1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

3
00:00:13,555 --> 00:00:15,932
Από κάθε άποψη, ήταν γραφτό.

4
00:00:16,016 --> 00:00:18,018
Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΕΙΝΑΙ
ΤΟ ΤΙΜΗΜΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟ

5
00:00:18,101 --> 00:00:22,981
Ήταν γραφτό να συναντηθούν
ο πατέρας μου και ο Κάσιους Κλέι.

6
00:00:23,940 --> 00:00:27,193
Σε αυτά τα τρία σύντομα χρόνια
που πέρασαν μαζί…

7
00:00:27,277 --> 00:00:29,487
ΙΛΙΑΣΑ ΑΛ-ΣΑΜΠΑΖ, ΚΟΡΗ ΤΟΥ ΜΑΛΚΟΛΜ Χ

8
00:00:29,571 --> 00:00:31,906
που τους ένωσε η μοίρα,

9
00:00:33,408 --> 00:00:36,327
έγιναν αδελφοί εξ αίματος.

10
00:00:36,828 --> 00:00:39,372
Δεν είμαστε πλέον ιδιοκτησία των λευκών.

11
00:00:39,456 --> 00:00:43,960
Ο Κάσιους διέλυσε αυτήν την εικόνα,
όταν έβγαλε νοκ άουτ τον Σάνι Λίστον.

12
00:00:44,044 --> 00:00:46,588
Πρωταθλητής βαρέων βαρών ο Κάσιους Κλέι!

13
00:00:46,671 --> 00:00:48,840
Ο Μάλκολμ πλησίασε τον νεαρό άνδρα

14
00:00:49,382 --> 00:00:53,595
και του έδωσε τη δύναμη που χρειαζόταν

15
00:00:55,096 --> 00:00:56,014
για να μιλήσει.

16
00:00:57,515 --> 00:00:59,934
ΕΝΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΤΟΥ NETFLIX

17
00:02:08,753 --> 00:02:10,171
Ο Μάλκολμ κι ο Μοχάμεντ.

18
00:02:10,964 --> 00:02:12,423
Ήταν πολύ δεμένοι.

19
00:02:14,926 --> 00:02:16,386
Σαν αδέρφια.

20
00:02:19,305 --> 00:02:21,057
Και εγώ το έζησα.

21
00:02:25,145 --> 00:02:27,147
Του άρεσε να είναι με τον Μάλκολμ;

22
00:02:27,230 --> 00:02:28,982
Το λάτρευε! Κι εγώ το ίδιο!

23
00:02:29,065 --> 00:02:31,067
ΡΑΧΜΑΝ ΑΛΙ
ΑΔΕΡΦΟΣ ΤΟΥ ΜΟΧΑΜΕΝΤ ΑΛΙ

24
00:02:31,151 --> 00:02:32,777
Είχε ένα αέρα, απέπνεε

25
00:02:33,653 --> 00:02:34,821
κάτι θεϊκό.

26
00:02:36,906 --> 00:02:40,160
Ο ηλεκτρισμός
που εξέπεμπε το σώμα του ήταν ιερός.

27
00:02:41,953 --> 00:02:44,038
Δεν έχουν υπάρξει πολλοί σαν αυτόν.

28
00:02:46,416 --> 00:02:48,626
Γιατί σταμάτησαν να είναι φίλοι;

29
00:02:50,128 --> 00:02:51,004
Να…

30
00:02:53,089 --> 00:02:58,678
"Το πεπρωμένο μπορεί να ωθήσει
τον καλύτερό σου φίλο να σε βλάψει

31
00:02:58,761 --> 00:03:01,389
και τον μεγαλύτερο εχθρό σου
να σε ωφελήσει".

32
00:03:02,432 --> 00:03:03,391
Σωστά;

33
00:03:03,474 --> 00:03:05,643
Ο Ιούδας πρόδωσε τον Χριστό.

34
00:03:06,227 --> 00:03:08,688
Ο Μάλκολμ Χ πρόδωσε τον Ελάιτζα Μοχάμεντ.

35
00:03:09,856 --> 00:03:14,444
"Το πεπρωμένο μπορεί να ωθήσει
τον καλύτερό σου φίλο να σε βλάψει

36
00:03:14,944 --> 00:03:17,572
και τον μεγαλύτερο εχθρό σου
να σε ωφελήσει".

37
00:03:26,664 --> 00:03:29,709
Είναι καιρός να αντισταθούμε μόνοι μας.

38
00:03:31,044 --> 00:03:33,963
Είναι καιρός να ανοίξουμε
τα μάτια μας μόνοι μας.

39
00:03:34,631 --> 00:03:37,926
Είναι καιρός να αγωνιστούμε μόνοι μας.

40
00:03:42,555 --> 00:03:43,973
Δεν σε αγαπάνε.

41
00:03:46,559 --> 00:03:49,646
Αυτό βιώνει ο μαύρος
σε έναν κόσμο λευκού φυλετισμού.

42
00:03:50,480 --> 00:03:52,565
Η ΑΜΕΡΙΚΗ ΚΑΤΑΡΡΕΕΙ!

43
00:03:52,649 --> 00:03:56,152
Δεν εισπράττεις ούτε αγάπη,
ούτε προσοχή, ούτε φροντίδα.

44
00:03:56,236 --> 00:03:59,614
Θεωρείσαι λιγότερο όμορφος
ή ηθικός ή έξυπνος και σου λένε…

45
00:03:59,697 --> 00:04:01,616
ΚΟΡΝΕΛ ΓΟΥΕΣΤ
ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΟΥ ΧΑΡΒΑΡΝΤ

46
00:04:01,699 --> 00:04:03,368
να φοβάσαι πάντα.

47
00:04:04,661 --> 00:04:07,080
Ο Μάλκολμ Χ κι ο Μοχάμεντ Άλι

48
00:04:08,206 --> 00:04:09,499
είπαν "Αποκλείεται".

49
00:04:12,126 --> 00:04:14,963
Ο Μάλκολμ Χ κι ο Μοχάμεντ Άλι

50
00:04:15,964 --> 00:04:21,010
ήταν οι δύο πιο ελεύθεροι μαύροι
του 20ού αιώνα.

51
00:04:22,095 --> 00:04:24,555
Από την άλλη, όμως,

52
00:04:25,056 --> 00:04:26,391
κουβαλάνε έναν σταυρό.

53
00:04:28,101 --> 00:04:31,479
Είναι τεράστιο το τίμημα
να είσαι ελεύθερος και να αγαπάς.

54
00:04:37,777 --> 00:04:38,903
Είμαι 22 ετών!

55
00:04:38,987 --> 00:04:40,405
Είμαι ο κορυφαίος!

56
00:04:40,488 --> 00:04:42,407
-Είμαι ο βασιλιάς του κόσμου!
-Στάσου.

57
00:04:42,490 --> 00:04:44,158
-Είμαι όμορφος.
-Όχι τόσο.

58
00:04:44,242 --> 00:04:45,493
Είμαι φοβερός!

59
00:04:45,576 --> 00:04:49,038
Συγκλόνισα τον κόσμο!

60
00:04:53,376 --> 00:04:57,297
Ήταν σπάνιο να θεωρεί ένας μαύρος
τον εαυτό του "όμορφο".

61
00:04:57,380 --> 00:04:59,674
ΤΟΝΤ ΜΠΟΪΝΤ
ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ

62
00:05:00,258 --> 00:05:03,845
Ένας πρωταθλητής είναι όμορφος σαν εμένα.
Είμαι ο βασιλιάς του ρινγκ!

63
00:05:04,512 --> 00:05:07,056
Οι αθλητές υποτίθεται
ότι ήταν μετριόφρονες.

64
00:05:07,807 --> 00:05:10,268
Ώσπου εμφανίστηκε o φαφλατάς του Λούιβιλ.

65
00:05:10,768 --> 00:05:11,728
ΜΕΡΙΑΜ ΑΛΙ, ΚΟΡΗ

66
00:05:11,811 --> 00:05:15,315
Πείσμα, αξιοπρέπεια, περηφάνια.
"Και τι έγινε αν δεν σας αρέσω;"

67
00:05:15,398 --> 00:05:18,484
-Πώς φέρομαι; Σαν κακός άνθρωπος;
-Δεν ξέρω, Κάσιους.

68
00:05:18,568 --> 00:05:20,320
Όπως λες, είσαι κορυφαίος.

69
00:05:20,403 --> 00:05:25,533
Πολλοί άνθρωποι, ακόμα και πολλοί μαύροι,
ένιωθαν άβολα, τον έλεγαν φαφλατά.

70
00:05:25,616 --> 00:05:28,202
Δεν είμαι υποχρεωμένος
να είμαι ό,τι θες εσύ.

71
00:05:28,286 --> 00:05:29,829
Ήταν μεταβατική περίοδος.

72
00:05:29,912 --> 00:05:34,083
Ο Άλι βρισκόταν στην αιχμή του δόρατος,
όπως κι ο Μάλκολμ.

73
00:05:34,584 --> 00:05:38,212
Είμαι ελεύθερος να είμαι ό,τι θέλω
και να σκέφτομαι ό,τι θέλω.

74
00:05:39,756 --> 00:05:44,594
Αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο
αντιλαμβανόταν ο κόσμος τον μαύρο.

75
00:05:48,222 --> 00:05:51,684
Πώς είναι δυνατόν τόσο λίγοι λευκοί

76
00:05:53,061 --> 00:05:55,646
να προστάζουν τόσους πολλούς μαύρους;

77
00:05:57,190 --> 00:06:01,152
Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ,
από του οποίου τη σχολή σκέψης βγήκα,

78
00:06:01,235 --> 00:06:03,738
απευθυνόταν σε αυτό που έπρεπε να γίνουμε.

79
00:06:03,821 --> 00:06:07,742
Ο Μάλκολμ απευθυνόταν σε αυτό που ήμασταν
και στους υπαίτιους.

80
00:06:09,994 --> 00:06:12,789
Οι ημεδαποί μαύροι
Αμερικανοί μουσουλμάνοι είναι

81
00:06:13,664 --> 00:06:16,042
η πιο ισχυρή ομάδα μαύρου φυλετισμού.

82
00:06:16,125 --> 00:06:19,754
Ο Μάικ Γουάλας γύρισε
ένα τηλεοπτικό ντοκιμαντέρ για το Έθνος.

83
00:06:19,837 --> 00:06:22,298
Λεγόταν The Hate That Hate Produced.

84
00:06:22,382 --> 00:06:26,302
Οι μουσουλμάνοι συγκεντρώνονται
τέσσερις ή πέντε φορές ετησίως,

85
00:06:26,386 --> 00:06:31,224
για να ακούσουν τον Ελάιτζα Μοχάμεντ,
ιδρυτή και πνευματικό ηγέτη.

86
00:06:32,016 --> 00:06:35,061
Η χριστιανική θρησκεία σάς απογοήτευσε.

87
00:06:35,144 --> 00:06:39,440
ΕΛΑΪΤΖΑ ΜΟΧΑΜΕΝΤ
ΗΓΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΘΝΟΥΣ ΤΟΥ ΙΣΛΑΜ 1934 - 1975

88
00:06:42,068 --> 00:06:46,531
Το ενδιαφέρον κεντρίζει ο Μάλκολμ Χ,
ο ιερέας της Νέας Υόρκης.

89
00:06:46,614 --> 00:06:50,827
Ο μαύρος έχει θεϊκή φύση.

90
00:06:51,327 --> 00:06:54,414
Αυτό σημαίνει ότι
ο λευκός είναι κακός εκ φύσεως;

91
00:06:54,997 --> 00:06:57,625
Δεν έχει θεϊκή φύση.

92
00:06:58,793 --> 00:07:01,879
Αυτή η κριτική κατά των λευκών
ήταν κάτι πολύ δυνατό,

93
00:07:01,963 --> 00:07:06,300
γιατί έως τότε
κάτι τέτοιο το έλεγες ιδιαιτέρως.

94
00:07:06,384 --> 00:07:10,304
Δεν μπορούσες να αποκαλέσεις διαβόλους
τους λευκούς, ιδίως φωναχτά.

95
00:07:11,222 --> 00:07:12,849
Εκ φύσεως είναι κακός.

96
00:07:14,684 --> 00:07:17,770
Ένας αξιόλογος άνθρωπος,
που κατά ομολογία του

97
00:07:17,854 --> 00:07:20,606
υπήρξε κάποτε μαστροπός
και έμπορος ναρκωτικών.

98
00:07:20,690 --> 00:07:23,651
Τώρα, όμως, έχει αλλάξει.
Ούτε καπνίζει ούτε πίνει.

99
00:07:24,527 --> 00:07:27,947
Η ζωή του άλλαξε,
όταν το μουσουλμανικό δόγμα τού έμαθε

100
00:07:28,030 --> 00:07:30,032
να μην ντρέπεται που είναι μαύρος.

101
00:07:30,741 --> 00:07:33,911
Υπήρχαν αυτά που λέμε πρότυπα.

102
00:07:34,579 --> 00:07:37,290
Ο πατέρας του ήταν ισχυρό πρότυπο.
Και η μητέρα του.

103
00:07:37,373 --> 00:07:38,374
ΧΕΡΜΠ ΜΠΟΪΝΤ

104
00:07:39,417 --> 00:07:41,961
Ο πατέρας του ο Ερλ
και η μητέρα του η Λουίζ

105
00:07:42,503 --> 00:07:45,506
ήταν οπαδοί του κινήματος Μάρκους Γκάρβεϊ.

106
00:07:46,883 --> 00:07:48,593
ΜΑΡΚΟΥΣ ΓΚΑΡΒΕΪ

107
00:07:48,676 --> 00:07:51,596
Η οργάνωση του πατέρα μου επεδίωκε

108
00:07:51,679 --> 00:07:55,641
να συνδέσει τους Αφρικανούς
της Αφρικής, της Καραϊβικής και των ΗΠΑ.

109
00:07:55,725 --> 00:07:56,767
ΤΖΟΥΛΙΟΥΣ ΓΚΑΡΒΕΪ

110
00:07:56,851 --> 00:07:59,520
ΠΟΡΕΙΑ, ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ, 1921

111
00:07:59,604 --> 00:08:03,608
Ο πατέρας μου πίστευε ότι,
αντί οι Αφρικανοί να είναι δουλοπρεπείς,

112
00:08:03,691 --> 00:08:05,568
έπρεπε να γίνουν αυτάρκεις.

113
00:08:06,944 --> 00:08:10,072
Δεν υπάρχει Μάλκολμ Χ χωρίς τον Γκάρβεϊ.

114
00:08:11,199 --> 00:08:12,658
Ο Γκάρβεϊ έλεγε

115
00:08:13,409 --> 00:08:16,913
"Ο μαύρος δεν φοβάται".

116
00:08:16,996 --> 00:08:18,498
Ο ΝΕΟΣ ΜΑΥΡΟΣ ΔΕΝ ΦΟΒΑΤΑΙ

117
00:08:20,124 --> 00:08:21,834
ΕΡΛ ΛΙΤΛ, ΠΑΤΕΡΑΣ ΤΟΥ ΜΑΛΚΟΛΜ Χ

118
00:08:21,918 --> 00:08:24,420
Η πιο ισχυρή επιρροή

119
00:08:24,504 --> 00:08:25,963
για ένα μαύρο αγόρι

120
00:08:26,047 --> 00:08:30,676
είναι να βρίσκεται δίπλα
σε έναν πατέρα με βαθιά γνώση,

121
00:08:30,760 --> 00:08:34,055
ο οποίος είχε απήχηση στο κοινό,

122
00:08:34,138 --> 00:08:36,766
ως ιερέας, ιεροκήρυκας

123
00:08:36,849 --> 00:08:39,435
και εκπρόσωπος του κινήματος Γκάρβεϊ.

124
00:08:39,936 --> 00:08:42,146
Ο πατέρας του ήταν ο ήρωάς του.

125
00:08:43,147 --> 00:08:48,486
Το πρόβλημα ήταν ότι οι λευκοί ρατσιστές
ήθελαν να σωπάσουν τον Ερλ Λιτλ.

126
00:08:49,862 --> 00:08:51,864
Ο Μάλκολμ ήταν μόλις έξι ετών,

127
00:08:51,948 --> 00:08:54,200
όταν ο πατέρας του σκοτώθηκε,

128
00:08:54,784 --> 00:08:56,077
το 1931.

129
00:08:56,160 --> 00:08:57,578
ΤΡΑΜ ΣΚΟΤΩΝΕΙ ΠΕΖΟ

130
00:08:57,662 --> 00:08:59,580
Ήταν φρικτό αυτό που του έκαναν.

131
00:09:00,706 --> 00:09:02,416
Τον χτύπησαν στο κεφάλι,

132
00:09:02,500 --> 00:09:06,879
τον έσυραν ως τις γραμμές του τραμ,

133
00:09:07,922 --> 00:09:13,094
για να τον πατήσει ο συρμός που ερχόταν.

134
00:09:16,806 --> 00:09:19,267
Τα πρώτα πέντε ή έξι χρόνια της ζωής του

135
00:09:19,850 --> 00:09:26,399
μπόρεσε να αντιληφθεί από πρώτο χέρι
το μεγαλείο της φωνής του πατέρα του.

136
00:09:27,275 --> 00:09:30,903
Με τα χρόνια
ανακαλούσε εκείνες τις στιγμές

137
00:09:31,696 --> 00:09:33,281
του κινήματος Γκάρβεϊ.

138
00:09:35,408 --> 00:09:37,451
Από την οργάνωση βγήκαν

139
00:09:37,535 --> 00:09:41,664
άνθρωποι όπως ο Ελάιτζα Μοχάμεντ,
που μετά ίδρυσε το Έθνος του Ισλάμ.

140
00:09:43,124 --> 00:09:45,835
Ο Ελάιτζα Μοχάμεντ πήρε όσα είχε μάθει,

141
00:09:45,918 --> 00:09:48,713
την έννοια της οικονομικής βάσης,

142
00:09:48,796 --> 00:09:52,633
της πειθαρχίας
και της στρατιωτικής ενδυμασίας,

143
00:09:52,717 --> 00:09:57,096
και τα τοποθέτησε στο θρησκευτικό πλαίσιο
του μαύρου μουσουλμάνου.

144
00:10:01,601 --> 00:10:02,768
ΧΑΡΛΕΜ, ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ

145
00:10:02,852 --> 00:10:06,856
Λίγο πριν τα 21, ο Μάλκολμ Χ παράτησε
το σχολείο και πήγε στο Χάρλεμ.

146
00:10:09,025 --> 00:10:11,944
Δούλεψε σε στοιχηματζίδικα,
πουλούσε παράνομο ουίσκι,

147
00:10:12,028 --> 00:10:15,740
προωθούσε ιερόδουλες,
έκανε χρήση και εμπόριο ναρκωτικών.

148
00:10:17,908 --> 00:10:21,454
Στα τέλη της δεκαετίας του '40,
διέπραξε ληστεία στη Βοστόνη,

149
00:10:21,537 --> 00:10:23,205
συνελήφθη και καταδικάστηκε.

150
00:10:23,789 --> 00:10:25,833
Εξέτισε ποινή για ληστεία

151
00:10:25,916 --> 00:10:29,170
στις κρατικές φυλακές
του Μίσιγκαν και της Μασαχουσέτης.

152
00:10:33,299 --> 00:10:37,845
Εξαρχής επέδειξε φιλοπερίεργη φύση.

153
00:10:38,846 --> 00:10:41,223
Όπως συμβαίνει συχνά,

154
00:10:41,307 --> 00:10:45,144
καταλήγεις να την εκφράζεις
μέσα από τη ζωή σε μια συμμορία.

155
00:10:45,227 --> 00:10:48,564
Προσπαθείς να κατακτήσεις,
να έχεις τον έλεγχο.

156
00:10:49,857 --> 00:10:51,651
Μέσα στους τέσσερις τοίχους

157
00:10:51,734 --> 00:10:54,153
είναι σαν φυλακισμένη τίγρη,

158
00:10:54,236 --> 00:10:55,655
απορροφά πληροφορίες,

159
00:10:55,738 --> 00:10:59,283
καλλιεργεί το πνεύμα του, διαβάζει.

160
00:10:59,367 --> 00:11:02,578
Αυτή είναι η κατήχησή του,
αυτή είναι η αρχή.

161
00:11:03,663 --> 00:11:07,208
Και μόλις αποφυλακίζεται το 1952,

162
00:11:07,291 --> 00:11:09,460
επιστρέφει στο Μίσιγκαν

163
00:11:09,543 --> 00:11:13,214
και συμμετέχει ενεργά στο Έθνος του Ισλάμ.

164
00:11:13,297 --> 00:11:16,801
Χαίρομαι και ευγνωμονώ τον Αλλάχ

165
00:11:16,884 --> 00:11:19,428
για την ενέργεια και το πνεύμα

166
00:11:20,221 --> 00:11:24,684
που εμφύσησε στον ιερέα Μάλκολμ.

167
00:11:28,729 --> 00:11:31,982
Σε τέτοιο βαθμό, που το 1954

168
00:11:33,943 --> 00:11:36,028
είναι ο εθνικός εκπρόσωπος.

169
00:11:45,162 --> 00:11:47,164
Λέγομαι Ραχμάν Άλι.

170
00:11:48,916 --> 00:11:52,920
Με καμάρι και χαρά λέω ότι είμαι
μοναδικός αδερφός του Μοχάμεντ Άλι.

171
00:11:55,131 --> 00:11:56,465
Πήγε στον παράδεισο.

172
00:11:57,925 --> 00:12:00,678
Όταν ξαναδώ τον αδερφό μου,
θα είμαστε στον παράδεισο.

173
00:12:00,761 --> 00:12:03,139
Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΕΙΝΑΙ
ΤΟ ΤΙΜΗΜΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟ

174
00:12:03,222 --> 00:12:05,558
Όταν ήμασταν παιδιά, μου έλεγε

175
00:12:05,641 --> 00:12:08,352
ότι θα γινόταν ο πιο διάσημος στον κόσμο.

176
00:12:08,936 --> 00:12:12,523
Από μικρό παιδί, από 11, 12, 13 ετών.

177
00:12:13,023 --> 00:12:15,151
Και αυτό ακριβώς έκανε.

178
00:12:18,320 --> 00:12:20,781
ΛΟΥΙΒΙΛ, ΚΕΝΤΑΚΙ

179
00:12:22,450 --> 00:12:26,829
Το ροζ σπίτι ήταν του Μοχάμεντ Άλι,
του Κάσιους Κλέι, τον φωνάζαμε Τζι Τζι.

180
00:12:26,912 --> 00:12:28,289
ΠΑΙΔΙΚΗ ΟΙΚΙΑ ΜΟΧΑΜΕΝΤ ΑΛΙ

181
00:12:28,372 --> 00:12:31,083
Πήγαμε όλοι στο ίδιο δημοτικό,
γυμνάσιο και λύκειο.

182
00:12:31,167 --> 00:12:32,168
ΜΠΟΜΠ ΚΟΟΥΛΜΑΝ

183
00:12:33,461 --> 00:12:36,046
Το Λύκειο Σέντραλ ήταν
το μόνο για μαύρους.

184
00:12:36,130 --> 00:12:39,633
Αλλά δεν είχαμε τις υποδομές
που είχαν τα σχολεία των λευκών.

185
00:12:39,717 --> 00:12:44,180
Στίβο και γήπεδο φούτμπολ έφτιαξαν
μόνο όταν το σχολείο έγινε μικτό.

186
00:12:45,139 --> 00:12:48,100
Ο Κάσιους Κλέι ο πρεσβύτερος
ήταν νότιος βαπτιστής.

187
00:12:48,184 --> 00:12:51,645
Όπως και ο Κάσιους Κλέι ο νεότερος.
Πήγαιναν εκκλησία.

188
00:12:51,729 --> 00:12:52,855
ΤΖΙΝ ΚΙΛΡΟΪ, ΜΑΝΑΤΖΕΡ

189
00:12:52,938 --> 00:12:55,775
Μια φορά στο Λούιβιλ
πέρασε έξω από μια εκκλησία.

190
00:12:56,525 --> 00:12:59,904
Έψελναν τους ίδιους ύμνους
που έλεγαν στη δική του εκκλησία.

191
00:12:59,987 --> 00:13:02,031
"Ο Χριστός είναι ο φίλος μας".

192
00:13:04,366 --> 00:13:08,120
Βγήκε ο ιερέας και του είπε
"Μικρέ, φύγε από εδώ".

193
00:13:08,996 --> 00:13:10,456
Είπε "Κάτι δεν κολλάει.

194
00:13:12,875 --> 00:13:15,127
Ψέλνουν τους ίδιους ύμνους.

195
00:13:15,711 --> 00:13:17,963
Αλλά με διώχνουν επειδή είμαι μαύρος;"

196
00:13:21,467 --> 00:13:25,763
Ο διαχωρισμός ήταν εξοργιστικός.
Υπήρχε χώρος μαύρων στη στάση λεωφορείου.

197
00:13:26,305 --> 00:13:29,308
Στα καταστήματα
δεν μπορούσες να δοκιμάσεις ρούχα.

198
00:13:29,391 --> 00:13:34,063
Παίρνουν τα λεφτά σου, αλλά θα αγοράσεις
κοστούμι ελπίζοντας ότι σου κάνει.

199
00:13:38,859 --> 00:13:41,695
Ο Κάσιους Κλέι γεννήθηκε το 1942.

200
00:13:43,572 --> 00:13:47,034
Ο Έμετ Τιλ γεννήθηκε το 1941.

201
00:13:48,619 --> 00:13:52,665
Στο Μόνι του Μισισιπή,
μια υπόθεση που συντάραξε όλη τη χώρα.

202
00:13:52,748 --> 00:13:54,834
ΜΙΣΙΣΙΠΗΣ, 1955

203
00:13:54,917 --> 00:13:57,253
Η υπόθεση του Έμετ Τιλ

204
00:13:58,128 --> 00:14:00,548
σημάδεψε…

205
00:14:00,631 --> 00:14:02,132
ΚΑΣΙΟΥΣ ΚΛΕΪ, 13 ΕΤΩΝ

206
00:14:02,216 --> 00:14:04,593
τον άνθρωπο που θα γινόταν Μοχάμεντ Άλι.

207
00:14:05,511 --> 00:14:07,054
Ο Έμετ Τιλ, 14 ετών,

208
00:14:07,137 --> 00:14:08,764
απήχθη και δολοφονήθηκε

209
00:14:08,848 --> 00:14:12,852
επειδή φέρεται να σφύριξε προς τη σύζυγο
του κατηγορούμενου Ρόι Μπράιντ.

210
00:14:12,935 --> 00:14:17,022
Οι ένορκοι αθώωσαν τον Μπράιντ
και τον θετό αδερφό του, Τζ. Γ. Μάιλαμ.

211
00:14:23,195 --> 00:14:27,324
Είδε το παραμορφωμένο πρόσωπο
του Έμετ Τιλ στο περιοδικό Jet.

212
00:14:28,075 --> 00:14:29,410
ΤΖΟΝΙ ΣΜΙΘ, ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

213
00:14:29,493 --> 00:14:33,205
Ξέρει από τον πατέρα του
τα φρικτά λιντσαρίσματα που συνεχίζονται.

214
00:14:34,456 --> 00:14:37,668
Ο πατέρας μου ήταν
ευαίσθητος ως προς την καταπίεση.

215
00:14:38,586 --> 00:14:42,548
Και ο πατέρας του του έμαθε,
όπως κάνουν σήμερα οι μαύροι,

216
00:14:42,631 --> 00:14:43,716
πώς να επιβιώνει.

217
00:14:44,884 --> 00:14:46,594
Και η γιαγιά μου έλεγε

218
00:14:46,677 --> 00:14:48,846
"Αυτό ενοχλούσε τον πατέρα σου".

219
00:14:48,929 --> 00:14:51,056
Ήθελε να γίνει σπουδαίος,

220
00:14:51,849 --> 00:14:54,184
αλλά αυτό για ένα παιδί είναι σκοτάδι.

221
00:15:04,945 --> 00:15:07,364
ΧΑΡΛΕΜ, ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ

222
00:15:11,619 --> 00:15:15,164
Γνώρισα τον Μάλκολμ
στο εστιατόριο-τέμενος No 7.

223
00:15:15,873 --> 00:15:18,959
Όταν μπήκε μέσα ο Μάλκολμ,
ήταν ένας γίγαντας.

224
00:15:19,043 --> 00:15:20,419
ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ ΣΑΜΠΑΖ-ΑΛΛΑΧ

225
00:15:21,045 --> 00:15:22,171
Του έσφιξα το χέρι.

226
00:15:23,505 --> 00:15:26,425
Είχε μια δύναμη στο χέρι,
λες κι ήταν Θεός.

227
00:15:27,468 --> 00:15:29,720
Γνώρισα τον Μάλκολμ αυτοπροσώπως

228
00:15:30,220 --> 00:15:32,932
γύρω στο 1959 με 1960.

229
00:15:33,515 --> 00:15:36,602
Διέσχισε τον διάδρομο
σφίγγοντας το χέρι όλων.

230
00:15:36,685 --> 00:15:40,022
Ο ξάδερφός μου είπε
"Πήγαινε να του κάνεις μια ερώτηση".

231
00:15:40,105 --> 00:15:42,775
Αλλά εγώ ήμουν τρομοκρατημένος.

232
00:15:44,151 --> 00:15:47,112
Τις Κυριακές, στο τέμενος No 7,

233
00:15:47,196 --> 00:15:48,447
ο Μάλκολμ κήρυττε

234
00:15:49,698 --> 00:15:54,411
δύο, τρεις, τέσσερις,
μπορεί και πέντε ώρες αδιάκοπα.

235
00:15:54,912 --> 00:15:58,165
-Αυτός που μας απήγαγε και μας έφερε εδώ.
-Ναι.

236
00:15:58,248 --> 00:16:00,626
-Που μας έκανε σκλάβους.
-Ναι.

237
00:16:00,709 --> 00:16:03,003
-Που μας κρέμαγε στα δέντρα.
-Έτσι.

238
00:16:03,087 --> 00:16:06,215
-Δεν χρειάζεται να σας πω ποιος είναι.
-Έτσι.

239
00:16:06,715 --> 00:16:10,386
Δεν είχα ακούσει κανέναν να μιλάει
για επιθέσεις στον νου

240
00:16:10,469 --> 00:16:12,471
με τη διαύγεια που το έκανε αυτός.

241
00:16:13,472 --> 00:16:14,807
Οι ταινίες,

242
00:16:14,890 --> 00:16:16,475
τα σχολικά βιβλία…

243
00:16:16,558 --> 00:16:18,268
ΠΙΤΕΡ ΜΠΕΪΛΙ, ΙΔΡΥΤΙΚΟ ΜΕΛΟΣ OAAU

244
00:16:18,352 --> 00:16:20,062
οι τηλεοπτικές εκπομπές.

245
00:16:20,145 --> 00:16:25,275
Όλα αυτά αποτελούσαν
συνεχόμενες ψυχολογικές επιθέσεις.

246
00:16:25,776 --> 00:16:29,613
Μας αποκαλεί "Μικρέ".
Όσο μεγάλος κι αν είσαι, σε λέει μικρό.

247
00:16:29,697 --> 00:16:32,908
Ο Μάλκολμ σε έκανε να πιστεύεις
ότι δεν θα πέθαινες.

248
00:16:32,992 --> 00:16:36,954
Κι όταν είσαι νέος
και ακούς αυτό το κήρυγμα,

249
00:16:37,538 --> 00:16:38,539
αυτό χρειάζεσαι.

250
00:16:41,709 --> 00:16:45,587
Η Ρώμη υποδέχεται
τους 17ους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες.

251
00:16:49,008 --> 00:16:53,345
Το 1960 ο Κάσιους Κλέι είναι 18 χρόνων.

252
00:16:53,429 --> 00:16:55,639
Είναι νέος, εντυπωσιακός,

253
00:16:55,723 --> 00:16:57,891
πηγαίνει στους Ολυμπιακούς της Ρώμης.

254
00:16:57,975 --> 00:17:00,060
Νικητής ο Κάσιους Κλέι για τις ΗΠΑ.

255
00:17:00,811 --> 00:17:04,189
Από τότε είχε αυτό το εκπληκτικό χάρισμα.

256
00:17:04,273 --> 00:17:05,232
ΡΑΝΤΙ ΡΟΜΠΕΡΤΣ

257
00:17:06,233 --> 00:17:09,820
Έγινε ο δήμαρχος του Ολυμπιακού Χωριού.

258
00:17:12,197 --> 00:17:15,743
Όταν τον πρωτοείδα,
καθόταν στα σκαλιά στο Ολυμπιακό Χωριό.

259
00:17:15,826 --> 00:17:16,827
ΤΖΕΡΙ ΑΪΖΕΝΜΠΕΡΓΚ

260
00:17:18,412 --> 00:17:19,371
Και παραληρεί.

261
00:17:19,455 --> 00:17:21,457
Σηκώνει ψηλά το μετάλλιο.

262
00:17:21,540 --> 00:17:25,210
"Κοιτάξτε με. Θα γίνω παγκόσμιος
πρωταθλητής βαρέων βαρών".

263
00:17:25,294 --> 00:17:27,463
Δεν καταλαβαίνουν λέξη.

264
00:17:27,546 --> 00:17:29,173
Και παρατηρώ κάτι.

265
00:17:29,840 --> 00:17:34,970
Κάθε φορά που υπήρχε μια αθλήτρια,
σταματούσαν, γυρνούσαν και τον κοιτούσαν.

266
00:17:35,679 --> 00:17:37,890
Και σκέφτηκα "Αυτός κάτι θα καταφέρει.

267
00:17:37,973 --> 00:17:40,392
Δεν ξέρω τι, αλλά θα πάει ψηλά".

268
00:17:40,476 --> 00:17:42,770
Πώς απέκτησες αυτό το ρωμαϊκό όνομα;

269
00:17:42,853 --> 00:17:45,939
Λέγομαι Κάσιους Μαρσέλους Κλέι ο 6ος.

270
00:17:46,023 --> 00:17:51,153
Ο προ-προπάππους μου, σκλάβος στο Κεντάκι,
πήρε το όνομα κάποιου σημαντικού ντόπιου.

271
00:17:51,737 --> 00:17:55,616
Από πού ήταν αυτός ή πώς προέκυψε
δεν ξέρω να σας πω.

272
00:17:55,699 --> 00:17:58,368
Από τότε που έκανα όνομα στην πυγμαχία,

273
00:17:58,452 --> 00:18:02,081
με ρωτάνε από πού είμαι
και από πού προκύπτει το όνομά μου,

274
00:18:02,164 --> 00:18:03,499
αλλά δεν το έχω ψάξει.

275
00:18:09,296 --> 00:18:12,841
Ήταν απίστευτα περήφανος
που εκπροσωπούσε την Αμερική.

276
00:18:12,925 --> 00:18:14,301
Ήταν τεράστια τιμή.

277
00:18:17,096 --> 00:18:19,264
Και στη Ρώμη παρατήρησε

278
00:18:20,724 --> 00:18:22,976
ότι δεν υπήρχαν πινακίδες διαχωρισμού.

279
00:18:26,980 --> 00:18:30,901
Απολαμβάνει μια ελευθερία κίνησης
που δεν έχει είχε βιώσει ως τότε.

280
00:18:32,820 --> 00:18:34,655
Δεν είναι σαν το Λούιβιλ.

281
00:18:34,738 --> 00:18:38,158
ΔΕΙΤΕ ΚΑΙ ΑΚΟΥΣΤΕ
ΤΟΝ ΕΛΑΪΤΖΑ ΜΟΧΑΜΕΝΤ

282
00:18:39,159 --> 00:18:41,161
Εκπροσωπώ,

283
00:18:42,412 --> 00:18:43,831
όχι ως μαριονέτα…

284
00:18:44,373 --> 00:18:45,374
Μάλιστα!

285
00:18:45,457 --> 00:18:48,752
Εκπροσωπώ τον Θεό.

286
00:18:48,836 --> 00:18:50,003
Μάλιστα!

287
00:18:50,087 --> 00:18:51,797
Σωστά!

288
00:18:57,010 --> 00:18:59,805
Εις το άγιο όνομα του παντοδύναμου Αλλάχ,

289
00:19:01,682 --> 00:19:03,976
του ενός και αληθινού Θεού,

290
00:19:05,811 --> 00:19:10,399
τον ευχαριστούμε για τον θεϊκό
και μοναδικό αγγελιοφόρο του,

291
00:19:10,482 --> 00:19:12,484
τον σεβασμιότατο Ελάιτζα Μοχάμεντ.

292
00:19:13,527 --> 00:19:15,904
Πότε είστε ασφαλείς ανάμεσα σε λευκούς;

293
00:19:16,572 --> 00:19:17,614
Πείτε μου.

294
00:19:19,074 --> 00:19:20,826
Το πρόγραμμα του αγγελιοφόρου

295
00:19:20,909 --> 00:19:25,581
είναι μια πειθαρχία που όλοι χρειαζόμαστε
και δεν είχαμε ποτέ.

296
00:19:27,082 --> 00:19:30,878
Απαγορεύονται το αλκοόλ,
τα ναρκωτικά, το κάπνισμα,

297
00:19:31,712 --> 00:19:32,546
το χοιρινό.

298
00:19:35,007 --> 00:19:37,759
Όλα τακτοποιημένα, καθαρά, οργανωμένα.

299
00:19:39,136 --> 00:19:42,097
Είμαι ο Μελχισεδέκ Σαμπάζ-Αλλάχ,

300
00:19:42,181 --> 00:19:45,893
ο οικουμενικός αρχιερέας
του Έθνους του Ισλάμ

301
00:19:45,976 --> 00:19:48,020
επί Γης και σύμπαντος.

302
00:19:49,104 --> 00:19:51,023
Είμαι 84 ετών.

303
00:19:51,106 --> 00:19:55,319
Ένας φιλήσυχος άνθρωπος, με πιάνεις;
Αλλά χαλαρά σε αφήνω στον τόπο.

304
00:19:57,321 --> 00:19:58,864
Γιατί έτσι εκπαιδευτήκαμε.

305
00:20:00,032 --> 00:20:03,368
Φιλειρηνικοί, ευγενικοί, ποτέ επιθετικοί,

306
00:20:03,994 --> 00:20:04,995
αλλά θανατηφόροι.

307
00:20:06,705 --> 00:20:10,626
Ο αδερφός που θεωρείς
ταπεινό, πράο και ανασφαλή,

308
00:20:11,210 --> 00:20:16,215
αυτός ο αδερφός είναι ψυχρότατος
όσον αφορά τις διδαχές.

309
00:20:18,717 --> 00:20:22,012
Λέτε ότι μισούμε τους λευκούς.
Εμείς δεν μισούμε κανέναν.

310
00:20:22,638 --> 00:20:24,514
Αγαπάμε τους δικούς μας τόσο,

311
00:20:24,598 --> 00:20:29,144
που νομίζουν ότι μισούμε
όσους διαπράττουν αδικίες εναντίον τους.

312
00:20:35,859 --> 00:20:38,779
Ακούτε τον WHAS, στο Λούιβιλ του Κεντάκι.

313
00:20:38,862 --> 00:20:40,989
Καλεσμένος μας απόψε ο Κάσιους Κλέι,

314
00:20:41,073 --> 00:20:43,617
τέταρτος στην παγκόσμια
κατάταξη βαρέων βαρών.

315
00:20:43,700 --> 00:20:48,413
Πιστεύεις ότι είσαι τόσο καλός πυγμάχος,
όσο ήταν ο Τζο Λούις;

316
00:20:48,497 --> 00:20:50,749
Δεν είμαι τόσο καλός, είμαι καλύτερος.

317
00:20:50,832 --> 00:20:53,543
Έχω καλύτερη τεχνική, είμαι πιο γρήγορος

318
00:20:53,627 --> 00:20:55,170
και μιλάω περισσότερο.

319
00:20:56,463 --> 00:21:00,384
Ποιος κέρδισε το χρυσό στη Ρώμη;
Είναι ήρωας.

320
00:21:00,467 --> 00:21:01,551
ΧΡΥΣΟΣ ΚΑΣΙΟΥΣ ΚΛΕΪ

321
00:21:02,886 --> 00:21:06,098
Όταν, όμως, γυρίζει στο Λούιβιλ,
δεν έχει αλλάξει τίποτα.

322
00:21:07,975 --> 00:21:11,103
Μόλις γύρισα από τη Ρώμη.
Θέλω να γίνω επαγγελματίας.

323
00:21:11,186 --> 00:21:15,941
Το σύνηθες ήταν οι μαύροι αθλητές
να έχουν σεβασμό στα πολιτικά δικαιώματα.

324
00:21:16,024 --> 00:21:17,818
Εμφανίζονταν, αλλά δεν είχαν φωνή.

325
00:21:37,087 --> 00:21:41,258
Είναι χρυσός ολυμπιονίκης,
στην Ευρώπη δεν υπάρχει διαχωρισμός.

326
00:21:41,341 --> 00:21:45,137
Νομίζει ότι κάτι θα αλλάξει
τώρα που είναι πρωταθλητής.

327
00:21:48,515 --> 00:21:50,726
Ο Κάσιους Κλέι μπαίνει σε εστιατόριο.

328
00:21:52,602 --> 00:21:56,523
Ένας λευκός λέει
"Δεν σερβίρουμε το σινάφι σου, μικρέ".

329
00:21:57,024 --> 00:22:00,360
Ενώ φοράει το ολυμπιακό του τζάκετ
και το χρυσό μετάλλιο.

330
00:22:00,444 --> 00:22:01,486
Εξευτελίστηκε.

331
00:22:02,821 --> 00:22:05,073
Επιτόπου απορρίπτει την Αμερική.

332
00:22:06,074 --> 00:22:07,743
Βγάζει το μετάλλιο

333
00:22:07,826 --> 00:22:09,619
και το πετάει στο ποτάμι.

334
00:22:17,377 --> 00:22:18,795
Ήρθε η απογοήτευση.

335
00:22:18,879 --> 00:22:23,008
"Είμαι πρωταθλητής της Αμερικής,
αλλά ζω μες στον φυλετικό διαχωρισμό".

336
00:22:24,885 --> 00:22:26,178
Τον τσάκισε.

337
00:22:26,261 --> 00:22:28,388
Αφυπνιστήκαμε όλοι, εδώ που τα λέμε.

338
00:22:31,058 --> 00:22:35,479
Είμαι δικηγόρος του Louisville Sponsoring,
στον οποίο ανήκει ο Κάσιους Κλέι,

339
00:22:35,562 --> 00:22:38,482
δουλειά μου είναι
η συνεργασία ομίλου και Κλέι.

340
00:22:39,274 --> 00:22:45,280
Και τώρα κεντρίζει το ενδιαφέρον
συγκεκριμένων λευκών του Λούιβιλ,

341
00:22:45,364 --> 00:22:47,699
που τον βλέπουν ως προϊόν,

342
00:22:47,783 --> 00:22:50,077
ως κάτι που μπορούν να εμπορευτούν.

343
00:22:50,160 --> 00:22:52,287
Λέγομαι Γ. Λ. Μπράουν,

344
00:22:52,371 --> 00:22:55,415
διευθύνων σύμβουλος
της Brown-Forman Distillers.

345
00:22:56,333 --> 00:23:02,255
Μια ομάδα πλούσιων επιχειρηματιών
σχημάτισε τον όμιλο Louisville Sponsoring,

346
00:23:02,339 --> 00:23:05,258
για να μανατζάρουν
την καριέρα του στην πυγμαχία.

347
00:23:05,342 --> 00:23:07,344
Τζ. Ντ. Στέτσον Κόλμαν.

348
00:23:07,427 --> 00:23:09,304
Γουόρθ Μπίνγκαμ, εκδότης…

349
00:23:09,388 --> 00:23:11,723
Και ελέγχεται…

350
00:23:11,807 --> 00:23:14,017
ΡΟΜΠΕΡΤ ΛΙΠΣΑΪΤ
ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ

351
00:23:14,101 --> 00:23:16,520
από αυτούς τους 11 πλούσιους του Λούιβιλ.

352
00:23:16,603 --> 00:23:18,939
Είμαι ένας από τους ιδρυτές του ομίλου.

353
00:23:19,564 --> 00:23:23,235
Και όταν μιλούσες μαζί τους,
σου έδιναν την εντύπωση

354
00:23:23,318 --> 00:23:26,655
ότι αναφέρονταν
σε ένα από άλογά τους του ιπποδρόμου.

355
00:23:26,738 --> 00:23:29,074
"Ήταν πολύ καλό παιδί".

356
00:23:36,206 --> 00:23:37,541
ΜΑΪΑΜΙ, ΦΛΟΡΙΝΤΑ

357
00:23:37,624 --> 00:23:39,543
Ο Κάσιους πάει στο Μαϊάμι

358
00:23:41,044 --> 00:23:45,674
για να τον προπονήσει ο Άντζελο Ντάντι,
ένας από τους κορυφαίους προπονητές.

359
00:23:50,303 --> 00:23:53,765
Και μετά γνώρισε κάποιον Αμπντούλ Ραχμάν,

360
00:23:54,349 --> 00:23:55,475
τον αρχηγό Σαμ.

361
00:23:55,559 --> 00:23:57,185
ΑΜΠΝΤΟΥΛ ΡΑΧΜΑΝ, ΑΡΧΗΓΟΣ ΣΑΜ

362
00:23:57,269 --> 00:24:00,230
Ο πατέρας μου ήταν αρχηγός
του τεμένους του Μαϊάμι.

363
00:24:00,313 --> 00:24:04,067
Το τέμενος βρισκόταν
σε αυτήν την περιοχή εκείνη την εποχή.

364
00:24:04,151 --> 00:24:07,696
Ο πατέρας μου πουλάει
την εφημερίδα Ο Λόγος του Μωάμεθ.

365
00:24:07,779 --> 00:24:11,158
Ακούει έναν τύπο στον δρόμο να φωνάζει

366
00:24:11,950 --> 00:24:13,869
"Γιατί μας βρίζουν;

367
00:24:14,870 --> 00:24:17,247
Γιατί είμαστε κουφοί, χαζοί και τυφλοί;"

368
00:24:17,330 --> 00:24:18,248
ΕΘΝΟΣ ΤΟΥ ΙΣΛΑΜ

369
00:24:18,331 --> 00:24:22,002
"Γιατί όλοι πάνε μπροστά
κι εμείς μένουμε πίσω;"

370
00:24:22,502 --> 00:24:25,797
Ο μπαμπάς μου είπε
"Εσύ αντιλαμβάνεσαι τις διδαχές".

371
00:24:26,631 --> 00:24:28,800
"Ναι, είμαι ο Κάσιους Κλέι".

372
00:24:28,884 --> 00:24:31,636
Και είχαν επιτόπου μια εκπληκτική χημεία.

373
00:24:32,888 --> 00:24:36,933
Κανείς δεν μπορεί να διανοηθεί

374
00:24:37,017 --> 00:24:39,019
ότι ο Κάσιους Κλέι έχει μυστικό.

375
00:24:39,811 --> 00:24:42,147
Ότι ζει διπλή ζωή.

376
00:24:48,528 --> 00:24:50,864
Το 1959, ο Κάσιους Κλέι
βρίσκεται στο Σικάγο

377
00:24:50,947 --> 00:24:53,492
για ερασιτεχνικό αγώνα επίδειξης.

378
00:24:54,326 --> 00:24:57,996
Έχει χρόνο και κάνει μια βόλτα.
Βλέπει μέλη του Έθνους του Ισλάμ.

379
00:24:58,079 --> 00:24:59,289
Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΟΠΛΟ

380
00:25:01,500 --> 00:25:03,710
Και κάποιος του δίνει έναν δίσκο.

381
00:25:04,419 --> 00:25:07,756
-"Ο παράδεισος του λευκού…"
-"Είναι η κόλαση του μαύρου".

382
00:25:07,839 --> 00:25:09,466
Του Λούις Χ,

383
00:25:09,549 --> 00:25:13,762
που αργότερα έγινε Λούις Φάρακαν,
ενώ είχε γίνει γνωστός ως Καλύψο Τζιν.

384
00:25:15,472 --> 00:25:19,226
ΛΟΥΙΣ ΦΑΡΑΚΑΝ
ΠΡΩΗΝ ΚΑΛΥΨΟ ΤΖΙΝ Ο ΓΟΗΣ

385
00:25:23,104 --> 00:25:28,193
Ο Κάσιους γυρίζει με τον δίσκο στο Λούιβιλ
και τον ακούει ξανά και ξανά και ξανά.

386
00:25:45,252 --> 00:25:47,963
Όταν προπονούνταν στην 5η Οδό στο Μαϊάμι,

387
00:25:48,672 --> 00:25:51,800
άρχισαν να έρχονται νέα πρόσωπα.

388
00:25:52,717 --> 00:25:57,138
Ο Σαμ Σάξον, ο αρχηγός Σαμ,
έρχεται μαζί του.

389
00:25:57,222 --> 00:25:59,975
Και ο Άντζελο Ντάντι τον θεωρεί

390
00:26:00,058 --> 00:26:02,811
παιδικό φίλο που αράζει στο γυμναστήριο.

391
00:26:02,894 --> 00:26:05,522
Αντιμετώπισα τον Χένρι Κούπερ.

392
00:26:05,605 --> 00:26:07,315
Συναντιόντουσαν κάθε μέρα,

393
00:26:08,024 --> 00:26:10,735
δίδασκε τον Κάσιους περί ισλάμ,

394
00:26:11,778 --> 00:26:13,655
του μάθαινε τις διδαχές.

395
00:26:13,738 --> 00:26:16,449
ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΥΡΩΝ

396
00:26:16,533 --> 00:26:21,246
Το Έθνος του Ισλάμ
άρχισε να προσφέρει στον Κλέι

397
00:26:21,913 --> 00:26:25,834
μια γλώσσα μαύρης αριστείας
και ανώτερων επιτευγμάτων των μαύρων.

398
00:26:25,917 --> 00:26:28,587
ΖΑΧΙΡ ΑΛΙ
ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ, ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ

399
00:26:28,670 --> 00:26:30,255
ΕΘΝΟΣ ΤΟΥ ΙΣΛΑΜ

400
00:26:30,338 --> 00:26:33,925
Ο αρχηγός Σαμ αρχίζει
να καθοδηγεί τον Κάσιους Κλέι…

401
00:26:34,634 --> 00:26:36,428
Αυτό διδάσκω.

402
00:26:36,511 --> 00:26:39,848
στα βήματα
του σεβασμιότατου Ελάιτζα Μοχάμεντ.

403
00:26:40,599 --> 00:26:42,392
Αυτοί οι μαύροι ηγέτες…

404
00:26:42,475 --> 00:26:46,271
Και του αναδυόμενου αστέρα Μάλκολμ Χ.

405
00:26:46,771 --> 00:26:50,275
Ο Κάσιους προσεγγίζει περισσότερο
το Έθνος του Ισλάμ.

406
00:26:51,318 --> 00:26:53,069
Δεν γίνεται μέλος,

407
00:26:53,695 --> 00:26:55,196
αλλά ενδιαφέρεται.

408
00:26:58,450 --> 00:27:02,579
Πιστεύεις ότι ο αδερφός σου θα γινόταν
ο κορυφαίος χωρίς την πίστη του;

409
00:27:03,204 --> 00:27:04,080
Όχι.

410
00:27:04,164 --> 00:27:07,334
Η πίστη του ισλάμ του 'δωσε αυτοπεποίθηση.

411
00:27:08,001 --> 00:27:09,836
Ο Θεός είναι καλός,

412
00:27:09,919 --> 00:27:12,839
ο Θεός είναι παντοδύναμος,
ο Θεός είναι δίκαιος.

413
00:27:12,922 --> 00:27:16,092
Ο Ελάιτζα Μοχάμεντ και ο Μάλκολμ Χ
του 'δωσαν αυτοπεποίθηση.

414
00:27:20,013 --> 00:27:25,352
Τον Ιούνιο, ο Κάσιους κι ο αδερφός του
βρίσκονταν σπίτι τους στο Λούιβιλ.

415
00:27:26,394 --> 00:27:28,355
Τους τηλεφώνησε ο αρχηγός Σαμ.

416
00:27:29,397 --> 00:27:33,193
Το Έθνος του Ισλάμ οργάνωνε
μεγάλη συγκέντρωση στο Ντιτρόιτ.

417
00:27:33,693 --> 00:27:38,698
Ο Κάσιους και ο Ρούντι έχουν ενθουσιαστεί,
δεν έχουν δει τον αγγελιοφόρο από κοντά.

418
00:27:38,782 --> 00:27:41,493
Ο αρχηγός Σαμ οδηγεί
απ' το Μαϊάμι ως το Λούιβιλ,

419
00:27:41,576 --> 00:27:44,412
παίρνει τους αδερφούς Κλέι
και πάνε στο Ντιτρόιτ.

420
00:27:45,163 --> 00:27:49,459
Πριν να πάνε στο Στάδιο Ολίμπια,
ο Σαμ τους πηγαίνει σε ένα εστιατόριο.

421
00:27:50,001 --> 00:27:54,214
Και σε αυτό το εστιατόριο
βρίσκεται ο Μάλκολμ Χ.

422
00:27:57,175 --> 00:28:00,970
Και εκεί βρίσκεται ο Μάλκολμ Χ,
κάθεται σε ένα τραπέζι.

423
00:28:01,054 --> 00:28:04,182
Πάντα καθόταν κοιτάζοντας προς την πόρτα.

424
00:28:04,265 --> 00:28:07,394
Σαν να ήταν σε καουμπόικη ταινία.

425
00:28:09,646 --> 00:28:12,065
Γύρω απ' το τραπέζι του υπάρχουν φρουροί.

426
00:28:13,108 --> 00:28:14,567
Ο Κάσιους έχει μαγευτεί.

427
00:28:18,446 --> 00:28:20,240
Κάτι που συμβαίνει σπανίως.

428
00:28:21,241 --> 00:28:24,077
"Έκανε λες κι έπρεπε να ξέρω ποιος ήταν.

429
00:28:25,245 --> 00:28:28,832
Ούτε που τον είχα ακουστά.
Ήμασταν από διαφορετικούς κόσμους".

430
00:28:28,915 --> 00:28:30,291
ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΜΑΛΚΟΛΜ Χ

431
00:28:31,042 --> 00:28:34,045
"Ο Ελάιτζα Μοχάμεντ αποθάρρυνε

432
00:28:34,129 --> 00:28:37,924
όλους εμάς τους μουσουλμάνους
από οποιαδήποτε μορφή αθλητισμού".

433
00:28:39,008 --> 00:28:39,968
Περίεργο.

434
00:28:40,802 --> 00:28:42,887
Ο πατέρας μου δεν ήξερε ποιος ήταν,

435
00:28:42,971 --> 00:28:47,434
αλλά δεν το έδειξε, ακολούθησε
αυτήν την αίσθηση του σπουδαίου.

436
00:28:48,059 --> 00:28:50,770
"Αν θεωρεί τον εαυτό του διάσημο,

437
00:28:51,354 --> 00:28:52,814
δεν θα διαφωνήσω".

438
00:28:52,897 --> 00:28:54,733
"Φυσικά σε ξέρω, είσαι τρανός!"

439
00:28:58,611 --> 00:29:00,155
Ο Μάλκολμ Χ ήταν ιδιοφυΐα.

440
00:29:01,740 --> 00:29:05,368
Κατήγγειλε την κακομεταχείριση
των μαύρων στην Αμερική.

441
00:29:06,161 --> 00:29:07,746
Δεν ήταν μίσος, ήταν αλήθεια.

442
00:29:07,829 --> 00:29:09,748
Ο ΜΟΝΟΣ ΘΕΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΑΛΛΑΧ

443
00:29:09,831 --> 00:29:12,834
Ο Ρούντι και ο Κάσιους
πάνε στο Στάδιο Ολίμπια.

444
00:29:13,710 --> 00:29:15,044
Και τι βλέπουν;

445
00:29:17,255 --> 00:29:19,883
Βλέπουν έναν στρατό από μαύρους.

446
00:29:19,966 --> 00:29:21,217
Περήφανους μαύρους,

447
00:29:21,301 --> 00:29:24,053
ντυμένους με μαύρες στολές, παπιγιόν.

448
00:29:24,137 --> 00:29:27,056
Και επικρατούν τάξη και πειθαρχία.

449
00:29:27,140 --> 00:29:30,935
Πριν από τους λευκούς,
είχαμε μεγάλους πολιτισμούς,

450
00:29:31,019 --> 00:29:35,398
εξίσου ισχυρούς
με αυτούς που έφτιαξε ο λευκός στη Γη.

451
00:29:35,982 --> 00:29:40,320
Το μήνυμα που ακούει ο Κάσιους
εκείνη την ημέρα είναι απόσχιση ή θάνατος.

452
00:29:41,237 --> 00:29:43,573
Απόσχιση ή θάνατος.

453
00:29:44,491 --> 00:29:48,369
Δεν θέλουμε ενσωμάτωση. Θέλουμε απόσχιση.

454
00:29:50,246 --> 00:29:54,209
Δεν θέλουμε τίποτε άλλο,
παρά μόνο την ελευθερία

455
00:29:55,001 --> 00:29:58,254
να κατέχουμε ένα κομμάτι γης
που θα είναι δικό μας.

456
00:30:01,216 --> 00:30:04,344
Η παρουσίαση του λευκού ως διαβόλου

457
00:30:04,427 --> 00:30:06,679
είχε μεγάλη απήχηση

458
00:30:06,763 --> 00:30:11,309
στους ανθρώπους που είχαν ζήσει
τα πάνδεινα στα χέρια των λευκών.

459
00:30:11,392 --> 00:30:15,688
Και σε τι χρησιμεύει ο χριστιανισμός
σε εσάς και σε εμένα,

460
00:30:16,481 --> 00:30:18,733
αν η θρησκεία αυτή

461
00:30:19,692 --> 00:30:23,321
δεν μας υπερασπίζεται
απέναντι στα λιντσαρίσματα;

462
00:30:23,404 --> 00:30:24,239
Έτσι!

463
00:30:25,907 --> 00:30:28,159
Λένε ότι είναι πιστοί του Χριστού.

464
00:30:28,868 --> 00:30:30,703
Πιστοί του διαβόλου είναι.

465
00:30:39,629 --> 00:30:42,382
"Πού και πού μάθαινα ότι ο Κάσιους

466
00:30:42,465 --> 00:30:46,386
εμφανιζόταν σε τεμένη
και σε εστιατόρια σε διάφορες πόλεις".

467
00:30:46,469 --> 00:30:48,096
ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΜΑΛΚΟΛΜ Χ

468
00:30:48,179 --> 00:30:52,392
"Κι αν τύχαινε να έχω ομιλία κάπου κοντά

469
00:30:52,475 --> 00:30:56,020
από εκεί που ήταν ο Κάσιους, θα ερχόταν".

470
00:31:09,617 --> 00:31:11,870
Τον Μάρτιο του 1963,

471
00:31:13,413 --> 00:31:17,417
ο Κάσιους βρίσκεται στη Νέα Υόρκη
για τον αγώνα με τον Νταγκ Τζόουνς.

472
00:31:17,500 --> 00:31:18,877
ΚΑΣΙΟΥΣ ΚΛΕΪ - ΝΤΑΓΚ ΤΖΟΟΥΝΣ

473
00:31:19,460 --> 00:31:20,461
Ποιος είναι εκεί;

474
00:31:22,005 --> 00:31:26,301
Ο Μάλκολμ ενδιαφέρεται συγκεκριμένα
για αυτόν τον νεαρό βαρέων βαρών.

475
00:31:26,801 --> 00:31:30,179
Νικητής με ομώνυμη απόφαση ο Κλέι!

476
00:31:31,514 --> 00:31:35,727
Την επόμενη μέρα ο Κάσιους Κλέι
εμφανίζεται δημοσίως,

477
00:31:35,810 --> 00:31:39,355
με το μαύρο κοστούμι,
το άσπρο πουκάμισο, το μαύρο παπιγιόν.

478
00:31:40,523 --> 00:31:43,109
Και δίνει συνέντευξη στη New York Post.

479
00:31:44,027 --> 00:31:47,780
Ρωτήθηκε γιατί δεν πήγε
σε πορείες για τα πολιτικά δικαιώματα.

480
00:31:49,240 --> 00:31:51,618
Και λέει "Δεν πιστεύω στη μη-βία.

481
00:31:52,535 --> 00:31:55,914
Πιστεύω στο 'οφθαλμόν αντί οφθαλμού
και οδόντα αντί οδόντος'".

482
00:31:56,581 --> 00:31:58,166
Είναι ξεκάθαρο τι έγινε.

483
00:31:58,750 --> 00:32:00,001
Βρίσκεται στο Χάρλεμ.

484
00:32:00,585 --> 00:32:02,295
Περνάει χρόνο με τον Μάλκολμ.

485
00:32:03,212 --> 00:32:07,675
Ο Μάλκολμ έφερε τον Μοχάμεντ Άλι
στο τέμενος και μας τον σύστησε.

486
00:32:07,759 --> 00:32:12,513
Είχαν αυτήν τη σχέση μαθητή-δασκάλου.

487
00:32:14,390 --> 00:32:15,975
Είχαν διαφορά ηλικίας.

488
00:32:16,059 --> 00:32:19,103
Ένας Άδωνις 22 ετών.

489
00:32:19,187 --> 00:32:21,648
Και εμφανίζεται ο Μάλκολμ,

490
00:32:21,731 --> 00:32:23,650
λίγο μεγαλύτερος,

491
00:32:23,733 --> 00:32:25,610
με μια κοσμοθεωρία

492
00:32:25,693 --> 00:32:28,613
στην οποία θα δώσει μεγάλη σημασία
ο Μοχάμεντ Άλι.

493
00:32:28,696 --> 00:32:31,115
Κοντά στον Μάλκολμ μόνο μάθαινες.

494
00:32:31,699 --> 00:32:33,368
Μοιραζόταν τη σοφία του.

495
00:32:38,456 --> 00:32:41,250
Αν το κράτος δεν μας προστατεύει,
τι να κάνουμε;

496
00:32:41,834 --> 00:32:45,213
Να βρουν ποιος έβαλε τη βόμβα
στο Μπέρμιγχαμ της Αλαμπάμα.

497
00:32:45,296 --> 00:32:47,340
ΝΕΚΡΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΠΑΙΔΙΑ

498
00:32:47,757 --> 00:32:51,344
Κι αν το κράτος δεν μπορεί,
να επιτρέψει σε εμάς να μάθουμε.

499
00:32:51,427 --> 00:32:52,553
Και όταν…

500
00:32:53,638 --> 00:32:54,764
Δεν θέλω τέτοια.

501
00:32:54,847 --> 00:32:57,350
Κι όταν εμείς μάθουμε ποιος ήταν αυτός

502
00:32:57,433 --> 00:33:00,019
που δολοφόνησε τα κορίτσια μας,

503
00:33:00,687 --> 00:33:05,191
ο νόμος της δικαιοσύνης λέει
ότι ο δολοφόνος πρέπει να δολοφονηθεί.

504
00:33:05,274 --> 00:33:08,069
Όταν ο Κάσιους Κλέι
γνωρίζει τον Μάλκολμ Χ,

505
00:33:08,152 --> 00:33:12,156
αγνοεί ότι ο Μάλκολμ κινείται
προς μια νέα πολιτική κατεύθυνση.

506
00:33:12,907 --> 00:33:15,952
Ο Μάλκολμ πιστεύει
ότι το Έθνος του Ισλάμ μπορεί

507
00:33:16,035 --> 00:33:19,580
να αφήσει το στίγμα του
αν βρεθεί στην εμπροσθοφυλακή.

508
00:33:19,664 --> 00:33:22,375
Μη σας ξεγελάνε
οι μπαρμπα-Θωμάδες ιεροκήρυκες.

509
00:33:22,458 --> 00:33:27,672
Όταν σας επιτίθεται ένας σκύλος,
χτυπήστε τον, είτε δίποδο είτε τετράποδο.

510
00:33:28,172 --> 00:33:32,427
Δεν υποστήριζε τη βία,
υποστήριζε την αυτοάμυνα.

511
00:33:34,220 --> 00:33:38,141
Δεν θέλουμε να προκαλέσουμε.
Αν δεν προκαλείς, δεν θα συμβεί.

512
00:33:38,808 --> 00:33:42,270
Αν, όμως, στραφείς εναντίον μας,
ετοιμάσου για μάχη,

513
00:33:42,353 --> 00:33:46,232
γιατί δεν ασπαζόμαστε
τη φιλοσοφία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ.

514
00:33:48,234 --> 00:33:50,778
Ο Ελάιτζα, όμως, του είπε να υποχωρήσει.

515
00:33:53,281 --> 00:33:56,617
Σε επιστολές του προς τον Μάλκολμ,
ο Ελάιτζα του υπενθυμίζει

516
00:33:57,493 --> 00:34:00,913
"Μη λες τίποτα
που δεν έχεις με έχεις ακούσει να λέω".

517
00:34:02,874 --> 00:34:04,751
Ο Ελάιτζα είπε

518
00:34:04,834 --> 00:34:08,504
"Η κρίση των λευκών της Αμερικής
θα έρθει απ' το χέρι του Θεού".

519
00:34:09,756 --> 00:34:12,008
Για τον Μάλκολμ,

520
00:34:12,967 --> 00:34:17,388
αυτό δεν συνάδει με την επιθυμία του
να αποδοθεί δικαιοσύνη πιο γρήγορα.

521
00:34:17,472 --> 00:34:21,100
Εφόσον τον λεγόμενο αγώνα
για τα πολιτικά δικαιώματα οργανώνουν,

522
00:34:21,184 --> 00:34:25,396
εντός εισαγωγικών η λέξη "οργανώνουν",
γιατί στην ουσία τον περιορίζουν,

523
00:34:25,480 --> 00:34:27,607
αυτοί οι μπαρμπα-Θωμάδες ηγέτες,

524
00:34:27,690 --> 00:34:29,859
το σύστημα των λευκών δεν ανησυχεί.

525
00:34:29,942 --> 00:34:33,488
Ανησυχεί μόνο όταν οι μαύροι
είναι έτοιμοι να εκραγούν.

526
00:34:33,571 --> 00:34:37,116
Κι επειδή κατά τη διαδικασία,
θα καταστραφούν τα έπιπλά τους.

527
00:34:37,658 --> 00:34:40,286
Ο πατέρας μου λάτρευε τη γενναιότητά του.

528
00:34:40,369 --> 00:34:43,539
Και βάσισε την εξωτερική του εικόνα

529
00:34:43,623 --> 00:34:45,666
στην εικόνα του Μάλκολμ.

530
00:34:48,086 --> 00:34:54,717
Αρχίζει να διαφαίνεται η απαρχή
της αναπτυσσόμενης έντασης

531
00:34:55,802 --> 00:34:59,305
μεταξύ του σεβασμιότατου Ελάιτζα Μοχάμεντ
και του Μάλκολμ Χ.

532
00:34:59,388 --> 00:35:05,103
Ο Ελάιτζα Μοχάμεντ δεν ήταν χαρισματικός
στο επίπεδο που ήταν ο Μάλκολμ.

533
00:35:05,186 --> 00:35:09,232
Γιατί δεν σας αρέσει η ιδέα
ότι λευκοί πυροβολούν μαύρους, έτσι;

534
00:35:09,732 --> 00:35:12,360
Κι είστε έτοιμοι να κάνετε κάτι γι' αυτό!

535
00:35:12,860 --> 00:35:13,820
Το ξέρουμε.

536
00:35:13,903 --> 00:35:17,490
Ο Μάλκολμ ήταν αγαπητός
στα μέλη του Έθνους του Ισλάμ.

537
00:35:17,573 --> 00:35:19,325
Για πολλούς

538
00:35:19,408 --> 00:35:25,832
ήταν η πιο άμεση εμπειρία και επαφή
με τη διδασκαλία του Ελάιτζα Μοχάμεντ.

539
00:35:26,916 --> 00:35:30,711
Όταν ο Μάλκολμ
άλλαξε κατεύθυνση προς τη διανόηση,

540
00:35:31,546 --> 00:35:36,843
κάποια στιγμή οι δικοί του στόχοι
και οι στόχοι του Έθνους απέκλιναν.

541
00:35:38,719 --> 00:35:42,098
Φυσικά αυτό οδηγεί
σε μεγαλύτερη ένταση και σύγκρουση.

542
00:35:43,975 --> 00:35:45,726
Η ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΜΑΛΚΟΛΜ Χ

543
00:35:45,810 --> 00:35:46,811
"Τον συμπαθούσα.

544
00:35:47,562 --> 00:35:50,481
Χάρη σε μια μεταδοτική ιδιότητα
που τον διέκρινε,

545
00:35:50,565 --> 00:35:54,318
ήταν ένας από τους ελάχιστους ανθρώπους
που κάλεσα σπίτι μου".

546
00:35:56,737 --> 00:35:58,114
ΟΙΚΙΑ ΜΑΛΚΟΛΜ Χ, ΚΟΥΙΝΣ

547
00:35:58,197 --> 00:36:00,825
Και μιλούσαν.
Μάλλον μιλούσαν στο τηλέφωνο.

548
00:36:00,908 --> 00:36:02,952
Μυστικά, όμως.

549
00:36:03,452 --> 00:36:07,915
Και ο όμιλος Louisville Sponsoring
άρχισε να αντιλαμβάνεται τι συνέβαινε.

550
00:36:07,999 --> 00:36:10,501
Άρχισαν να συνειδητοποιούν

551
00:36:10,585 --> 00:36:14,088
ότι ο Κάσιους
σχετιζόταν με τους μουσουλμάνους.

552
00:36:14,172 --> 00:36:16,549
Κι άρχισαν να οπισθοχωρούν.

553
00:36:17,842 --> 00:36:20,178
Και ξαφνικά στα λόγια του Κάσιους Κλέι

554
00:36:20,261 --> 00:36:24,015
αρχίζουμε να ακούμε την ηχώ του Μάλκολμ Χ.

555
00:36:27,435 --> 00:36:30,521
Ιούλιος, 1963, Σικάγο.

556
00:36:31,230 --> 00:36:34,025
Ο Μπρους Χιλς,
δημοσιογράφος της Chicago Sun-Times,

557
00:36:34,108 --> 00:36:36,694
στήνεται έξω
απ' το Πανεπιστήμιο του Ισλάμ,

558
00:36:36,777 --> 00:36:38,779
τη σχολή του Έθνους του Ισλάμ.

559
00:36:39,822 --> 00:36:41,657
Με κάποιον τρόπο μαθαίνει

560
00:36:41,741 --> 00:36:46,287
ότι μια κόκκινη Cadillac είναι σταθμευμένη
πίσω απ' το Πανεπιστήμιο του Ισλάμ.

561
00:36:47,038 --> 00:36:50,249
Βγαίνουν ο Κάσιους, ο Ρούντι
και μερικοί άλλοι.

562
00:36:51,209 --> 00:36:54,295
Ο Μπρους Χιλς ενθουσιάζεται,
γουρλώνει τα μάτια του.

563
00:36:55,213 --> 00:36:57,465
Και ακολουθεί το αμάξι του Κάσιους.

564
00:36:58,758 --> 00:37:01,302
Καταφέρνει τον Κάσιους
να κατεβάσει το παράθυρο.

565
00:37:02,720 --> 00:37:06,807
Βλέπει ότι ο Κάσιους φοράει
μια καρφίτσα με αστέρι και ημισέληνο.

566
00:37:06,891 --> 00:37:08,809
"Ανήκεις στο Έθνος του Ισλάμ;"

567
00:37:09,602 --> 00:37:12,647
Στην αρχή ο Κάσιους Κλέι λέει "Όχι!"
Και μετά…

568
00:37:12,730 --> 00:37:14,232
"Και τι έγινε, άμα ανήκω;

569
00:37:15,358 --> 00:37:17,026
Είναι εξαιρετική οργάνωση".

570
00:37:17,944 --> 00:37:23,199
Και συνεχίζεται μέχρι να βγει ο Ρούντι
στον αυτοκινητόδρομο.

571
00:37:26,410 --> 00:37:28,955
Το άρθρο που δημοσίευσε ο Μπρους Χιλς

572
00:37:29,038 --> 00:37:32,708
δεν τραβάει μεγάλη προσοχή στον Τύπο.

573
00:37:34,001 --> 00:37:38,673
Είναι προφανές, όμως,
ότι σχετίζεται με το Έθνος του Ισλάμ.

574
00:37:39,715 --> 00:37:45,554
Το γεγονός ότι ο Κάσιους Κλέι
σχετιζόταν με αυτήν την ομάδα

575
00:37:45,638 --> 00:37:47,390
άγχωνε πολλούς λευκούς.

576
00:37:48,182 --> 00:37:51,519
To FBI λέει ότι το κίνημα αποτελεί απειλή

577
00:37:51,602 --> 00:37:54,438
για την εσωτερική ασφάλεια των ΗΠΑ.

578
00:37:57,024 --> 00:37:59,902
Ο Τζέι Έντγκαρ Χούβερ ήταν
ο διευθυντής του FBI,

579
00:37:59,986 --> 00:38:02,530
επί προέδρου Κένεντι.

580
00:38:04,240 --> 00:38:09,161
Ο Χούβερ και το FBI εκτέλεσαν
ένα πρόγραμμα αντικατασκοπίας,

581
00:38:09,245 --> 00:38:13,040
με στόχο να αδρανοποιήσει
τον Ελάιτζα Μοχάμεντ και τον Μάλκολμ Χ.

582
00:38:15,751 --> 00:38:17,878
Όχι μόνο παθητική παρακολούθηση,

583
00:38:17,962 --> 00:38:20,423
αλλά ενεργή παρείσφρηση,

584
00:38:20,923 --> 00:38:26,053
με στόχο να υπονομεύσει τον αντίκτυπο
που είχε το Έθνος του Ισλάμ,

585
00:38:26,137 --> 00:38:28,973
να εξουδετερώσει
τον αντίκτυπο του Μάλκολμ.

586
00:38:29,849 --> 00:38:34,937
Κάθε μέρα σχεδιάζουν πώς να σταματήσουν
τον Ελάιτζα και τους πιστούς του.

587
00:38:35,646 --> 00:38:37,815
Αργά το θυμηθήκατε.

588
00:38:42,987 --> 00:38:45,531
Αντιμετωπίζουμε πρωτίστως ζήτημα ηθικό.

589
00:38:46,324 --> 00:38:48,242
Αρχαίο όσο και η Αγία Γραφή,

590
00:38:48,326 --> 00:38:50,995
σαφές όσο και το σύνταγμα της χώρας.

591
00:38:51,829 --> 00:38:53,456
Η ουσία του ζητήματος είναι

592
00:38:54,040 --> 00:38:59,086
αν θα αποδοθούν σε όλους τους Αμερικανούς
ίσα δικαιώματα και ίσες ευκαιρίες.

593
00:39:00,046 --> 00:39:04,300
Αν θα αντιμετωπίσουμε τους συμπατριώτες
όπως θέλουμε να μας αντιμετωπίζουν.

594
00:39:08,637 --> 00:39:09,805
22 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1963

595
00:39:09,889 --> 00:39:13,100
Από το Ντάλας του Τέξας,
ανακοινώνεται πλέον επισήμως

596
00:39:13,184 --> 00:39:18,439
ότι ο πρόεδρος Κένεντι απεβίωσε
στη 1:00 μ.μ. Κεντρική Ζώνη Ώρας.

597
00:39:28,324 --> 00:39:31,702
Στη λεωφόρο της θλίψης
μεταφέρουν τον πρόεδρο Τζον Φ. Κένεντι,

598
00:39:31,786 --> 00:39:32,828
πεσόντα ήρωα,

599
00:39:32,912 --> 00:39:35,748
για να εκτεθεί
σε λαϊκό προσκύνημα στο Καπιτώλιο.

600
00:39:36,916 --> 00:39:39,085
Όταν πέθανε ο Κένεντι,

601
00:39:39,168 --> 00:39:43,881
ο Ελάιτζα Μοχάμεντ έδωσε οδηγία
σε όλα τα τεμένη

602
00:39:45,424 --> 00:39:48,594
ότι μόνο εκείνος θα εξέφραζε
τα συναισθήματα του Έθνους…

603
00:39:48,677 --> 00:39:50,930
ΤΖΟΝ ΑΛΙ
ΠΡΩΗΝ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΤΟΥ ΕΘΝΟΥΣ ΤΟΥ ΙΣΛΑΜ

604
00:39:51,013 --> 00:39:52,681
για τον θάνατο του προέδρου.

605
00:39:53,265 --> 00:39:57,520
Ο Ελάιτζα Μοχάμεντ, από την οικία του
στο Φοίνιξ, ζήτησε από την εφημερίδα

606
00:39:57,603 --> 00:40:00,731
να δημοσιεύσει την εξής ανακοίνωση:

607
00:40:00,815 --> 00:40:05,528
"Μαζί με τον κόσμο όλο έχουμε συγκλονιστεί
από τη δολοφονία του προέδρου μας".

608
00:40:07,029 --> 00:40:10,741
Θα σεβαστώ ό,τι είπε ο αγγελιοφόρος.
Δεν έπρεπε να γίνει δήλωση.

609
00:40:12,118 --> 00:40:13,369
Το καταλαβαίνω.

610
00:40:14,203 --> 00:40:17,289
Αν, όμως, διακηρύττεις
ότι ο λευκός είναι ο διάβολος,

611
00:40:17,873 --> 00:40:19,291
τότε τι είναι ο Κένεντι;

612
00:40:19,875 --> 00:40:22,420
Γιατί για εμένα δεν έκανε τίποτε απολύτως.

613
00:40:24,255 --> 00:40:27,967
Εγώ πρέπει να βγάλω το ψωμί μου.
Εμένα δεν μου έδωσε ούτε φράγκο.

614
00:40:28,551 --> 00:40:31,387
Αλλά σέβομαι
τον σεβασμιότατο Ελάιτζα Μοχάμεντ.

615
00:40:31,470 --> 00:40:33,931
Είχε καταστήσει σαφές
ότι δεν ήθελε δηλώσεις.

616
00:40:35,516 --> 00:40:40,187
Και παρά τις οδηγίες του αγγελιοφόρου,

617
00:40:40,896 --> 00:40:42,106
ο Μάλκολμ μίλησε.

618
00:40:44,525 --> 00:40:47,820
Ο Μάλκολμ Χ, δεύτερος τη τάξει
των μαύρων μουσουλμάνων,

619
00:40:47,903 --> 00:40:51,949
σε συγκέντρωση εξέφρασε χαρά
για τη δολοφονία του προέδρου Κένεντι.

620
00:40:52,032 --> 00:40:53,993
Είπε ότι η δολοφονία του προέδρου

621
00:40:54,076 --> 00:40:56,704
επιβεβαιώνει
πως "ό,τι σπείρεις θα θερίσεις".

622
00:40:56,787 --> 00:40:58,038
Πρόσθεσε αυτολεξεί

623
00:40:58,122 --> 00:41:02,668
"Μιας κι είμαι από αγροτική οικογένεια,
το θέρισμα δεν μου προκαλεί θλίψη,

624
00:41:02,751 --> 00:41:04,670
αντιθέτως πάντα μου δίνει χαρά".

625
00:41:04,753 --> 00:41:08,757
Ο Ελάιτζα Μοχάμεντ, αρχηγός
του μουσουλμανικού κινήματος κατά λευκών,

626
00:41:08,841 --> 00:41:12,428
διέγραψε τον Μάλκολμ Χ
κι αποστασιοποιήθηκε από τη δήλωσή του.

627
00:41:12,511 --> 00:41:16,682
Έδωσε στον Ελάιτζα Μοχάμεντ
μια κοινωνικά αποδεκτή δικαιολογία

628
00:41:17,475 --> 00:41:19,852
για να σιγάσει τον Μάλκολμ.

629
00:41:19,935 --> 00:41:22,980
Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΤΩΝ ΜΑΥΡΩΝ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΩΝ
ΔΙΑΓΡΑΦΕΙ ΤΟΝ ΜΑΛΚΟΛΜ Χ

630
00:41:23,063 --> 00:41:24,732
Του απαγορεύτηκε να κηρύττει

631
00:41:24,815 --> 00:41:28,027
και να εμφανίζεται
στο τέμενός του στο Χάρλεμ.

632
00:41:28,110 --> 00:41:32,364
Απαγορεύεται και στα μέλη του τεμένους
να σχετίζονται με τον Μάλκολμ.

633
00:41:36,285 --> 00:41:38,621
Ήταν μια σημαντική ρήξη στη ζωή του.

634
00:41:40,581 --> 00:41:43,834
Τον Ελάιτζα Μοχάμεντ
τον θεωρούσε σωτήρα του.

635
00:41:43,918 --> 00:41:45,211
ΠΙΤΕΡ ΓΚΟΛΝΤΜΑΝ

636
00:41:45,794 --> 00:41:47,755
Ο σεβασμιότατος Ελάιτζα Μοχάμεντ.

637
00:41:49,840 --> 00:41:55,179
Είχε αναμφισβήτητα
αισθήματα βαθιάς πίστης.

638
00:41:55,262 --> 00:41:58,891
Θέλω να σου ζητήσω συγγνώμη
που σε απογοήτευσα,

639
00:41:59,600 --> 00:42:02,811
για τα λάθη που έκανα,
ιδίως τον τελευταίο χρόνο.

640
00:42:04,772 --> 00:42:09,485
Και προσεύχομαι ο Αλλάχ να φέρει
στην καρδιά σου έλεος και συγχώρεση.

641
00:42:11,612 --> 00:42:13,447
Και βρίσκεται διχασμένος,

642
00:42:13,531 --> 00:42:17,159
διότι ο Ελάιτζα Μοχάμεντ
είναι σαν πατέρας γι' αυτόν

643
00:42:17,243 --> 00:42:21,372
και διότι αυτός ο πατέρας
τον έχει αρπάξει απ' τον λαιμό.

644
00:42:24,208 --> 00:42:27,878
Αυτή η αναπτυσσόμενη κόντρα
θα αποτελούσε μεγάλο πρόβλημα

645
00:42:27,962 --> 00:42:30,256
για πολλούς και για τον Μοχάμεντ Άλι.

646
00:42:33,634 --> 00:42:35,594
Αν ο Σάνι Λίστον με κατατροπώσει,

647
00:42:36,512 --> 00:42:38,889
θα του φιλήσω τα πόδια μες στη βροχή,

648
00:42:39,890 --> 00:42:43,644
θα του πω ότι είναι ο κορυφαίος
και θα φύγω αμέσως απ' τη χώρα.

649
00:42:43,727 --> 00:42:46,021
Αυτό έχω να πω για τον Σάνι Λίστον!

650
00:42:46,105 --> 00:42:48,107
Στην περίπτωση των Λίστον και Άλι,

651
00:42:48,190 --> 00:42:53,112
έχουμε από τη μία έναν κακοποιό
και από την άλλη έναν φαφλατά.

652
00:42:53,195 --> 00:42:55,364
Εγώ είμαι μες στην αυτοπεποίθηση!

653
00:42:55,447 --> 00:42:56,448
Είμαι αήττητος!

654
00:42:56,532 --> 00:43:00,578
Έχω 180 ερασιτεχνικούς αγώνες,
22 επαγγελματικούς και είμαι όμορφος.

655
00:43:03,247 --> 00:43:05,291
Ο κόσμος φοβόταν τον Λίστον.

656
00:43:07,293 --> 00:43:11,130
Ο Σάνι Λίστον ήταν ένας πυγμάχος
που ήρθε απ' τη φυλακή,

657
00:43:12,631 --> 00:43:16,510
που εργαζόταν ως μπράβος
για το οργανωμένο έγκλημα.

658
00:43:17,970 --> 00:43:20,973
Αν χρωστούσες λεφτά,
θα σε επισκεπτόταν ο Σάνι.

659
00:43:21,890 --> 00:43:26,854
Θα χάσει στον οχτώ, γιατί είμαι τρανός.
Κι όσο μου κουνιέται, θα χάσει στον πέντε.

660
00:43:28,314 --> 00:43:31,150
Επειδή ο Κάσιους
ήταν συγκεντρωμένος σε αυτό,

661
00:43:31,233 --> 00:43:33,360
στην προπόνηση για τον μεγάλο αγώνα,

662
00:43:33,444 --> 00:43:37,364
δεν νομίζω ότι παρακολουθούσε
τις εσωτερικές εξελίξεις

663
00:43:37,448 --> 00:43:38,741
στο Έθνος του Ισλάμ.

664
00:43:41,744 --> 00:43:45,706
Στις 15 Ιανουαρίου 1964
ο Μάλκολμ ταξιδεύει νότια.

665
00:43:45,789 --> 00:43:49,418
Πάει οικογενειακώς στο Μαϊάμι
για να δει τον Κάσιους Κλέι.

666
00:43:50,628 --> 00:43:54,131
Τηλεφωνεί στον Κάσιους πριν το ταξίδι,
αυτός απαντά "Τέλεια".

667
00:43:54,214 --> 00:43:56,508
Έχει ενθουσιαστεί, ανυπομονεί να τον δει.

668
00:43:56,592 --> 00:44:01,263
Ξέρουμε ότι υπήρξε αυτό το τηλεφώνημα,
διότι ένας πράκτορας του FBI Νέας Υόρκης

669
00:44:01,347 --> 00:44:06,310
ειδοποίησε αμέσως το γραφείο του Μαϊάμι
δίνοντας οδηγία.

670
00:44:06,393 --> 00:44:09,104
"Ο Μάλκολμ φτάνει
με τη συγκεκριμένη πτήση.

671
00:44:09,688 --> 00:44:12,024
Εκεί θα είναι ο Κάσιους Κλέι.

672
00:44:12,107 --> 00:44:14,485
Ακολουθήστε το αυτοκίνητό τους".

673
00:44:18,530 --> 00:44:20,824
Μόνο στο Μαϊάμι

674
00:44:20,908 --> 00:44:24,244
είχαμε ποτέ πάει οικογενειακές διακοπές,

675
00:44:24,912 --> 00:44:27,414
όπου φιλοξενηθήκαμε σε σπίτι.

676
00:44:27,498 --> 00:44:29,792
ΟΙΚΙΑ ΚΑΣΙΟΥΣ ΚΛΕΪ, ΜΑΪΑΜΙ

677
00:44:31,210 --> 00:44:33,712
Έχουμε μια φωτογραφία με τη μητέρα μου

678
00:44:33,796 --> 00:44:37,383
και τις δύο αδερφές μου,
την Άταλα και την Καμπίλα.

679
00:44:37,966 --> 00:44:40,177
Εμένα μ' έχει αγκαλιά ο Μοχάμεντ Άλι.

680
00:44:42,304 --> 00:44:46,433
Για να πάει ο πατέρας μου
με τη σύζυγό του και τα παιδιά του

681
00:44:47,101 --> 00:44:48,352
στο σπίτι του,

682
00:44:49,395 --> 00:44:52,648
σήμαινε ότι τον εμπιστευόταν απολύτως.

683
00:44:54,358 --> 00:44:56,819
Ο μπαμπάς μου
τον θεωρούσε φίλο, οικογένεια.

684
00:44:56,902 --> 00:44:57,820
ΧΑΝΑ ΑΛΙ, ΚΟΡΗ

685
00:44:57,903 --> 00:45:02,449
Ο Μάλκολμ ήταν ένας από τους λίγους
που μπορούσε να εμπιστευτεί.

686
00:45:05,911 --> 00:45:08,414
Ο Μάλκολμ χρειαζόταν συμμάχους.

687
00:45:08,497 --> 00:45:11,208
Είχε απομονωθεί εντός του κινήματος.

688
00:45:12,334 --> 00:45:14,628
Ο Κάσιους ίσως ήταν κελεπούρι.

689
00:45:14,712 --> 00:45:18,507
Νομίζω ότι πιθανώς
σε κάτι τέτοιο να λογάριαζε ο Μάλκολμ.

690
00:45:18,590 --> 00:45:20,092
ΕΓΚΩΜΙΑΖΕΙ ΤΟΝ ΠΡΩΤΑΘΛΗΤΗ

691
00:45:20,175 --> 00:45:25,639
Δεν μπορούμε να απορρίψουμε την πιθανότητα
να είχε κίνητρο, προς δικό του όφελος.

692
00:45:25,723 --> 00:45:28,600
Θα μπορούσε να τον αξιοποιήσει,

693
00:45:28,684 --> 00:45:31,353
λόγω της αυξανόμενης επιρροής του.

694
00:45:31,437 --> 00:45:32,938
Θα μπορούσε να βοηθήσει.

695
00:45:36,024 --> 00:45:39,862
Ο Μάλκολμ στέλνει αυτές
τις φωτογραφίες σε δύο εφημερίδες μαύρων.

696
00:45:41,530 --> 00:45:44,616
Ο Μάλκολμ θέλει να υπενθυμίσει
στον Ελάιτζα Μοχάμεντ

697
00:45:44,700 --> 00:45:48,871
ότι ο Κάσιους Κλέι μπορεί να φέρει
περισσότερα μέλη στο κίνημα

698
00:45:48,954 --> 00:45:50,205
κι είναι σαν αδέρφια.

699
00:45:52,249 --> 00:45:53,917
Ο Μάλκολμ λέει στον Ελάιτζα

700
00:45:54,001 --> 00:45:59,006
"Πώς θα ήταν αν την Ημέρα του Σωτήρα,
που είναι την επομένη του αγώνα,

701
00:45:59,089 --> 00:46:01,508
εμφανιστώ με τον Κάσιους Κλέι;"

702
00:46:01,592 --> 00:46:02,509
ΑΓΩΝΑΣ ΤΙΤΛΟΥ

703
00:46:02,593 --> 00:46:03,802
ΟΜΙΛΙΑ ΕΛΑΪΤΖΑ ΜΟΧΑΜΕΝΤ

704
00:46:03,886 --> 00:46:06,513
"Θέλω να επιστρέψω,
σεβασμιότατε απεσταλμένε.

705
00:46:07,014 --> 00:46:10,851
Και έχω κάποιον
που θα βοηθήσει τον αγώνα μας".

706
00:46:15,689 --> 00:46:18,025
Μία εβδομάδα πριν το ματς,

707
00:46:18,108 --> 00:46:20,611
εμφανίζεται ο Μάλκολμ Χ.

708
00:46:21,612 --> 00:46:24,448
Ο Μάλκολμ παρακολουθεί
κάνα δυο προπονήσεις.

709
00:46:25,115 --> 00:46:28,786
Του είχε ζητηθεί να φύγει

710
00:46:29,870 --> 00:46:31,747
και να πάει σπίτι

711
00:46:31,830 --> 00:46:34,500
και να ερχόταν στον αγώνα.

712
00:46:35,209 --> 00:46:38,337
Το πραγματικό θέμα εκείνη τη στιγμή

713
00:46:38,420 --> 00:46:42,049
ήταν αν ο Κάσιους Κλέι

714
00:46:42,132 --> 00:46:46,011
αποτελούσε μέλος του Έθνους του Ισλάμ.

715
00:46:46,929 --> 00:46:50,057
Δεν ήθελαν μουσουλμάνο
για πρωταθλητή βαρέων βαρών.

716
00:46:50,140 --> 00:46:52,017
Στην ουσία τον απείλησαν.

717
00:46:52,559 --> 00:46:56,146
Ο Κάσιους ετοιμαζόταν
να τα μαζέψει και να φύγει,

718
00:46:56,230 --> 00:46:58,565
αφού έλεγαν ότι θα ακύρωναν τον αγώνα,

719
00:46:58,649 --> 00:47:01,777
αλλά όταν οι μάνατζερ έμαθαν
ότι θα έφευγε, του είπαν

720
00:47:01,860 --> 00:47:04,404
"Μόνο μην πεις ότι είσαι μουσουλμάνος".

721
00:47:10,244 --> 00:47:12,913
25 Φεβρουαρίου 1964.

722
00:47:14,957 --> 00:47:16,959
Πρωτάθλημα βαρέων βαρών.

723
00:47:17,042 --> 00:47:19,753
Ο Μάλκολμ γύρισε στο Μαϊάμι.

724
00:47:21,171 --> 00:47:22,714
Το Μαϊάμι της Φλόριντα,

725
00:47:22,798 --> 00:47:25,884
εκεί όπου η Δάδα της Φιλίας
συμβολίζει το καλωσόρισμα

726
00:47:25,968 --> 00:47:28,679
στους καλούς ανθρώπους
κάθε φυλής και δόγματος.

727
00:47:29,847 --> 00:47:31,849
Στο Μαϊάμι ισχύει φυλετικός διαχωρισμός.

728
00:47:31,932 --> 00:47:35,561
Και πρέπει να μείνει σε ξενοδοχείο
που είναι μόνο για μαύρους.

729
00:47:37,020 --> 00:47:40,190
Μόλις φτάσετε στην κεντρική είσοδο
της Εστίας Χάμπτον,

730
00:47:40,274 --> 00:47:42,067
σας περιμένει θερμή υποδοχή.

731
00:47:42,150 --> 00:47:46,989
Ένα σπίτι μακριά από το σπίτι
για χιλιάδες επισκέπτες από όλη τη χώρα

732
00:47:47,072 --> 00:47:48,407
και από ξένες χώρες,

733
00:47:48,490 --> 00:47:51,034
που ήρθαν
για τον λαμπερό ήλιο της Φλόριντα.

734
00:47:55,622 --> 00:47:57,541
ΕΣΤΙΑ ΧΑΜΠΤΟΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ

735
00:47:57,624 --> 00:48:00,002
Θες λεφτά να χάνεις; Πόνταρε στον Σάνι.

736
00:48:00,085 --> 00:48:02,713
Αν θες να είσαι οκέι, πόνταρε στον Κλέι.

737
00:48:04,673 --> 00:48:08,051
Πάντα πίστευα ότι τον Σάνι Λίστον

738
00:48:08,552 --> 00:48:10,971
ένα πράγμα τον φόβιζε,

739
00:48:11,054 --> 00:48:12,472
ένας τρελός άνθρωπος.

740
00:48:15,017 --> 00:48:18,353
Είχε βγει απ' το σωφρονιστικό σύστημα,
είχε κάνει φυλακή,

741
00:48:18,854 --> 00:48:21,273
εκεί είχε δει ανθρώπους να τρελαίνονται.

742
00:48:22,024 --> 00:48:24,776
Ο Κάσιους το αξιοποίησε αυτό.

743
00:48:25,277 --> 00:48:26,904
Τον ενοχλούσε,

744
00:48:26,987 --> 00:48:28,196
τον κορόιδευε.

745
00:48:29,573 --> 00:48:32,492
Στο ζύγισμα έγινε έξαλλος,

746
00:48:32,576 --> 00:48:34,995
προσπάθησε να τον πλησιάσει.

747
00:48:36,288 --> 00:48:39,124
Ένας τρελός που δεν έχει τίποτα να χάσει

748
00:48:39,207 --> 00:48:41,043
μπορεί να σου κάνει μεγάλο κακό.

749
00:48:43,211 --> 00:48:47,758
Όλα είναι σχεδόν έτοιμα
για τον αγώνα του τίτλου βαρέων βαρών.

750
00:48:47,841 --> 00:48:49,801
Με τον πρωταθλητή Σάνι Λίστον

751
00:48:49,885 --> 00:48:52,012
και τον διεκδικητή Κάσιους Κλέι.

752
00:48:52,554 --> 00:48:53,847
Λίγο πριν τον αγώνα,

753
00:48:55,140 --> 00:48:57,100
ο Κάσιους είναι αγχωμένος.

754
00:48:58,435 --> 00:48:59,686
Είναι μεγάλος αγώνας.

755
00:48:59,770 --> 00:49:02,606
Θα αντιμετωπίσει τον Σάνι Λίστον,
έναν κακό άνθρωπο.

756
00:49:04,107 --> 00:49:06,610
Ξαφνικά στα αποδυτήρια
εμφανίζεται ο Μάλκολμ Χ.

757
00:49:06,693 --> 00:49:08,403
Προσευχήθηκαν και του μίλησε.

758
00:49:08,654 --> 00:49:11,365
Έδωσε οδηγίες στον αδερφό μου,
ο οποίος βγήκε

759
00:49:11,448 --> 00:49:12,824
μες στην αυτοπεποίθηση.

760
00:49:13,533 --> 00:49:16,328
Ο Μάλκολμ τον ώθησε να πιστέψει

761
00:49:16,411 --> 00:49:20,624
ότι έπρεπε να μπει στο ρινγκ
φέρνοντας μαζί του

762
00:49:20,707 --> 00:49:23,961
τη δύναμη του Θεού και τον ίδιο τον Θεό.

763
00:49:24,044 --> 00:49:28,131
Αναμένεται συναρπαστική βραδιά
στο Συνεδριακό Κέντρο του Μαϊάμι.

764
00:49:28,215 --> 00:49:30,759
Με την υποστήριξη του αδερφού σου,

765
00:49:30,842 --> 00:49:33,804
που έχει βαθιά πίστη όσο κι εσύ,

766
00:49:33,887 --> 00:49:37,891
μπορείς να προσευχηθείς στον Θεό
για να σου δώσει τη θέληση

767
00:49:37,975 --> 00:49:39,851
να κάνεις αυτό που πρέπει.

768
00:49:40,352 --> 00:49:42,688
Θα απαντηθούν όλα τα ερωτήματα.

769
00:49:42,771 --> 00:49:45,691
Κι αν δεν λήξει στον πρώτο γύρο,
θα 'ναι έκπληξη.

770
00:49:46,733 --> 00:49:50,821
Ο Μάλκολμ καθόταν
στην έβδομη σειρά, στο έβδομο κάθισμα.

771
00:49:51,446 --> 00:49:53,573
Η προφητεία εκπληρώνεται.

772
00:49:54,157 --> 00:49:55,283
Ξεκινάνε.

773
00:49:55,367 --> 00:49:58,787
Ο Κλέι γελάει μες στα μούτρα του,
κάνει πίσω, χοροπηδάει.

774
00:49:59,162 --> 00:50:00,872
Ο Κλέι, αριστερό και δεξί.

775
00:50:00,956 --> 00:50:03,500
Έχουν ματώσει τα μάτια του Λίστον.

776
00:50:03,583 --> 00:50:07,337
Καμπανάκι για τον πέμπτο γύρο,
έχει πρόβλημα το μάτι.

777
00:50:07,421 --> 00:50:11,550
Ο προπονητής λέει "Κάτι έχουν τα γάντια".
Ο Κλέι είπε ότι δεν βλέπει.

778
00:50:13,510 --> 00:50:15,262
Ο Λίστον σημαδεύει χαμηλά.

779
00:50:15,345 --> 00:50:19,266
Ο Κλέι βλεφαρίζει, σαν να μην τον βλέπει.
Κάτι τέτοιο θα 'ναι μοιραίο.

780
00:50:19,725 --> 00:50:23,020
Η εκπληκτική του κίνηση
τον προστατεύει απ' τα χτυπήματα.

781
00:50:24,354 --> 00:50:26,648
Πέμπτος γύρος, θα ανακάμψει ο Κάσιους;

782
00:50:26,732 --> 00:50:31,236
Σε όλη τη διάρκεια του αγώνα
ο Κάσιους χτυπάει δυνατά με το αριστερό.

783
00:50:31,737 --> 00:50:35,449
Στον έκτο γύρο
ο Κλέι έχει πάρει τον έλεγχο του αγώνα.

784
00:50:39,453 --> 00:50:42,080
Τέλος έκτου γύρου,
ο Λίστον έχει κουραστεί.

785
00:50:42,664 --> 00:50:44,750
Λίγο πριν τον έβδομο γύρο…

786
00:50:45,250 --> 00:50:46,418
Σταθείτε!

787
00:50:47,169 --> 00:50:49,546
Ο Σάνι Λίστον δεν θα συνεχίσει!

788
00:50:49,629 --> 00:50:53,967
Νικητής και νέος παγκόσμιος
πρωταθλητής βαρέων βαρών ο Κάσιους Κλέι!

789
00:50:54,051 --> 00:50:56,970
Κάθε φορά που το βλέπω,
ανατριχιάζω ολόκληρος.

790
00:50:57,763 --> 00:50:59,806
Επικρατεί πανδαιμόνιο!

791
00:50:59,890 --> 00:51:02,350
Και κάνει τον γύρο του ρινγκ και φωνάζει

792
00:51:02,434 --> 00:51:04,519
"Σας το είχα πει!"

793
00:51:05,353 --> 00:51:08,273
"Σας είχα πει ότι είμαι ο κορυφαίος,
το απέδειξα".

794
00:51:08,857 --> 00:51:12,277
Αυτή η στιγμή
σε σημαδεύει για όλη σου τη ζωή.

795
00:51:12,861 --> 00:51:14,196
Συγκλόνισα τον κόσμο!

796
00:51:14,279 --> 00:51:15,280
"Συγκλόνισα τον κόσμο".

797
00:51:15,363 --> 00:51:16,531
"Συγκλόνισα τον κόσμο".

798
00:51:16,615 --> 00:51:17,949
Συγκλόνισα τον κόσμο!

799
00:51:20,702 --> 00:51:22,079
Είπε ότι ήταν ο κορυφαίος,

800
00:51:22,162 --> 00:51:25,540
οι πιθανότητες ήταν εναντίον του,
διέψευσε τα προγνωστικά.

801
00:51:25,624 --> 00:51:27,918
Νίκησε, στέφτηκε πρωταθλητής.

802
00:51:28,001 --> 00:51:31,129
Και όσοι κατανοούν από ψυχολογία

803
00:51:31,630 --> 00:51:33,590
και τον αντίκτυπο,

804
00:51:34,257 --> 00:51:35,842
τον ψυχολογικό αντίκτυπο

805
00:51:35,926 --> 00:51:39,387
που έχει η εικόνα ενός ήρωα,

806
00:51:40,597 --> 00:51:44,267
ήξεραν ότι όταν οι άνθρωποι
θα ταυτίζονταν με τον Κάσιους

807
00:51:44,351 --> 00:51:46,186
και με την εικόνα του,

808
00:51:46,269 --> 00:51:47,938
θα είχαν πρόβλημα,

809
00:51:48,021 --> 00:51:51,108
γιατί οι μαύροι θα φωνάζουν πλέον
"είμαι ο κορυφαίος".

810
00:51:51,191 --> 00:51:53,568
Ο Κάσιους λέει "Είμαι δίκαιος".

811
00:51:53,652 --> 00:51:56,655
Ο Κάσιους Κλέι, ο κορυφαίος!

812
00:51:56,738 --> 00:51:58,156
Ποιος είναι ο πιο όμορφος;

813
00:51:58,240 --> 00:51:59,866
Ο Κάσιους Κλέι!

814
00:51:59,950 --> 00:52:01,660
Είναι ο κορυφαίος!

815
00:52:01,743 --> 00:52:04,371
Πέτα σαν πεταλούδα, τσίμπα σαν μέλισσα!

816
00:52:04,454 --> 00:52:07,332
Μετά τον αγώνα αποχωρεί μια μικρή ομάδα.

817
00:52:07,833 --> 00:52:10,877
Ο Ρούντι, ο Κάσιους, ο Μάλκολμ Χ,

818
00:52:10,961 --> 00:52:13,839
ο Τζιμ Μπράουν,
ο μεγάλος παίκτης του φούτμπολ,

819
00:52:14,548 --> 00:52:18,969
ο Σαμ Κουκ, ο εκπληκτικός τραγουδοποιός,
που είναι καλός φίλος του Κάσιους.

820
00:52:19,052 --> 00:52:21,596
Και έρχονται εδώ.

821
00:52:25,517 --> 00:52:26,852
Στην Εστία Χάμπτον.

822
00:52:28,019 --> 00:52:29,271
Ο Κάσιους κι ο Ρούντι

823
00:52:29,354 --> 00:52:32,941
κάθονται εκεί πέρα, σε αυτά τα σκαμπό.

824
00:52:35,152 --> 00:52:38,905
Ο Κάσιους Κλέι ο πρωταθλητής,
τρώει ένα μπολ παγωτό.

825
00:52:38,989 --> 00:52:41,616
Έτσι το γιόρταζε εκείνος,
τρώγοντας παγωτό.

826
00:52:45,579 --> 00:52:49,291
Από τις πιο ευτυχισμένες στιγμές μου.
Όλοι γιόρταζαν τη νίκη.

827
00:52:51,960 --> 00:52:57,966
Όλοι πλέον του λένε "Πιστέψαμε σε εσένα",
αλλά ο Μάλκολμ είχε πιστέψει σ' εκείνον.

828
00:52:59,801 --> 00:53:01,428
Και αυτό σημαίνει κάτι.

829
00:53:02,220 --> 00:53:05,182
Με τον Μάλκολμ γιορτάζει από ευγνωμοσύνη.

830
00:53:06,099 --> 00:53:07,976
ΕΣΤΙΑ ΧΑΜΠΤΟΝ

831
00:53:08,059 --> 00:53:09,186
Έχει περάσει η ώρα.

832
00:53:09,853 --> 00:53:11,479
Και λέγεται ότι ο Μάλκολμ,

833
00:53:11,563 --> 00:53:16,651
ο Κάσιους Κλέι, ο Ρούντι, ο Τζιμ Μπράουν
και ίσως κάποιοι άλλοι ακόμη…

834
00:53:17,485 --> 00:53:19,779
Πάνε στο δωμάτιο του Μάλκολμ Χ.

835
00:53:19,863 --> 00:53:21,406
Καιρός να μιλήσουν σοβαρά.

836
00:53:22,032 --> 00:53:23,992
Τώρα ο Μάλκολμ λέει "Ξέρεις κάτι;

837
00:53:24,743 --> 00:53:27,287
Ο φαφλατάς πρέπει να τελειώνει.

838
00:53:29,122 --> 00:53:31,833
Πήρες τον τίτλο, έχεις βήμα,

839
00:53:33,835 --> 00:53:36,046
πρέπει να αρχίσεις να μιλάς σωστά".

840
00:53:36,129 --> 00:53:40,300
ΕΣΤΙΑ ΧΑΜΠΤΟΝ
ΔΩΜΑΤΙΟ ΜΟΧΑΜΕΝΤ ΑΛΙ

841
00:53:40,383 --> 00:53:41,468
Δεν ήμασταν εκεί.

842
00:53:41,551 --> 00:53:43,762
Οι συζητήσεις αυτές δεν καταγράφηκαν.

843
00:53:43,845 --> 00:53:46,473
Ξέρουμε μόνο αυτό που έγινε μετά.

844
00:53:47,724 --> 00:53:48,808
Και κατάφερε,

845
00:53:50,101 --> 00:53:55,649
ομολογώντας ότι ο Αλλάχ είναι ο Θεός
και ο Μοχάμεντ ο αγγελιοφόρος του,

846
00:53:56,316 --> 00:54:00,862
να νικήσει έναν άντρα
πολύ πιο σκληρό από εκείνον.

847
00:54:01,363 --> 00:54:05,242
Ο εχθρός ήθελε να μπει στον αγώνα
με όλες του τις δυνάμεις.

848
00:54:07,702 --> 00:54:09,329
Του είχαν πει

849
00:54:10,622 --> 00:54:13,750
ότι ο Λίστον θα του έκανε
το πρόσωπο αγνώριστο.

850
00:54:16,962 --> 00:54:19,256
Ο Αλλάχ κι εγώ είπαμε "Όχι".

851
00:54:20,674 --> 00:54:25,679
Το ότι ο Κάσιους είναι μαύρος μουσουλμάνος
πιστεύεις ότι έπαιξε ρόλο στη νίκη του;

852
00:54:25,762 --> 00:54:30,976
Δεν είπε ότι είναι μαύρος μουσουλμάνος,
έχει πει ότι πιστεύει στο ισλάμ.

853
00:54:32,686 --> 00:54:34,437
ΜΑΡΤΙΟΣ 1964

854
00:54:34,521 --> 00:54:37,816
Μία εβδομάδα περίπου
μετά τον αγώνα μεταξύ Κλέι και Λίστον,

855
00:54:37,899 --> 00:54:39,567
πηγαίνουν στα Ηνωμένα Έθνη.

856
00:54:39,651 --> 00:54:43,863
Ήθελα να συζητήσουμε
για τη σχέση σου με τον Κάσιους.

857
00:54:43,947 --> 00:54:45,657
Πόσο καιρό γνωρίζεστε;

858
00:54:45,740 --> 00:54:46,992
Περίπου τρία χρόνια.

859
00:54:47,075 --> 00:54:51,496
Και τον έχεις συμβουλέψει
σχετικά με τους θρησκευτικούς δεσμούς του;

860
00:54:51,579 --> 00:54:55,125
Όχι, δεν συμβουλεύω κανέναν.
Είναι αδερφός μου και φίλος μου.

861
00:54:55,208 --> 00:54:57,919
Του εκφέρω την άποψή μου
για όσα ξέρω και κατανοώ.

862
00:54:58,003 --> 00:55:01,881
Ο Μάλκολμ Χ τον συστήνει
σε μαύρους διπλωμάτες από όλη την Αφρική.

863
00:55:01,965 --> 00:55:03,842
Να τος ο φίλος μου.

864
00:55:03,925 --> 00:55:05,427
Χαίρομαι που σε βλέπω.

865
00:55:06,094 --> 00:55:08,179
Εκεί ο Μάλκολμ του υπενθυμίζει

866
00:55:08,263 --> 00:55:10,765
"Δεν είσαι αυτό που ήσουν.

867
00:55:11,558 --> 00:55:15,687
Τώρα πια χαίρεις θαυμασμού
σε όλον τον κόσμο".

868
00:55:15,770 --> 00:55:17,605
Θα επισκεφθείτε τη Νιγηρία;

869
00:55:17,689 --> 00:55:19,941
Ναι, είναι σημαντικός προορισμός η Αφρική.

870
00:55:20,025 --> 00:55:22,902
Ο Μάλκολμ είχε μεγάλες φιλοδοξίες.

871
00:55:22,986 --> 00:55:26,823
Θα έθετε το φυλετικό θέμα

872
00:55:27,449 --> 00:55:29,117
σε διεθνές επίπεδο,

873
00:55:29,826 --> 00:55:31,036
θα πήγαινε στον ΟΗΕ.

874
00:55:32,912 --> 00:55:37,250
Οι ΗΠΑ παρουσιάζονταν
ως ηγέτης του ελεύθερου κόσμου,

875
00:55:37,334 --> 00:55:41,504
ως υποστηρικτής ανθρωπίνων δικαιωμάτων,
και ο Μάλκολμ έλεγε

876
00:55:41,588 --> 00:55:43,590
"Δεν ισχύει αυτό".

877
00:55:45,759 --> 00:55:48,303
Ο Μάλκολμ ήξερε ότι αυτό

878
00:55:48,386 --> 00:55:52,015
θα ανάγκαζε την ομοσπονδιακή κυβέρνηση
να ενεργήσει.

879
00:55:54,017 --> 00:55:56,519
Ο Κάσιους έχει τη δυνατότητα

880
00:55:56,603 --> 00:55:59,230
να αποκαταστήσει
κάποια φυλετική υπερηφάνεια,

881
00:55:59,314 --> 00:56:02,192
όχι μόνο στη χώρα,
αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο.

882
00:56:08,198 --> 00:56:13,203
Όλη την εβδομάδα ο Μάλκολμ κι ο Κάσιους
μοιάζουν πιο δεμένοι από ποτέ.

883
00:56:14,829 --> 00:56:16,664
Πάνε στην Τάιμς Σκουέαρ

884
00:56:16,748 --> 00:56:20,794
και παρακολουθούν
τον αγώνα όταν ο Κλέι νίκησε τον Λίστον.

885
00:56:20,877 --> 00:56:25,048
Νικητής και νέος παγκόσμιος
πρωταθλητής βαρέων βαρών ο Κάσιους Κλέι!

886
00:56:28,218 --> 00:56:31,054
Κι όταν βγαίνουν από το σινεμά,
τι βλέπουν;

887
00:56:32,305 --> 00:56:35,600
Ένα πλήθος,
εκατοντάδες άνθρωποι τους περικυκλώνουν.

888
00:56:40,355 --> 00:56:46,152
Οι δημοσιογράφοι ρωτάνε τον Μάλκολμ
αν ο πρωταθλητής θα μπει στο κίνημα.

889
00:56:47,237 --> 00:56:49,697
Όλοι ρωτάνε τι ακολουθεί.

890
00:56:50,240 --> 00:56:51,616
ΘΑ ΒΛΑΨΕΙ ΤΗΝ ΚΑΡΙΕΡΑ ΤΟΥ;

891
00:56:52,659 --> 00:56:54,619
Ένας πράκτορας του FBI στο Σικάγο

892
00:56:54,702 --> 00:56:58,373
ζητάει αδιάκοπη παρακολούθηση
της έπαυλης του Ελάιτζα Μοχάμεντ.

893
00:56:58,456 --> 00:56:59,833
Αυτός ο πράκτορας έμαθε

894
00:56:59,916 --> 00:57:02,877
ότι ο Ελάιτζα Μοχάμεντ
μιλούσε τηλεφωνικώς επί ώρες

895
00:57:02,961 --> 00:57:04,295
με τον πρωταθλητή.

896
00:57:08,174 --> 00:57:10,135
Στις 6 Μαρτίου 1964,

897
00:57:11,010 --> 00:57:14,514
ο Κάσιους επιστρέφει στο δωμάτιό του
στο ξενοδοχείο Theresa.

898
00:57:14,597 --> 00:57:17,100
Δέχεται τηλεφώνημα
από τον Ελάιτζα Μοχάμεντ.

899
00:57:17,851 --> 00:57:19,727
Ο αρχιερέας λέει στον Κάσιους

900
00:57:19,811 --> 00:57:23,606
"Απαγορεύεται να συγχρωτίζεσαι
με τον Μάλκολμ".

901
00:57:34,451 --> 00:57:38,246
Σήμερα το απόγευμα θα πας στο Σικάγο,

902
00:57:38,329 --> 00:57:41,166
για να συναντήσεις τον Ελάιτζα Μοχάμεντ;

903
00:57:41,249 --> 00:57:43,084
Ναι, θα φάμε μαζί.

904
00:57:44,085 --> 00:57:49,632
Εντάσσεσαι στους μαύρους μουσουλμάνους
λόγω της φιλίας σου με τον Μάλκολμ Χ;

905
00:57:49,716 --> 00:57:53,136
Όχι, ήμουν μουσουλμάνος
τέσσερα χρόνια πριν να τον γνωρίσω.

906
00:57:53,219 --> 00:57:54,137
Αλήθεια;

907
00:57:54,637 --> 00:57:56,764
Τώρα, όμως, είστε φίλοι, έτσι;

908
00:57:56,848 --> 00:57:57,932
Ναι.

909
00:57:58,016 --> 00:58:01,478
Είναι αδερφός μου.
Ό,τι κι αν κάνει, είναι αδερφός μου.

910
00:58:01,561 --> 00:58:04,522
-Τώρα που ανεξαρτητοποιήθηκε…
-Δεν ξέρω τι έγινε.

911
00:58:04,606 --> 00:58:07,233
Πρέπει να μάθω τι έγινε, πριν σχολιάσω.

912
00:58:07,317 --> 00:58:10,737
Γι' αυτό άλλωστε πηγαίνω σήμερα,
για να μάθω τι συμβαίνει.

913
00:58:10,820 --> 00:58:14,073
Δεν πιστεύω τα δημοσιεύματα.

914
00:58:20,747 --> 00:58:21,748
ΣΙΚΑΓΟ

915
00:58:21,831 --> 00:58:23,166
Ο Ελάιτζα Μοχάμεντ λέει

916
00:58:23,249 --> 00:58:25,919
"Παρουσιάζω σε όλους
τους πιστούς του ισλάμ

917
00:58:26,920 --> 00:58:28,796
τον αδερφό μου Κάσιους Κλέι,

918
00:58:29,547 --> 00:58:32,425
τον πιο έμπιστο πιστό μου,

919
00:58:32,509 --> 00:58:33,593
και τον ονομάζω

920
00:58:34,677 --> 00:58:36,471
Μοχάμεντ Άλι".

921
00:58:39,849 --> 00:58:41,226
Έτσι πήρε το όνομά του.

922
00:58:44,479 --> 00:58:48,650
Ο Κάσιους Κλέι αποκτά
το μουσουλμανικό όνομα, Μοχάμεντ Άλι.

923
00:58:49,317 --> 00:58:52,195
Οι περισσότεροι περίμεναν χρόνια γι' αυτό.

924
00:58:53,154 --> 00:58:54,197
Έγινε ήρωας.

925
00:58:54,280 --> 00:58:56,866
Εμφανίστηκε στη σκηνή με τον αγγελιοφόρο.

926
00:58:58,284 --> 00:58:59,869
Και ο Μάλκολμ ήταν

927
00:59:01,579 --> 00:59:02,789
αποξενωμένος.

928
00:59:08,586 --> 00:59:11,631
Ο ΜΑΛΚΟΛΜ Χ ΑΠΟΧΩΡΕΙ, Ο ΚΑΣΙΟΥΣ ΜΕΝΕΙ

929
00:59:11,714 --> 00:59:16,261
Ο Μοχάμεντ Άλι βρίσκεται στο στόχαστρο
δύο πανίσχυρων προσωπικοτήτων,

930
00:59:16,344 --> 00:59:19,847
δύο πανίσχυρων μαύρων ηγετών,
του Ελάιτζα Μοχάμεντ και του Μάλκολμ Χ,

931
00:59:19,931 --> 00:59:21,808
είτε το γνώριζε είτε όχι.

932
00:59:21,891 --> 00:59:26,437
Όταν αναγκάστηκαν να διαλέξουν,

933
00:59:26,521 --> 00:59:29,941
ο Μάλκολμ δεν είχε επιλογή,
διάλεξε τον εαυτό του.

934
00:59:30,525 --> 00:59:33,903
Ο Κάσιους έπρεπε να διαλέξει
τον πνευματικό του πατέρα.

935
00:59:34,821 --> 00:59:36,948
Ο Μάλκολμ ήταν ένα άτομο.

936
00:59:37,031 --> 00:59:39,325
Ο Ελάιτζα ήταν θεσμός.

937
00:59:39,909 --> 00:59:42,120
Σε ενοχλεί αυτός ο διχασμός;

938
00:59:42,203 --> 00:59:45,707
Όχι, δεν μ' αφορά τι κάνει ο Μάλκολμ Χ.
Είναι ένας άνθρωπος.

939
00:59:45,790 --> 00:59:47,709
-Ηγέτης σου είναι ο Ελάιτζα;
-Ναι.

940
00:59:47,792 --> 00:59:49,919
"ΑΠΟΣΧΙΣΗ Ή ΘΑΝΑΤΟΣ"
ΕΛΑΪΤΖΑ ΜΟΧΑΜΕΝΤ

941
00:59:50,003 --> 00:59:54,966
Ο αγγελιοφόρος ήταν πατέρας μας.
Ο πατέρας που δεν είχαμε και πάντα θέλαμε.

942
00:59:56,551 --> 00:59:58,595
Ήταν το αίμα στις φλέβες μας.

943
01:00:00,346 --> 01:00:02,724
Δεν υπάρχω
χωρίς τις διδαχές του αγγελιοφόρου.

944
01:00:02,807 --> 01:00:05,685
Χωρίς τις διδαχές,
είμαι άλλος ένας αλήτης.

945
01:00:05,768 --> 01:00:07,186
Με καταλαβαίνεις;

946
01:00:09,105 --> 01:00:13,318
Ήταν μια πολύπλοκη υπόθεση.
Και ο πατέρας μου βρέθηκε στο επίκεντρο.

947
01:00:13,401 --> 01:00:17,697
Ήταν ένας νέος άνθρωπος
που προσπαθούσε να επιλέξει.

948
01:00:17,780 --> 01:00:21,159
Και ναι, ίσως η επιβίωση να έπαιξε ρόλο.

949
01:00:21,909 --> 01:00:25,830
-Δεν υπάρχει πια το όνομα Κάσιους Κλέι.
-Ναι, λέγομαι Μοχάμεντ Άλι.

950
01:00:25,913 --> 01:00:29,459
Μοχάμεντ σημαίνει "αξιέπαινος",
και Άλι σημαίνει "ανώτερος".

951
01:00:29,542 --> 01:00:30,918
Όταν το έμαθε ο Μάλκολμ,

952
01:00:31,002 --> 01:00:34,631
ξέσπασε μέσα στο αυτοκίνητό του
"Είναι πολιτικό ζήτημα!"

953
01:00:34,714 --> 01:00:36,549
Σου το έδωσε κάποιος ξεχωριστός;

954
01:00:36,633 --> 01:00:39,761
Ο ηγέτης και δάσκαλός μου,
ο σεβασμιότατος Ελάιτζα Μοχάμεντ.

955
01:00:39,844 --> 01:00:45,141
Ήξερε ότι τη μάχη για να κερδίσει
την καρδιά του Μοχάμεντ Άλι

956
01:00:46,559 --> 01:00:47,894
την είχε πια χάσει.

957
01:00:49,395 --> 01:00:53,608
Μοχάμεντ, με λένε Μοχάμεντ.
Βαρέθηκα να με φωνάζετε Κάσιους.

958
01:00:53,691 --> 01:00:57,403
Το ξέρετε, είστε έξυπνοι.
Μοχάμεντ με λένε, όχι Κάσιους.

959
01:00:57,487 --> 01:01:01,991
Ο Άλι δεν θα επέτρεπε
να τον ορίσει η Αμερική,

960
01:01:02,075 --> 01:01:04,285
ούτε θα επέτρεπε να του δώσουν όνομα.

961
01:01:04,369 --> 01:01:07,747
Ο Μοχάμεντ Άλι,
γνωστός κυρίως ως Κάσιους ο Φλύαρος,

962
01:01:07,830 --> 01:01:09,499
έφτασε…

963
01:01:09,582 --> 01:01:12,710
Όλους τους χορηγούς, όλες τις διαφημίσεις,

964
01:01:12,794 --> 01:01:15,463
το Χόλιγουντ,
τους έχει όλους στα πόδια του.

965
01:01:15,546 --> 01:01:19,217
Η αλλαγή ονόματος
κλείνει όλες αυτές τις πόρτες.

966
01:01:19,300 --> 01:01:20,551
ΚΑΣΙΟΥΣ ΚΛΕΪ

967
01:01:20,635 --> 01:01:23,596
Θα ήθελε πολύ θάρρος
ακόμη και στον 21ο αιώνα,

968
01:01:23,680 --> 01:01:26,724
αλλά ήταν αδιανόητο,
πρέπει να είσαι τρελός.

969
01:01:26,808 --> 01:01:28,476
ΜΕ ΛΕΝΕ ΜΟΧΑΜΕΝΤ ΑΛΙ

970
01:01:28,559 --> 01:01:30,937
Ήταν η απόλυτη δήλωση.

971
01:01:31,521 --> 01:01:32,689
Κύριε Κλέι…

972
01:01:32,772 --> 01:01:34,190
Μοχάμεντ Άλι, κύριε.

973
01:01:34,273 --> 01:01:36,067
-Κύριε Κλέι…
-Μοχάμεντ Άλι.

974
01:01:36,150 --> 01:01:40,238
-Κύριε Μοχάμεντ Άλι, το ίδιο κάνει.
-Μοχάμεντ Άλι.

975
01:01:40,321 --> 01:01:42,281
Και ξαφνικά ο κόσμος είπε

976
01:01:42,365 --> 01:01:45,368
"Ποιος θαρρεί ότι είναι
αυτός ο ξιπασμένος α…;

977
01:01:46,744 --> 01:01:49,330
Για ποιον περνιέται ο αλαζόνας;

978
01:01:49,414 --> 01:01:51,874
Που πάει και αλλάζει όνομα και θρησκεία".

979
01:01:52,917 --> 01:01:55,461
Με προσβάλλει το Κάσιους Κλέι.
Δεν είμαι λευκός.

980
01:01:55,545 --> 01:01:59,382
Είμαι ο Μοχάμεντ Άλι, είμαι μαύρος.
Έχω όνομα ιστορικό, προγονικό.

981
01:01:59,465 --> 01:02:04,178
Αποτελεί τιμή, γνωρίζοντας ποιος είμαι,
να με φωνάζουν με το όνομά μου.

982
01:02:04,262 --> 01:02:06,764
Έναν Ρώσο
θα τον λέγατε Τζορτζ Ουάσινγκτον;

983
01:02:07,515 --> 01:02:10,560
-Ποιος έχει τη δύναμη;
-Ο Μοχάμεντ Άλι!

984
01:02:11,436 --> 01:02:14,272
-Ποιος;
-Ο Μοχάμεντ Άλι!

985
01:02:18,192 --> 01:02:23,698
Μουσουλμάνοι σε όλο τον κόσμο,
που δεν είχαν δει ποτέ τους αγώνα μποξ,

986
01:02:23,781 --> 01:02:27,869
ακούνε το όνομά του
να αναδύεται από τον Τύπο.

987
01:02:27,952 --> 01:02:30,371
Μοχάμεντ Άλι.

988
01:02:34,459 --> 01:02:35,668
ΑΠΡΙΛΙΟΣ 1964

989
01:02:35,752 --> 01:02:39,672
Το 1964, ο Μοχάμεντ και ο Μάλκολμ
ταξίδεψαν σε Αφρική και Μέση Ανατολή.

990
01:02:39,756 --> 01:02:41,758
Η ΑΦΡΙΚΗ ΑΓΚΑΛΙΑΖΕΙ ΤΟΝ "ΑΣΩΤΟ ΥΙΟ"

991
01:02:41,841 --> 01:02:43,384
Χωριστά, όμως.

992
01:02:44,051 --> 01:02:46,846
Και τους δύο απασχολούσαν πολύ

993
01:02:46,929 --> 01:02:50,266
οι άνεμοι αλλαγής που έπνεαν
σε όλη την Αφρική.

994
01:02:50,975 --> 01:02:54,937
Τον Μοχάμεντ Άλι υποδέχονταν
λατρευτικά πλήθη.

995
01:02:55,646 --> 01:02:58,149
Ήταν σαγηνευτικός με πολλούς τρόπους.

996
01:02:58,232 --> 01:03:02,236
Αυτό το χάρισμα που διέθετε
ήταν εξαιρετικό.

997
01:03:06,657 --> 01:03:09,952
Και ο Μάλκολμ ταξιδεύει μόνος.

998
01:03:11,537 --> 01:03:13,706
Συναντάει παγκόσμιους ηγέτες,

999
01:03:13,790 --> 01:03:17,543
προσπαθώντας να μεταφέρει
το μήνυμα 22.000.000 Αφροαμερικανών

1000
01:03:17,627 --> 01:03:19,086
στο παγκόσμιο στερέωμα.

1001
01:03:19,670 --> 01:03:21,881
-Σαλάμ αλέκουμ.
-Αλέκουμ σαλάμ.

1002
01:03:21,964 --> 01:03:27,136
Για να ασκηθούν κατηγορίες κατά των ΗΠΑ
για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

1003
01:03:27,220 --> 01:03:30,348
Το πρόβλημά μας δεν είναι αμερικανικό,
είναι πανανθρώπινο.

1004
01:03:30,431 --> 01:03:33,518
Δεν είναι πρόβλημα των μαύρων,
αλλά της ανθρωπότητας.

1005
01:03:34,519 --> 01:03:37,563
Είναι σαν εκπρόσωπος, σαν βουλευτής,

1006
01:03:38,272 --> 01:03:43,069
σαν γερουσιαστής της μαύρης Αμερικής,
αν όχι ο πρόεδρος της μαύρης Αμερικής.

1007
01:03:45,446 --> 01:03:48,407
"Ο μουσουλμάνος της Αμερικής προκαλούσε

1008
01:03:48,491 --> 01:03:51,369
μεγάλο ενδιαφέρον και πολλή περιέργεια".

1009
01:03:51,452 --> 01:03:52,829
ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΜΑΛΚΟΛΜ Χ

1010
01:03:52,912 --> 01:03:55,915
"Με περνούσαν διαρκώς
για τον Κάσιους Κλέι.

1011
01:04:00,878 --> 01:04:06,759
Μια τοπική εφημερίδα τύπωσε φωτογραφία
με τον Κάσιους κι εμένα έξω απ' τον ΟΗΕ.

1012
01:04:10,012 --> 01:04:13,516
Εκείνη τη στιγμή,
είχε κεντρίσει τη φαντασία

1013
01:04:13,599 --> 01:04:17,728
και τη στήριξη όλων των μαύρων".

1014
01:04:20,982 --> 01:04:22,483
ΚΑΛΩΣ ΗΡΘΕΣ, ΚΑΣΙΟΥΣ ΚΛΕΪ

1015
01:04:24,777 --> 01:04:27,029
ΚΑΛΩΣ ΗΡΘΕΣ, ΚΑΣΙΟΥΣ ΚΛΕΪ
ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

1016
01:04:44,255 --> 01:04:46,340
Άλι!

1017
01:04:46,424 --> 01:04:50,761
Άλι!

1018
01:04:54,724 --> 01:04:58,102
Ο πατέρας μου πάντα μιλούσε
για τη λύτρωση της Αφρικής.

1019
01:04:59,770 --> 01:05:04,400
Το "Redemption Song" αποτελούσε φόρο τιμής
στον Μάρκους Γκάρβεϊ

1020
01:05:04,984 --> 01:05:08,821
και σε μία δήλωση
που είχε κάνει ο Γκάρβεϊ το 1937,

1021
01:05:08,905 --> 01:05:11,824
ότι πρέπει να λευτερωθούμε
από τη νοητική σκλαβιά,

1022
01:05:11,908 --> 01:05:14,911
διότι αν και άλλοι βοηθάνε
να λευτερωθούμε σωματικά,

1023
01:05:14,994 --> 01:05:17,788
μόνο εμείς μπορούμε
να λευτερώσουμε τον νου μας.

1024
01:05:27,131 --> 01:05:30,885
Νομίζω ότι ο Μάλκολμ άρχισε να θεωρεί
ότι πλέον εκείνος έπρεπε

1025
01:05:31,385 --> 01:05:33,179
να αναλάβει αυτό το βάρος.

1026
01:05:50,112 --> 01:05:52,448
Χάρη στην πνευματική αναγέννηση,

1027
01:05:52,531 --> 01:05:54,033
με την οποία ευλογήθηκα

1028
01:05:54,116 --> 01:05:57,328
μετά το προσκύνημά μου
στην ιερή πόλη της Μέκκα,

1029
01:05:57,912 --> 01:06:02,083
δεν πιστεύω πλέον
σε ένα βαρύ κατηγορητήριο για καμία φυλή.

1030
01:06:02,708 --> 01:06:05,211
ΜΑΛΚΟΛΜ Χ
ΠΡΩΗΝ ΜΑΥΡΟΣ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΣ

1031
01:06:12,593 --> 01:06:14,971
Στις 17 Μαΐου 1964,

1032
01:06:16,472 --> 01:06:20,101
στην Άκρα της Γκάνας,
έξω από το ξενοδοχείο Ambassador.

1033
01:06:22,228 --> 01:06:27,108
Ο Μάλκολμ βρισκόταν με φίλους του
απόδημους Αμερικανούς,

1034
01:06:27,191 --> 01:06:30,361
τη Μάγια Αγγέλου και άλλους.

1035
01:06:30,444 --> 01:06:33,531
Ο Μάλκολμ ετοιμάζεται να πάει
στο αεροδρόμιο,

1036
01:06:33,614 --> 01:06:35,366
είναι έξω από το ξενοδοχείο

1037
01:06:35,449 --> 01:06:37,618
και εμφανίζεται ο Μοχάμεντ Άλι.

1038
01:06:38,619 --> 01:06:39,996
ΚΑΛΩΣ ΗΡΘΕΣ, ΜΟΧΑΜΕΝΤ ΑΛΙ

1039
01:06:40,079 --> 01:06:41,455
Μην ξεχνάτε

1040
01:06:41,539 --> 01:06:46,127
ότι ο Μάλκολμ έχει πάει
στην Αίγυπτο, στη Σαουδική Αραβία.

1041
01:06:46,210 --> 01:06:47,795
Και στο ημερολόγιό του

1042
01:06:49,088 --> 01:06:52,091
αναφέρεται στον Άλι
ως αδερφό του και φίλο του.

1043
01:06:52,174 --> 01:06:54,969
Αυτήν τη στιγμή, στην Άκρα της Γκάνας,

1044
01:06:55,052 --> 01:06:57,763
όταν βλέπει ξαφνικά τον πρωταθλητή,

1045
01:06:57,847 --> 01:07:00,349
πιστεύει ότι θα αγκαλιαστούν σαν αδέρφια.

1046
01:07:02,810 --> 01:07:06,147
Ο Μάλκολμ Χ συνεχίζει
να τον φωνάζει. "Μοχάμεντ".

1047
01:07:08,107 --> 01:07:11,527
Κάποια στιγμή ο Μοχάμεντ Άλι απαντάει

1048
01:07:11,610 --> 01:07:14,113
"Γύρισες την πλάτη στον Ελάιτζα Μοχάμεντ.

1049
01:07:14,196 --> 01:07:17,742
Έκανες λάθος, αδερφέ".
Και κάνει μεταβολή και φεύγει.

1050
01:07:19,368 --> 01:07:21,871
Περιφρόνησε τον Μάλκολμ.

1051
01:07:23,205 --> 01:07:27,418
Η σχέση τους είχε πια δηλητηριαστεί,
είχε διαλυθεί.

1052
01:07:27,501 --> 01:07:31,088
Η Μάγια Αγγέλου έγραψε αργότερα
ότι όταν ο Μάλκολμ μπήκε στο αμάξι,

1053
01:07:31,172 --> 01:07:33,340
μαζεύτηκε στο κάθισμα

1054
01:07:34,091 --> 01:07:36,594
και είπε "Έχω χάσει πολλά".

1055
01:07:38,554 --> 01:07:40,473
Έχασε τον Ελάιτζα Μοχάμεντ,

1056
01:07:40,556 --> 01:07:43,100
που ήταν πατρικό πρότυπο στη ζωή του,

1057
01:07:43,184 --> 01:07:45,478
και τώρα έχασε τον Μοχάμεντ Άλι.

1058
01:07:46,228 --> 01:07:48,981
Αν αυτοί οι δύο ήταν αδελφοί εξ αίματος,

1059
01:07:49,065 --> 01:07:52,610
τότε αυτό ήταν το τέλος της αδελφότητας.

1060
01:07:55,571 --> 01:07:56,906
Τι σχέδια έχεις;

1061
01:07:57,531 --> 01:07:59,784
Επιστρέφω στις ΗΠΑ.

1062
01:08:01,118 --> 01:08:03,329
-Για να δω την οικογένειά μου.
-Ναι.

1063
01:08:03,412 --> 01:08:04,663
Και μετά βλέπουμε.

1064
01:08:07,124 --> 01:08:10,961
Όταν γυρίζει από την Αφρική,
στο αεροδρόμιο JFK,

1065
01:08:11,629 --> 01:08:14,381
η μητέρα μου με έδωσε στον πατέρα μου

1066
01:08:14,465 --> 01:08:16,050
και αυτός χαμογελάει.

1067
01:08:16,926 --> 01:08:22,556
Δεν ξέρω αν είναι μια όμορφη ανάμνηση
ή αν έχω δει πολλές φορές τη φωτογραφία,

1068
01:08:23,641 --> 01:08:27,853
αλλά νιώθω ότι με κοιτάει
σαν να περιμένει κάτι να συμβεί.

1069
01:08:28,437 --> 01:08:30,314
Αυτό είναι ένα χρυσό τέμενος,

1070
01:08:30,898 --> 01:08:34,401
δώρο από το Ισλαμικό Συμβούλιο Αιγύπτου.

1071
01:08:34,485 --> 01:08:36,362
ΙΟΥΝΙΟΣ 1964

1072
01:08:39,240 --> 01:08:40,950
Ατόφιο χρυσάφι.

1073
01:08:41,617 --> 01:08:43,202
Ατόφιο χρυσάφι.

1074
01:08:44,995 --> 01:08:46,205
Ατόφιο χρυσάφι.

1075
01:08:46,789 --> 01:08:47,915
Ατόφιο χρυσάφι!

1076
01:08:47,998 --> 01:08:50,835
Δώρο στον ηγέτη και δάσκαλό μας
που μας αφύπνισε,

1077
01:08:50,918 --> 01:08:53,462
γιατί πριν ήμασταν σε άσχημη κατάσταση.

1078
01:08:53,546 --> 01:08:54,630
Ναι!

1079
01:08:56,549 --> 01:08:59,635
Ζήτω!

1080
01:08:59,718 --> 01:09:01,053
Εσύ και ο Μάλκολμ Χ,

1081
01:09:01,679 --> 01:09:05,057
που σε προσηλύτισε
στο κίνημα των μαύρων μουσουλμάνων,

1082
01:09:05,141 --> 01:09:06,433
έχετε αποστασιοποιηθεί;

1083
01:09:07,017 --> 01:09:09,645
Όταν ο Ελάιτζα Μοχάμεντ
αποκηρύττει κάποιον,

1084
01:09:09,728 --> 01:09:12,314
αυτομάτως τον αποκηρύττουν όλοι οι πιστοί.

1085
01:09:12,398 --> 01:09:15,943
Σύμφωνα με άρθρο της εφημερίδας μου,
όταν γύρισες απ' την Αφρική,

1086
01:09:16,026 --> 01:09:19,405
αρνήθηκες να μείνεις στο Theresa,
πρώην έδρα σας…

1087
01:09:19,488 --> 01:09:23,284
Ακριβώς, ο ηγέτης μου,
μάλλον κάποιοι αξιωματούχοι, είπαν

1088
01:09:23,367 --> 01:09:26,162
ότι δεν ταίριαζε να μείνουμε
στο ίδιο ξενοδοχείο

1089
01:09:26,245 --> 01:09:27,621
και κάνω ό,τι μου πουν.

1090
01:09:30,749 --> 01:09:33,252
Όταν ο Κάσιους Κλέι βρισκόταν στην Άκρα,

1091
01:09:33,335 --> 01:09:37,840
φέρεται να είπε κάποια λόγια
όχι και τόσο φιλικά.

1092
01:09:39,049 --> 01:09:40,467
Έχετε κάποιο σχόλιο;

1093
01:09:40,551 --> 01:09:42,261
Δεν ξέρω τι είπε.

1094
01:09:42,344 --> 01:09:46,807
Αποφεύγω να πιστεύω
αυτά που διαβάζω στις εφημερίδες

1095
01:09:46,891 --> 01:09:50,144
για το τι είπε ένας μαύρος
για άλλον μαύρο.

1096
01:09:50,227 --> 01:09:51,061
Ήταν…

1097
01:09:51,145 --> 01:09:55,441
Κι αν έχω κάτι να πω για τον Κάσιους,
θα το πω σε αυτόν.

1098
01:09:55,524 --> 01:09:58,944
Δεν μιλάω καν για τον Μάλκολμ Χ.
Δεν μας αφορά, είναι ένας…

1099
01:09:59,028 --> 01:10:01,739
Δεν ασχολούμαστε μαζί του,
έχουμε πολλή δουλειά

1100
01:10:02,573 --> 01:10:07,077
Είναι μόνο ένα άτομο
που, όπως λέμε εμείς, ξεστράτισε.

1101
01:10:09,288 --> 01:10:11,457
Ακόμη τον θεωρείς φίλο;

1102
01:10:11,540 --> 01:10:14,293
Ναι, θεωρώ φίλους μου όλους τους μαύρους.

1103
01:10:14,376 --> 01:10:17,004
Όταν κάποιος δεν φέρεται με φιλικό τρόπο,

1104
01:10:17,087 --> 01:10:20,591
συνήθως αντικατοπτρίζει το δηλητήριο
που κάποιος άλλος τον πότισε.

1105
01:10:23,552 --> 01:10:25,512
Αναρωτιέμαι αν πιστεύεις ακόμα,

1106
01:10:25,596 --> 01:10:29,600
όπως πίστευες όταν ήσουν μέλος
του κινήματος μαύρων μουσουλμάνων,

1107
01:10:29,683 --> 01:10:33,854
σε μια διαχωρισμένη χώρα μαύρων
στη Βόρεια Αμερική;

1108
01:10:33,938 --> 01:10:37,524
Δεν πιστεύω σε καμία μορφή
διαχωρισμού ή ρατσισμού.

1109
01:10:37,608 --> 01:10:39,443
-Είσαι ακόμα μουσουλμάνος;
-Ναι.

1110
01:10:39,526 --> 01:10:41,946
Είμαι μουσουλμάνος, πιστεύω στο ισλάμ,

1111
01:10:42,029 --> 01:10:45,908
που πιστεύει στην αδελφότητα,
στην αδελφότητα όλων των ανθρώπων.

1112
01:10:45,991 --> 01:10:48,327
Ο ΜΑΛΚΟΛΜ Χ
ΑΠΟΚΑΛΕΙ ΚΑΛΠΙΚΟ ΤΟΝ ΕΛΑΪΤΖΑ

1113
01:10:48,410 --> 01:10:52,122
Ο Μάλκολμ θεωρούσε πλέον
τον εαυτό του φτασμένο

1114
01:10:52,706 --> 01:10:55,292
και αυτή ήταν η επιθυμία του.

1115
01:10:55,376 --> 01:10:57,878
Ήθελε να έχει κοινό.

1116
01:10:57,962 --> 01:11:01,298
Ήθελε να δοξαστεί
περισσότερο απ' τον δάσκαλό του.

1117
01:11:04,343 --> 01:11:05,719
Ο ΚΑΣΙΟΥΣ ΤΟΝ ΔΙΑΓΡΑΦΕΙ

1118
01:11:05,803 --> 01:11:08,889
Μόλις ο Μάλκολμ χαρακτηρίζεται υποκριτής,

1119
01:11:11,350 --> 01:11:12,643
στιγματίζεται.

1120
01:11:13,143 --> 01:11:14,395
Ο ΜΕΓΑΣ ΥΠΟΚΡΙΤΗΣ

1121
01:11:14,478 --> 01:11:16,981
Το πώς ο κόσμος αντιλαμβάνεται
την υποκρισία

1122
01:11:17,064 --> 01:11:21,652
ή το τι αυτή η αντίληψη
τους επιτρέπει να σκεφτούν,

1123
01:11:21,735 --> 01:11:24,822
τον τοποθετεί σε μια πολύ ευάλωτη θέση.

1124
01:11:27,324 --> 01:11:30,828
Σαφώς πιστεύουμε
ότι ένα απ' τα χειρότερα πράγματα

1125
01:11:30,911 --> 01:11:32,329
είναι η υποκρισία.

1126
01:11:32,413 --> 01:11:34,915
Δεν σχετιζόμαστε με υποκριτές

1127
01:11:34,999 --> 01:11:37,543
και τους υποκριτές
τους αναλαμβάνει ο Αλλάχ.

1128
01:11:38,085 --> 01:11:40,921
-Γιατί απειλούν τη ζωή σου;
-Κοιτάξτε…

1129
01:11:41,547 --> 01:11:43,132
Κυρίως επειδή φοβούνται

1130
01:11:43,215 --> 01:11:48,262
ότι θα πω τον βασικό λόγο εκδίωξής μου
απ' το κίνημα μαύρων μουσουλμάνων.

1131
01:11:48,345 --> 01:11:50,431
Κάτι που το κράτησα μυστικό.

1132
01:11:50,514 --> 01:11:54,935
Αλλά ο πραγματικός λόγος είναι
ότι ο Ελάιτζα Μοχάμεντ, ο ηγέτης,

1133
01:11:55,019 --> 01:11:59,148
έχει αποκτήσει οχτώ παιδιά
από έξι ανήλικες.

1134
01:11:59,231 --> 01:12:01,650
Από έξι διαφορετικές ανήλικες,

1135
01:12:01,734 --> 01:12:04,320
που ήταν οι προσωπικοί του γραμματείς.

1136
01:12:06,363 --> 01:12:09,325
Δεν έπρεπε να μιλήσει έτσι
για τον Ελάιτζα Μοχάμεντ!

1137
01:12:10,534 --> 01:12:12,202
Αυτός σου έμαθε ό,τι ήξερες.

1138
01:12:12,745 --> 01:12:15,706
Και στράφηκες εναντίον του; Ανόητε.

1139
01:12:18,625 --> 01:12:20,294
ΘΑΝΑΤΟΣ

1140
01:12:20,377 --> 01:12:21,837
Αυτό ήταν το λάθος του.

1141
01:12:23,464 --> 01:12:26,884
Διαχωρισμός της αποστολής
και της προσωπικής ζωής.

1142
01:12:29,428 --> 01:12:30,971
Αν έχω ένα πακέτο για σένα

1143
01:12:31,805 --> 01:12:34,933
και αποστολή μου είναι
να σου παραδώσω το πακέτο,

1144
01:12:35,017 --> 01:12:36,477
είναι αποστολή μου.

1145
01:12:36,560 --> 01:12:38,687
Αν με δεις με μια νεαρή κοπέλα

1146
01:12:38,771 --> 01:12:40,105
ή να πίνω κρασί,

1147
01:12:40,939 --> 01:12:42,358
αυτό δεν σε αφορά.

1148
01:12:43,442 --> 01:12:45,069
Εκπλήρωσα την αποστολή μου.

1149
01:12:45,778 --> 01:12:50,240
Ο αγγελιοφόρος δεν έχει καμία δουλειά
να εξηγεί την προσωπική του ζωή.

1150
01:12:50,908 --> 01:12:52,910
Δουλειά του είναι να φέρει το μήνυμα.

1151
01:12:52,993 --> 01:12:55,788
Ποιος είσαι εσύ
που αμφισβητείς τον αγγελιοφόρο,

1152
01:12:55,871 --> 01:12:58,624
που σε μάζεψε απ' τα σκουπίδια,
σε συγύρισε

1153
01:12:58,707 --> 01:13:03,295
και σε παρουσίασε σε όλον τον κόσμο
ως βασικό εκπρόσωπο των μαύρων;

1154
01:13:03,379 --> 01:13:05,047
Εσύ θα τον αμφισβητήσεις;

1155
01:13:07,383 --> 01:13:08,217
Όχι.

1156
01:13:12,096 --> 01:13:13,889
Όταν το έκανε αυτό ο Μάλκολμ,

1157
01:13:13,972 --> 01:13:16,517
όταν κακολόγησε τον Ελάιτζα

1158
01:13:17,142 --> 01:13:19,353
και τον τρόπο ζωής του με τις γυναίκες,

1159
01:13:19,436 --> 01:13:21,897
όσοι αγαπούσαν τον Ελάιτζα τον απέρριψαν.

1160
01:13:23,232 --> 01:13:24,483
Δεν έπρεπε να το πει.

1161
01:13:25,192 --> 01:13:27,986
Πολλοί αγαπούσαν τον Ελάιτζα,
θα σκότωναν για χάρη του.

1162
01:13:28,070 --> 01:13:28,946
Και το έκαναν.

1163
01:13:30,406 --> 01:13:33,242
Στις 14 Φεβρουαρίου 1965,

1164
01:13:33,742 --> 01:13:37,162
έγινε εμπρηστική επίθεση
στο σπίτι του στο Ιστ Έλμχερστ.

1165
01:13:37,746 --> 01:13:40,999
Το σπίτι του στο Κουίνς
υπέστη σοβαρές ζημιές από φωτιά,

1166
01:13:41,083 --> 01:13:43,710
την οποία προκάλεσαν βόμβες μολότοφ.

1167
01:13:44,586 --> 01:13:45,754
Για τη μητέρα μου,

1168
01:13:45,838 --> 01:13:50,968
είχαν πετάξει βόμβες στο παιδικό δωμάτιο,
όπου κοιμόνταν τα μωρά της.

1169
01:13:52,428 --> 01:13:54,763
Αυτό πρέπει να είναι τρομακτικό.

1170
01:13:55,347 --> 01:13:59,393
Έγινε εμπρηστική επίθεση στο σπίτι μου
από το κίνημα μαύρων μουσουλμάνων,

1171
01:13:59,476 --> 01:14:01,687
κατόπιν εντολής του Ελάιτζα Μοχάμεντ.

1172
01:14:02,438 --> 01:14:06,316
Επιτέθηκαν από μπροστά και από πίσω,
για να μην μπορώ να διαφύγω.

1173
01:14:06,900 --> 01:14:08,527
Δούλευα βραδινή βάρδια

1174
01:14:08,610 --> 01:14:11,697
σε εργοστάσιο αυτοκινήτων στο Ντιτρόιτ.

1175
01:14:11,780 --> 01:14:15,159
Είχε προγραμματισμένη ομιλία στο Ντιτρόιτ.

1176
01:14:16,493 --> 01:14:20,456
Όταν το πρωί άκουσα ότι είχε γίνει
εμπρηστική επίθεση στο σπίτι του,

1177
01:14:20,539 --> 01:14:22,541
ήξερα ότι δεν θα ερχόταν.

1178
01:14:22,624 --> 01:14:23,917
Έκανα λάθος.

1179
01:14:25,294 --> 01:14:27,588
Στις εννιά ακριβώς ο Μάλκολμ πετούσε,

1180
01:14:27,671 --> 01:14:30,299
ήρθε στο Ντιτρόιτ,
μίλησε στην Αίθουσα Φορντ.

1181
01:14:31,216 --> 01:14:34,136
Ένας φίλος μου που πήγε
είπε ότι μύριζε κάπνα,

1182
01:14:34,219 --> 01:14:37,473
καθώς προσπάθησε να διασώσει
αντικείμενα απ' το σπίτι του.

1183
01:14:41,435 --> 01:14:45,022
21 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1965

1184
01:14:48,358 --> 01:14:49,776
ΑΙΘΟΥΣΑ ΟΝΤΟΜΠΟΝ

1185
01:14:49,860 --> 01:14:52,529
Υπήρχαν περίπου 400 άτομα

1186
01:14:53,405 --> 01:14:54,865
στην αίθουσα,

1187
01:14:54,948 --> 01:14:56,408
εκπρόσωποι

1188
01:14:56,492 --> 01:14:59,870
μιας οργάνωσης,

1189
01:14:59,953 --> 01:15:03,290
της Οργάνωσης για την Ενότητα
των Αφροαμερικανών,

1190
01:15:04,625 --> 01:15:06,877
με επικεφαλής τον Μάλκολμ Χ.

1191
01:15:08,962 --> 01:15:11,632
Η Αίθουσα Όντομπον ήταν τεράστια.

1192
01:15:12,758 --> 01:15:15,052
Αλλά είχε πολύ μικρό λόμπι.

1193
01:15:16,887 --> 01:15:20,265
Καθόμουν στο λόμπι,
κοιτάζοντας την είσοδο.

1194
01:15:22,893 --> 01:15:24,436
Πρέπει να καθόμουν εκεί

1195
01:15:25,395 --> 01:15:26,939
το πολύ ένα τέταρτο,

1196
01:15:27,731 --> 01:15:31,652
όταν ο Μάλκολμ είπε "σαλάμ αλέκουμ"
και ακούστηκαν πυροβολισμοί.

1197
01:15:32,319 --> 01:15:33,320
Σαλάμ αλέκουμ.

1198
01:15:38,659 --> 01:15:41,036
Είδα τον κόσμο να σέρνεται στο πάτωμα

1199
01:15:41,703 --> 01:15:43,664
κι έπεσα κι εγώ.

1200
01:15:45,874 --> 01:15:47,000
Τα παιδιά έκλαιγαν.

1201
01:15:47,084 --> 01:15:48,335
ΜΠΕΤΙ ΣΑΜΠΑΖ, ΣΥΖΥΓΟΣ

1202
01:15:48,418 --> 01:15:50,546
Φοβόντουσαν ότι θα μας πυροβολούσαν.

1203
01:15:51,838 --> 01:15:54,091
Ήξερα ότι πυροβόλησαν τον άντρα μου.

1204
01:15:55,884 --> 01:15:57,135
Έτρεξα μπροστά.

1205
01:15:57,219 --> 01:16:00,931
Είδα τον Μάλκολμ να κρατάει την κοιλιά του
και να πέφτει κάτω.

1206
01:16:01,890 --> 01:16:04,643
Κρατούνται δύο ύποπτοι.

1207
01:16:04,726 --> 01:16:08,397
Ο ένας συνελήφθη στον δρόμο

1208
01:16:08,480 --> 01:16:11,024
από έναν πεζό αστυνομικό.

1209
01:16:11,525 --> 01:16:14,528
Είναι μέλη των μαύρων μουσουλμάνων;

1210
01:16:14,611 --> 01:16:15,779
Δεν το γνωρίζω.

1211
01:16:17,948 --> 01:16:20,617
-Πώς νιώθεις;
-Θέλω να σκοτώσω κάποιον.

1212
01:16:21,618 --> 01:16:23,579
Ακριβώς, θέλω να σκοτώσω κάποιον.

1213
01:16:24,329 --> 01:16:27,791
Αν απόψε πεθάνει ο Μάλκολμ,
κάποιος θα πεθάνει.

1214
01:16:37,134 --> 01:16:40,137
ΔΟΛΟΦΟΝΗΘΗΚΕ Ο ΜΑΛΚΟΛΜ Χ

1215
01:16:40,220 --> 01:16:41,763
Ήταν η ενηλικίωσή μας.

1216
01:16:42,264 --> 01:16:46,393
Ήταν ένα ορόσημο, ήταν η άγκυρά μας.

1217
01:16:46,476 --> 01:16:49,563
Ήταν ο πιο σπουδαίος μαύρος
μετά τον Μάρκους Γκάρβεϊ.

1218
01:16:51,315 --> 01:16:52,482
Κι όταν τον χάσαμε,

1219
01:16:53,066 --> 01:16:56,028
μάθαμε πόσο χαμένοι ήμασταν ως λαός.

1220
01:16:56,111 --> 01:17:01,742
Θα υπερισχύσουμε κάποτε

1221
01:17:01,825 --> 01:17:05,454
Κύριε Μοχάμεντ, χτες κυκλοφόρησε
στα ειδησεογραφικά πρακτορεία

1222
01:17:06,371 --> 01:17:09,583
ότι ένας μουσουλμάνος είπε

1223
01:17:10,083 --> 01:17:12,919
πως ο Μάλκολμ ό,τι έσπειρε θέρισε,

1224
01:17:13,003 --> 01:17:17,633
αναφερόμενος σε παλαιότερη δήλωσή του
για τη δολοφονία του προέδρου Κένεντι.

1225
01:17:17,716 --> 01:17:21,803
Πιστεύετε ότι ένας μουσουλμάνος
θα έκανε τέτοια δήλωση για τον Μάλκολμ

1226
01:17:21,887 --> 01:17:23,680
με την είδηση του θανάτου του;

1227
01:17:24,181 --> 01:17:25,098
Δεν ξέρω.

1228
01:17:25,182 --> 01:17:28,769
Δεν ξέρω ποιος ήταν, ό,τι ξέρετε ξέρω.

1229
01:17:28,852 --> 01:17:31,480
Σας πήρε κατάθεση η αστυνομία;

1230
01:17:32,272 --> 01:17:33,106
Όχι, κύριε.

1231
01:17:33,607 --> 01:17:35,901
Πριν να σκοτωθεί είχε πει

1232
01:17:35,984 --> 01:17:39,529
ότι οι μαύροι μουσουλμάνοι
προσπαθούν να τον σκοτώσουν.

1233
01:17:39,613 --> 01:17:41,198
Έχετε κάποιο σχόλιο;

1234
01:17:41,281 --> 01:17:42,616
Δεν ξέρω τίποτα.

1235
01:17:43,617 --> 01:17:46,411
Δεν είμαστε βίαιος λαός.

1236
01:17:47,037 --> 01:17:48,747
Έχουμε συγκλονιστεί.

1237
01:17:52,668 --> 01:17:54,920
Τι πιστεύετε ότι συνέβη στον Μάλκολμ Χ;

1238
01:17:55,003 --> 01:17:56,630
-Τι πιστεύω εγώ;
-Ναι.

1239
01:18:02,135 --> 01:18:04,262
Ξέρω τι του συνέβη.

1240
01:18:07,432 --> 01:18:09,393
Ξέρω ότι ξεστράτισε και…

1241
01:18:11,103 --> 01:18:12,270
πέθανε.

1242
01:18:17,609 --> 01:18:21,071
Είναι εύκολο να αφηγηθείς
τη δολοφονία του Μάλκολμ Χ

1243
01:18:21,154 --> 01:18:22,698
ως την ιστορία

1244
01:18:22,781 --> 01:18:24,032
ενός αντιφρονούντα,

1245
01:18:24,116 --> 01:18:26,952
που ηγείται ενός κινήματος
και γι' αυτό τιμωρείται.

1246
01:18:27,744 --> 01:18:30,664
Σίγουρα υπήρχε μεγάλη έχθρα

1247
01:18:30,747 --> 01:18:33,083
μεταξύ Μάλκολμ και Έθνους του Ισλάμ.

1248
01:18:37,671 --> 01:18:39,381
ΑΠΑΙΤΟΥΜΕ ΑΝΕΞΙΘΡΗΣΚΕΙΑ

1249
01:18:40,006 --> 01:18:43,218
Αλλά, σύμφωνα με όσα
καταφέραμε να αλιεύσουμε

1250
01:18:43,301 --> 01:18:48,306
από αποχαρακτηρισμένα αρχεία του FBI,
καθώς δεν έχουν δοθεί όλα στη δημοσιότητα,

1251
01:18:48,390 --> 01:18:51,810
το FBI με ικανοποίηση

1252
01:18:52,686 --> 01:18:56,148
παρακολουθούσε το ρήγμα,
την εντεινόμενη ρήξη,

1253
01:18:57,023 --> 01:18:58,900
την αυξανόμενη έχθρα

1254
01:18:58,984 --> 01:19:02,612
μεταξύ του Μάλκολμ
και του Έθνους του Ισλάμ.

1255
01:19:02,696 --> 01:19:05,282
ΕΝΤΕΙΝΕΤΑΙ Η ΡΗΞΗ
ΜΕΤΑΞΥ ΕΛΑΪΤΖΑ ΚΑΙ ΜΑΛΚΟΛΜ Χ

1256
01:19:05,365 --> 01:19:08,118
Πίσω απ' όλα
βρισκόταν το ομοσπονδιακό κράτος.

1257
01:19:08,702 --> 01:19:13,039
Δεν θα άφηναν να τον σκοτώσει λευκός,
γιατί αυτό θα σήμαινε καταστροφή.

1258
01:19:16,168 --> 01:19:19,838
Πάντα θα υπάρχει,
και συγγνώμη για την έκφραση,

1259
01:19:20,422 --> 01:19:22,340
ένα παλιοτόμαρο

1260
01:19:22,424 --> 01:19:25,635
που θα πουλούσε και τη μάνα του
για δύο δολάρια.

1261
01:19:28,388 --> 01:19:30,640
Η αστυνομία είναι παντού, στις στέγες,

1262
01:19:31,141 --> 01:19:33,351
σε εξόδους κινδύνου με πολιτικά.

1263
01:19:33,435 --> 01:19:39,065
Και εκατοντάδες ένστολοι αστυνομικοί
παρατάσσονται στην 147η Οδό.

1264
01:19:39,649 --> 01:19:42,235
Μέχρι τώρα το ύστατο αντίο στον Μάλκολμ Χ

1265
01:19:42,319 --> 01:19:44,696
εκτυλίσσεται χωρίς απρόοπτα.

1266
01:19:49,409 --> 01:19:51,953
Οι αδερφές μου κι εγώ
χάσαμε τον πατέρα μας.

1267
01:19:54,706 --> 01:19:57,501
Αλλά πιστεύω ότι οι μαύροι

1268
01:19:58,001 --> 01:20:02,297
χάσαμε κάποιον ευφυέστατο,

1269
01:20:03,632 --> 01:20:05,509
ευγενικό, τρυφερό,

1270
01:20:06,301 --> 01:20:07,677
πολύ συμπονετικό.

1271
01:20:08,178 --> 01:20:11,348
Τέτοιες ιδιότητες χρειάζονται

1272
01:20:11,431 --> 01:20:15,018
για να αντιδράς τόσο σθεναρά
απέναντι στην αδικία.

1273
01:20:17,437 --> 01:20:20,273
Ο Τζέιμς Μπόλντουιν έγραψε
για τον Μάλκολμ Χ

1274
01:20:20,857 --> 01:20:24,945
"Ήταν ο πιο ευγενικός και τρυφερός
άνθρωπος που είχα γνωρίσει".

1275
01:20:26,321 --> 01:20:27,697
Δεν είναι η εικόνα του.

1276
01:20:28,573 --> 01:20:30,909
Αλλά τον είδε σε σχέση με τους μαύρους.

1277
01:20:34,913 --> 01:20:38,291
Τιμούσε τον ίδιο τον κώδικα
που δίδαξε σε εμάς.

1278
01:20:43,213 --> 01:20:46,758
Συμφιλίωση με τον θάνατο.
Μόλις συμφιλιωθείς, είσαι λεύτερος.

1279
01:20:52,639 --> 01:20:54,933
Μία ημέρα πριν την ταφή του Μάλκολμ Χ,

1280
01:20:55,016 --> 01:20:58,895
ο Ελάιτζα Μοχάμεντ έκανε την πρώτη του
δημόσια εμφάνιση μετά τη δολοφονία.

1281
01:20:58,979 --> 01:21:03,358
Ο αρχηγός του Έθνους σχεδόν δεν φαινόταν
πίσω από τείχος των σωματοφυλάκων.

1282
01:21:03,984 --> 01:21:08,113
Αν θέλετε να ακολουθήσετε
οποιονδήποτε κόντρα σε εμένα,

1283
01:21:08,905 --> 01:21:10,115
κάντε το.

1284
01:21:10,657 --> 01:21:14,286
Αλλά θα έχετε τέλος πολύ άσχημο.

1285
01:21:15,453 --> 01:21:17,414
Φοβάμαι για εσάς.

1286
01:21:20,625 --> 01:21:23,879
Στο μουσουλμανικό συνέδριο στο Σικάγο
επίσης συμμετέχει

1287
01:21:23,962 --> 01:21:29,050
ο πρωταθλητής βαρέων βαρών Κάσιους Κλέι,
με το μουσουλμανικό όνομα Μοχάμεντ Άλι.

1288
01:21:32,095 --> 01:21:35,223
Η ΤΑΦΗ ΤΟΥ ΜΑΛΚΟΛΜ Χ

1289
01:21:38,059 --> 01:21:40,979
Ο Μάλκολμ Χ και όποιος επιτίθεται

1290
01:21:41,062 --> 01:21:45,233
ή μιλάει για επίθεση
κατά του Ελάιτζα Μοχάμεντ πεθαίνει.

1291
01:21:45,317 --> 01:21:46,151
ΜΑΡΤΙΟΣ 1965

1292
01:21:46,234 --> 01:21:50,071
Κανείς δεν μπορεί να αντιταχθεί
κατά του αγγελιοφόρου

1293
01:21:50,155 --> 01:21:52,866
είτε λεκτικά είτε σωματικά,
χωρίς να τιμωρηθεί.

1294
01:21:54,618 --> 01:21:57,037
Ο Μοχάμεντ Άλι επαναλαμβάνει το ρεφρέν

1295
01:21:58,288 --> 01:22:02,876
ότι όποιος προδώσει τον Ελάιτζα Μοχάμεντ
πρέπει να πεθάνει.

1296
01:22:04,336 --> 01:22:05,879
Αυτό είναι το πιο τραγικό.

1297
01:22:06,630 --> 01:22:08,131
Ο Μάλκολμ είναι ο εχθρός;

1298
01:22:10,300 --> 01:22:14,012
Ήταν εχθρός ο Μάλκολμ,
όταν έφερε την οικογένειά του στο Μαϊάμι;

1299
01:22:14,095 --> 01:22:15,972
Τον θεωρούσε εχθρό,

1300
01:22:16,056 --> 01:22:18,725
όταν προσευχήθηκε μαζί του
πριν απ' τον αγώνα;

1301
01:22:20,852 --> 01:22:22,395
Ο Μάλκολμ Χ έγινε διάσημος

1302
01:22:22,479 --> 01:22:25,523
επειδή δεν χαριζόταν
σε ανθρώπους σαν εσένα, σε λευκούς.

1303
01:22:25,607 --> 01:22:28,860
Λευκούς διαβόλους,
γαλαζομάτηδες, ξανθωπά σκυλιά.

1304
01:22:29,611 --> 01:22:33,073
Οι λευκοί δεν νοιάζονταν για τον Μάλκολμ,
ούτε για τους μαύρους,

1305
01:22:33,156 --> 01:22:34,950
όταν ήταν με τον Ελάιτζα Μοχάμεντ.

1306
01:22:35,033 --> 01:22:38,161
Τώρα λατρεύουν κι ακολουθούν
τους νεκρούς μας ηγέτες.

1307
01:22:38,244 --> 01:22:42,540
Και τώρα ασχολούνται με έναν νεκρό,
που δεν ήταν παρά μόνο,

1308
01:22:42,624 --> 01:22:44,668
όπως κι ο ίδιος είχε παραδεχτεί,

1309
01:22:44,751 --> 01:22:46,795
ένας αλήτης.

1310
01:22:48,004 --> 01:22:50,298
Ένας προαγωγός λευκών γυναικών.

1311
01:22:50,382 --> 01:22:53,885
Ήταν ένα τίποτα, ώσπου ο Ελάιτζα Μοχάμεντ
τον έκανε σπουδαίο.

1312
01:22:53,969 --> 01:22:57,389
Αν ο Μάλκολμ Χ είχε μείνει
με αυτόν που τον έκανε σπουδαίο,

1313
01:22:57,472 --> 01:23:00,475
που του έμαθε όσα ήξερε,
σήμερα θα ήταν τρανός.

1314
01:23:20,537 --> 01:23:21,538
Το 1972,

1315
01:23:22,622 --> 01:23:24,332
ο πατέρας μου πήγε στη Μέκκα.

1316
01:23:29,087 --> 01:23:32,382
Και αυτό έφερε τον πατέρα μου

1317
01:23:33,091 --> 01:23:34,509
στο αληθινό ισλάμ.

1318
01:23:35,093 --> 01:23:39,222
Ο ηγέτης των μαύρων μουσουλμάνων
Ελάιτζα Μοχάμεντ απεβίωσε από ανακοπή,

1319
01:23:39,305 --> 01:23:41,558
στο Σικάγο, σε ηλικία 77 ετών.

1320
01:23:51,735 --> 01:23:55,405
Εγκαταλείψαμε το Έθνος γύρω στο 1975.

1321
01:23:55,488 --> 01:23:56,948
Ήμουν εφτά χρόνων.

1322
01:24:06,958 --> 01:24:08,543
Ο αδερφός μου ήταν καλός.

1323
01:24:13,006 --> 01:24:15,717
Κανείς δεν μπορεί να καταλάβει πώς νιώθω.

1324
01:24:16,968 --> 01:24:20,221
Ήμουν ο μόνος αδερφός που είχε.

1325
01:24:20,722 --> 01:24:22,390
Αδερφός εξ αίματος.

1326
01:24:23,308 --> 01:24:26,019
Μου λείπει πολύ,
αλλά θα τον δω στον παράδεισο.

1327
01:24:27,312 --> 01:24:30,398
Ανυπομονώ να τον δω.
Θα τον αγκαλιάσω και θα τον φιλήσω.

1328
01:24:42,911 --> 01:24:46,206
Θυμάσαι κάτι για το οποίο
να μετάνιωσε ο Μοχάμεντ Άλι;

1329
01:24:50,210 --> 01:24:51,252
Άσε με να σκεφτώ.

1330
01:24:51,336 --> 01:24:52,754
Θέλω λίγο χρόνο.

1331
01:24:52,837 --> 01:24:53,671
Εντάξει.

1332
01:24:59,010 --> 01:25:00,845
Φοβερή ερώτηση.

1333
01:25:06,518 --> 01:25:10,188
Αναρωτιόμαστε,
όταν θα έχουν περάσει πολλά χρόνια,

1334
01:25:10,271 --> 01:25:12,398
σε μία ή δύο γενιές από τώρα,

1335
01:25:12,482 --> 01:25:15,276
πώς θα αντιλαμβάνονται

1336
01:25:15,360 --> 01:25:16,903
και πώς θα εκτιμούν

1337
01:25:16,986 --> 01:25:19,030
τον Μοχάμεντ Άλι

1338
01:25:19,114 --> 01:25:20,573
και τον Μάλκολμ Χ.

1339
01:25:21,866 --> 01:25:25,245
Ποια ήταν η πορεία τους στη ζωή
και τι σήμαινε;

1340
01:25:26,496 --> 01:25:28,915
Το έχουμε ήδη δει,

1341
01:25:28,998 --> 01:25:31,417
στη λογοτεχνία, στον κινηματογράφο,

1342
01:25:32,293 --> 01:25:33,294
σε εκδηλώσεις.

1343
01:25:33,378 --> 01:25:35,380
Κοιτάξτε ποιος ακολουθεί.

1344
01:25:37,674 --> 01:25:38,842
Ο πιο σπουδαίος.

1345
01:25:41,010 --> 01:25:42,178
Ο Άλι

1346
01:25:43,096 --> 01:25:48,768
που έχει παρουσιαστεί
στο κοινό από το 1996

1347
01:25:49,769 --> 01:25:51,104
είναι ψεύτικη εικόνα.

1348
01:25:51,187 --> 01:25:53,731
Κατάφεραν να αποκρύψουν

1349
01:25:53,815 --> 01:25:59,320
όλα όσα έκαναν τον Μοχάμεντ Άλι
αμφιλεγόμενο, σε μια άλλη εποχή.

1350
01:26:03,324 --> 01:26:06,578
Οι ίδιοι άνθρωποι
που τον αποθέωσαν όρθιοι στην Ατλάντα,

1351
01:26:09,455 --> 01:26:13,543
αυτοί οι ίδιοι πριν από 20 χρόνια
μιλούσαν γι' αυτόν σαν να 'ταν σκυλί.

1352
01:26:15,587 --> 01:26:18,298
Ασκούσε δριμεία κριτική
στον λευκό φυλετισμό.

1353
01:26:18,381 --> 01:26:21,509
Δεν νομίζω ότι πρέπει να ταξιδέψω
15.000 χιλιόμετρα

1354
01:26:21,593 --> 01:26:24,304
για να σκοτώσω μαύρους
που δεν με έβρισαν ποτέ,

1355
01:26:24,387 --> 01:26:28,141
δεν με λίντσαραν, δεν ξαμόλησαν τα σκυλιά,
δεν βίασαν τη μαμά μου.

1356
01:26:28,224 --> 01:26:30,435
Πιστεύω ότι διαγράφηκαν πολλά

1357
01:26:30,518 --> 01:26:32,520
λόγω της ασθένειάς του

1358
01:26:32,604 --> 01:26:34,981
και επειδή δεν μπορούσε να μιλήσει.

1359
01:26:40,320 --> 01:26:44,824
Ακόμα και σήμερα η Αμερική παραμένει
μια χώρα με σύστημα διακυβέρνησης

1360
01:26:44,908 --> 01:26:49,162
βασισμένο στην ελευθερία, τη δικαιοσύνη
και την ισότητα μόνο για λευκούς.

1361
01:26:49,704 --> 01:26:53,416
Σε αυτήν τη χώρα
δεν υπάρχει ελευθερία για τους μαύρους.

1362
01:26:53,499 --> 01:26:55,752
Ο Μάλκολμ σκοτώθηκε το '65

1363
01:26:55,835 --> 01:27:01,174
και φυσικά από τότε ο κόσμος
ξαναγράφει την ιστορία του.

1364
01:27:01,257 --> 01:27:03,301
ΛΕΩΦΟΡΟΣ ΜΑΛΚΟΛΜ Χ

1365
01:27:03,384 --> 01:27:04,761
ΜΑΥΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

1366
01:27:04,844 --> 01:27:08,348
Όταν πήγα να αγοράσω γραμματόσημα
με το πρόσωπο του Μάλκολμ,

1367
01:27:08,431 --> 01:27:09,682
ένιωθα διχασμένος.

1368
01:27:09,766 --> 01:27:11,851
Όταν σκοτώθηκε ο Μάλκολμ το 1965,

1369
01:27:11,935 --> 01:27:14,229
κανείς δεν φανταζόταν ότι θα κατέληγε

1370
01:27:14,312 --> 01:27:17,690
σε επίσημο προϊόν του κράτους των ΗΠΑ.

1371
01:27:18,608 --> 01:27:20,818
Το γραμματόσημο του Μάλκολμ συμβολίζει

1372
01:27:20,902 --> 01:27:24,906
το πώς άλλαξε η εικόνα του εν καιρώ.

1373
01:27:29,160 --> 01:27:31,829
Σε κάποιο βαθμό, ζει ακόμα ανάμεσά μας.

1374
01:27:32,413 --> 01:27:33,831
Δεν έχει φύγει.

1375
01:27:34,999 --> 01:27:36,668
Το πνεύμα του ζει.

1376
01:27:38,169 --> 01:27:40,171
ΚΕΝΤΡΟ ΜΝΗΜΗΣ
ΜΑΛΚΟΛΜ Χ ΚΑΙ ΜΠΕΤΙ ΣΑΜΠΑΖ

1377
01:27:40,255 --> 01:27:42,131
Μπορείς να σκοτώσεις τον άνθρωπο,

1378
01:27:42,840 --> 01:27:44,968
αλλά όχι την ιδέα.

1379
01:27:47,345 --> 01:27:51,182
Όλα τα γυμνάσια, τα κολέγια,
τα πανεπιστήμια, το YouTube

1380
01:27:51,266 --> 01:27:54,560
αναπαράγουν ηχογραφήσεις
και μαγνητοσκοπήσεις του Μάλκολμ

1381
01:27:54,644 --> 01:27:55,728
σαν να 'ταν εδώ.

1382
01:27:55,812 --> 01:27:58,690
Και όσα δίδαξε πριν από 50 χρόνια

1383
01:27:58,773 --> 01:28:00,775
τα βλέπουμε να συμβαίνουν σήμερα.

1384
01:28:04,487 --> 01:28:08,992
Η μαύρη ιστορία, η αμερικανική ιστορία
και η παγκόσμια ιστορία άλλαξαν

1385
01:28:09,075 --> 01:28:12,161
χάρη σε αυτούς τους δύο,
που είχαν το θράσος

1386
01:28:12,245 --> 01:28:14,414
να είναι ο εαυτός τους και να τολμήσουν.

1387
01:28:14,497 --> 01:28:16,749
Αυτή η τόλμη έγινε μεταδοτική.

1388
01:28:19,002 --> 01:28:22,130
Καθόρισαν μία ολόκληρη γενιά,

1389
01:28:22,213 --> 01:28:26,759
γιατί περπατούσαμε
με το κεφάλι ψηλά και τους ώμους πίσω.

1390
01:28:29,554 --> 01:28:33,516
Ο κόσμος ξεχνάει ότι ο πατέρας μου
ήταν ένας νέος άνθρωπος,

1391
01:28:34,100 --> 01:28:36,102
που κυνηγούσε τον τίτλο.

1392
01:28:36,811 --> 01:28:40,732
Ο πατέρας μου κράτησε
κάποια πράγματα που του έμαθε ο Μάλκολμ,

1393
01:28:41,649 --> 01:28:43,359
μέχρι την τελευταία του μέρα.

1394
01:28:45,069 --> 01:28:46,988
Πώς ένιωθε ο αδερφός σου

1395
01:28:47,572 --> 01:28:50,783
για τον Μάλκολμ Χ μετά τη δολοφονία του;

1396
01:28:50,867 --> 01:28:55,496
Μιλούσε ποτέ για τύψεις
ή για το πώς ένιωθε;

1397
01:28:56,080 --> 01:28:58,958
Δεν μίλησε ποτέ, αλλά εγώ τον ήξερα.

1398
01:28:59,459 --> 01:29:01,169
Ένιωθε άσχημα.

1399
01:29:02,170 --> 01:29:03,796
Πληγώθηκε πολύ.

1400
01:29:07,258 --> 01:29:10,845
Μόλις έκοψε τους δεσμούς
με το Έθνος του Ισλάμ,

1401
01:29:11,596 --> 01:29:14,474
ο Μοχάμεντ Άλι
πλησίασε την οικογένειά μας.

1402
01:29:15,183 --> 01:29:18,311
Πιστεύω ότι ο Μοχάμεντ Άλι μάλλον ένιωθε

1403
01:29:18,394 --> 01:29:21,522
ότι χρωστούσε στον πατέρα μου

1404
01:29:21,606 --> 01:29:26,986
να βεβαιωθεί ότι η γυναίκα του
και τα μωρά του ήταν ασφαλή

1405
01:29:27,070 --> 01:29:28,488
και ότι ήταν καλά.

1406
01:29:31,449 --> 01:29:34,702
Ξαφνιάστηκε όταν τον συνάντησα.

1407
01:29:34,786 --> 01:29:38,081
Εγώ ήμουν περίπου 19 ή 20 χρόνων.

1408
01:29:38,164 --> 01:29:39,832
ΑΤΑΛΑ ΣΑΜΠΑΖ
ΚΟΡΗ ΤΟΥ ΜΑΛΚΟΛΜ Χ

1409
01:29:39,916 --> 01:29:41,834
Εγώ τον κοιτάω κατάματα.

1410
01:29:41,918 --> 01:29:45,338
Ξέρετε πώς κάνει.
Σε κοιτάει με αυτό το ύφος "Εσύ είσαι;"

1411
01:29:45,421 --> 01:29:48,925
ΚΗΔΕΙΑ ΜΟΧΑΜΕΝΤ ΑΛΙ
10 ΙΟΥΝΙΟΥ 2016

1412
01:29:51,052 --> 01:29:53,971
Από τη στιγμή
που βρήκαμε ο ένας τον άλλον,

1413
01:29:54,055 --> 01:29:56,140
ήταν σαν να μην είχε περάσει χρόνος.

1414
01:29:56,808 --> 01:29:58,476
Κλάψαμε γοερά.

1415
01:30:00,686 --> 01:30:05,608
Πενθούσε επειδή δεν είχε μιλήσει
στον μπαμπά μου πριν χαθεί.

1416
01:30:06,359 --> 01:30:10,488
Με τον Μοχάμεντ Άλι στη ζωή μου
διατηρήθηκε η ανάσα του πατέρα μου

1417
01:30:11,697 --> 01:30:13,366
λίγο ακόμη,

1418
01:30:14,367 --> 01:30:16,160
για 51 χρόνια ακόμη,

1419
01:30:16,244 --> 01:30:17,245
μέχρι τώρα.

1420
01:30:39,851 --> 01:30:43,020
Κατατρόπωσα τον Σάνι Λίστον
και είμαι μόνο 22 χρόνων!

1421
01:30:43,104 --> 01:30:45,815
Είμαι ο κορυφαίος!
Είμαι ο βασιλιάς του κόσμου!

1422
01:30:49,193 --> 01:30:50,778
Είναι αδερφός μου και φίλος.

1423
01:30:51,696 --> 01:30:54,532
Του εκφέρω την άποψή μου
για όσα ξέρω και κατανοώ.

1424
01:30:54,615 --> 01:30:57,618
Αλλά σκέφτεται και κρίνει μόνος του.

1425
01:30:58,703 --> 01:31:01,706
ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΡΙΟ ΜΟΧΑΜΕΝΤ ΑΛΙ

1426
01:31:01,789 --> 01:31:05,918
Ήταν γραφτό να νιώσουν
αυτήν την αδελφότητα

1427
01:31:06,002 --> 01:31:07,920
και να μάθουν μαζί.

1428
01:31:10,923 --> 01:31:13,259
Αλλά υπήρχαν εξωτερικές δυνάμεις

1429
01:31:13,342 --> 01:31:16,304
που τους εμπόδισαν να συνεχίσουν

1430
01:31:16,387 --> 01:31:19,724
αυτήν την όμορφη σχέση που είχαν αρχίσει.

1431
01:31:26,230 --> 01:31:29,984
Όταν γράφαμε την αυτοβιογραφία
του πατέρα μου το 2003,

1432
01:31:31,319 --> 01:31:35,323
τον ρώτησα για τον Μάλκολμ Χ
και πώς ένιωθε για το πώς έληξε η σχέση.

1433
01:31:36,491 --> 01:31:41,496
Και θυμάμαι ότι ο πατέρας μου ακούμπησε
πίσω στην καρέκλα, έκλεισε τα μάτια

1434
01:31:44,040 --> 01:31:47,543
και καθυστέρησε λίγο να απαντήσει,
ίσως 15 δευτερόλεπτα,

1435
01:31:47,627 --> 01:31:49,128
και μου είπε

1436
01:31:49,837 --> 01:31:54,091
ότι μετανιώνει πολύ
που γύρισε την πλάτη στον Μάλκολμ.

1437
01:31:54,175 --> 01:31:57,803
Ευχόταν να μπορούσε να ζητήσει
συγγνώμη απ' τον Μάλκολμ.

1438
01:31:57,887 --> 01:32:00,223
Τον αγαπούσε, ήταν φίλος του

1439
01:32:00,306 --> 01:32:02,308
και είχε δίκιο σε αρκετά θέματα.

1440
01:32:02,391 --> 01:32:04,936
ΤΕΜΕΝΟΣ ΤΟΥ ΜΟΧΑΜΕΝΤ ΑΛΙ
ΝΤΙΡ ΛΕΪΚ, ΠΕΝΣΙΛΒΑΝΙΑ

1441
01:32:05,019 --> 01:32:07,688
Αυτό που δεν θα ξεχάσω ποτέ

1442
01:32:09,357 --> 01:32:11,901
είναι όταν ρώτησα τον Μοχάμεντ Άλι

1443
01:32:13,069 --> 01:32:14,695
"Αγαπούσες τον πατέρα μου;"

1444
01:32:17,865 --> 01:32:19,742
Και αυτός απάντησε

1445
01:32:21,244 --> 01:32:23,913
"Αγαπούσα τον πατέρα σου
με όλη μου την καρδιά".

1446
01:35:03,447 --> 01:35:05,449
Υποτιτλισμός: Μάρθα Λυρώνη