Downloaded from YTS.MX
Kamerayı kapıya doğrulttum çünkü özel bir durum yaşanmak üzere.
Official YIFY movies site: YTS.MX
Ben bir şey demeyeyim ama işte başlıyor bebeğim.
Anlarsınız.
Başlıyoruz.
Tamam, hazırım. Makinenin sesini duydunuz mu?
Duymadınız mı?
Biggie kardeşim nasıl olmuş ama?
Üç kılı çıkınca heyecanlanıyor.
Hiç şakası yok.
Yoktur. 21 yaşındaymışım gibi gösteremem sonuçta.
-Doğru. -Hâlâ 18 göstermem lazım.
-Anlarsın. -18 gibi, şakası yok.
1995 CHRISTOPHER 23 YAŞINDA
-Hadi yavaştan havaya girelim. -Havaya, evet.
-Atlanta yok satmış. -Bilmem mi?
Giriş kartlarını takalım.
Sakin.
Beraber büyüdüğün birinin başarı yakalaması zor bir durum
çünkü ona asla o gözle bakmazsınız.
"Bütün bunlar Chris için mi?" der, şaşırırdım.
Bütün elleri havada göreyim! Herkes ellerini havaya kaldırsın!
Kaldırın lan o ellerinizi havaya!
Hadi! "Ho!" dediğinizi duyayım!
-Hadi! -Ho!
-"Ho!" deyin! -Hadi!
-Ho! -Şimdi sırf kadınlar "Oh!" desin!
-İşte bu, şuna bak! -Şuna bak!
Bir fotoğraf bin söze bedel derler.
"O zaman video nelere bedel?" dedim.
Ünlü mü oldun?
-D Roc kayıtta. -Limuzin geldi.
Vay, kardeşim!
Ne yaparsak yapalım kayda alırdım.
-Yine bir konsere gidiyorduk. -Vay, kardeşim!
Aklı başındadır, ne döndüğünü bilir.
Notorious B.I.G. Aslında hiçbir şey sikinde değildi.
-Aslında pek hip-hop dinlemem. -Peki.
Daha çok slow şarkılar, eski slow şarkılar dinlerim. Stil şeyler.
-Doğru. -Dramatik.
Bu akşam pek bir şıksınız. Anladım ben onu.
-Bizde nakit para çalışır. -Bütün gün söylediğin şu şeyi söyle.
Ne zaman gözlerimi kapasam
Nasıl?
Uyandığımda azmış oluyorum!
Pek bilinmeyen bir gerçek Biggie'nin aslında R&B söz yazarı olması.
R&B solisti gibiydi. Melodilerin kaynağı oydu.
Aslında nadiren rap yapardı.
Hep başkalarının şarkılarını söylerdi.
Bir hip-hop tarihçisi olarak hip-hop'un icat edildiği dönemde doğmuşum.
Bütün şarkılarda eski rap sanatçılarından bazı kalıntılar duyardım hep.
Ama bu adam nereden çıktı bilmiyorum.
Ahengi, ritim duygusu,
sound'u, yaklaşımı,
öz güveni acayipti.
Bu adamın hangi gezegenden, hangi rap gezegeninden geldiği meçhuldü.
Yapma, arkanı kolla ufaklık.
İkimizin de babası yoktu. İkimiz de tek çocuktuk.
Fotoğraf yok, partileyeceğiz.
Artık çekmeyin.
Daha sıkı bağ kurduk.
Tek çocuk olduğunuzda iyice arkadaşlarınıza doğru kayarsınız.
Damion'ın ona çok ama çok yakın olduğuna yürekten inanıyorum.
Arayıp bana söyleyen o oldu.
O sabah telefon çaldığında saat sabahın beşiydi.
Telefonu açtım.
"Alo."
ANNESİ
Ve…
Damion'ın sesiydi.
Kelimeleri toparlayıp söyleyemiyordu. Ağladığını duyuyordum.
Anladım ki…
…oğluma bir şey olmuştu.
Merhaba, tamam.
Mahalledeyiz, tamam.
NETFLIX ORİJİNAL BELGESELİ
Bu kadar üzülebileceğimi bilmezdim.
Canımın böyle yanabileceğini, böyle boşa düşebileceğimi…
Herkes pes etmek ister gibiydi.
FDR Caddesi'ne çıktılar.
Güney'e geçiyorlar.
Köprüye doğru.
Çıkışa ilerliyorlar.
Köprüye doğru, Brooklyn istikâmetinde.
2-4-7, Brooklyn Köprüsü üstünde.
Güney Yakası'ndaki pozisyonu koruyor.
Brooklyn'deki o köprüyü geçtik.
Şehir merkezindeyiz.
Tillary'nin karşısı.
BIG POPPA, SENİ ÖZLEYECEĞİZ HUZUR İÇİNDE YAT
TÜM ZAMANLARIN EN İYİSİ
Kimse ağlamıyordu. Herkes kutlama havasındaydı.
Biggie'yle mutlu hatıraları vardı, müziğine dans etmişler,
mahallelerinden çıkan birinin başardığını görmüşlerdi.
SENİ SEVİYORUZ GENÇLERİ KURTARIN - ŞİDDETİ DURDURUN
Bizi az da olsa mutlu etmişti.
Biggie Smalls kraldı!
Bu hikâyenin sonunun…
…trajik olması gerekmez.
Tamamdır, bom!
Bugün Detroit'teyiz, çaktın mı?
Bir iki gösterimiz var ve kasetin daha en başındayım,
nerede olduğumuzu bilesiniz.
14 Temmuz bebeğim.
Neredeyiz millet?
-Neredeyiz! -Detroit!
-Detroit bebeğim! -Detroit'te görev başındayız.
Detroit bebeğim!
Bütün kameraları alırdım. Big de, "Kaset aldın mı?" derdi.
Zamanla hayatımızın parçası oldu.
Kameraya bir kaset takıp tüm günümüzü çekerdim.
Görsel günlük gibiydi.
1995'te çok büyük bir şeydi bu.
Çocuk bizim sokaktandı, birden gündeme bomba gibi düşüverdi.
Kaydı vardır bende.
Hey! Merhaba!
İmza verebilirim.
Biggie patladı, hem de bir gecede oldu.
Mekâna kimin geldiği belli olsun lan!
Mekâna sen geldin Biggie!
Mekâna kimin geldiği belli olsun lan!
Dr. Dre ile Snoop Dogg ve tayfasının
ortalığı ciddi anlamda yıkıp geçtiği bir dönemdi.
Daha iyi olmamız için bize ilham veriyor ve bizi motive ediyorlardı.
New York'umuza, hip-hop'ın çıktığı yere kurtarıcımızın geldiğini hissediyorduk.
Gelmiş geçmiş en iyi rapçiydi.
Aksini asla kabul etmem.
Gelmiş geçmiş en iyi rapçi olduğunu o daha hayattayken söylüyordum.
Ve kazanan…
HİP-HOP ÖDÜLLERİ
Baby, baby!
B.I.G.!
SOURCE ÖDÜLLERİ
Ve kazanan…
-Notorious Big! -B.I.G.!
Direkt Brooklyn mekânda!
Yılın albümü ödülü
The Notorious B.I.Gizzy'nin!
Ready to Die.
Ready to Die albümünde çok derine indi. O albümü şan şöhret için yapmadı.
Yüreğinden gelmişti.
Kızıma ve anneme deliler gibi sevgi yolluyorum.
Başardık Brooklyn! Başardık!
Ready to Die ilk çıktığında
arkadaşlarımdan biri albümü aldı ve bana dedi ki,
"Aman Allah'ım, albümü dinledim. İçinde o kadar çok küfür geçiyor ki…"
"Öyle mi? Küfür mü?" dedim.
Annem bir rapçi ne kazanır, platin düzeyinde satış yapan bir rapçi
ne kazanır, bilmez.
Haftada dört kere 10.000 dolara sahne aldığımı bilmez.
Hâlâ buralardaki ufak gece kulüplerinde bin dolara sahne aldığımı sanıyor.
-Yok artık, on bin diyorum. -Ne olduğunu bilmiyor.
Dur, ha siktir! N'aber Poppa?
Marley beni görmek için çok yol tepiyor.
-Deste deste. -O ne ki? Deste deste mi?
Yemek vakti gelince çalar çırparım
Çünkü zırnık koklatmaz bana anam
İki lokma ekmek için adam indiririm
Şunu bil anne
Ben tehlikeliyim
Bir ölçek melek tozundan daha deliyim
Emaneti ateşlersem Şerefsizler nalları diker
Daha neler neler yaparım
Hani mangırlar?
Evet! Şuna bakın!
Ver ganimeti!
"Arkadaşlarımdan biri albümünü aldı ve dediğine göre
albümde küfürden geçilmiyormuş.
Doğru mu bu?"
"Anne, sen ne diye müziğimi dinliyorsun?
Müziğimi dinlememen gerekiyor!
35 yaş üstüne uygun değil!"
Müziğinden uzak durdum.
Dedim ki, "Madem ki bana dinleme dedi…
…ben de dinlemem."
Annem bu meselelere hiç aldırış etmiyor.
Gözünde "Biggie" değil, oğluyum. Meseleye öyle bakıyor.
Beni rahat bıraksın diye bu evden çıkmaya çalışıyorum.
Onun dünyası, rap dünyasıyla benim dünyam
birbirinin tam zıddıydı.
O olmasa ben hayatta rap müzik dinlemezdim.
Ben, country ve western severim.
Ben balat severim.
TRELAWNY, JAMAİKA
Memleketim Jamaika'da bile
sabahları belirli bir saat diliminde
radyoda country ve western çalar.
Her yıl para biriktirir,
oğlumu da yanıma alıp Jamaika'ya giderdim.
Jamaika'ya bayılırdı çünkü onu orada acayip şımartırlardı.
Beni görür görmez
koşup bana sarılırdı.
"Anneanne!"
CHRISTOPHER'IN ANNEANNESİ, 96
Özel biri olacağını biliyordum.
Sevecen, nazik ve özgün bir çocuktu.
Dave dayısıyla takılmaya bayılırdı
çünkü Dave ailenin müzisyeniydi.
Christopher'ı müzik yaptıkları mekânlara götürürdü.
Ünlü olduğumda Dave ekibimde olacak, diye yemin ederdi.
DAVE WALLACE CHRISTOPHER'IN DAYISI
Bağımız vardı.
Biggie beni şarkı söylerken ilk duyduğu anda…
Olay koptu.
Buraya sıkça gelirdik. O rap yapardı, ben şarkı söylerdim.
Özel misafir gibi geliyorlar kiliseye
Göğüslerini gösteren daracık elbiselerle
Teptiğiniz yol, yol değil diyorum onlara
Kıyafetleriniz fazla şık diyorum kadınlara
Kıyafetler…
Bilmediğini bilmezsin
Bilmediğini öğrensen iyi…
Jamaika'da tam bu bölgede doğdum.
Tepede birkaç ev vardı.
Ama hep hayaller kurdum.
Çok zengin bir kadın olmayı hayal ettim.
İmkânları çok, üç çocuklu bir hanım olmak istedim.
Tepede çok güzel bir evim olacaktı.
Bunun bu ülkede olabileceğini görmedim.
Hayatım böyle değildi.
Genç bir kadın olunca ABD'ye göç ettim.
Hüzün doldum.
Bir yandan da "Büyük ABD'ye gidiyorum." diyordum.
New York ve Brooklyn'de…
…okuyup çalışırken bir yandan da çocuğuma bakıyordum.
Ama Jamaika'da sadece güneş ve eğlence vardı.
Bedford ile Nostrand'in arasında kalan Gates'te büyüdüm.
Big, Fulton ile Gates'in arasındaki Saint James Sokak'taydı.
Biz büyürken aramızda yaklaşık sekiz blok vardı.
Annem daha ileride, Bed-Stuy'daydı.
Big, Bed-Stuy'ın sınırındaki Clinton Hill'de sayılırdı aslında.
O zamanlar kimse orayı Clinton Hill olarak görmezdi.
Hele ki "sokaklarda serserilik eden tayfa" hiç öyle demezdi.
ÇOCUKLUK ARKADAŞI
"Clinton Hills" kulağa pek hoş gelmiyor.
"Hey, ben Stuy'danım." demekle aynı enerjiyi taşımıyor.
Bizim blok boydan boya ağaçlıydı, nezih bir görümü vardı.
Dönen dümenlere rağmen yani.
Uyuşturucu satılırdı, uyuşturucu alınırdı.
İnsanlar soyulurdu falan.
Ama mahallenin çok daha iyi bir görüntüsü vardı.
Gates ile Greene arasındaki Saint James'deydim ben.
Big ile evinin önündeki merdivenlerde tanıştık.
Gördüğün zaman kötü olduğunu anladığın tek yer Fulton Sokak'tı.
O sokağa döner dönmez 50, 60 tane uyuşturucu müptelasına rastlardın.
Küçükken o sokaktan ödüm kopardı.
Big'in annesi o sıralar Fulton Sokak'ta takılmasına izin vermezdi.
Merdivendeyken tepemizde olurdu. "Christopher, nereye bakayım?"
Çoğu insan ona Big derdi,
annesi hariç.
Annesi ona hep Christopher derdi.
FAITH EVANS CHRISTOPHER'IN EŞİ
Ona "Chris" dediğini bile duymadım. "Christopher."
Christopher çok zeki bir çocuktu.
O zamanlar Katolik okuluna gidiyordu.
Chris hayattaki ilk arkadaşımdı. Anaokulundan öldürülene kadar dostumdu.
Göçmenlerin çocukları olarak yetiştik.
Bizi biraz dışlarlardı.
Annelerimiz zorlu hayatlardan gelse
ve düşük gelirli mahallelerde yaşasak da annelerimizin hedefleri vardı.
Arkadaşlarımız biraz daha sokak görmüş,
biraz daha sokağa alışkın olurdu.
Hip-hop, işte orada devreye giriyordu.
1984 CHRISTOPHER 12 YAŞINDA
Müzikle büyüdüm. Annem Noel'de bana radyo ve Fat Boys kaseti…
…ve Run DMC kaseti almıştı. Başka bir şeyim yoktu.
O dönemlerde hep hip-hopla haşır neşir oluyorduk.
Big, ilkokuldan beri söz yazıyordu.
Birkaç tane uyak defteri vardı, bir araya gelip söylemeye başlardık.
Odasından ses gelirdi, kuru gürültü sanırdım
çünkü şöyleydi…
"Aman Allah'ım, keser misin şunu?
Konsantre olamıyorum burada."
Poppa'ya bakın, kamışla…
-Davenport'tayız oğlum. Iowa! -Ne içiyorsun?
Votka.
Elbette biniyor
Sahne sayımız giderek arttıkça Big artık şey dedi, "Ne diyeceğim…"
Ben de dâhil oldum.
Kahrolası ellerinizi havaya kaldırın! Hadi!
Kahrolası ellerinizi havaya kaldırın!
Şuna bakın!
Kim lan bu, sabah 5.46'da bana çağrı atan?
Sabahın köründe başladım esnemeye
Gözlerimi şöyle bir ovuşturdum
Kim, bana neden çağrı atmış
Bana şey derdi, "Hey,
Her yeni şarkıdan sonraki sahneyi kaydet.
Seyirciyi kaydet, tepkilerini göreyim ki
bir dahaki sefere hangi şarkılar güçlü, daha çok tepki alıyor, bileyim.
Bütün olayımız seyirciydi, biz değildik. Hep seyircinin ne yaptığına bakardık.
-Hey. -D Roc, gel oğlum, gitmeden…
Seyirciyi çek, bu akşam fenaydı.
New York'a gösterelim, herkesi kayda al ki
Brooklyn'e döndüğümüzde gösterelim.
Eller havaya. Elleri göreyim!
Evet!
Yaklaşık 500 kişi alan yerlerde sahneye çıkmışlığımız var.
En kötüsünden en büyüğüne her yerde sahne aldık
ve hep aynı şey oldu.
Ta en arkalarda
adamlar ortalığı inletiyor.
Her seferinde her şeylerini verdiler.
Küçükken hayatın nasıldı?
-Ben şeydim… -Çekingen miydin, girişken mi?
-Yok, hâlâ çekingenim. Sessiz adamımdır. -Öyle mi?
Evet, bazı düşüncelerimi müziğim aracılığıyla dile getiriyorum.
Ne kadar çekingen olsa da bir yerden tutturursa lafını esirgemezdi.
Donald Harrison, biz gençken bizim mahallede oturan
genç bir caz müzisyeniydi.
Donald'ın güzel hanımlarla ve saksafonuyla eve geldiğini görürdü.
Derken bir baktım adamla tanışmış.
DONALD HARRISON CHRISTOPHER'IN KOMŞUSU
Bunun gibi bir şey.
Art Blakey ile çaldım.
Miles Davis ve Lena Horne ile de.
O zamanlar Clinton Hill
pek çok müzisyen ve sanatçının mahallede bir şeyler yaptığı
bir yer hâline gelmişti.
Ben de orada olmalıyım dedim.
Mahallede bir caz müzisyeni vardı, Saint James'de.
Çok havalı adamdı.
Ben de sürekli onun evine giderdim.
Yaşlı müzisyenler bana yardım ediyordu.
Beni besliyorlardı.
Bana bir şey tembihlediler.
İçimden de öyle geçiyordu. Bildiklerini aktar, dediler.
Chris'le pek çok farklı şey yaptık.
Sinemaya gittik.
Modern Sanat Müzesine.
Ona Picasso gibi isimleri anlatır,
resimdeki çeşitli dönemlerin farkını açıklardım.
Gençler olarak bizim kapsama alanımızın dışında kalan pek çok şeyi
sünger gibi çekiyordu.
İlk başlarda Chris'i caz sanatçısı olmaya hazırlıyordum
çünkü çok yetenekliydi.
Şöyle bir şey üzerinde çalışıyorduk.
Trampetin, cazda bebop bateride yaptığını,
şarkı sözlerindeki ritme eklemeye çalışıyorduk.
Max Roach ve Clifford Brown'ın beraber çalmasını dinlerdik.
Max, bateriyi çok melodik çalardı.
Ritmi melodi hâline getirirdi.
MAX ROACH CAZ BATERİSTİ
Bu ritimlerden birini yavaşlatıp…
…üstüne söz yazarsan,
Notorious B.I.G.'nin o notaların üstüne basıp,
bir bebop bateri solosunun bütün iyi niteliklerini yansıtarak
söz söylediğini duyarsınız.
İnanılmaz.
Tercih ederim para kazanmayı Cip kullanmayı
İki şarjör ve emanetle başıboş dolaşmayı
Ortalığı yıkmayı İki üç Becks dikip ferahlamayı
Sen ne bekliyordun, havalı adam mı?
Sikerler onu
Bed-Stuy'lı kopuk adamım Gözüne mora boyarım
Burnunu da, ben tıkanırsam sen ölürsün
Polis geldi, ben kaçar
-Sevgi ve barış, hadi bakalım. -Evet!
İlk pikap setimi ortaokula geçtiğimde aldım.
Müziğin üstüne rap yapmasını dinleyebildik.
Yukarı bak, neden acaba?
Çoğu rapçinin mazereti fos
Söz söyleyişim veya uyağım veya rapim
Tuzak değildir
Uyaklarım uyar
Chris her yaz Jamaika'dan döndüğünde…
…beraberinde daha önce hiç duymadığımız Jamaika argosu ve müziği getirirdi.
Rock müzik, reggae, country.
"Sadece country müzik çalarken uyuyabiliyorum." derdi, çok şaşırırdık.
Chris ilk kaydımızı yapmak istiyordu.
O sıralar adı MC Cwest'ti.
Brooklyn merkezde Funky Slice diye bir stüdyo bulduk
ve tabii ailelerimizden izin almamız gerekti.
Bütün harçlıklarımızı birleştirdik.
Brooklyn'de Funky Slice Stüdyolarındayız.
Size demo kaydetmeyi öğreteceğiz.
Piyasaya albüm sürmeyi ve ödeme almak için kontrat yapmayı.
Toto'nun "Africa"sı üzerine şarkı yazdı.
Tek yeteneği söz yazmak değildi. Şarkılar için de vizyonu vardı.
Yatağa uzandım
Duvara bakıyorum
Kafamdaki ses amma cüretkârsın diyor
Şapkamı çevirdim, ağzımda kalemim
Sevgilimin bana hırsız demesi aklımda
Kalbini çalıp geride hiç iz bırakmamışım
Üzgün olduğumu söyledim Gözüm görmesin seni dedi
Sınırları aşan çoğu kimse
pek çok şeyden anlar, tek bir şeyden değil.
Aşama kaydedebilmek için denkleme yeni bir şey eklemek gerekir.
Her rapçi isteğimi arttırıyordu. Radyoda kim çıksa.
Ne kadar kazandıklarını bile bilmiyordum.
Tek bildiğim Doug E.'nin güzel bir arabası ve güzel bir sevgilisi olduğuydu.
Slick Rick acayip yüklüydü, anlarsınız.
Heav'in Montero'su vardı.
Dergilerden ve kliplerden gördüklerimi biliyordum.
Ama o kadardı. O kadardı, sadece bir hayaldi.
Gerçekleşeceğini sandığım bir şey değildi.
-Üzerime Coogi çekmem gerekiyordu. -Hiç kaçmaz.
Rolex falan tam görünmeliydi.
Şapka, Versace, tamam mı?
-Hepsi tamam. -Olsa gerek.
-Kamera tamam. Serçe yüzüğünü göster. -Tamam.
-İşte bu be.
Bu hiç doğru değil lan, baksana.
-Aldığından beri üstünden çıkarmadı. -Fraud.
Aldığımdan beriymiş!
Alalı da bayağı oluyor!
Big'in okul formasına hayret ederdim.
Bana çok acayip gelirdi, sanki onu giyene laf edilmezdi.
Sınıf yok. Hepimiz aynı şeyi giyersek kimse kimseden üstün olmaz.
Benim okulum öyle değildi.
Ona hep derdim ki,
"Keşke yaptıklarımı yapmak zorunda olmasam."
O da, "Ben de sokakta takılmak istiyorum. Sizin yaptığınız gibi." derdi.
Ona anlatmaya çalışırdım, "Anlıyorum ama isteme."
80'ler şey gibiydi…
Özellikle de genç siyahi çocukların
sokağa kanıp içine çekilmesi kolaydı.
Ortalıkta pek iş yoktu.
Fulton Sokak'taysa dümenciler vardı.
Orada takılan herkese para akıyordu. Jeep'leri, Merso'ları vardı.
Mücevher, Gucci, Versace… Daha o zamanlar bunları giyiyorlardı.
E, ben de bunları istiyorsam nasıl elde ederim?
1988 CHRISTOPHER 16 YAŞINDA
88 yazı çok deli başladı.
Çünkü hiçbir şey yapmıyorduk.
Ben hırsızlık yapıyordum tabii
ama taş kokain satmak derseniz, Chic dışında kimse o işi yapmıyordu.
Ben ve Big vardık
ve Chic'in köşede sürekli iş yaptığını görürdük.
O konulara pek dalmak istemiyorum.
-Taş konusuna! -Şey…
-Yapma, oralara mı… -Şey…
-Hâlimize bak! -Biliyorsun ki…
-Artık keselim. -Dur, dur. Olmaz.
-O olaydan… -Dur.
Yetiştiğimiz o zamanlarda sokakta bir dümenler çevirmiyorsan,
sporda iyi değilsen veya okula gitmiyorsan bir hiçtin.
O üç şey vardı.
Chris'le evlerinin önünde takılırdık çünkü yan komşumuzdu, arkadaştık.
Chris sessiz bir tipti. Durduk yere evin önünden ayrılmazdı.
Annesinin gözü sürekli üstündeydi. "Christopher, gel yemek ye."
Ben 19 yaşındayım, Big 16.
Çoğu genç bir şeylere bulaşırdı çünkü kendilerini sınama zamanı gelmişti.
Şey peşindesiniz, erkekliğinizi göstermeye çalışıyorsunuz.
Chic derdi ki,
"Tek yaptığım orada durmak. Millet zaten ayağıma geliyor."
"O kadar mı? Tek yaptığın öylece durmak mı?"
Çünkü biz hiç uyuşturucu satmadık.
Bu işlere benim üzerimden girdi.
Bana kötü adam diyeceksiniz. Peki, beni kim soktu?
Annem kanserdi, devletten para desteği alıyordum.
Chic, "Bu parayla bir ons alınır." dedi.
Biz de gidip aldık.
Chic'in mekâna gittik, Chic paketledi.
Big'le beraber ilk taş kokain satışımız odur.
O zamanlar, sattığımız ons başına 16, 17 bin doları cebe indiriyorduk.
İşi enine boyuna düşünecek olgunluk da yok tabii o zamanlar.
İllaki üstüne atlarsın.
Eskiden çizim yapardım.
İlkokul sonlarda falan.
Bana hep şey derlerdi, "O yeteneğini al,
ileride ne yapabileceğini düşün ve ona yönel."
Ben de çizim yapmayı seviyorum,
bu yetenekle ne yapabilirim dedim.
Sanat simsarı mı olayım?
Yok, o tarz biri olamam.
Acaba büyük ilan panoları yapabilir miyim dedim.
Ticari sanat, reklamlardaki gibi. Ama bunlar çok eskide kaldı.
Derken taş ile tanıştım.
Ticari sanat mı?
Köşede yirmi dakika duruyorum,
elime mangır geçiyor, gerçek para oğlum.
Aileler bilmiyordu.
Ailelerin bazıları bilmiyordu çünkü sakladık…
Bayan Wallace tam gün mesai yapardı. Öğretmendi sonuçta, her gün çalışırdı.
Big'in de hata yapmak için dokuzdan beşe vakti olurdu.
Annesinin trenden indiği köşede dururduk. Saatini de biliyorduk.
Sokağın sonunda Brooklyn'deki büyük saat görünür.
Dört yanında saat var.
O yüzden mesaisinin ne zaman biteceğini bilirdik.
Sonunda işi biz devraldık.
Bütün yaşlı elemanlar hapse girdi ya da öldürüldü.
Ya da yitip gittiler, biz de bulvarı devraldık.
Şey gibiydi…
Mahallenin ünlüleri hâline geldik.
Yıldız olmuştuk.
Bütün havalı herifler Fulton Sokak'taydı.
Sokakta vakit geçirince ne yaptıklarını, ne döndüğünü gördük.
"Dümen çeviriyorlar. Uyuşturucu satıyorlar. Olay bu mu yani?"
LIL' CEASE - JAMES LLOYD ÇOCUKLUK ARKADAŞI
Biggie Smalls ortamda, bolca mangır indiriyor.
-Bolca mangır! -Kendini kaybetme!
Bolca mangır! Bizim işimiz bu.
O sıralar ot içer, saatlerce köşede otururduk.
Köşede olmayı seviyorduk.
Nasıl öne çıkacaksın? Tek olay satış değil.
"Spor ayakkabı alacağım, zincir alacağım."
Bir duruşun olmalıydı. New York'ta, özellikle Brooklyn'de havalı olmalıydın.
Bir bok olmalıydın. Böyle para kazanıyorduk.
Bir de şunu öğrendik,
sokaktaki herkesin içinde…
Hepsi aynı oranda şey değil…
Şeye sahip değil…
Nasıl desem?
Acımasızlığa.
Aslında işin içine…
…Olie bu noktada giriyor.
Olie de dümencilerin hasıydı.
Herkesi Olie eğitimden geçirdi.
Adamım Olie.
Hepimiz bu işlere girdik.
Hepimiz 15, 14 yaşlarında okulu bıraktık.
Haftada altı yedi bin dolar indiriyor, hayatımızı yaşıyorduk.
Olie ile Big'i ayırmak hiç mümkün değildi.
Olie onun kankasıydı, en iyi arkadaşıydı.
Herkes ona Olie derdi, ben Roland derdim.
Beni ilk defa o tarafa götürdüğünde, yani Fulton ile Saint James'in köşesine,
"Dur bir dakika, ne oluyor burada?" demiştim.
Açıkçası pek umursadığımı söyleyemem.
Ama sonuçta gençsin. O sıralar 14, 15 yaşlarındaydım.
Big 17 yaşında.
Olie 17 yaşında.
Olie, Honda Accord aldı.
Olie'de açılan farlı Accord'dan vardı. Sanki kapıya Bentley çekmişti.
Sırf Olie'de o araba var diye bütün olay bizdeydi.
Big de olaya şöyle bakıyordu…
Daha çok kardeşimiz oldu.
-Olay nedir Poppa? -N'aber?
Olay ne lan?
Deste deste. Öyle bebeğim.
-Anladın sen. -Cease, 1421'de mi?
-Burası. -Cease çekişlerde. Poppa icabına bakar.
Columbia'nin en iyisi.
-Biz çıkıyoruz. -Elemana bak!
-Göremiyorum ki. -Dan dan!
-Chico, bebeğim! -Biz çıkıyoruz.
Hadi oğlum.
-Seni bekliyoruz, sen oynaştasın. -Bırak süslensin.
Bayağıdır süslenmedi, bırak.
Mala vurdum.
Serbest takılıp rap yaparken uzunca bir süre
ağzında hep "Junior MAFIA" vardı. İlk başlarda…
Kimse ne olduğunu bilmiyordu.
"Junior MAFIA'dan kastın kim?" diyorduk. "Sizsiniz işte." diyordu.
Junior MAFIA bebeğim!
Cadillac'larda makineliyle dolaşırdım
Acura'dan Gatling satar oldum
Para destemi kolla
Emanet dükkânda
Glock çantamda
Karakterler inşa ettik. Big, Junior MAFIA'yı oluştururken
herkese bir karakter yarattı, isim verdi ve sözlerin çoğunu yazdı.
Christopher Wallace gerçekten çok iyi bir yıl geçirdi.
Motivasyonu ve çok kafa olması sayesinde.
Acayip zeki bir adamdı, kelimelere çok hâkimdi.
Muhtemelen hepsini altın veya platin albüm seviyesinde sattırırdı.
Bunu elde etmek için çabalayacaklarını gösterseler yeterdi.
Junior MAFIA'ya girmek için bizden olmalısın.
Hepsi arkadaşım. Hepsini çocukluktan tanıyorum.
Beraber takılırdık.
Hepimiz aynı mahalledeniz.
Herkes iyi olsun istedim.
Otobüsteyiz.
İğrenç kokuyor. Otobüsün içi 40 derece oldu.
Herkes pişti.
-Ölüyoruz yahu. -Herkes pişti.
Benim eleman nerede?
-Piştik ya burada. -Çok mu sıcak?
Siktir ya.
Sizi kurtarmaya geldim. Kurtaracağım.
-Size bu lazım. -Tamam.
-Sizi bu hâlde bırakmam. -Hava ver.
Kamera için tekrar dök.
Sıcak, tamam mı? Otobüs işte bu kadar sıcak.
Cease kuşette.
Gençleri önemsiyordu. "Onlara doğruyu göstermeliyim." diyordu.
Onun için çok önemliydik, bizi sokaktan kurtarmak istiyordu.
Washington ile Grand Buvarlarının arasından ibaretti hayatım.
Burada kaynaştık. Ömrümüz böyle geçecek sanıyorduk.
Hep beraber takılıp zaman geçirdiğimiz Fulton Sokak'ın
sahte hip-hop analistleri gibiydik.
Ben, Big ve Olie.
Bütün gün orada oturup tartışırdık.
Hepimizin favori rapçisi vardı.
Benim favorim KRS-One'dı.
Olie'nin favorisi Rakim'di.
Big'in favorisi Big Daddy Kane'di.
Birinin akışını, uyaklarını falan filan analiz ederdik hep.
Durduk yere müzik yapacağım, rapçi olacağım demedi. Öyle gelişmedi.
-Eleman güzel çiziyor. -Ne demezsin…
O sıralar Fulton'a pek uğramıyordum.
Para yapmaya odaklandı.
Pikaplarım toz toplamaya başladı. Müziği hiç düşünmüyordu bile.
Tek derdi bir dolar daha kazanmak, satışları arttırmaktı.
Akmaya devam etsin. Fulton Sokak şirketleşsin.
Gençken bir müddet eğlenceli oluyor.
Ama olay bütün ciddiyetiyle üstüne binince stres başlıyor.
Doğru bir şey yapmıyorsun.
Kime sorsan, yapılacak doğru şeyin seni polise ihbar etmek olduğunu söyler.
O yüzden Big kötü bir şekilde yetişti. Annesi çalışıyordu.
O sıralar neyin önemli olduğunu fark edemiyorduk.
Annem her yaptığım şeyi tüm detayıyla bilmiyor, anlarsınız.
Ne yaptığını bilmiyordum. Çalışıyorum diyordu. Ona inandım.
Fulton Sokak'a çıkıp çetelerin arasına karışmaya başladığında
pek memnun olmadım.
İlk başlarda gidip ona, "Eve gel." derdim ve gelirdi.
Bir yıl kadar lafımı dinledi.
Turneden döndüğümde.
Sonraları…
Artık gelmez oldu.
Benim kafamda, benim görebildiğim kadarıyla
yaşıtlarıyla takılıyor ve onlarla bağ kuruyordu.
Cebine de biraz para giriyordu.
Bu, bir seçenek hâline geliyor.
O da bunu seçti.
Bir tabağa taş kokain koyardık.
Big de onu odasında bırakırdı. Kurusun diye pencerenin yanına koyardı.
Birkaç saat kurumaya bıraktık.
Eve döndüğümüzde Bayan Wallace odasını temizlemişti.
Kapıdan girer girmez Big'e bağırmaya başladı.
"Hey, ne diye bu katı patates püresini tabakta bırakıyorsun?"
Çöpe dökmüş.
Birkaç gün dışarıda kalan patates püresi sanmış.
Ama aslında uyuşturucuydu.
Aman Allah'ım.
Piç kurusu!
Hiç bilmiyordum.
Ölü birine bu kadar kızılabileceğini sanmazdım.
Oğluma öfkeliydim.
O olay yüzünden.
Beni asıl şaşırtan o.
Beni gerçekten çok şaşırttı.
Uyuşturucuyu evime sokmuştu demek.
Evime saygısızlık etmişti.
Benim oğlum yapmaz, öyle oğul olmaz olsun.
Beni durdurmak için hiçbir şey yapamazdı.
Bırakacağımı söyledim, daha da bulaşmam dedim.
Beni evden kovardı ama ben geri dönerdim.
Artık yapmıyorum derdim ama yapardım.
Yaşım oldu 13, ot içiyorum
Uyuşturucudan para kazanıyorum
Sikerler futbol takımını 16 olmadan dalağını yırtma riskini
Koçun bağırışlarını
Bu değil hayattaki hayalim
Patlamak, mangıra boğulmak istiyorum
Okulu boşladım
Akışım sıçtı
Annem büyü artık dedi
Harap olmadan,
Kendinden utanmadan
Kendine bir bak dedi
Uyuşturucuyu rafa kaldırmak mı? Yok, olmaz öyle
Yaralı Yüz, King of New York, Ben olacağım öyle
Big bu işlere bir girdi, pir girdi.
Büyük bir baba olmak istiyordu.
Olie'nin akrabaları
uyuşturucu işinde…
Büyük iş yapıyordu.
Olie, namıdiğer Big O,
dayısı adına çalışıyordu.
Dayısı I-God'dı.
Bazemore'lar, Brownsville civarlarında bulaşmak istemeyeceğiniz aileydi.
Anlatılan bütün hikâyelerdeki bazı babalar vardır ya hani?
Son sözü onlar söyler.
Son sözü o söylerdi.
Brownsville, Brooklyn'de bulunuyor. Brooklyn'in en sert bölgesi diye bilinir.
Bolca mahalle muhabbeti döner.
O sıralar, Brownsville, East New York,
New York'taki en yüksek cinayet oranına sahipti.
Sanırım o yıl New York'taki cinayet oranı ülkenin en yükseğiydi.
Olie şımarık herifin tekiydi
çünkü dayısı çok büyük adamdı. Kimsenin ona el süremeyeceğini bilirdi.
Gelmiş geçmiş en fena…
Gelmiş geçmiş en fena herifti âdeta.
Biggie, Olie'ye görmek için bizim oraya geldiğinde rap yapardı.
En iyi akış ondaydı.
Çalım satardı.
"En yakışıklı olmama gerek yok. En iyi vücut bende olmasın.
Adamı esprilerimle, sosyal becerilerimle indiririm."
Hep yazdığı şeyleri okurdu, "Bak şimdi şunu dinle." falan.
Olie, Biggie'yi ekibe katmak için ne gerekirse yapacaktı.
Olie'nin aklında hep bir şeyler olurdu. En iyi hamlenin peşindeydi.
Big, cüssesiyle zaten bu işe uygundu.
Bir gözü tembeldi,
o yüzden küçüklüğünden beri hep ona takılırlardı
ama o bunu aşmıştı artık.
Öte yandan Big pek ümitlenmek istemezdi çünkü ümitlerini boşa çıkarabilirlerdi.
Rapçi olma hayali yitip gidiyordu.
Ya ona tutunacaktı ya da satışa odaklanacaktı.
O yüzden Roland onu zorladı. "Sen yaparsın." gibi güzel sözlerle.
Dediğim gibi, hep şey derdi, "O bir kere yırttı mı hepimiz yırtacağız."
1991 CHRISTOPHER 19 YAŞINDA
Sonuçta zamanlama her şeydir. Bahsettiğiniz o gün,
bu hikâyede paya sahiptir.
Kesinlikle. O yüzden şu an bahsi geçiyor.
Bedford ile Quincy'nin köşesine takılıyorduk.
Benim mahallede ortam biraz daha karışıktı.
Anladınız işte, daha şeydi…
Farklıydı işte.
50 Grand benim tarafta durur, teçhizatı Bedford'a kurardı.
Mahalle partileri verir, setini çalardı.
Big ile 50 Grand arasındaki köprü benim.
D Roc, Bedford'da bizimle takılırdı.
Bedford'da beraber satış yapardık.
Bir gün, "Sana birini getireceğim." dedi
Gerçek.
Kesin gerçek.
Orijinal rapçi adı MC Cwest'ti.
Bedford'da Biggie olmuştu.
Big ile Supreme'in atışmasında
Supreme mikrofonu kaptı.
Atışmaya başladılar.
Hey, siktir git, sikimden git
Kendine rapçi diyorsun Ama kaltağın tekisin
Sözlerin bok gibi…
Supreme, Big'e sataşırken elimde beyaz bir bez vardı.
Bezi elime sardım çünkü ne olacağı belli değildi.
"Herifi tanımıyoruz, ileri geri konuşuyor.
Dövsem mi acaba?" falan oldum.
Koca siyah dev, korktun mu?
Korkma.
Biggie ile Supreme'in arasındaki atışma şey gibiydi…
Sen Supreme'sin, boyun 1,60-1,70 falan.
Mikrofon elinde, sesin ince çıkıyor, cılız çıkıyor işte.
Big, dans edip kendini rezil eden bu ufak, kel tipin tepesine zebella gibi dikilmiş.
Big böyle üstüne üstene gidiyor, o cüssesiyle dikiliyor.
Big'in Jamaika kökenlerini anlayıp anlamadığından emin değilim.
Jamaikalı DJ'lerin tarihini bilmiyordu.
Mikrofon sohbeti denen şeyi bilmiyordu.
Mikrofon elindeyken o kendinden emin duruşu çok önemliydi.
Big'de bu vardı.
Onu diğer sokak rapçilerinden ayıran işte buydu.
Mikrofondaki duruşu.
Tek amacın en sert, o en sert sözleri tutturmak.
Rapçilerin en serti olmak istiyorum.
O seviyeyi tutturmaya çalışıyorum.
Bed-Stuy, Brooklyn Bu rapçinin çıktığı yer
Lafların bok gibi Galiba kabız olmuşlar
Fulton Sokak'tan bu ağır kardeşi Herkes bekliyor ki
Kulaklarının pasını alsın
Rapçileri kovuyorum Sarah J gibi
Ya da civardaki tüm okullar gibi
Rakiplerim öğrenci, ben müdürüm
Beni zor yenersin, yenilmezim
Merak ediyorlar, nasıl yaşıyorum
Para kazanıyorum, mikrofonu öttürüyorum
Sakin kalıyor, bizimkileri kolluyorum
Alarm veren dizeler söylüyorum
Evet, benim, B-I-G
13'ümden beri rakiplerimi yıkıyorum
Kıyafet çalardım, hırsız derlerdi
Fulton Sokak'ta satışa başlayana kadar
Az Hennessy içer İki, üç, dört cigara tüttürürüm
Guaranteed Raw'ı canlı canlı dinlediniz aptallar!
Big'in Bedford'da mikrofona yaptıklarını görünce
başka kimse el sürmedi. Sokakta birkaç rapçi daha vardı
ama bulvarın kralı Big'di.
Tepelerde yaşıyoruz.
Gurur duydum.
Big, o bulvardan değildi. Bu adamı ben buraya getirmiştim.
Satıcı, her türlü içici. Yaptığımız her bir boku yapıyor.
Üstüne bir de rap yapıyor.
O yüzden herkesten iyi konumdaydım.
Sonra mekâna geldiler.
Olie diyordu ki, "Demo yapmak lazım. Def Jam'e götürmek lazım."
Biraz bira ve ot kapıp onu bodruma indirdik.
Pikabımız, mixer'ımız ve kasetçalarımız vardı.
Bodrumun dört bir yanını Olde English şişeleri kaplamıştı.
O kadar.
Bir sürü insan Big, demo kaset doldursun istiyor
Ne istediğini biliyordu, ben bilmiyordum.
"Bunu şurada kes, şu kaydı al." derdi.
"Üstüne bunu at, şu kısmı çal, şu tempoya dön."
Ne dediyse yaptım.
DJ'im 50 ile beraber Bedford Bulvarı'nda kaset falan doldururduk.
Ne yaparsak kayda alırdı.
Her şeyi, serbest takılmalarımızı falan hemen kaydederdi.
Yedi sekiz tane kaset doldurmuştu.
Bir saatimizi aldı, o kadar bile değil.
Daha az.
-Hepsi tek seferde mi? -Evet.
Sözüm söz, ben babayım
Ayırıp içine sokarım, siker atarım
Arkadan çakıp unutur giderim Daha da iyisi var
Harfleri B-I-G
Sonraki adım, Mister Cee.
-Ben orada mı devreye giriyorum? -Evet.
O sıralarda Big Daddy Kane ile turneye çıkmaya hazırlanıyordum.
50 Grand, Fulton Sokak'tan Big'in demosundan bahsetmişti.
Dinleyince aklımı başımdan aldı.
90'ların başında pek çok rapçi, pek çok Harlemli,
hâlâ Kane ve Rakim'in sound'ını devam ettiriyordu.
Ama Big'in uyak düzeni
duyduklarımdan çok daha ileri bir seviyedeydi.
Mikrofon katili, toplu kaos mucidi
B-I-G mikrofonda, levazımatçıyı çağırın
Randevu alın, röportaj ayarlayın
Çünkü Big Man'in ne yapacağı belli
O sıralar duyduğum her şeyden farklıydı.
"Bunu The Source Magazine'den Matty C'ye vermeliyiz." dedim onlara.
Big bana hemen şöyle dedi, "Bak dostum,
bana sakın hiçbir şeyin sözünü verme. Yapamayacaksan, bana yapacağını söyleme."
"Matty'ye göndereceğim, sonra neler olacağına bakacağız." dedim.
The Source, 1991-1992 yıllarında hip-hop'un Rolling Stone'uydu.
Her ay yeni bir yeteneği tanıttığımız "Unsigned Hype" diye bir köşemiz vardı.
Köşe sayesinde büyük başarı yakalayan sanatçılar oldu.
Aralarında Mobb Deep, Common ve DMX var.
The Source dünyanın en süper şeyiydi. Her çocuğun hayaliydi.
Görülmek, tanınmak istiyordunuz.
İlk beş on saniyesini dinlemem yetti.
Matty, "Demoyu 'Unsigned Hype'ta tanıtmak istiyoruz. Fotoğraf lazım." dedi.
Benim ve Big Daddy Kane'in albüm fotoğraflarını çeken adamı tuttum.
Bedford ile Quincy'nin köşesinde, 50 Grand ile Biggie'yi çekti.
Büyük olay oldu, tüm mahalle duydu. Herkes aldı.
"'Unsigned'da Big'i gördün mü? Adamım ya!" İş iyice çığırından çıktı.
Düğmeye basılmıştı, şöyle olmuştu,
"Artık bu işin içindeyim. Bu insanlar bana ilgi gösterdi.
Matty C'ler beni The Source'a çıkardı. Belki rapçi olabilirim."
O zamanlar Puffy olan P. Diddy arayıp "Yeni bir şey var mı?" dediğinde
kasetten bahsettim.
P. DIDDY (ESKİ ADIYLA, PUFF DADDY) SEAN COMBS
İlk duyduğumda…
"Bu ne lan?" falan oldum.
Şey oldum…
"Sağ ol Tanrım." dedim.
"Bu, duyduğum en iyi rapçilerden biri."
O sıralar LL Cool J meşhur. Herkes ekstradan bir seksi,
açık tenli, ekstra alımlı, dudaklar nemli.
Big'in dudakları çatlaktı galiba.
Az önce sokakta dümen çevirip gelmiş gibiydi.
Hemen Mr. Cee'yi aradım.
Brooklyn onun bölgesiydi, oradaki herkesi tanırdı.
Ben Harlemliydim, pat diye köprüyü geçip, mahallelere dalıp Biggie'yi soramazdım.
Harlemli çakallar hep göz alıcı, parlak tipler olarak bilinmiştir.
-Bizim Bed-Stuy ise… -Brooklyn de soluk.
İşte biz… Burası mahalle yahu.
Brooklyn sokaklarını bilmezdim. Harlem'i bilirdim.
Kimse Bed-Stuy'a gitmezdi çünkü adamı soyarlardı.
İlk toplantıda ben,
Biggie ve Puff vardık.
Bir kış günüydü.
Ayını hatırlamıyorum ama kıştı. İkimizde de kışlık palto vardı, soğuktu.
Yukarı çıkıp resepsiyon görevlisine gittik.
"Puff'ı görmeye geldik." İçeri girdik.
Oturur oturmaz Puff, Big'den bir şeyler söylemesini istedi.
"Hemen şimdi bana bir şeyler söyle." dedi.
Demo kaydı o kadar iyiydi ki,
bu kadar iyi olabileceğine neredeyse inanmamıştım.
Karşımda serbest takılırken o hamlığını gördüm ama yine de çok iyiydi.
Şey gibi…
48 mısralık saf ateş gibiydi resmen.
Ona dedim ki,
"Albüm yapabiliriz, en kısa sürede sana albüm yapmak istiyorum."
Bir sabah geldi.
Yataktaydım, yatağın yanına diz çöktü
ve dedi ki,
"Anne, bu senin hayatın."
Çok da ciddi ha. Çok ciddi konuşuyor.
"Sen öğretmensin. Okul okumuşsun.
Öğretmensin, mutlusun. Ben de mutlu olayım ister misin?"
"Evet, isterim."
Dedi ki, "Anne, ben bunu yapacağım ve bu beni mutlu edecek."
"Sana kim destek olacak Christopher?"
Dedi ki, "Puff…
Puffy adında bir adam."
Resmen "Puffy" dedi yahu.
Big ile eşleştirdiğim ilk yapımcı Easy Mo Bee'ydi sanırım.
EASY MO BEE - OSTEN HARVEY JR. ALBÜM YAPIMCISI
Günün birinde o sıradaki menajerim dedi ki,
"Andre Harrell ve Puffy ile bir toplantıya gitmeni istiyorum.
UPTOWN'IN KURUCUSU
Biggie Smalls diye yeni bir sanatçı varmış."
Bir öğrendim ki çok yakınımda oturuyormuş.
Ben, Gates ve Greene'in arasında, Clinton'daydım.
Köşeyi dön, üç blok aşağı git, tekrar köşeyi dön, o da orada.
Who's The Man'in müziklerini yapıyordum, yedekte onu bekletiyordum.
O filmde kullanılması iyi oldu
çünkü elbette film sayesinde şarkı yayılacak ve pazarlanacaktı.
Bir gün Fulton'a gitmiştim.
Big ve Junior MAFIA o sıralar bulvarda kendi işlerine bakardı.
Dedim ki, "Hey, Big! Güzel bir ritim yakaladım."
"Bunu dinlemen gerek, atla."
Ona "Party and Bullshit"in ritmini çaldım.
N'aber Biggie? Vay be oğlum.
Biggie'nin olayı parti ve zırva.
-Parti ve zırva. -Her şey yolunda.
Şarkıya eklemek istediğim akılda kalıcı bir kısımdan bahsettim.
Bayıldı.
"Party and Bullshit" beraber kaydettiğimiz ilk albüm oldu.
Bir hip-hop klasiğidir.
Musiki açıdan sinematik bir tınısı olan şarkılar yazan
bir söz yazarı olma yolunda ilerlemesini sağlayan şey bu oldu.
Bu süreç içerisinde sound'ımız da doğmuş oldu.
"Party and Bullshit" sayesinde dünya ilk defa Biggie ile tanışıyordu.
O sıralar radyolar gündüz kuşağında rap çalmaz, R&B çalardı.
Güm! Pat! Dur! Yapma! Bütün o engelleri yıktı geçti.
Çaktım ben.
Bir gün köşede durmuş takılıyorduk.
Yanımızdan geçen dört beş arabada "Party and Bullshit" çalıyordu.
Böyle şey olmaz. Şarkımız radyoda çalarken biz köşede mi dikilelim?
Kontrat imzaladıktan sonra bile çok beklemek zorunda kaldım.
Puff'a "Kontrat ne oldu?" dedim.
"Geliyorlar." "Tamam, benim ufak bir satış işim var."
O meseleyi de ilk söylediğim kişi Puff'tı.
"Kontratlar gelecek, sen de para kazanacaksın."
"Tamam, sorun yok. Ben de yapmam gerekeni yapayım." dedim.
"Anlarsın ya. Sen hazır olunca bana haber ver."
Ona böyle desem de
sonuçta ben akşam kalkıp Jersey'deki daireme dönüyordum.
O ise Brooklyn'de kalıp karnını nasıl doyuracağına bakıyordu.
Bir yerden sonra benden saklamaya başladı.
Ne istiyorsun lan? Nasıl davranacaksın?
Medeni olmaya bak Ölü görmeyi severim
Beyninin sokağa saçılmasını
Papazın "İyi biriydi." dediğini duymayı
Emanet elindeyken kötü adam ayağındaydı
Şimdi Elvis'le hüzünlü şarkılar söylüyor
Kafaya üç, aşağıya altı kadar
I-God'a bulaşırsan ölürsün
Deli manyak seni Gökten bir numara al
Ben Mo ile mix işindeyim Ku Klux işindeyim
Hardcore seks, teknoloji işindeyim Ne istiyorsun lan?
Big ile hep çok samimi konuşmalar yapmışızdır.
Bu işten gerçekten para kazanabileceğini ilk anladığı zamandı…
"Bu işi yapmak için çok iyi bir fırsat yakaladım." diyordu.
"Oğlum, umarım öyle olur çünkü bak,
ya hapse gireceğim ya da biri beni indirecek.
Her köşede karşıma çıkanı…
Soymaya devam edemem.
Anlarsınız işte, bu tarzda…
Konuşmalarımız olurdu.
Big'i, D Roc'u ve Junior MAFIA'yı hep görürdüm
ve ne bileyim, hep merak ederdim…
Acaba hiç bu mahalleden çıktılar mı?
Tek istediğim onları buralardan götürmekti. Bana kalsa
hiç orada kalmazlardı çünkü yaptıkları şeyi sevmiyordum.
Yapmak zorunda olduklarını düşündükleri şeyi yapıyorlardı.
Ben de sıklıkla arabayla yanlarına gelirdim.
Sebepsiz yere, sırf müzik için değil…
Tabii arabamda müzik çalardı.
Gelip onları toplardım. Sokakta olurlardı, çökmüş gibi olurdu.
Rerun tipli şişkoya bak. Bir yere mi gidiyorsun?
"Gelin, iki tur atalım." derdim.
Kafamıza göre basardık.
Mesela çevreyoluna çıkardım, yolun götürdüğü yere kadar giderdik.
O yolculuklar sırasında
onu biraz daha yakından tanıma fırsatı buldum.
Benimle konuşurdu.
Annesinin hastalığını anlatırdı.
Göğüs kanseri olmuştu.
Şey derdi, "Mo, bak ne diyeceğim.
Bu işler zor. Hayat şu an zor.
Başarmam lazım." derdi.
Şöyle dediğini çok iyi hatırlıyorum,
"Bu Puff işi tutmazsa ben sokaklara dönerim."
Ben bunun olduğunu görmek istemiyordum.
O yüzden bana düşen şey,
onu alıp patlamasına vesile olacak araç olmak,
onun için en iyi müziği,
en çarpıcı müziği yapmaktı.
Müzikleri yaparken şöyle derdim,
"Bak, ikimiz de buradan gideceğiz. Yukarılara çıkacağız."
Siktir, annemin göğsünde kanser var
Neden bu kadar stresliyim diye sorma İşler değişti
Sanırım Christopher o sıralar
sürekli stüdyoya kapanıp çalışıyordu.
Ben hiç…
Ona stres yaşatmak istemedim.
Ama endişeli olduğu belliydi.
Hastaneye yatacağımdan, kanser çıktığı için korkuyordu.
Ama aslında bu konuları asla açmazdım çünkü hayatına bakmasını isterdim.
"Vah annem." diye dolaşsın istemedim. "Bana bir şey olmaz." dedim.
Annemle durum farklı.
Validem o benim. Kansere yakalandığında ne yapsaydım?
Ne yapsaydım yani? "Hadi lan, kalk çayını kendin al!"
Olmaz, validem o benim. Anneme bakmam gerek.
Benden başka kimsesi yok. Bu evde benden başka kimse yok.
Puff'ın yanına…
CHRISTOPHER'IN MENAJERİ
…ilk gittiğimde, onun şahsi asistanı gibiydim.
Her iş bendeydi.
Big, Puff ile toplantıdaydı.
Puff'ın odasına girdiğimi hatırlıyorum.
Kocaman bir adam gördüm.
Sırtı dönüktü.
Kamuflaj giymişti.
Kapüşonu vardı. Bana döndü, kapkara gözlükleri vardı.
"Vay anasını!" oldum.
Varlığını belli ediyordu.
Ve biz…
Biz yakınlaştık.
Bağ kurduk.
15 yaşımda annemi kanserden kaybettim.
Bayan Wallace da bu korkuyu yaşarken
Big hep endişeliydi.
"Sana söz, ona hâkim olacağım." dedim Bayan Wallace'a.
Mark'la hep görüşürdük ve Mark bana söyledi.
"Her ne yapıyorsa yasalar çerçevesinde." dedi bana.
Mark'a güveniyordum. Ona, "Öyle mi? Madem öyle,
onu sana emanet ediyorum." dedim. "Sana emanet ediyorum."
Onu boş bırakmamak için ne gerekiyorsa yapıyordum,
sahne ayarlamaya çalışıyordum.
Hele ki bir geceyi hiç unutmam.
Paul Robeson Sahnesi.
Evet!
-Sesinizi duyayım! -Evet!
Olie her zaman yanında durup, "Sen müziğe odaklan." derdi.
"Müzik seni sağlama alacak bir şey."
Olie hep yapardı bunu.
Gittiğimiz her irili ufaklı yerde Big'in reklamını yapardı.
Yorgunluktan geberiyorum.
Mekâna kimin geldiğini herkes bilecek!
Big de ortalığı yıktı.
Millet kafayı yedi.
Durmadan zıplıyorduk.
Kankam reklamımı yapıyordu.
Olie ile beraber nereye gitsek
"İzleyin şimdi. Kankan çıkınca ortam coşacak." derdi.
"Artık bu boku satmamıza gerek kalmayacak."
İşten eve dönüyordum.
Christopher'ı sokakta gördüm.
"Anne, bir şey oldu." dedi. "Ne oldu?" dedim.
"Olie vuruldu."
"Nasıl yani? Hastanede mi?" dedim.
"Hayır anne, Olie öldü." dedi.
Bazı şeyler prensip meselesidir.
ÇATIŞMADA 2 ÖLÜ, 4 YARALI
Bazı şeyler de sadakat meselesidir.
Prensipli bir insansan…
ÇETE KIDEMLİSİ
…bazı raconları gözetiyorsan…
…ve biri bunları ihlal ediyorsa…
…işler boka sarar ki…
…Olie'nin ölümü…
…paradan oldu diyemem.
Olay daha çok prensip meselesiydi.
I-God dükkâna kapüşonluyla girdi ve sonra…
…dayı, yeğenini vurdu
ve dükkânın sahipleri karşı ateş açtı.
Dayı da böylece vurulup öldürüldü.
Savaş alanı gibiydi, böylesini görmemiştim.
60, 70'lerden beri burada uyuşturucu var
ama bu taş kokain yok mu,
resmen patladı, yanardağ gibi patladı, anlarsınız.
Bu çatışmaya şaşırmadınız mı yani?
Yok, artık sıradan şeyler bunlar. Her yer ceset.
Olie'yi kaybettik. Olie'yi öldürdüler.
Suif'i içeri aldılar.
Hâlâ sokakta olan bulvarın son temsilcileri ben ve Chic'iz.
Başkası kalmadı.
Hayatta kaldığınız için şanslı mısınız?
Kesinlikle, Olie öldürüldüğünde ben de onun yanında olacaktım.
Öldürüldüğünü duyduğumda derinden sarsıldım.
Anlatabildim mi?
Fulton Sokak şu anda kötü şans bulvarı. Şimdi kalkıp Fulton'da bir şey yapsan
ilk başlarda iyi kazandırabilir, uzun süre iyi gidebilir
ama inanın, bir şeyler ters gidecektir.
Fulton'da işler böyledir. Elden bir şey gelmez.
Şey gibi oldu, "Kankam için kendimi toparlayayım.
Ben bu işi riske atmak, onun gibi olmak istemiyorum.
O da bunu istemezdi. Olie için, bizimkiler için yapacağım.
Bizi bu mahalleden çıkaracağım."
Kim lan bu?
Sabah 5.46'da bana çağrı atan? Sabahın köründe başladım esnemeye
Gözlerimi şöyle bir ovuşturdum
Kim, bana neden çağrı atmış
Her şey değişti. Stüdyoya yaklaşımı, söz yazış şekli.
Albüm moduna geçti, iş ciddiye bindi.
Vakit geldi.
Albümün adı Ready to Die. Ağzına kadar yaşadığım şeylerle dolu.
Ölmeye hazırım, kimse beni kurtaramaz
Dünyayı da anamı da kızı da sikeyim
Hayatım saçım gibi darmadağın
Ölmeye hazırım!
İlk dizenin sonlarına doğru olan o mısra…
"Dünyayı da anamı da kızı da sikeyim.
Hayatım saçlarım gibi darmadağın. Ölmeye hazırım!"
Kayıt odasından çıktı.
"Anamı sikeyim dediğinin farkındasın, değil mi?" dedim.
"Hey, ölmeye hazır değilim." oldu. "O, sadece…" dedi.
"O, sadece hissettiklerimin bir uzantısı.
Şu an benim için işlerin ne kadar ciddi olduğunu gösteriyor."
Biri itiraz etti.
Ulan ölsem hiçbir derdim kalmaz.
Cennette ya da cehennemde öylece uzanırım.
Uzanıp keyfime bakarım.
Hiçbir derdim tasam kalmaz.
Bundan bahsediyorum. Kendimi öldürecek değilim.
Ölsem çok daha rahat ederdim diyorum.
-Yazı odasına geçiyoruz. -Klimayı açacak mısınız?
Kocaman adam, klima lazım. Büyük adamlar çok terler.
Sikerler başka büyük adamları. En pisi burada.
Ready to Die'ın en iyi yanlarından biri
Big'in Puff ile kurduğu ilişkiydi.
Büyük bir sinema oyuncusuyla
büyük bir sinema yönetmeninin çalışma ilişkisine benzetiyorum.
Misal, Coppola ile Pacino.
Misal, Scorsese ile De Niro.
İş birliği içinde birbirlerine çok yakın çalışıyorlar.
Benim albüm yapma anlayışım plağı filme çevirmektir.
Nerede olursanız olun gözlerinizi kapattığınızda
sizi Brooklyn'de bir Land Cruise Jeep'e ışınlayabilmek istiyorum mesela.
Sokağın kokusunu almanızı, tehlikeyi hissetmenizi istiyorum.
Hissetmenizi istiyorum.
Ready to Die'ı hazırlarken her gün evine uğrardım
çünkü birkaç sokak ötede yaşıyordum
ve trene gitmek için evinin önünden geçiyordum.
Birbirimize çeşitli müzikler dinleterek iletişim kurardık.
Jeru the Damaja, Wu-Tang gibi şeyler.
Sanırım kafasında en çok yer eden albüm The Chronic'di.
Her dönem çıkan çok iyi albümler oluyordu
ama 90'ların başında New York vasata bağlamıştı.
Harlem'den pek ses getiren iş çıkmıyordu.
Artık bayrağı başka öğrenciler devralmıştı
ve bayrağı bu işin merkezindeki New York'lulardan
çok daha ileriye taşımışlardı.
Derken Batı Yakası'ndan yeni albümler çıkmaya başladı.
"Vay be!" olduk.
The Chronic'in Doğu Yakası versiyonunu yapmadık.
Zaten Ready to Die'ı yapıyorduk. Onda daha derinlere indik.
Bence Batı'nın müziğini çok daha güçlü kılan şey
Artık Çocuk Değiller gibi filmlerinin olmasıydı.
Şehirleri hakkında gerçek şeyler.
Ben de bunu istiyorum. Buranın nasıl olduğu bilinsin diye.
Müziği dinleyip gerçek mücadelenin nasıl olduğunu görsünler.
Bazı sanatçıları kendi gerçeklerini, tüm hayatlarını paylaşmaya
ikna etmek gerekir.
O, daha ilk günden…
Kaybedecek bir şeyi yokmuş gibi rap yaptı ve yapıyor.
Ready to Die rahatsız eden bir albüm.
Tüm benliğiyle,
ilk parçadan en son parçasına kadar,
intihar girişimini duyduğunuz yere kadar.
O kadar dibe vuran birini görüyorsunuz ki artık gerçekten pes ediyor.
Yeminle bileklerimi kesip Bu boka bir son vermek istiyorum artık
Baştan sona insanlara bu şekilde carlıyordu albüm.
-Yapma! -Yalancı adamlardan bıktım
Kancık kadınlardan bıktım
-Konuşmaktan bile bıktım -Hey Big! Sakin!
Hey Big!
Albümünden tam olarak ne beklemeliyiz?
"Party and Bullshit" gibi mi?
Yok yahu, artık o mutlu zırvalar yok.
O film neşeli diye neşeli şarkı yaptım.
Ben sertim, sokak çocuğuyum, serseriyim, ömür boyu serseri.
Hâlâ sokaklardan kopamamıştım, o yüzden şeydi…
Müzik işinin olmayacağı şüphesi hep vardı.
Herkes istiyordu ama şeydik,
"Gerçekleşmeyecek bir şey için yok yere heyecanlanmayalım."
Bizim gibilere bırakmazlar.
Artık ne yasa dışı işler çeviriyorduysa, bence Christopher ufaktan onları yürütüp
bir yandan da müziği denemek istiyordu. İşe yararsa da
o tarafı bırakıp müziğe devam edecekti.
İşe yaramazsa, "Merhaba, bu işlere döndüm." diyecekti.
Jan eve gelip gidiyordu.
KIZ ARKADAŞI
Anladığım kadarıyla sevgilisiydi.
Birden ayrıldılar.
Burada çift yaparsam nasıl…
Stüdyodaydı ama sonra eve geldi.
"Anne." dedi. "Anne!"
"Ne var?"
"Jan hamile."
"Baba olacak konumda mısın?
Evlenecek misin?" "Asla olmaz."
"Allah yardımcın olsun!"
1969 VOLETTA 16 YAŞINDA
Brooklyn'e ilk geldiğimde bir ofiste çalışıyordum.
Bir yandan da hemşire yardım programındaydım.
Benim annem de benim için endişeleniyordu.
Sonra Chris'in babası Selwyn ile tanıştım.
Beraber The Harder They Come'ı izlemeye gittik.
Bir sürü Jamaikalı vardı.
Çok güzel bir tekne gezisine çıktık. Çok güzel ve eğlenceli anılarımız oldu.
Sonra birden…
…hamile kaldım.
Bir arkadaşıma hamile olduğumu söyledim.
"Sana evli olduğunu söyledi mi?" dedi.
Bu, beni mahvetti.
CHRISTOPHER WALLACE DOĞUM: 21 MAYIS 1972
Bebeğimi doğurdum.
Selwyn birden hayatımdan çıktı.
Selwyn aradı ve gelip bizi görmek istediğini söyledi.
"Sabah gel, şu an işe gidiyorum. Gönlünü eğlendiremeyeceğim." dedim.
Çok sinsiydi. Geceleri gelirdi.
Gece oğlum uyurken mi geleceksin? Hayatta olmaz.
O konuşmadan sonra onu bir daha görmedim.
Adamı hatırlamıyorum bile. Resimlerini gördüm.
Herifle buluşmak istemem.
Onunla ne konuşabilirim ki? O, benimle ne konuşabilir?
O götverene hiç ihtiyacım yok.
Hiçbir şeyine ihtiyacım yok. Annemin hâli yerinde.
Bebeğime baktım ve dedim ki, "Allah'ım!
Nedir? Seni bu dünyaya getirdim, sana verecek neyim var?
Bir gücüm var, bir kararlılığım, bir de Allah'ım."
Dedim ki, "Başaracağım."
Başka kimsem yok aslında.
Babamı pek tanımadım. Onu bilmem.
Annem kalkar, okula gider, işe gider…
-Güçlü biri. -…gece yine okula dönerdi.
-Doğru. -Sırf benim için.
DOĞUM: 8 AĞUSTOS 1993
"Anne, bu bebek çok güzel." dedi.
Bebeği gördüm,
o bebeğe baktım ve sonra ağladım.
Bana bakıp, "Anne!
O kadar çirkin değil ya!" dedi.
"Anne, çok güzel. Niye ağlıyorsun?"
"Bu küçük kıza sunacak neyin var?"
Biggie albümünü yarılamıştı.
Bir gün Andre Harrell odama girdi ve bana şöyle bir şey söyledi,
"Şu an bu ofiste iki başlılık sorunu yaşıyoruz."
PUFFY'NİN UPTOWN'DAN GÖNDERİLMESİ
Puff kovulunca herkes, "Ne yapacağız?" demeye başladı.
Çözüm bulmaya çalışıyorduk.
Benim asıl endişem Biggie'nin ne yapacağıydı.
Ne sebepten olursa olsun, sonunda "Gördün mü bak!" olacaktı.
O his vardı…
Çünkü hâlâ müziğe şüpheyle yaklaşıyordu.
Gerçek mi yahu bu?
Müzik işi hâlâ kafasında netleşmemişti.
Aldığı kötü kararların çoğu eve ekmek götürme
meteliksiz kalmama ve ailesi için bir şeyler yapma isteğinden
ileri geliyordu.
Henüz çok büyük bir patlama yaşanmamış olsa da
şansı olduğunu görmeme yetecek kadar şeye şahit olmuştum.
Ama mahvetmek üzereydi.
1993 CHRISTOPHER 21 YAŞINDA
Big o sırada şehir dışına çıktı.
Kuzey Carolina'ya gidip satış yapmaya başladı.
Onun parasıyla tabii. Başka nasıl gelelim buralara?
Taş, Kuzey Carolina'da 20 dolara gidiyordu.
New York'taki köşede beş dolara sattığımız şey
Kuzey Carolina'da 20 dolara gidiyordu.
Jan'in orada akrabaları vardı.
Düşünmeye değmezdi bile.
Onu kaybetmek üzere olduğumu düşündüm. "Puff'a söylemem gerek." diye düşünmüştüm.
"Bana kızacak ama hayatını kurtarmalıyım."
Telefon açıp onunla konuştum.
Ailene bakabilme isteğinden ileri gelen, eve ekmek götürme,
zengin olma isteğinden kaynaklanan o arzuyu anlıyordum
ama kişisel bir trajedi yaşamıştım. Babam da sokaklardaydı
ve o da uyuşturucu satar ve dümen çevirirdi
ve ben iki yaşımdayken öldürüldü.
"Uyuşturucu satacaksan sonu tek yere çıkar.
Hapis ya da ölüm." dedim.
"Bu albümü yapmaya, bunu gerçekleştirmeye çalışmaya
aralıksız devam edeceğim. Olacağını biliyorum." dedim.
Şunu da ekledim, "Bunu yapmak istiyorsan kendini bu işe vermelisin.
İkisi birden olmaz."
"Yok, ben seninle geleceğim." dedi.
"Sen ne yapmak istersen, ben yanındayım." dedi.
Hayatını ciddi anlamda müziğe adamaya başlayınca
ve ona odaklanınca her şey değişti.
Çektiği enerji değişti, her şey değişti.
-Evet -Mücadele veren tüm halklara söylüyorum
Sorun yok bebeğim
Bakın
Hepsi bir rüyaydı
Word Up! Magazine okurdum
Salt-n-Pepa ve Heavy D Limuzinle gezerdi
Duvarıma poster asardım
Her cumartesi Rap Attack
Mr. Magic, Marley Marl vardı
Kaset atana kadar teyp çalardı Sardığım otu içerdim
Private Stock yudumlardım Çok eskiden
Kırmızı-siyah oduncu gömleğim
Ona uyan şapkam
Hatırladın mı Rappin' Duke?
Hip-hop'ın bu kadar yol alacağını Hiç sanmazdın
Şarkısını içeren bu kayıtla stüdyoya geldiğinde
ona çok iyi gelen o hissi hatırlamış oldu.
Karanlık imajına tamamen aykırı bir şeydi.
"Juicy"nin klibinde oynadım.
"Aktris oynatsana." dedim. "Sen ölünce aktris tutarım anne." dedi.
"Şu an senin yapmanı istiyorum."
Tabii benimle hava atmaya bayılıyor
The Source'ta resmimi görünce gülümsüyor
Ev sahibi aradığında kavga ederdik
Kalorifer yanmıyor, Noel'i de kaçırdık
En kötüsü doğum günleriydi
Artık susayınca şampanya yudumluyoruz
Hayatını yoluna koymaya başladığı için
mutluydum.
Artık onun için endişelenmiyordum.
İnsanlar bu albümü bekliyordu. New York için çok önemliydi.
Onları Ready to Die ile vurduk, konu kapandı.
Oyun sona erdi.
145'inci ve 8'inci Bulvarlarda, Flatbush'ta durduğunuzda,
Juniors'ın önünde…
Geçen bütün arabalardan bahsediyorum.
Her birinde Ready to Die çalıyordu.
-Bu da tam tembel işi. -Bu ne lan böyle?
Londra'da konser verme daveti almıştık.
Uzaydayız sanki.
Gittik, sahneye çıktık.
Söylerken kendi sesimizi duyamıyorduk çünkü sesleri çok yüksekti.
Bize o kadar çok enerji veriyorlardı ki…
Biz de, "Vay be!" olduk.
"Ta buralarda tanınıyoruz, bize bayılıyorlar."
Her şarkıda ne ifade etmeye çalıştığımızı hissediyorlar.
Hey, Biggie! Biggie!
Biggie, seni sikmek istiyorum!
Biggie olmak nasıl bir şey?
Adım, Big. Notorious Big.
İlk defa söylüyorum çünkü bazı evraklar geldi.
Asıl Biggy Smallz, adını kullanırsam mahkemede donuma kadar alacağını söyledi.
O yüzden kimse…
Benim adım The Notorious B.I.G.
Bana, Big veya Notorious Big diyebilirsiniz.
Biggie Smalls artık yok, öldü gitti.
Çok çabuk olgunlaştı. "Kızıma bakmak istiyorum." diyordu.
-Çok şeker. Yakınlaş. -Bakın şuna.
"Anneme iyi bakılmasını istiyorum.
Girişimci olmak istiyorum.
Bir hayatım olsun istiyorum."
Yaşamak istiyordu.
Albümün adı ne kadar ironik kaçsa da aslında bir çığlıktı.
Yaşamak içindi.
Albümde en sevdiğim şarkı kafasında…
-Kırmızı nokta var. -Ona klip çekiyoruz, "Warning."
"Warning"e klip çektiğinde…
Hırsız alarmım çalmaya başlarsa
Bir sürü slow şarkı söylenecek Ve çiçek gönderilecek
…onu film sandım. "Vay be! falan oldum.
Yaralı Yüz'deki gibi evde çatışma oluyor.
Big de klipte şöyleydi…
Doğru.
-Sıra kimde? -Aldın mı?
D Roc! N'aber oğlum?
Boktan şey çalışmıyor. Şimdi oldu.
Mekânda bir gün daha.
Pil ömrü pek kalmamış ama sikerler…
Rapçi olana kadar New York'tan çıkmamıştım.
En heyecanlı kısmı buydu.
Mahalleden çıkan pek olmazdı.
Rampadan yukarı!
Seni seviyorum Biggie!
Biraz uzaklaşınca farklı şeyler görüyorsun.
Güney'den döndüğümü söylerken hep heyecanlanırdım.
Mekânlar farklı, otoyol farklı. Köşelerde takılmıyorlar.
…burada durmuş
siktiğimin güneşinin nasıl battığını izliyorum.
Çok güzel. Arka planda dağlar var. Görüyor musun?
Dağları görüyor musun?
Çok acayip.
Nasıl dağ bunlar yahu?
Biggie lider rolüne büründü.
Baba figürü olmayı öğrendi.
B.I.G. için biraz alkış alayım, olayı tekrar Doğu'ya taşıdığı için.
Doğu'ya geri taşıdı!
İnsanların ekipleri vardı. Ama bu ekip aslında bir aileydi.
Bu ailenin çok fazla üyesi vardı ve hepsini o kolluyordu.
Birbirlerini kolluyorlardı.
Ona bakıyordum ve gururlanıyordum çünkü…
…nereden geldiğini görüyordum.
Anladın mı? Görünce "Vay be!" oluyordum.
Çocuk gerçek bir yıldız oldu.
NEW YORK'UN KRALI ORTALIĞI ELE GEÇİRDİ
Ona "Kral" demeye başladıklarında şaşkın bir mutluluk yaşadım.
Tabii insanın göğsü kabarıyor, mutlu oluyor.
"Benim elemana bak."
"New York'un Kralı" demeye başladılar.
Sıra yeni albüm yapmaya gelmişti.
Baskıyı hissetmeye başladı.
-Del Vec, satıcı… -Stüdyoya mı dönüyoruz?
N'aber oğlum?
-Evet millet. -Bu ne lan?
Başka bir şey yapmıyorum.
Şu değil yani, "Tamam, yeni albüm çıkacak.
Gidip üç adam indireyim de üç adam indirmek hakkında şarkı yazayım."
Yaşadıklarım hakkında rap yapıyorum. Artık bu boktan iş hakkında yapacağım.
-Daima Bad Boy lan! Ömür boyu MAFIA! -Tamam mı?
Puffy'nin işi o.
Puffy bir ritim fikri bulacak. Mesela bir akşam hepimiz kulüpteyken
Diana Ross'tan "I'm Coming Out"ı duyacak.
Herkesin dans pistine aktığını görüp "Bu ritmi kullanmak istiyorum." diyecek.
B-I-G P-O-P-P-A
Bizden laf çıkmaz DEA'ye
Göze battığım için kızgın bana federaller
Cebimi ve bodrumdaki hattımı dinliyorlar
Puff'ın yeni şirketindeki sanatçılar için ayarladığı
fotoğraf çekiminde tanıştık.
Birden daha büyük düşünmeye başladı.
Nasılsın, çok memnun oldum. Sana ne diyeyim?
Bana Big Poppa denilmesine bayılırım!
Oyunculuk yapmak, giyim işine girmek,
kendi plak şirketini kurup şarkıcı çıkarmak istiyordu.
Bana para kazandıracak her türlü işe el atmak istiyorum.
-Evet. -Ne olursa.
-İster sinema ister TV, anladın mı? -Evet.
Köşede uyuşturucu satmak zorunda olmak mı, bu mu?
-Bunları seviyorsun. -Evet, seviyorum.
Bir sürü yerden baskı vardı.
Tupac ile olan durumun yarattığı ortam, şu, bu falan derken
yepyeni baskılar oluşmuştu.
İlk albümü yaptıktan sonra bütün bunların geçeceğini sanıyordu.
Sana mutlaka Tupac'ı sorarlar.
Bu konudan kaçınıyor musun?
-Aslında aranız iyi değil miydi? -Evet.
Tupac ile olan ilişkisi ve deneyimi arkadaşlık yönündeydi.
Çok ama çok yakındılar.
-Hazır mısın? -Evet.
-Atışmaya hazır mısın? -Nasıl rap yapılır, göster.
Peki, tamam.
Bakalım sana neler vereceğim. Başlamak ister misin?
Millet nasıldır bilirsin
Pac gerçek mi derler
Yoksa o filmdeki adam gibi mi?
Kendimi ispatlamam gerekecek
Milleti kestim, içeri girdim
Adamım B-I-G de yanımda…
Bu, ters düşmelerinden önceydi. Sorunlardan önceydi.
Aranız ne zaman açıldı?
Sanırım o vurulduktan sonra.
Polise göre, şaibeli rap yıldızı Tupac Shakur
gece yarısı New York'un Times Meydanı yakınlarındaki
sekiz katlı kayıt stüdyosuna girerken
üç soyguncu onun ve arkadaşlarının yolunu kesmiş.
Şarkılarından birinde onu vurması için birini yolladığını söylüyor.
-Neden? -Doğru mu?
-Değil. Neden yapayım ki? -Peki.
Gangster gibi, New York'un Kralı gibi davranırsan
bunu beklerim.
Ama beceremezsen imparatorluğunu başına yıkarım.
Artık vakti de geldi.
Sonuçta insanlar…
Of ya, nasıl desem…
İnsanlar bir şeyler görmek istiyor.
Bazı insanlar var ki bazı şeyleri sonuna kadar zorluyor.
"Kulaktan Kulağa" oyunu vardır, birinin kulağına bir şey söylersin,
o da başkasına söyler ve sana dönene kadar hikâye değişir.
Olay bu işte, hikâye buradan çıktı
Doğu Yakası'na gidene kadar bambaşka bir şeye dönüştü.
Benimle alakası yok.
Stüdyoda olması tamamen rastlantıydı.
Evet, anlatabiliyor muyum?
O sıralar kiminle alakası olduğunu tam olarak anlayamadı.
O yüzden suçu bana attı.
İşler biraz sarpa sarınca kalbi gerçekten kırıldı.
Bu zayıf rapçiler, Nas ve diğer enayiler Doğu-Batı kavgasını oyun sanıyorlar.
Oyun değil bu.
Satranç olsaydı, üç yıl önce "şah-mat" diye bağırmıştık
çünkü yendik bu herifleri. Oyun oynamıyoruz.
"Bize bilgisini geçmeyi unuttukları bir tiyatro sergiliyorlar galiba." dedik.
Öyle işte, ve bunun
bütün hip-hop çatışmalarında olduğu gibi geçip gideceğini sandık.
Shakur, Tyson-Seldon karşılaşmasının ardından bir partiye gidiyordu.
Tupac Shakur, bu gece hastanede yaşamını yitirdi.
Polisten alınan bilgiye göre 25 yaşındaki rapçi
on arabadan oluşan konvoydaki siyah BMW'nin arka koltuğunda otururken
beyaz bir Cadillac'tan ateş açıldı.
Tupac öldürüldüğünde beni arayıp ağladığını iyi hatırlıyorum.
Olie ile Tupac'tan bahsettiği zaman
çok duygusallaştığını görürdüm, bunu kesin olarak söyleyebilirim.
Tupac'ı kaybetmenin çok büyük bir etkisi oldu.
Enerjiyi değiştirmek için çabucak harekete geçip
ortaya bir şeyler çıkarması gerektiğini düşünüyordu.
Life After Death'in bütün olayı ailesine, annesine bakabilmek
ve hip-hop'un enerjisini tersine çevirmekti.
Derken kayıtlar bitti.
İlk gitmek istediği yer… "Kaliforniya'ya gitmek istiyorum.
İşleri düzeltmek istiyorum." dedi.
Müzikte vücut bulan işini…
Stratejisi buydu, hayranlarıyla gerçek bir bağ kurmak üzerineydi.
Bütün olumsuzluk ve saçmalıklar geride kalsın istiyordu.
Kaliforniya'ya gitmesi gerektiğini söyledi.
Ona söylediğim son şey, "Oralarda dikkatli ol." oldu.
1997 CHRISTOPHER 24 YAŞINDA
Bize araba lazım, araba.
N'aber?
Mekândayım, içerisi dumanlı.
30 dal falan tüttürmüşler.
LA'da olduğunu biliyordum.
Tecrübelerime dayanarak savaş vakti olduğunu da biliyordum.
Kendisini orada bulunmaya iyi hazırlamadığı için
çok endişeliydim.
İçtiğimiz dalı görmen lazım.
İçmesi bir saat sürdü.
Bir sigara aldım, içindeki bütün tütünü boşalttım,
içine iki 50'lik bir 20'lik tıktım.
Aha, bu kadar oldu lan.
Onu çaktım.
-Yürü be! -Onu çaktım.
Yürü be.
-Ufaklıklara parti vermek istiyorum. -Hepsi burada.
İşte burada.
Şu an Kaliforniya'dayız. Doğu Yakası'nın Babası ortamda.
Herkesin burada olduğumu bilmesini isterim, tamam mı?
Hiçbir yere gitmiyorum. Bad Boy bir yere gitmiyor.
Bütün o dedikodular var ya…
Gidip de dedikodulara kulak asmayın.
Hüküm vermeden önce karşınızdaki insanı bir tanıyın.
Sırf beni de değil, herkesi.
Biri hakkında bir şey duyunca hemen onu sevmediğiniz sonucuna varmayın.
Neler olduğunu öğrenmeye çalışın. Gerçekleri öğrenin.
Sizi dans ettirip iyi hissettirecek şarkılar yapmaya devam edeceğim.
Size çocuk yaptıracak falan işte.
Buradayım, Ceaselia da yanımda.
Sonsuza dek bu işi yapmaya devam edeceğiz.
Pazar sabahı televizyonu açtım.
Sabah Los Angeles'ta bir partiden…
Televizyonda gördüm.
"The Notorious B.I.G.
dün gece Los Angeles'ta silahlı saldırıya uğradı."
Kimliği belirsiz şüpheliler çok el ateş açtı.
Maktul, 24 yaşındaki Christopher Wallace'tı.
Duvar resmine Shakur da eklenmiş.
Hastanenin birinde acil müdahale etmeye çalışmışlar.
Öldüğü ilan edilmiş.
Gözlerime inanamadım.
Nedenini anlayamıyorum.
Neden hayatını bu şekilde almaları gerekti?
O son gece,
yapacağımız bütün olumlu şeyleri konuştuk.
25 MART 1997
Kaderinde yazan kişiye dönüşmeye hazırdı.
Bir kırmızı ışık hayatınızı değiştirebilir.
Sonsuza dek.
Arabada yanındaydım.
Orada olmam yazılmamış olsa, orada olmazdım.
Hâlâ burada olmamın bir nedeni var.
Henüz çözebilmiş değilim.
CHRISTOPHER WALLACE, 9 MART 1997 GÜNÜ 01.45'TE LOS ANGELES'TA HAYATINI KAYBETTİ
24 YAŞINDAYDI
CİNAYETİ HÂLEN ÇÖZÜLMÜŞ DEĞİL
O cenazeden dönerken…
…kendimi bir rüyada sandım.
Ağlamadım.
O gün…
Bana çok ağır geldi.
Hiç gözyaşı dökmedim.
Hiç gelmedi.
Yol boyu bir sürü insan vardı.
Camlara "Elveda Biggie" yazan çarşaflar asılmıştı.
Saint James Place'e dönüp…
…kalabalığı gördüğümde…
Aman Allah'ım.
Bu çocuğu çok seviyorlarmış.
Sevgiyi orada gördüm.
Ama asıl etkilenmem,
dinlememle oldu.
Sadece bir kere dinledim.
O albümleri sadece bir defa dinledim.
İkinciye dinlemek istemedim.
Bir kere dinledim.
Gözyaşları geldi.
Bayan Wallace'a destek olmam gerekti.
Çok şey yaşıyordu, oğlunu kaybetmişti.
Ben dostumu kaybetmiştim, çocuklar da babalarını.
Anneciğim!
T'YANNA WALLACE CHRISTOPHER'IN KIZI
CJ WALLACE CHRISTOPHER'IN OĞLU
Kızıma ve oğluma bakıyorum da…
Onların uğruna yaşanır.
Her şeyi onlar için yapıyorum.
Yaptığım ne varsa onlar için.
Ta en arkalarda
adamlar ortalığı inletiyor.
Tanrı'nın lütfuyla Big'e bir yetenek bahşedilmişti.
Kendisi hariç herkesin hayatını kurtardı.
Anlatabildim mi?
Şu an dank etti.
Arada sırada ufak dostumu artık göremeyeceğim dank ediyor.
Mahallenin her yerinde Biggie'nin duvar resimlerini
ve insanların zihinlerinin ne kadar derinine işlediğini görmek hoş.
KOMANDANTE BIGGIE!
O, artık dünyada bir simge.
Biggie'nin vefatından sonra dünya çapında milyonlarca insan üstünde etki yaratan…
…bir frekansa geçtiğimizi biliyordum.
Bana daha büyük bir amaç verdi.
Bana hayatın önemini öğretti, ne kadar kısa olduğunu.
O seviyedeki bir inancın ne kadar değerli olduğunu da.
Çok derin etki yaratan bir yaşam sürdü.
Hip-hop'un geleceğine hayat verdi.
Hiçbir şey boşa gitmedi.
Müziği aracılığıyla sonsuza dek yaşayacak.
Dünyanın gözleri gibiyim demişimdir hep.
Çünkü her bir boka girip çıkmışımdır!
Ama insan hatalarından ders çıkarmalı.
Hatalarımdan bahsetme vakti geldi.
Hikâyemi "Şöyle yapın, böyle yapmayın." diye anlatmayacağım.
Olduğu gibi anlatacağım.
"İşte böyle oldu."
BIGGIE, ROCK AND ROLL ONUR LİSTESİNİN 2020 KLASMANINA KABUL EDİLDİ
DÜNYA ÇAPINDA 30 MİLYONDAN FAZLA ALBÜM SATTI
HİP-HOP'UN ROTASINI KALICI OLARAK DEĞİŞTİRDİ
Alt yazı çevirmeni: Yurdakul Gündoğdu