit echt of niet?'
Het was hem niet duidelijk, het muziekgedoe.
Hij maakte veel slechte keuzes omdat hij voor zijn gezin wilde zorgen…
…en dingen voor ze wilde doen.
Ook al, weet je, was hij nog niet echt doorgebroken…
…maar ik had genoeg gezien…
…om te zien dat hij een kans had, en het ging verpesten.
1993 CHRISTOPHER 21 JAAR
Dit is wanneer Big de stad uitging.
Hij ging naar North Carolina om te dealen.
We gaan geld verdienen. Is dat hoe je daar komt?
Crack ging voor 20 dollar in North Carolina.
Wat we voor 5 dollar verkochten in New York…
…kostte 20 dollar in North Carolina.
Jan had daar familie.
Het was een no-brainer.
Ik dacht dat ik hem kwijt zou raken.
Ik herinner me dat ik het Puff moest vertellen.
Hij zal boos zijn, maar ik moet hem redden.
Ik belde en vertelde hem…
…dat ik begreep dat hij voor zijn familie wilde zorgen…
…en rijk wilde worden.
Ik had een persoonlijk tragedie, mijn vader kwam van de straat.
Hij handelde ook in drugs en dealde.
Hij werd vermoord toen ik twee was.
Ik zei: 'Er is maar één pad als je drugs dealt. De gevangenis of de dood.'
Ik zei: 'Ik blijf doorgaan en vechten.
Ik ga zorgen dat dit gebeurt.'
Ik zei: 'Als je dit echt wil doen, moet je er vol voor gaan.
Je kunt niet allebei doen.'
Hij zei: 'Ik volg jou.'
Hij zei: 'Wat je ook wil doen, ik ben bij je.'
Toen hij zijn leven begon te wijden aan muziek…
…en die focus kreeg, veranderde alles voor hem.
Hij trok andere energie aan. Alles veranderde.
voor al mijn mensen met problemen
alles komt goed, schatje
luister
het was allemaal een droom ik las Word Up! Magazine
Salt-n-Pepa en Heavy D in de limousine
ik hing foto's aan de muur
elke zaterdag, Rap Attack Mr. Magic, Marley Marl
ik liet mijn bandje spelen tot hij brak rookte wiet in Bambu, dronk Private Stock
lang geleden toen ik een rood met zwart vest had
met bijpassende hoed
herinner je je Rappin' Duke nog?
je had nooit gedacht dat hiphop zo ver zou komen
Hij kwam de studio in met een plaat die een sample had…
…die hem aan iets dat goed voelde deed denken.
Het was totaal tegenovergesteld van dat duistere.
Ik zat in zijn clip voor 'Juicy'. Ik zei: 'Waarom huur je geen actrice in?'
Hij zei: 'Ma, dat doe ik als je dood bent. Ik wil dat jij het doet.'
en ze pronkt graag met me
lacht als ze mijn gezicht in The Source ziet
we hadden ruzie als de huisbaas ons uitschold
ik vraag me af waarom kerst ons miste
verjaardagen waren de ergste dagen nu drinken we champagne zonder klagen
Ik was blij dat hij iets van zijn leven maakte.
Ik maakte me geen zorgen meer om hem.
Mensen wachtten op dit album. Dit was enorm voor New York.
Toen kwam Ready to Die uit en was het voorbij.
Het was game over.
Als je op 145th, 8th, of Flatbush Avenue stond…
…als je voor Juniors stond…
…in letterlijk elke auto…
…hoorde je Ready to Die.
Lui hier lopen. Wat is dit, verdomme?
Ik weet nog dat we werden gevraagd voor een concert in Londen.
Dit is de toekomst.
We zijn daar. We treden op.
We hoorden onszelf niet eens omdat iedereen meezong en joelde.
Ze gaven ons zo veel energie.
We dachten: wauw. Ze weten zelfs hier wie we zijn. Ze zijn gek op ons.
Elk nummer, ze wisten wat we probeerden te zeggen.
Hé, Biggie.
Biggie, ik wil je neuken.
Hoe is het om Biggie te zijn?
Het is 'Big, Notorious Big.'
Dit is de eerste keer, want ik kreeg een brief.
De originele Biggy Smalls gaat me aanklagen…
…als ik zijn naam weer gebruik.
Dus alsjeblieft, mensen… Mijn naam is The Notorious B.I.G.
Noem me Big, Notorious Big, wat dan ook…
…maar geen Biggie Smalls, want die naam is dood.
Hij groeide snel op en zei: 'Ik wil voor mijn dochter zorgen.'
Ze is knap. Film dit. -Snap je?
'Ik wil dat mijn moeder goed zit. Ik wil entrepreneur worden.
Ik wil een leven.'
Hij wilde leven.
Hoe ironisch de titel ook was, het was echt een schreeuw om te leven.
Mijn favoriete lied op het album is die met de rode stip op het hoofd.
Die gaan we opnemen. 'Warning'.
Toen hij 'Warning' deed…
er wordt veel langzaam gezongen er worden bloemen bezorgd
als mijn inbraakalarm afgaat
Ik dacht dat het een film was. Ik stond versteld.
Je schiet een huis overhoop als Scarface.
Big ging in die videoclip van…
Juist.
Wie moet? -Heb je dat?
D Roc. Alles goed?
Het werkt niet goed. Kijk eens aan.
Weer een nieuwe dag.
De batterij is bijna op, maar fuck dat.
Ik verliet New York nooit tot ik een rapper werd.
Dat was het spannendste deel.
Veel mensen verlieten hun buurt niet.
De schans op.
Ik hou van je, Biggie.
Dus als je weg bent, zie je andere dingen.
Het was altijd leuk om mensen te vertellen dat ik in het zuiden was.
De huizen zien er anders uit, de snelwegen ook.
Ze hangen niet op de hoek zoals wij.
Ik sta hiermee op.
En ik ben gewoon aan het gluren hoe de zon ondergaat.
Het ziet er goed uit. De bergen op de achtergrond. Zie je?
Zie je de bergen?
Dat is te gek.
Verdomde bergen, man.
Biggie nam de rol van leider aan.
Hij leerde hoe je een vaderfiguur werd.
Kan iedereen hier lawaai maken omdat we terug zijn in het oosten?
Terug in het oosten.
Mensen hadden entourages.
Deze entourage was een familie. Het waren veel mensen.
En hij zorgde voor ze allemaal.
Ze zorgden voor elkaar.
Ik zag hem en ik was trots, want…
Ik weet waar hij vandaan kwam.
Snap je? Ik dacht: verdomme.
Die jongen is echt een ster.
NOTORIOUS B.I.G. DE KONING VAN NEW YORK NEEMT HET OVER!
Ik was blij verrast toen ze hem de koning noemden.
Je loopt met je borst vooruit, je bent gelukkig.
'Moet je mijn maat zien.'
Ze noemden hem 'koning van New York'.
Het was tijd voor het volgende album. Hij begon die druk te voelen.
De Del Vec… -Gaan we de studio weer in?
Wat moet je?
Zeker, jongens. -Wat is…
Ik wilde geen extra shit doen.
Het was niet van: 'Er komt een nieuw album uit.
Ik ga mensen neerknallen zodat ik er een lied over kan schrijven.'
Ik rapte over wat ik meemaakte. Nu rap ik over deze louche industrie.
Boeven voor het leven. Mafia voor altijd.
Dit is wat Puffy doet.
Puffy bedenkt een idee voor een beat.
We zijn in de club. Hij hoort Diana Ross, 'I'm Coming Out.'
Hij ziet iedereen de dansvloer op springen.
Dan zegt hij: 'Dat wil ik gebruiken.'
B-I-G P-O-P-P-A geen info voor de DEA
agenten zijn boos, want ik ben flagrant ze tappen mijn mobiel af in de kelder
We ontmoetten elkaar bij een fotoshoot die Puff had geregeld…
…voor de artiesten op zijn nieuwe label.
Hij begon groter te denken.
Hoe gaat het? Aangenaam. Hoe moet ik je noemen?
Ik wil graag dat ze me Big Poppa noemen.
Hij wilde acteren. Hij wilde de mode in.
Hij wilde een eigen platenlabel en artiesten tekenen.
Ik wil alles doen waardoor ik geld kan verdienen.
Juist. -Wat het ook is.
Of het films zijn, tv. Begrijp je?
Drugs verkopen op de hoek, vergeleken met dit?
Je vindt het geweldig, hè? -Inderdaad.
PAS OP WAAR JE LOOPT
Er ontstaat zoveel druk.
De omgeving waarin we zaten met het Tupac-gedoe en dit en dat.
Het was allemaal extra druk…
…waarvan hij dacht dat het zou verdwijnen na zijn eerste album.
Mensen vragen naar Tupac.
BIGS LAATSTE INTERVIEW 5 MAART 1997
Wil je daar niet over praten? -Jullie mochten elkaar, toch?
De relatie en de ervaringen met Tupac, ze waren bevriend.
Ze hadden een hechte band.
1993 CHRISTOPHER 20 JAAR
Ben je klaar voor die rauwe shit? -Laat me zien hoe je rapt.
Prima.
Eens zien wat ik ga doen. Wil jij beginnen?
je weet hoe ze zijn ze willen weten of Pac echt is
of dat hij als in de film is
ik moet mijn punt bewijzen
klootzakken neersteken nu zit ik in de bak
ik heb B-I-G naast me…
Dat was voor de ruzie. Voor de problemen.
Waar ging het mis tussen jou en Tupac? -Nadat hij werd neergeschoten.
De politie zegt dat controversiële rapper Tupac Shakur…
…een opnamestudio binnenliep bij Times Square na middernacht…
…toen hij werd overvallen door drie man.
Hij zegt dat jij iemand hebt gestuurd om hem neer te schieten.
Waarom? -Is dat waar?
Nee. Waarom zou ik dat doen?
Als je je gedraagt als een gangster of een koning, verwacht ik dat.
Als je niets doet, vernietig ik je rijk. Daar is het tijd voor.
Ik bedoel, mensen…
Mijn god. Ik weet niet…
Mensen willen gewoon dingen zien.
Je hebt mensen die aansporen tot zulke dingen en…
Ken je het telefoonspel nog? Je zegt iets in iemands oor…
…en geeft het door. Als het bij je terugkomt, is 't een ander verhaal.
Zo is het gegaan. Het kwam vanuit hier…
…en het verhaal was totaal anders toen het in de East Coast kwam.
Ik heb er niets mee te maken. Het was toeval dat hij in de studio was.
Snap je wat ik bedoel?
Hij wist niet wie er iets mee te maken had…
…dus gaf hij mij de schuld.
Het brak zijn hart toen alles misging.
Al die zwakke rappers, Nas, die sukkels…
…ze ruziën tussen oost en west alsof het een spel is.
Dit is geen spel.
Als dit schaken was, was het al drie jaar geleden schaakmat.
We verslaan die schoften. Het is geen spel.
We dachten dat het een act was waarvan we geen weet hadden.
En dat het wel zou overwaaien…
…zoals elke rivaliteit in de hiphop.
Shakur was op weg naar een feest…
…na de bokswedstrijd tussen Mike Tyson en Bruce Seldon.
Tupac Shakur stierf vanavond in een ziekenhuis in Las Vegas.
De 25-jarige rapper zat op de achterbank van een zwarte BMW…
…die deel uitmaakte van een konvooi, toen er schoten werden gelost…
…vanuit een passerende Cadillac.
Ik weet nog dat hij me huilend opbelde toen Tupac werd vermoord.
Als hij over Olie en Tupac sprak, zag ik hem zeker emotioneel worden.
Tupacs overlijden had een enorm effect…
…op zijn urgentie om nieuwe muziek uit te willen brengen.
Om de energie om te draaien.
Life After Death ging over de zorg voor zijn familie…
…zijn moeder, en over het veranderen van de energie in de hiphop.
Toen de plaat af was, wilde hij als eerste terug naar Cali.
Hij wilde het goedmaken.
Zijn muziekoeuvre was zijn strategie…
…om een band te creëren met zijn fans.
En om alle negativiteit en onzin achter ons te laten.
Hij zei dat hij naar Californië moest.
Het laatste wat ik tegen hem zei was: 'Wees voorzichtig.'
1997 CHRISTOPHER 24 JAAR
We hebben een wagentje nodig.
In het appartement. Het staat hier blank. Er zijn hier 30 joints gerookt.
Ik wist dat hij in LA was.
Ik wist ook dat het een oorlogstijd was.
Ik maakte me zorgen dat hij niet goed voorbereid was…
…op die omgeving.
Je had die joint moeten zien. Het duurde een uur voor hij op was.
Ik nam een hele L, haalde de tabak eruit…
…en deed er twee 50's in en een 20.
Het was een enorm ding, man. Boeddha zou hem oproken.
Ja, man. -Hij zou hem roken.
Ja, man.
Ik wil een feestje organiseren.
Alle wiet.
Hier zijn we dan.
We zijn hier in Cali. De Don van het oosten is hier.
Ik wil iedereen laten weten dat ik hier ben.
BIGS LAATSTE INTERVIEW 5 MAART 1997
Ik ga helemaal nergens heen. Alle geruchten. Snap je?
Luister niet naar de geruchten.
Zorg dat je een persoon leert kennen…
…voor je hem veroordeelt. Dat geldt voor iedereen.
Als je iets over iemand hoort, zeg dan niet meteen: 'Ik mag hem niet.'
Probeer de waarheid te achterhalen. Zorg dat je de feiten kent.
Ik ga door met het maken van liedjes die je laten dansen en grooven…
…en ga kinderen krijgen, dat soort dingen.
Ik ben hier. Ik en mijn maat, Ceaselia.
We zullen altijd ons ding blijven doen.
Op zondagochtend zette ik de televisie aan.
In de ochtend, toen hij een feest verliet…
Ik zag het op tv. 'The Notorious B.I.G…
…is gisteravond neergeschoten in Los Angeles.'
Onbekende verdachten schoten meerdere malen…
…op één slachtoffer genaamd Christopher Wallace, 24 jaar oud.
Shakur staat ook op de muurschildering…
Een ziekenhuis voerde een noodoperatie uit.
Hij werd doodverklaard.
Ik kon mijn ogen niet geloven.
Ik snap niet waarom…
…ze hem zijn leven moesten ontnemen.
De avond ervoor hadden we het over leuke dingen in de toekomst.
Hij was klaar om te worden wie hij voorbestemd was te worden.
Eén rood stoplicht kan je leven veranderen.
Voorgoed.
Ik zat bij hem in de auto.
Als ik hier niet had moeten zijn, was ik er niet. Ik ben hier met een reden.
Ik weet zelf ook niet waarom.
CHRISTOPHER WALLACE STIERF OP 9 MAART 1997 IN LOS ANGELES OM 01.45
HIJ WAS 24 JAAR OUD EN ZIJN MOORD IS NOG STEEDS ONOPGELOST
Na die begrafenis…
…voelde het alsof ik in een droom zat.
Ik huilde niet.
Die dag…
…was gewoon te zwaar.
Ik heb nooit een traan gelaten. Ik had er geen.
Al die mensen onderweg.
Borden uit het raam. 'Vaarwel, Biggie.'
Toen ik bij Saint James Place aankwam…
…en de menigte zag…
O, mijn god. Die jongen was geliefd.
Toen zag ik de liefde.
Maar het raakte me niet echt…
…totdat ik luisterde.
Ik heb er maar één keer naar die albums geluisterd.
Ik wilde het geen tweede keer doen. Ik heb één keer geluisterd.
De tranen kwamen.
Er was een tijd dat ik Miss Wallace moest helpen.
Ze had haar zoon verloren.
Ik verloor een vriend. Een kind verloor een vader.
Mama.
T'YANNA WALLACE - CHRISTOPHERS DOCHTER
CJ WALLACE - CHRISTOPHERS ZOON
Als ik naar mijn dochter en zoon kijk…
…daar leef je voor.
Ik doe het voor hen.
Alles wat ik doe, doe ik voor hen.
Helemaal tot achteraan. Het dak gaat eraf.
Door de zegen van God had Big een talent…
…dat veel levens redde behalve het zijne. Snap je?
Het raakt me net.
Af en toe besef ik dat ik mijn maatje nooit meer zal zien.
Het is geweldig om de muurschilderingen van Biggie te zien.
Om te zien hoe hij alles heeft overstegen.
Hij is nu een wereldicoon.
Ik wist dat na Bigs dood we een soort bereik hadden…
…dat miljoenen mensen over de hele wereld beïnvloedde.
Hij gaf me een doel.
Hij leerde me hoe belangrijk 't leven was, hoe kort 't was.
En ook de waarde van dat geloof.
Hij had een leven met een grote invloed.
Het zorgde voor de toekomst van hiphop.
Het was niet voor niets.
Hij blijft altijd leven via zijn muziek.
Ik ben de ogen van de wereld, want ik heb al die onzin gedaan.
Maar je moet leren van je fouten.
Nu moet ik erover praten.
Ik wil niet zeggen dat je iets wel of niet moet doen.
Maar ik vertel gewoon mijn verhaal.
'Dit is hoe het zit.'
BIGGIE WERD IN 2020 GEÏNDUCEERD IN DE ROCK AND ROLL HALL OF FAME
HIJ HEEFT WERELDWIJD MEER DAN 30 MILJOEN ALBUMS VERKOCHT
HIJ HEEFT HIPHOP VOOR ALTIJD VERANDERD
Ondertiteld door: Joey Meeuwisse