1 00:00:02,000 --> 00:00:07,000 Downloaded from YTS.MX 2 00:00:08,000 --> 00:00:13,000 Official YIFY movies site: YTS.MX 3 00:00:13,430 --> 00:00:15,432 Ke mana pun arah tuju anda, takdir itu wujud. 4 00:00:15,515 --> 00:00:18,018 KHIDMAT KEPADA ORANG LAIN ADALAH BAYARAN UNTUK KE SYURGA 5 00:00:18,101 --> 00:00:22,981 Ayah saya dan Cassius Clay bertemu kerana takdir. 6 00:00:23,940 --> 00:00:29,404 Mereka habiskan tiga tahun yang pendek, 7 00:00:29,487 --> 00:00:31,906 yang telah ditentukan oleh takdir mereka… 8 00:00:33,408 --> 00:00:36,327 iaitu persaudaraan mereka. 9 00:00:36,828 --> 00:00:39,372 Kita bukan lagi hamba. Orang putih bukan lagi tuan kita. 10 00:00:39,456 --> 00:00:41,916 Cassius menghancurkan imej itu malam itu 11 00:00:42,000 --> 00:00:43,960 ketika dia tewaskan Sonny Liston. 12 00:00:44,044 --> 00:00:46,588 Juara heavyweight Ialah Cassius Clay! 13 00:00:46,671 --> 00:00:48,840 Malcom dekati lelaki muda ini 14 00:00:49,382 --> 00:00:53,595 dan berikan kuasa yang dia perlukan 15 00:00:55,096 --> 00:00:56,014 untuk bersuara. 16 00:00:57,515 --> 00:00:59,934 SEBUAH DOKUMENTARI ASLI NETFLIX 17 00:02:08,753 --> 00:02:10,004 Malcolm dan Muhammad. 18 00:02:10,964 --> 00:02:12,549 Mereka sangat rapat… 19 00:02:14,926 --> 00:02:16,553 ibarat adik-beradik. 20 00:02:19,305 --> 00:02:21,182 Saya sendiri menyaksikannya. 21 00:02:25,228 --> 00:02:27,147 Abang awak suka bersama Malcolm? 22 00:02:27,230 --> 00:02:30,358 Sangat suka. Saya pun sama. 23 00:02:31,151 --> 00:02:32,777 Dia ada suatu aura. 24 00:02:33,653 --> 00:02:35,071 Ia sungguh mengagumkan. 25 00:02:36,906 --> 00:02:40,160 Tenaga yang terbit daripada badannya adalah amat suci. 26 00:02:41,870 --> 00:02:44,622 Hanya beberapa orang saja di dunia ini begitu. 27 00:02:46,291 --> 00:02:48,626 Kenapa mereka tak lagi berkawan? 28 00:02:50,128 --> 00:02:51,004 Sebenarnya… 29 00:02:53,089 --> 00:02:58,678 "Takdir boleh menjadikan rakan baik anda sebagai alat untuk menjatuhkan anda 30 00:02:58,761 --> 00:03:01,055 manakala musuh anda membantu anda." 31 00:03:02,432 --> 00:03:03,391 Betul? 32 00:03:03,474 --> 00:03:05,643 Judas mengkhianati Jesus. 33 00:03:06,227 --> 00:03:08,688 Malcolm X mengkhianati Elijah Muhammad. 34 00:03:09,731 --> 00:03:14,444 "Takdir boleh menjadikan rakan baik anda sebagai alat untuk menjatuhkan anda 35 00:03:14,944 --> 00:03:17,697 manakala musuh anda membantu anda." 36 00:03:26,497 --> 00:03:29,709 Sudah tiba masa kita pertahankan diri kita sendiri. 37 00:03:31,044 --> 00:03:33,963 Sudah tiba masa untuk kita lihat sendiri. 38 00:03:34,631 --> 00:03:37,926 Dan sudah tiba masa kita berjuang untuk diri sendiri. 39 00:03:42,555 --> 00:03:43,973 Kamu tak disayangi. 40 00:03:46,226 --> 00:03:49,312 Itulah makna menjadi warga Hitam di dunia keagungan orang putih. 41 00:03:50,480 --> 00:03:52,565 MUHAMMAD BERSUARA AMERIKA JATUH! 42 00:03:52,649 --> 00:03:56,152 Kamu tak disayangi, tak dipedulikan, tak dijaga, 43 00:03:56,236 --> 00:03:59,739 dan dianggap tak menarik, tak bermoral, tak bijak, 44 00:03:59,822 --> 00:04:03,368 dan sering diberitahu agar sentiasa takut. 45 00:04:04,661 --> 00:04:07,080 Malcolm X, Muhammad Ali… 46 00:04:08,206 --> 00:04:09,082 tak mungkin. 47 00:04:12,126 --> 00:04:14,963 Malcolm X dan Muhammad Ali 48 00:04:15,964 --> 00:04:21,010 ialah dua lelaki kulit Hitam paling bebas pada abad ke-20. 49 00:04:22,136 --> 00:04:26,474 Sebaliknya, wujud halangan yang perlu ditempuhi. 50 00:04:28,142 --> 00:04:30,979 Pengorbanan besar diperlukan untuk jadi bebas dan penyayang. 51 00:04:37,777 --> 00:04:38,778 …22 tahun. 52 00:04:38,861 --> 00:04:40,571 Saya pastinya yang terhebat! 53 00:04:40,655 --> 00:04:42,448 - Sayalah raja dunia! - Tunggu. 54 00:04:42,532 --> 00:04:44,158 - Saya kacak! - Tidaklah. 55 00:04:44,242 --> 00:04:45,493 Saya dahsyat! 56 00:04:45,576 --> 00:04:47,704 - Tunggu… - Saya goncang dunia! 57 00:04:47,787 --> 00:04:49,330 Saya goncang dunia! 58 00:04:53,376 --> 00:04:56,504 Agak pelik bagi seseorang berkulit Hitam 59 00:04:56,587 --> 00:04:59,674 menganggap diri mereka, "kacak." 60 00:05:00,258 --> 00:05:02,343 Juara dunia patut kacak macam saya. 61 00:05:02,427 --> 00:05:03,845 Sayalah raja tinju! 62 00:05:04,512 --> 00:05:07,140 Atlet sepatutnya merendah diri. 63 00:05:07,807 --> 00:05:10,268 Kemudian, muncul Louisville Lip. 64 00:05:10,768 --> 00:05:15,315 Ketabahan, maruah, kebanggaan dan, "Awak tak suka saya? Peduli apa?" 65 00:05:15,398 --> 00:05:18,318 - Kelakuan saya seperti apa? Orang jahat? - Entahlah, Cassius. 66 00:05:18,401 --> 00:05:20,320 Bak kata awak, awak terhebat. 67 00:05:20,403 --> 00:05:25,533 Ramai orang, termasuk warga kulit Hitam, tak menyenanginya. Dia digelar lancang. 68 00:05:25,616 --> 00:05:28,202 Saya tak perlu jadi seperti yang awak mahu. 69 00:05:28,286 --> 00:05:29,829 Ia adalah detik peralihan, 70 00:05:29,912 --> 00:05:34,083 dan Ali yang memulakan peralihan ini, begitu juga Malcolm. 71 00:05:34,584 --> 00:05:37,295 Saya bebas menjadi dan fikir apa-apa saya mahu. 72 00:05:37,378 --> 00:05:38,296 Betul. 73 00:05:39,756 --> 00:05:44,594 Mereka mengubah cara dunia melihat seorang lelaki berkulit Hitam. 74 00:05:48,139 --> 00:05:51,684 Kenapa sedikit orang kulit putih 75 00:05:53,061 --> 00:05:55,897 boleh memerintah begitu ramai orang kulit Hitam? 76 00:05:57,190 --> 00:06:01,152 Martin Luther King, yang mana pemikirannya saya ikuti, 77 00:06:01,235 --> 00:06:03,780 bercakap tentang orang yang kita perlu jadi. 78 00:06:03,863 --> 00:06:07,742 Malcolm bercakap tentang kita yang dahulu dan orang yang meletakkan kita di situ. 79 00:06:09,994 --> 00:06:13,498 Warga Hitam Muslim Amerika tempatan 80 00:06:13,581 --> 00:06:16,042 adalah paling kuat antara pengagung warga Hitam. 81 00:06:16,125 --> 00:06:19,712 Mike Wallace mengadakan rancangan televisyen tentang Nation, 82 00:06:19,796 --> 00:06:22,256 bernama The Hate That Hate Produced. 83 00:06:22,340 --> 00:06:24,592 Empat ke lima kali setahun, orang Muslim berkumpul 84 00:06:24,675 --> 00:06:28,137 di bandar utama Amerika untuk mendengar, Elijah Muhammad, 85 00:06:28,846 --> 00:06:31,474 pengasas dan ketua spiritual kumpulan itu. 86 00:06:32,016 --> 00:06:35,061 Agama Kristian mengecewakan kamu. 87 00:06:35,144 --> 00:06:39,440 KETUA NATION OF ISLAM, 1934-1975 88 00:06:42,068 --> 00:06:44,779 Warga New York lebih berminat kepada Malcolm X, 89 00:06:44,862 --> 00:06:46,531 pendakwah Muslim New York. 90 00:06:46,614 --> 00:06:50,827 Orang kulit Hitam sifatnya adalah suci. 91 00:06:51,327 --> 00:06:54,831 Adakah ini bermakna orang kulit putih sifatnya jahat? 92 00:06:54,914 --> 00:06:57,625 Sifatnya adalah selain daripada suci. 93 00:06:58,793 --> 00:07:01,754 Kritikannya terhadap orang putih adalah amat pedas, 94 00:07:01,838 --> 00:07:06,300 kerana sebelum itu, kita hanya boleh cakap begitu diam-diam. 95 00:07:06,384 --> 00:07:09,095 Kita tak boleh gelar orang kulit putih jahat. 96 00:07:09,178 --> 00:07:10,304 Tak boleh suarakan. 97 00:07:11,222 --> 00:07:12,849 Sifatnya jahat. 98 00:07:14,684 --> 00:07:17,770 Dia seorang lelaki luar biasa, dan dia sendiri akui, 99 00:07:17,854 --> 00:07:20,606 dia pernah membeli dan menjual dadah. 100 00:07:20,690 --> 00:07:23,818 Dia dah berubah. Dia tak merokok atau minum arak lagi. 101 00:07:24,527 --> 00:07:26,863 Hidupnya berubah apabila agama Islam 102 00:07:26,946 --> 00:07:30,324 mengajarnya agar tak lagi malu menjadi lelaki kulit Hitam. 103 00:07:30,658 --> 00:07:33,911 Wujud sesuatu yang dinamakan titik rujukan. 104 00:07:34,579 --> 00:07:38,374 Ayah Malcolm ialah rujukan yang kukuh, dan pastinya, ibunya juga. 105 00:07:39,417 --> 00:07:41,919 Ayahnya, Earl, dan ibunya, Louise 106 00:07:42,420 --> 00:07:45,506 ialah pengikut gerakan Marcus Garvey. 107 00:07:48,676 --> 00:07:51,596 Organisasi ayah saya mahu 108 00:07:51,679 --> 00:07:53,389 menggabungkan orang Afrika, 109 00:07:53,473 --> 00:07:56,767 di Afrika, Carribean dan Amerika Syarikat. 110 00:07:58,144 --> 00:08:02,857 Ayah saya merasakan orang Afrika tak patut menjadi hamba, 111 00:08:02,940 --> 00:08:05,568 sebaliknya, mereka perlu berdikari. 112 00:08:06,944 --> 00:08:10,072 Malcolm X takkan wujud tanpa Garvey. 113 00:08:11,199 --> 00:08:12,658 Garvey pernah berkata, 114 00:08:13,409 --> 00:08:17,038 "Orang Negro tidak takut." 115 00:08:17,121 --> 00:08:18,498 ORANG NEGRO TIDAK TAKUT 116 00:08:20,166 --> 00:08:21,000 AYAH MALCOLM X 117 00:08:21,083 --> 00:08:25,963 Tiada pengaruh yang lebih kuat bagi seorang budak lelaki Hitam, 118 00:08:26,047 --> 00:08:30,593 berbanding berada bersama ayahnya yang petah 119 00:08:30,676 --> 00:08:33,971 dan mampu mempengaruhi penontonnya 120 00:08:34,055 --> 00:08:36,766 sebagai seorang pendakwah, penceramah, 121 00:08:36,849 --> 00:08:39,435 dan juga wakil bagi seluruh gerakan Garvey. 122 00:08:39,936 --> 00:08:42,146 Ayah Malcolm ialah wira Malcolm. 123 00:08:43,147 --> 00:08:48,486 Masalahnya, terdapat pengagung kulit putih yang mahu menutup mulut Earl Little. 124 00:08:49,779 --> 00:08:51,864 Malcolm baru berumur enam tahun 125 00:08:51,948 --> 00:08:56,077 ketika ayahnya dibunuh pada tahun 1931. 126 00:08:56,160 --> 00:08:57,578 LELAKI DILANGGAR KERETA 127 00:08:57,662 --> 00:09:00,039 Tindakan mereka ke atasnya amat dahsyat. 128 00:09:00,706 --> 00:09:02,416 Kepalanya dipukul, 129 00:09:02,500 --> 00:09:06,879 kemudian dia diheret ke trek troli 130 00:09:07,922 --> 00:09:13,094 supaya kereta api yang tiba akan menggilisnya. 131 00:09:16,722 --> 00:09:19,392 Selama lima ke enam tahun pertama hidupnya 132 00:09:19,475 --> 00:09:22,979 dia berpeluang mendengar sendiri 133 00:09:23,062 --> 00:09:26,399 kemegahan suara ayahnya. 134 00:09:27,275 --> 00:09:30,903 Bertahun-tahun kemudian, dia kembali mengenang detik-detik 135 00:09:31,696 --> 00:09:33,406 sewaktu gerakan Garvey itu. 136 00:09:35,324 --> 00:09:39,036 Orang seperti Elijah Muhammad lahir daripada organisasi tersebut 137 00:09:39,120 --> 00:09:41,664 dan membentuk Nation of Islam. 138 00:09:43,082 --> 00:09:45,835 Elijah Muhammad gunakan apa yang dia pelajari, 139 00:09:45,918 --> 00:09:48,713 iaitu konsep memiliki asas ekonomi, 140 00:09:48,796 --> 00:09:52,633 disiplin dan pakaian ketenteraan, 141 00:09:52,717 --> 00:09:57,096 dan meletakkannya di dalam latar agama orang Muslim berkulit Hitam. 142 00:10:01,601 --> 00:10:03,352 Sebelum usia 21 tahun, 143 00:10:03,436 --> 00:10:06,606 Malcolm X lari dari sekolah dan pergi ke Harlem. 144 00:10:09,025 --> 00:10:11,944 Di situ, dia berjudi, menjual arak haram, 145 00:10:12,028 --> 00:10:15,740 menguruskan urusniaga pelacuran, mengguna dan menjual dadah. 146 00:10:17,908 --> 00:10:21,245 Pada lewat 40-an, Malcolm X membuat rompakan di Boston, 147 00:10:21,329 --> 00:10:23,164 dia ditangkap dan dipenjarakan. 148 00:10:23,664 --> 00:10:25,916 Dia dipenjarakan kerana merompak 149 00:10:26,000 --> 00:10:28,961 di penjara negeri Michigan dan Massachusetts. 150 00:10:33,299 --> 00:10:37,845 Dari awal lagi, dia mempunyai sikap ingin tahu. 151 00:10:38,846 --> 00:10:41,223 Seperti kebanyakan orang yang gelisah, 152 00:10:41,307 --> 00:10:45,144 mereka mungkin akan luahkannya dengan cara samseng. 153 00:10:45,227 --> 00:10:48,648 Mereka cuba menakluk dan mengawal. 154 00:10:49,857 --> 00:10:54,153 Di sebalik tembok penjara, dia seperti harimau yang terperangkap, 155 00:10:54,236 --> 00:10:55,655 dia menyerap maklumat, 156 00:10:55,738 --> 00:10:59,283 memupuk kepintarannya dan membaca. 157 00:10:59,367 --> 00:11:02,578 Itulah indoktrinasinya. Itulah permulaannya. 158 00:11:03,579 --> 00:11:07,208 Jadi, apabila dia dibebaskan pada tahun 1952, 159 00:11:07,291 --> 00:11:09,460 dia kembali ke Michigan, 160 00:11:09,543 --> 00:11:13,214 dan dia melibatkan diri dengan Nation. 161 00:11:13,297 --> 00:11:16,801 Saya amat gembira dan bersyukur kepada Allah 162 00:11:16,884 --> 00:11:19,428 atas tenaga dan semangat 163 00:11:20,221 --> 00:11:24,684 yang dikurniakan kepada Pendakwah Malcolm. 164 00:11:28,729 --> 00:11:31,982 Sehinggakan pada tahun 1954, 165 00:11:33,943 --> 00:11:36,362 dia menjadi jurucakap kebangsaan mereka. 166 00:11:45,162 --> 00:11:47,164 Nama saya ialah Rahman Ali. 167 00:11:48,833 --> 00:11:53,254 Saya bangga dan gembira mengatakan saya satu-satunya adik Muhammad Ali. 168 00:11:55,131 --> 00:11:56,465 Dia telah ke syurga. 169 00:11:57,883 --> 00:12:00,511 Kami akan jumpa dan duduk di syurga bersama. 170 00:12:00,594 --> 00:12:03,097 KHIDMAT KEPADA ORANG LAIN ADALAH BAYARAN UNTUK KE SYURGA 171 00:12:03,180 --> 00:12:05,558 Ketika masih kecil, dia selalu kata, 172 00:12:05,641 --> 00:12:08,352 "Saya akan jadi paling terkenal di dunia." 173 00:12:08,936 --> 00:12:12,523 Ketika kami berumur antara sepuluh hingga 13 tahun, 174 00:12:13,023 --> 00:12:15,151 Dia tunaikan janjinya. 175 00:12:22,158 --> 00:12:26,954 Rumah merah jambu itu rumah Muhammad Ali. Nama dia Cassius Clay tapi dipanggil GG. 176 00:12:27,037 --> 00:12:28,289 RUMAH KELUARGA MUHAMMAD ALI 177 00:12:28,372 --> 00:12:29,999 Kami ke sekolah rendah, 178 00:12:30,082 --> 00:12:32,168 sekolah menengah dan sekolah tinggi yang sama. 179 00:12:33,377 --> 00:12:36,046 Central High School saja sekolah warga Hitam di Louisville. 180 00:12:36,130 --> 00:12:39,633 Sekolah kami tiada kemudahan seperti sekolah warga putih. 181 00:12:39,717 --> 00:12:44,221 Tiada balapan dan padang bola sehinggalah sekolah itu diintegrasi. 182 00:12:45,139 --> 00:12:48,100 Cassius Clay Sr. ialah penganut Southern Baptist, 183 00:12:48,184 --> 00:12:51,645 Cassius Clay Jr. juga begitu, dan mereka hadir ke gereja. 184 00:12:51,729 --> 00:12:55,775 Dia pernah cakap, dia ke Louisville dan duduk di luar sebuah gereja. 185 00:12:56,525 --> 00:12:59,904 Mereka menyanyi gita puja yang sama di gereja mereka. 186 00:12:59,987 --> 00:13:02,031 "What a Friend We Have in Jesus." 187 00:13:04,366 --> 00:13:08,454 Kemudian paderi keluar dan kata, "Hei, budak, berambus dari sini." 188 00:13:08,954 --> 00:13:10,456 Dia kata, "Ada tak kena. 189 00:13:12,875 --> 00:13:17,963 Mereka nyanyi lagu puja sama dengan kita. Kenapa saya kena pergi kerana saya Hitam?" 190 00:13:21,425 --> 00:13:23,219 Pemisahan kaum adalah dahsyat. 191 00:13:23,302 --> 00:13:25,846 Di stesen bas, ada seksyen kulit berwarna. 192 00:13:26,347 --> 00:13:29,308 Di pasar raya, mereka tak boleh cuba baju. 193 00:13:29,391 --> 00:13:30,518 Wang diambil, 194 00:13:30,601 --> 00:13:34,063 tapi kena beli saja dan berharap ia muat. Tak boleh cuba. 195 00:13:38,859 --> 00:13:41,695 Cassius Clay dilahirkan pada tahun 1942. 196 00:13:43,489 --> 00:13:47,034 Emmett Till dilahirkan pada tahun 1941. 197 00:13:48,619 --> 00:13:49,787 Money, Mississippi, 198 00:13:49,870 --> 00:13:52,790 kisah yang menggemparkan seluruh Amerika Syarikat. 199 00:13:54,917 --> 00:13:57,253 Kisah Emmet Till 200 00:13:58,128 --> 00:14:01,215 merupakan kejadian yang pedih. 201 00:14:01,298 --> 00:14:02,132 13 TAHUN 202 00:14:02,216 --> 00:14:05,052 bagi lelaki yang bakal menjadi Muhammad Ali. 203 00:14:05,511 --> 00:14:08,264 Emmett Till, 14 tahun, diculik dan dibunuh 204 00:14:08,347 --> 00:14:12,852 kerana didakwa mengusik isteri tertuduh, Roy Bryant. 205 00:14:12,935 --> 00:14:17,398 Bryant dan adik tirinya, J.W. Milam, dibebaskan daripada tuduhan oleh juri. 206 00:14:23,070 --> 00:14:27,324 Dia melihat wajah Emmett Till yang hancur dalam majalah Jet. 207 00:14:28,075 --> 00:14:31,245 Dia dengar kisah bunuh tanpa bicara daripada ayahnya 208 00:14:31,328 --> 00:14:32,872 yang terus berlaku. 209 00:14:34,456 --> 00:14:37,668 Ayah saya amat sensitif terhadap penindasan. 210 00:14:38,586 --> 00:14:43,716 Seperti mana lelaki Hitam buat hari ini, ayahnya mengajar cara untuk terus hidup. 211 00:14:44,884 --> 00:14:46,594 Nenek saya sering kata, 212 00:14:46,677 --> 00:14:48,846 "Ini mengganggu ayah awak." 213 00:14:48,929 --> 00:14:51,056 Dia mahu jadi hebat, 214 00:14:51,724 --> 00:14:54,184 tapi ini menakutkan bagi seorang budak. 215 00:15:04,945 --> 00:15:07,364 HARLEM, BANDAR NEW YORK 216 00:15:11,619 --> 00:15:15,164 Saya bertemu Malcom di Restoran Kuil No.7. 217 00:15:15,873 --> 00:15:18,375 Semasa Malcolm masuk, dia seperti gergasi. 218 00:15:18,626 --> 00:15:20,419 Malcolm, seorang gergasi. 219 00:15:21,045 --> 00:15:22,504 Saya jabat tanggannya. 220 00:15:23,172 --> 00:15:26,425 Kekuatan tangannya terasa seperti Tuhan. 221 00:15:27,468 --> 00:15:29,720 Kali pertama saya bertemu Malcolm 222 00:15:30,220 --> 00:15:32,932 ialah pada tahun 1959 atau 1960. 223 00:15:33,015 --> 00:15:36,393 Dia berjalan di koridor dan jabat tangan semua orang. 224 00:15:36,477 --> 00:15:39,146 Sepupu saya kata, "Pergilah tanya dia soalan." 225 00:15:39,229 --> 00:15:42,775 Saya kata, "Tidak." Saya sungguh takut. 226 00:15:44,151 --> 00:15:47,112 Pada hari Ahad di Kuil No.7, 227 00:15:47,196 --> 00:15:48,447 Malcolm mengajar 228 00:15:49,698 --> 00:15:54,411 selama dua ke empat jam, ada kalanya hingga lima jam tanpa henti. 229 00:15:54,912 --> 00:15:58,165 - Orang yang culik dan bawa kita ke sini. - Ya. 230 00:15:58,248 --> 00:16:00,626 - Yang menjadikan kita hamba. - Ya. 231 00:16:00,709 --> 00:16:03,003 - Yang gantung kita di pokok. - Betul. 232 00:16:03,087 --> 00:16:06,215 - Saya tak perlu sebut namanya. - Betul. 233 00:16:06,715 --> 00:16:10,386 Saya tak pernah dengar sesiapa bercakap tentang serangan minda 234 00:16:10,469 --> 00:16:12,388 sejelas dia. 235 00:16:13,472 --> 00:16:14,807 Filem, 236 00:16:14,890 --> 00:16:16,350 buku teks sekolah… 237 00:16:16,433 --> 00:16:18,394 PENGASAS OAAU, WARTAWAN, PROFESOR 238 00:16:18,477 --> 00:16:20,062 …program televisyen, 239 00:16:20,145 --> 00:16:25,275 semuanya adalah serangan psikologi yang berterusan. 240 00:16:25,776 --> 00:16:29,613 Malah kita dipanggil "budak". Tak kira usia, dia panggil "budak". 241 00:16:29,697 --> 00:16:32,908 Malcolm buat anda yakin anda takkan mati. 242 00:16:32,992 --> 00:16:36,954 Apabila anda di usia begitu dan anda diajar begitu, 243 00:16:37,538 --> 00:16:38,914 itulah yang anda perlu. 244 00:16:41,542 --> 00:16:45,587 Rom mengalu-alukan Sukan Musim Panas Olimpik Ke-17. 245 00:16:49,008 --> 00:16:53,345 Pada tahun 1960, Cassius Clay berusia 18 tahun. 246 00:16:53,429 --> 00:16:55,639 Dia muda, mudah terpengaruh, 247 00:16:55,723 --> 00:16:57,683 dan sertai Olimpik di Rom. 248 00:16:57,766 --> 00:17:00,060 Cassius Clay, pemenang bagi AS. 249 00:17:00,811 --> 00:17:05,232 Ketika itu pun, dia mempunyai karisma yang menawan. 250 00:17:06,233 --> 00:17:09,820 Dia menjadi ibarat ketua di Perkampungan Olimpik. 251 00:17:12,197 --> 00:17:14,116 Kali pertama saya nampak dia, 252 00:17:14,199 --> 00:17:16,827 dia duduk di tangga Perkampungan Olimpik, 253 00:17:18,328 --> 00:17:21,540 dan dia menggila. Dia dapat pingat dan dia pamerkannya. 254 00:17:21,623 --> 00:17:25,210 "Tengoklah. Saya kacak. Saya bakal juara heavyweight dunia." 255 00:17:25,294 --> 00:17:29,173 Mereka langsung tak faham apa dia kata, tapi saya perasan sesuatu. 256 00:17:29,840 --> 00:17:32,176 Setiap kali atlet wanita lalu, 257 00:17:32,676 --> 00:17:35,220 mereka akan berhenti dan menoleh ke arahnya. 258 00:17:35,679 --> 00:17:40,392 Saya kata, "Lelaki ini akan buat sesuatu. Entah apa, tapi dia akan buat sesuatu." 259 00:17:40,476 --> 00:17:42,770 Kenapa anda dinamakan dengan nama Rom? 260 00:17:42,853 --> 00:17:45,939 Yang saya faham, saya Cassius Marcellus Clay VI, 261 00:17:46,023 --> 00:17:49,026 dan moyang saya merupakan seorang hamba di Kentucky, 262 00:17:49,109 --> 00:17:51,153 dia dinamakan sempena orang hebat Kentucky. 263 00:17:51,737 --> 00:17:55,616 Saya tak tahu dari mana dia datang atau tempat asalnya, 264 00:17:55,699 --> 00:18:00,162 tapi saya makin terkenal dalam tinju, maka ramai nak tahu tempat asal saya 265 00:18:00,245 --> 00:18:03,499 dan asal usul nama saya tapi saya tak selidik. 266 00:18:09,296 --> 00:18:12,716 Dia amat berbangga kerana mewakili Amerika. 267 00:18:12,800 --> 00:18:14,301 Ini penghormatan baginya. 268 00:18:17,096 --> 00:18:19,765 Antara perkara yang dia sedar ketika di situ 269 00:18:20,766 --> 00:18:22,768 adalah tiada papan tanda Jim Crow. 270 00:18:26,897 --> 00:18:30,901 Dia kebebasan dalam pergerakan yang dia tak pernah rasai. 271 00:18:32,820 --> 00:18:34,655 Ini bukan Louisville, Kentucky. 272 00:18:34,738 --> 00:18:38,158 LIHAT DAN DENGAR UTUSAN ELIJAH MUHAMMAD 273 00:18:39,159 --> 00:18:41,161 Saya wakilkan kepada anda, 274 00:18:42,412 --> 00:18:43,831 bukannya boneka. 275 00:18:44,373 --> 00:18:45,374 Ya, tuan. 276 00:18:45,457 --> 00:18:48,752 Saya mewakili Tuhan kepada anda. 277 00:18:48,836 --> 00:18:50,003 Ya, tuan! 278 00:18:50,087 --> 00:18:51,797 - Betul! - Betul! 279 00:18:57,010 --> 00:18:59,805 Dengan nama Allah yang Maha Berkuasa, 280 00:19:01,682 --> 00:19:03,976 satu-satunya Tuhan yang benar, 281 00:19:05,811 --> 00:19:08,480 kami bersyukur atas Utusannya, 282 00:19:08,564 --> 00:19:12,442 dan satu-satu Utusannya, Yang Mulia Elijah Muhammad. 283 00:19:13,026 --> 00:19:15,529 Bila anda rasa selamat dengan orang putih? 284 00:19:15,612 --> 00:19:16,488 Betul. 285 00:19:16,572 --> 00:19:17,614 Beritahu saya. 286 00:19:19,074 --> 00:19:20,826 Program Utusan itu 287 00:19:20,909 --> 00:19:25,581 ialah disiplin yang kita perlu tapi tak pernah kita dapat. 288 00:19:26,999 --> 00:19:28,041 Tiada alkohol, 289 00:19:28,125 --> 00:19:30,878 tiada dadah, tembakau, 290 00:19:31,712 --> 00:19:33,130 atau daging khinzir. 291 00:19:35,007 --> 00:19:37,759 Kemas, bersih dan teratur. 292 00:19:39,136 --> 00:19:42,097 Saya Melchizedek Supreme Shabazz-Allah, 293 00:19:42,181 --> 00:19:45,893 dikenali sebagai sami ulung semesta bagi Nation of Islam 294 00:19:45,976 --> 00:19:48,020 di dunia dan alam semesta. 295 00:19:49,021 --> 00:19:51,023 Saya berusia 84 tahun. 296 00:19:51,106 --> 00:19:53,525 Saya seorang yang aman. Faham maksud saya? 297 00:19:53,609 --> 00:19:55,944 Tapi saya mampu belasah awak. 298 00:19:57,196 --> 00:19:58,989 Kerana kami dilatih begitu. 299 00:20:00,032 --> 00:20:03,368 Kami aman, menghormati dan tak pernah jadi penyerang, 300 00:20:03,994 --> 00:20:05,454 tapi kami berbahaya. 301 00:20:06,705 --> 00:20:10,626 Orang yang anda sangka merendah diri, lemah dan tiada keyakinan, 302 00:20:11,210 --> 00:20:16,215 ialah orang yang tegar dalam menegakkan ajaran. 303 00:20:18,717 --> 00:20:22,346 Mereka kata kita benci orang putih. Kita tak benci sesiapa. 304 00:20:22,429 --> 00:20:24,556 Kita amat sayang warga kita sendiri, 305 00:20:24,640 --> 00:20:29,144 hingga mereka fikir kita benci orang yang menzalimi mereka. 306 00:20:35,859 --> 00:20:38,779 Ini WHAS di Louisville, Kentucky, 307 00:20:38,862 --> 00:20:41,156 dan tetamu kita ialah Cassius Clay, 308 00:20:41,240 --> 00:20:43,617 petinju keempat dunia heavyweight. Helo. 309 00:20:43,700 --> 00:20:48,413 Adakah anda rasa anda sehebat Joe Louis? 310 00:20:48,497 --> 00:20:50,832 Saya tak sehebat dia, tapi lebih hebat. 311 00:20:50,916 --> 00:20:55,170 Saya lebih bergaya, lebih pantas dan lebih banyak bercakap. 312 00:20:56,463 --> 00:20:58,548 Siapa pemenang emas Olimpik Rom? 313 00:20:59,549 --> 00:21:00,384 Dia wira. 314 00:21:00,467 --> 00:21:01,551 PEMENANG EMAS 315 00:21:02,886 --> 00:21:06,682 Namun, sekembalinya dia ke Louisville, tempat itu masih sama. 316 00:21:07,849 --> 00:21:11,103 Saya baru pulang dari Rom dan saya nak jadi profesional. 317 00:21:11,186 --> 00:21:12,896 Pemahaman standard 318 00:21:12,980 --> 00:21:15,941 ialah atlet kulit Hitam akan hormati hak awam. 319 00:21:16,024 --> 00:21:17,818 Boleh dilihat, tak didengari. 320 00:21:37,212 --> 00:21:41,258 Dia menang di Olimpik dan dia pergi ke negara yang tiada pengasingan. 321 00:21:41,341 --> 00:21:45,721 Apabila pulang, dia fikir menjadi juara akan ubah segalanya, tapi tidak. 322 00:21:48,515 --> 00:21:50,767 Cassius Clay masuk ke kedai makan. 323 00:21:52,519 --> 00:21:56,481 Seorang lelaki putih kata, "Kami tak layan orang macam awak, budak." 324 00:21:57,024 --> 00:22:00,360 Dia pula pakai jaket Olimpik dan pingat emasnya. 325 00:22:00,444 --> 00:22:01,486 Dia dimalukan. 326 00:22:02,821 --> 00:22:05,073 Ketika itu, dia menolak Amerika. 327 00:22:06,074 --> 00:22:07,743 Dia tanggalkan pingat, 328 00:22:07,826 --> 00:22:09,619 dan mencampaknya ke sungai. 329 00:22:17,252 --> 00:22:19,921 Dia kecewa. "Saya lakukan ini untuk Amerika, 330 00:22:20,005 --> 00:22:23,008 saya juara tapi saya masih dalam dunia pengasingan." 331 00:22:24,760 --> 00:22:26,261 Saya rasa dia patah hati. 332 00:22:26,345 --> 00:22:28,638 Sejujurnya, ia mengejutkan kita semua. 333 00:22:31,058 --> 00:22:32,601 Saya Gordon B. Davidson, 334 00:22:32,684 --> 00:22:35,479 peguam Kumpulan Penaja Louisville, pemilik Cassius Clay, 335 00:22:35,562 --> 00:22:38,482 dan diupah untuk pastikan mereka terus bersama. 336 00:22:39,274 --> 00:22:45,280 Kini dia menarik minat beberapa penduduk kulit putih di Louisville 337 00:22:45,364 --> 00:22:47,699 yang manganggap dia sebagai komoditi. 338 00:22:47,783 --> 00:22:50,077 Sesuatu yang boleh dipasarkan. 339 00:22:50,160 --> 00:22:52,245 Saya W.L. Lyons Brown, 340 00:22:52,329 --> 00:22:55,415 pengarah lembaga Syarikat Penyulingan Brown-Forman. 341 00:22:56,333 --> 00:23:02,255 Sekumpulan ahli perniagaan yang kaya membentuk Kumpulan Penaja Louisville 342 00:23:02,339 --> 00:23:05,258 untuk uruskan kerjaya tinju dia. 343 00:23:05,342 --> 00:23:09,304 - J.D. Stetson Coleman. - Saya Worth Bingham, pembantu penerbit… 344 00:23:09,388 --> 00:23:11,723 Dia dikawal 345 00:23:11,807 --> 00:23:16,520 oleh 11 orang kaya Louisville ini. 346 00:23:16,603 --> 00:23:19,523 Saya antara pengasas kumpulan Cassius Clay. 347 00:23:19,606 --> 00:23:23,235 Apabila bercakap dengan mereka, anda dapat rasa 348 00:23:23,318 --> 00:23:26,655 seperti mereka bercakap tentang kuda lumba mereka. 349 00:23:26,738 --> 00:23:29,074 "Dia budak yang baik." 350 00:23:37,541 --> 00:23:42,504 Cassius pergi ke Miami untuk berlatih dengan Angelo Dundee, 351 00:23:43,088 --> 00:23:45,674 salah seorang pelatih tinju terbaik. 352 00:23:47,175 --> 00:23:48,844 GIM 5TH ST TERKENAL DI DUNIA 353 00:23:50,303 --> 00:23:53,765 Kemudian dia bertemu seorang lelaki bernama Abdul Rahman, 354 00:23:54,349 --> 00:23:55,475 "Kapten Sam." 355 00:23:55,559 --> 00:23:57,185 ABDUL RAHMAN ATAU KAPTEN SAM 356 00:23:57,269 --> 00:23:59,396 Ayah saya ialah kapten masjid Miami. 357 00:24:00,313 --> 00:24:04,067 Ini ialah kawasan masjid tersebut pada ketika itu. 358 00:24:04,151 --> 00:24:07,696 Dia sedang menjual akhbar Muhammad Speaks. 359 00:24:07,779 --> 00:24:11,158 Dia terdengar seorang lelaki memekik dari seberang jalan, 360 00:24:11,950 --> 00:24:13,994 "Kenapa kita digelar Negro? 361 00:24:14,870 --> 00:24:16,872 Kenapa kita pekak, bisu dan buta? 362 00:24:16,955 --> 00:24:18,248 MASJID MUHAMMAD #29 363 00:24:18,331 --> 00:24:22,002 Kenapa orang lain dah maju, tapi kita masih ketinggalan?" 364 00:24:22,502 --> 00:24:25,797 Ayah saya kata, "Hei, nampaknya awak faham ajaran ini." 365 00:24:26,631 --> 00:24:28,800 "Ya, saya Cassius Clay." 366 00:24:28,884 --> 00:24:31,636 Mereka serta-merta serasi. 367 00:24:32,888 --> 00:24:39,019 Bagi kebanyakan rakyat Amerika, tak masuk akal Cassius Clay ada rahsia. 368 00:24:39,811 --> 00:24:42,147 Tak mungkin dia ada kehidupan rahsia. 369 00:24:48,528 --> 00:24:53,492 Pada tahun 1959, Cassius Clay berada di Chicago untuk tinju amatur. 370 00:24:54,326 --> 00:24:57,996 Dia keluar bersiar-bersiar dan dia nampak ahli Nation of Islam. 371 00:24:58,079 --> 00:24:59,539 KEBENARAN IALAH SENJATA TERBAIK 372 00:25:01,500 --> 00:25:03,710 Salah seorang mereka beri dia album. 373 00:25:04,419 --> 00:25:05,670 "Syurga Orang Putih…" 374 00:25:05,754 --> 00:25:07,631 "…Ialah Neraka Orang Hitam." 375 00:25:07,714 --> 00:25:11,009 oleh Louis X, kemudian dikenali sebagai Louis Farrakhan, 376 00:25:11,092 --> 00:25:14,346 pernah dikenali sebagai Calypso Gene Si Penggoda. 377 00:25:15,430 --> 00:25:19,226 DAHULUNYA CALYPSO GENE SI PENGGODA 378 00:25:23,104 --> 00:25:25,398 Cassius bawa album itu ke Louisville, 379 00:25:25,482 --> 00:25:28,193 dan dia mainkannya berulang kali. 380 00:25:45,252 --> 00:25:47,963 Ketika dia berlatih di Gim 5th St. di Miami, 381 00:25:48,672 --> 00:25:51,800 saya nampak wajah-wajah baharu di kem itu. 382 00:25:52,717 --> 00:25:57,138 Sam Saxon, Kapten Sam, ada bersamanya. 383 00:25:57,222 --> 00:26:02,811 Setahu Angelo Dundee, dia rakan lama yang dibenarkan melepak di gim itu. 384 00:26:02,894 --> 00:26:05,522 Perlawanan dengan Henry Cooper baru selesai. 385 00:26:05,605 --> 00:26:07,816 Mereka akan bertemu setiap hari. 386 00:26:07,899 --> 00:26:10,735 Dia ajar Cassius Clay tentang Islam, 387 00:26:11,778 --> 00:26:13,655 dan bawakan ajaran kepadanya. 388 00:26:13,738 --> 00:26:16,449 DEFINISI REVOLUSI NEGRO 389 00:26:16,533 --> 00:26:21,246 Nation of Islam mula memberi Clay 390 00:26:21,913 --> 00:26:25,834 satu bahasa tentang keunggulan warga Hitam 391 00:26:25,917 --> 00:26:28,587 dan pencapai tertinggi warga Hitam. 392 00:26:28,670 --> 00:26:30,255 MASJID MUHAMMAD #29 393 00:26:30,338 --> 00:26:33,925 Kapten Sam mula mengajar Cassius Clay… 394 00:26:34,634 --> 00:26:36,428 Itulah yang saya ajar. 395 00:26:36,511 --> 00:26:39,848 …tentang kerjaya Yang Mulia Elijah Muhammad… 396 00:26:40,599 --> 00:26:42,392 Pemimpin-pemimpin Negro ini… 397 00:26:42,475 --> 00:26:46,271 …dan juga bintang yang semakin bersinar, Malcolm X. 398 00:26:46,771 --> 00:26:50,275 Cassius semakin dekat dengan Nation of Islam. 399 00:26:51,234 --> 00:26:53,069 Dia tak sertai Nation, 400 00:26:53,695 --> 00:26:55,196 tapi dia berminat. 401 00:26:58,450 --> 00:27:02,287 Awak rasa abang awak boleh jadi terhebat tanpa pegangan agamanya? 402 00:27:03,204 --> 00:27:04,080 Tidak, tuan. 403 00:27:04,164 --> 00:27:07,334 Pegangan Islam memberi dia keyakinan. 404 00:27:07,917 --> 00:27:09,836 Tuhan Maha Baik. 405 00:27:09,919 --> 00:27:12,839 Tuhan Maha Berkuasa, Tuhan Maha Benar. 406 00:27:12,922 --> 00:27:16,092 Elijah Muhammad dan Malcolm X beri dia keyakinan untuk jadi hebat. 407 00:27:20,013 --> 00:27:25,352 Pada bulan Jun, Cassius dan adiknya berada di rumah mereka di Louisville, 408 00:27:26,394 --> 00:27:28,355 dan mereka dihubungi Kapten Sam. 409 00:27:29,397 --> 00:27:33,193 Nation of Islam akan adakan perhimpunan besar di Detroit. 410 00:27:33,693 --> 00:27:36,363 Cassius dan Rudy amat teruja. 411 00:27:36,446 --> 00:27:38,698 Mereka tak pernah jumpa Utusan itu. 412 00:27:38,782 --> 00:27:41,493 Kapten Sam memandu dari Miami ke Louisville, 413 00:27:41,576 --> 00:27:44,621 menjemput mereka berdua dan mereka pergi ke Detroit. 414 00:27:45,163 --> 00:27:49,459 Sebelum mereka ke Stadium Olympia, Sam bawa mereka ke sebuah restoran, 415 00:27:50,001 --> 00:27:54,214 dan di situ ada Malcolm X. 416 00:27:57,175 --> 00:28:00,970 Malcolm X sedang duduk di sebuah meja 417 00:28:01,054 --> 00:28:04,182 seperti kebiasaannya, dia duduk menghadap pintu. 418 00:28:04,265 --> 00:28:07,477 Seperti filem koboi lama. 419 00:28:09,688 --> 00:28:12,065 Ada pengawal di sekeliling meja Malcolm. 420 00:28:13,066 --> 00:28:14,567 Cassius terpesona. 421 00:28:18,446 --> 00:28:20,365 Cassius jarang sekali terpesona. 422 00:28:21,116 --> 00:28:26,955 "Gayanya seperti saya patut kenal dirinya. Saya tak pernah dengar tentang dia." 423 00:28:27,539 --> 00:28:30,291 "Dunia kami amat berbeza. 424 00:28:31,042 --> 00:28:35,088 Malah, Elijah Muhammad menyeru kami sebagai orang Muslim, 425 00:28:35,171 --> 00:28:37,507 agar tidak menyertai sebarang sukan." 426 00:28:39,008 --> 00:28:39,968 Itu kelakar. 427 00:28:40,802 --> 00:28:47,434 Ayah saya tak kenal dia, tapi ayah layankan saja aura bongkak Cassius. 428 00:28:48,059 --> 00:28:50,770 "Jika dia fikir dia terkenal, 429 00:28:51,312 --> 00:28:52,814 jadi saya layankan saja." 430 00:28:52,897 --> 00:28:54,899 "Mestilah saya kenal, awak hebat." 431 00:28:58,611 --> 00:29:00,113 Malcolm X seorang genius. 432 00:29:01,740 --> 00:29:05,535 Dia bercakap benar tentang warga Hitam dilayan dengan buruk. 433 00:29:06,161 --> 00:29:07,746 Bukan kebencian, ia benar. 434 00:29:09,831 --> 00:29:12,834 Rudy dan Cassius pergi ke Stadium Olympia. 435 00:29:13,710 --> 00:29:15,044 Apa mereka nampak? 436 00:29:17,255 --> 00:29:21,217 Mereka nampak askar lelaki Hitam. Lelaki Hitam yang bangga, 437 00:29:21,301 --> 00:29:24,053 berpakaian serba hitam, 438 00:29:24,137 --> 00:29:27,056 dan wujud rasa ketenteraman dan disiplin. 439 00:29:27,140 --> 00:29:30,935 Sebelum orang putih, kita ada tamadun yang hebat, 440 00:29:31,019 --> 00:29:35,398 sama hebat dengan apa yang orang putih lakukan di Bumi ini. 441 00:29:35,899 --> 00:29:40,320 Mesej yang Cassius terima hari itu adalah sama ada pengasingan atau maut. 442 00:29:41,237 --> 00:29:43,573 Pengasingan atau maut. 443 00:29:44,491 --> 00:29:48,369 Kita tak mahu integrasi. Kita mahu pengasingan. 444 00:29:50,246 --> 00:29:54,209 Kita hanya mahu kebebasan 445 00:29:55,001 --> 00:29:58,505 untuk memiliki secebis tanah ini yang boleh jadi hak kita. 446 00:30:01,216 --> 00:30:04,344 Analisis tentang orang putih ialah syaitan 447 00:30:04,427 --> 00:30:07,514 dirasakan menarik oleh mereka 448 00:30:07,597 --> 00:30:11,309 yang pernah merasakan kekejaman orang kulit putih. 449 00:30:11,392 --> 00:30:15,688 Apa gunanya Kristian bagi kita 450 00:30:16,481 --> 00:30:23,321 jika agama itu tak melindungi kita daripada pembunuhan tanpa perbicaraan? 451 00:30:23,404 --> 00:30:24,239 Betul. 452 00:30:25,907 --> 00:30:28,368 Mereka kata mereka pengikut Jesus. 453 00:30:28,868 --> 00:30:30,954 Mereka sebenarnya pengikut syaitan. 454 00:30:39,629 --> 00:30:42,382 "Ada kalanya, saya dengar Cassius pergi 455 00:30:42,465 --> 00:30:46,636 ke masjid dan restoran orang Muslim di bandar-bandar berbeza." 456 00:30:46,719 --> 00:30:48,096 AUTOBIOGRAFI MALCOLM X 457 00:30:48,179 --> 00:30:52,392 "Jika saya berucap di satu tempat yang berhampiran 458 00:30:52,475 --> 00:30:56,020 dengan lokasi Cassius, dia akan hadir." 459 00:31:09,617 --> 00:31:11,870 Pada bulan Mac 1963, 460 00:31:13,413 --> 00:31:16,916 Cassius berada di New York untuk berlawan dengan Doug Jones. 461 00:31:17,000 --> 00:31:18,877 MADISON SQUARE CLAY LWN JONES 462 00:31:19,460 --> 00:31:20,545 Siapa ada di situ? 463 00:31:22,005 --> 00:31:26,301 Malcolm mula berminat dengan ahli tinju heavyweight muda ini. 464 00:31:26,801 --> 00:31:29,929 Clay, pemenang dengan keputusan sebulat suara. 465 00:31:30,013 --> 00:31:30,847 PEMENANG 466 00:31:31,514 --> 00:31:35,727 Hari berikutnya, Cassius Clay dilihat berada di luar 467 00:31:35,810 --> 00:31:39,522 memakai sut gelap, kemeja putih, dan tali leher kupu-kupu hitam. 468 00:31:40,648 --> 00:31:43,151 Dia ditemu bual oleh New York Post. 469 00:31:43,902 --> 00:31:47,780 Dia ditanya, kenapa dia tak sertai perarakan hak awam? 470 00:31:49,240 --> 00:31:52,243 Dia kata, "Saya tak percaya kepada bukan keganasan." 471 00:31:52,535 --> 00:31:55,538 Saya percaya, hutang darah dibayar darah." 472 00:31:56,581 --> 00:31:58,666 Keadaan yang berlaku amat jelas. 473 00:31:58,750 --> 00:31:59,834 Dia di Harlem. 474 00:32:00,501 --> 00:32:02,670 Dia habiskan masa dengan Malcolm. 475 00:32:03,212 --> 00:32:07,675 Malcolm bawa Muhammad Ali ke kuil, dan kenalkannya kepada kami. 476 00:32:07,759 --> 00:32:12,513 Hubungan mereka ibarat guru dan pelajar. 477 00:32:14,390 --> 00:32:15,975 Perbezaan umur mereka… 478 00:32:16,059 --> 00:32:19,103 pemuda tampan berusia 22 tahun, 479 00:32:19,187 --> 00:32:23,650 dan Malcolm pula tua sedikit berbanding dia. 480 00:32:23,733 --> 00:32:25,610 Pemahaman tentang dunia 481 00:32:25,693 --> 00:32:28,613 yang bakal jadi penting buat Muhammad Ali. 482 00:32:28,696 --> 00:32:33,368 Tak mungkin tak belajar dari Malcolm. Malcolm berkongsi kebijaksanaan. 483 00:32:38,331 --> 00:32:41,751 Jika kerajaan tak pertahankan kita, apa patut kita buat? 484 00:32:41,834 --> 00:32:45,213 Cari pengebom gereja di Birmingham, Alabama. 485 00:32:45,296 --> 00:32:47,340 GEREJA DIBOM EMPAT KANAK-KANAK MAUT 486 00:32:47,757 --> 00:32:51,344 Jika mereka tak jumpa, mari kita cari. 487 00:32:51,427 --> 00:32:52,553 Apabila kita jumpa… 488 00:32:53,513 --> 00:32:54,931 Saya tak nak dengar itu. 489 00:32:55,014 --> 00:32:57,350 Apabila kita jumpa orangnya, 490 00:32:57,433 --> 00:33:00,603 orang yang bunuh anak-anak kecil kita, 491 00:33:00,687 --> 00:33:05,191 maka undang-undang mengatakan pembunuh harus dibunuh. 492 00:33:05,274 --> 00:33:07,860 Apabila Cassius Clay bertemu Malcolm X, 493 00:33:08,111 --> 00:33:12,156 dia tak tahu Malcolm sedang menuju ke arah politik baharu. 494 00:33:12,824 --> 00:33:15,451 Malcolm percaya Nation of Islam 495 00:33:15,535 --> 00:33:19,580 berpotensi wujudkan perbezaan besar jika mereka di barisan hadapan. 496 00:33:19,664 --> 00:33:22,625 Jangan percaya pendakwah yang agungkan orang putih. 497 00:33:22,709 --> 00:33:25,336 Jika anda digigit anjing, tangkap anjing itu. 498 00:33:25,420 --> 00:33:28,089 Baik anjing berkaki dua mahupun berkaki empat. 499 00:33:28,172 --> 00:33:32,427 Dia tak sokong keganasan, tapi dia sokong pertahanan diri. 500 00:33:34,220 --> 00:33:38,141 Jangan mulakan apa-apa. Jangan cari pasal, masalah takkan timbul. 501 00:33:38,808 --> 00:33:42,270 Tapi jika anda serang kami, bersedialah untuk berlawan, 502 00:33:42,353 --> 00:33:46,232 kerana kami tak menyahut falsafah Martin Luther King. 503 00:33:48,234 --> 00:33:50,778 Namun, Elijah suruh dia berundur. 504 00:33:53,281 --> 00:33:56,617 Banyak surat Elijah kepada Malcolm yang mengingatkannya, 505 00:33:57,493 --> 00:34:00,913 "Jangan cakap apa-apa yang saya tak cakap." 506 00:34:02,874 --> 00:34:04,751 Elijah kata, 507 00:34:04,834 --> 00:34:08,504 "Pembalasan Tuhan ke atas orang putih Amerika akan tiba." 508 00:34:09,756 --> 00:34:13,509 Bagi Malcolm, ini tak selari 509 00:34:13,593 --> 00:34:17,388 dengan kemahuannya untuk melihat keadilan dilaksana lebih segera. 510 00:34:17,472 --> 00:34:20,975 Selagi perjuangan hak awak ini dipimpin… 511 00:34:21,059 --> 00:34:23,561 Maksud saya, "dipimpin" dengan tanda petik. 512 00:34:23,644 --> 00:34:27,607 Sebenarnya, dibendung oleh pemimpin Negro beragungkan orang putih, 513 00:34:27,690 --> 00:34:29,817 maka kuasa orang putih takkan goyah. 514 00:34:29,901 --> 00:34:33,571 Mereka cuma risau apabila mereka tahu warga Hitam hilang sabar. 515 00:34:33,654 --> 00:34:34,489 Dengan itu, 516 00:34:34,572 --> 00:34:37,075 perabot rumah mereka akan musnah. 517 00:34:37,658 --> 00:34:39,786 Ayah saya suka keberaniannya. 518 00:34:40,369 --> 00:34:43,498 Dia banyak membentuk penyampaiannya 519 00:34:43,581 --> 00:34:45,666 daripada cara Malcolm sampaikannya. 520 00:34:48,086 --> 00:34:54,717 Anda mula lihat ketegangan awal timbul 521 00:34:55,802 --> 00:34:59,013 antara Yang Mulia Elijah Muhammad dengan Malcolm X. 522 00:34:59,388 --> 00:35:02,725 Karisma Elijah Muhammad 523 00:35:02,809 --> 00:35:05,103 tidak sama dengan karisma Malcolm. 524 00:35:05,186 --> 00:35:06,479 Kerana anda tak suka 525 00:35:06,562 --> 00:35:09,232 orang putih menembak orang Hitam, bukan? 526 00:35:09,732 --> 00:35:12,777 Ada sedia untuk lakukan sesuatu mengenainya, bukan? 527 00:35:12,860 --> 00:35:13,820 Kami tahu. 528 00:35:13,903 --> 00:35:17,490 Pengikut Nation of Islam suka Malcolm. 529 00:35:17,573 --> 00:35:19,325 Bagi ramai orang, 530 00:35:19,408 --> 00:35:23,913 dia adalah titik pertemuan dan penghubung terus mereka 531 00:35:23,996 --> 00:35:25,832 kepada ajaran Elijah Muhammad. 532 00:35:26,916 --> 00:35:30,711 Apabila Malcolm mula mengejar perkara-perkara intelektual, 533 00:35:31,546 --> 00:35:36,843 dia tiba di tahap yang mana kepentingannya dan kepentingan Nation mula menyimpang. 534 00:35:38,678 --> 00:35:42,098 Maka ini menimbulkan lebih banyak ketegangan dan konflik. 535 00:35:43,975 --> 00:35:45,726 AUTOBIOGRAFI MALCOLM X 536 00:35:45,810 --> 00:35:46,811 "Saya suka dia. 537 00:35:47,562 --> 00:35:50,439 Sifatnya yang mudah berjangkit 538 00:35:50,523 --> 00:35:54,652 menjadikannya antara beberapa orang yang saya jemput ke rumah saya." 539 00:35:57,488 --> 00:35:58,823 Mereka sering berbual. 540 00:35:58,906 --> 00:36:00,825 Mungkin berbual di telefon, 541 00:36:00,908 --> 00:36:02,952 tapi semuanya berahsia. 542 00:36:03,452 --> 00:36:05,705 Kumpulan Penaja Louisville 543 00:36:05,788 --> 00:36:07,915 mula menghidu keadaan yang berlaku. 544 00:36:07,999 --> 00:36:10,501 Mereka mula sedar 545 00:36:10,585 --> 00:36:14,088 yang Cassius terlibat dengan orang Muslim. 546 00:36:14,172 --> 00:36:16,549 Mereka mula menarik diri. 547 00:36:17,842 --> 00:36:24,015 Tiba-tiba, gaya Malcolm X dapat didengari dalam retorik Cassius Clay. 548 00:36:27,435 --> 00:36:30,521 Pada bulan Julai 1963 di Chicago. 549 00:36:31,230 --> 00:36:34,025 Bruce Hills, seorang wartawan Chicago Sun-Times, 550 00:36:34,108 --> 00:36:36,694 berkhemah di luar Universiti Islam, 551 00:36:36,777 --> 00:36:38,696 iaitu sekolah Nation of Islam. 552 00:36:38,779 --> 00:36:39,739 UNIVERSITI ISLAM 553 00:36:39,822 --> 00:36:43,618 Entah bagaimana, dia tahu ada Cadillac merah 554 00:36:43,701 --> 00:36:45,953 terletak di belakang Universiti Islam. 555 00:36:47,038 --> 00:36:50,249 Cassius, Rudy dan beberapa orang lain keluar. 556 00:36:51,209 --> 00:36:52,960 Bruce Hills rasa teruja. 557 00:36:53,044 --> 00:36:54,295 Matanya bersinar, 558 00:36:55,213 --> 00:36:57,465 dan dia mula mengekori kereta Cassius. 559 00:36:58,758 --> 00:37:01,302 Bruce membuatkan Cassius membuka tingkap. 560 00:37:02,720 --> 00:37:06,307 Dia nampak Cassius memakai pin bintang dan bulan sabit. 561 00:37:06,390 --> 00:37:08,809 "Apa berlaku? Awak ahli Nation of Islam?" 562 00:37:09,518 --> 00:37:11,604 Mulanya, Cassius Clay kata, "Tak." 563 00:37:11,687 --> 00:37:14,232 Kemudian dia kata, "Kalau ya, apa salahnya? 564 00:37:15,358 --> 00:37:17,026 Ia organisasi yang hebat." 565 00:37:17,944 --> 00:37:23,199 Ia berterusan sehingga Rudy membelok ke lebuh raya meninggalkan Chicago. 566 00:37:26,410 --> 00:37:28,955 Kisah yang diterbitkan Bruce Hills 567 00:37:29,038 --> 00:37:32,708 belum mencapai momentum di dada akhbar. 568 00:37:34,001 --> 00:37:38,673 Namun, jelas sekali dia ada kaitan dengan Nation of Islam. 569 00:37:39,715 --> 00:37:45,471 Hakikatnya, hubungan Cassius Clay dengan kumpulan ini 570 00:37:45,554 --> 00:37:47,390 membuatkan orang putih gelisah. 571 00:37:48,182 --> 00:37:51,519 FBI mengatakan gerakan ini adalah sebuah ancaman 572 00:37:51,602 --> 00:37:54,438 bagi keselamatan dalam negara Amerika Syarikat. 573 00:37:57,024 --> 00:37:59,902 J. Edgar Hoover ialah pengarah FBI 574 00:37:59,986 --> 00:38:02,530 yang bekerja untuk pentadbiran Kennedy. 575 00:38:04,240 --> 00:38:09,161 Hoover dan FBI menjalankan program risik balas 576 00:38:09,245 --> 00:38:13,332 yang dicipta untuk meneutralisasikan Elijah Muhammad dan Malcolm X. 577 00:38:15,751 --> 00:38:17,878 Ia bukan hanya pengawasan pasif, 578 00:38:17,962 --> 00:38:20,423 tapi penyusupan aktif 579 00:38:20,923 --> 00:38:26,053 yang dicipta untuk mengurangkan impak Nation of Islam, 580 00:38:26,137 --> 00:38:28,973 dan untuk neutralisasikan impak Malcolm. 581 00:38:29,849 --> 00:38:32,226 Kini, setiap hari mereka merancang 582 00:38:32,310 --> 00:38:34,937 cara untuk menghalang Elijah dan pengikutnya. 583 00:38:35,646 --> 00:38:37,815 Tapi saya rasa, mereka terlambat. 584 00:38:42,862 --> 00:38:45,531 Kita berhadapan isu moral yang utamanya. 585 00:38:46,324 --> 00:38:48,326 Ia telah lama disebut dalam kitab, 586 00:38:48,409 --> 00:38:51,370 dan jelas dinyatakan dalam Perlembagaan Amerika. 587 00:38:51,829 --> 00:38:53,247 Soalan asasnya, 588 00:38:54,040 --> 00:38:57,168 adakah warga Amerika diberi hak 589 00:38:57,668 --> 00:38:59,086 dan peluang sama rata? 590 00:39:00,004 --> 00:39:04,300 Sama ada kita melayan setiap warga Amerika seperti mana kita mahu dilayan. 591 00:39:09,638 --> 00:39:13,142 Berita gempar dari Dallas, Texas yang nampaknya sudah rasmi, 592 00:39:13,225 --> 00:39:18,439 Presiden Kennedy telah meninggal dunia pada jam satu petang waktu tempatan. 593 00:39:28,199 --> 00:39:32,870 Mereka bawa Presiden John F. Kennedy, wira yang mati syahid, di jalan sedih ini, 594 00:39:32,953 --> 00:39:35,748 dan akan disemadikan di bawah kubah Capitol. 595 00:39:36,916 --> 00:39:39,085 Apabila Kennedy meninggal dunia, 596 00:39:39,168 --> 00:39:43,881 Elijah Muhammad mengarahkan semua kuil 597 00:39:45,424 --> 00:39:50,805 untuk serahkan kepadanya bagi menyuarakan perasaan Nation 598 00:39:50,888 --> 00:39:52,681 tentang kematian presiden itu. 599 00:39:53,140 --> 00:39:56,477 Elijah Muhammad hubungi akhbar dari rumahnya di Phoenix 600 00:39:56,560 --> 00:39:59,480 dan arahkan kenyataan diterbitkan di muka hadapan. 601 00:39:59,563 --> 00:40:00,731 Kenyataannya, 602 00:40:00,815 --> 00:40:05,528 "Kami, bersama seluruh dunia, terkejut dengan pembunuhan presiden kita." 603 00:40:07,196 --> 00:40:10,991 Saya hormati kenyataan Utusan itu. Kenyataan tak patut dibuat. 604 00:40:12,118 --> 00:40:13,369 Saya faham. 605 00:40:14,036 --> 00:40:16,997 Bagi saya, jika anda ajar bahawa orang putih jahat, 606 00:40:17,790 --> 00:40:19,291 kenapa pedulikan Kennedy? 607 00:40:19,875 --> 00:40:22,837 Setahu saya, dia tak buat apa-apa untuk saya. 608 00:40:22,920 --> 00:40:27,967 Maksud saya, saya perlu sara diri sendiri. Bukan dia yang sara saya. 609 00:40:28,551 --> 00:40:31,512 Saya perlu patuhi bapa saya, Tuan Elijah Muhammad. 610 00:40:31,595 --> 00:40:33,931 Arahannya jelas, jangan beri kenyataan. 611 00:40:35,516 --> 00:40:40,187 Walaupun telah ditegah Utusan Elijah, 612 00:40:40,896 --> 00:40:42,314 Malcolm tetap bersuara. 613 00:40:44,400 --> 00:40:47,319 Malcolm X, orang kedua gerakan Muslim kulit Hitam, 614 00:40:47,403 --> 00:40:52,116 gembira tentang kematian Presiden Kennedy di perhimpunan di Manhattan, Ahad lalu. 615 00:40:52,199 --> 00:40:56,871 Kata Malcolm, pembunuhan presiden itu adalah kesan daripada tindakannya sendiri. 616 00:40:56,954 --> 00:40:59,999 Katanya, dan kami memetik, "Saya anak petani, 617 00:41:00,082 --> 00:41:02,668 ini tidak menyedihkan saya, 618 00:41:02,751 --> 00:41:04,670 ia buat saya gembira." 619 00:41:04,753 --> 00:41:08,549 Hari ini, Elijah Muhammad, ketua gerakan Muslim anti-orang putih, 620 00:41:08,632 --> 00:41:12,011 menggantung Malcolm X dan menolak kenyataannya. 621 00:41:12,511 --> 00:41:16,682 Ia memberi Elijah Muhammad alasan kukuh dari segi sosial 622 00:41:17,475 --> 00:41:19,852 untuk mendiamkan Malcolm. 623 00:41:19,935 --> 00:41:23,063 KETUA MUSLIM HITAM GANTUNG MALCOLM KERANA HINA KENNEDY 624 00:41:23,147 --> 00:41:28,027 Dia tak dibenarkan berceramah, atau muncul di masjidnya di Harlem. 625 00:41:28,110 --> 00:41:32,364 Malah, ahli masjid itu juga tak dibenarkan ada kaitan dengan Malcolm. 626 00:41:36,285 --> 00:41:38,746 Ini satu kesilapan besar dalam hidupnya. 627 00:41:40,581 --> 00:41:45,211 Dia anggap Elijah Muhammad sebagai penyelamat peribadinya. 628 00:41:45,794 --> 00:41:47,755 Yang Mulia Elijah Muhammad. 629 00:41:49,840 --> 00:41:55,179 Perasaannya sangat mendalam dan taat. 630 00:41:55,262 --> 00:41:58,891 Saya ingin mohon maaf kerana mengecewakan tuan. 631 00:41:59,600 --> 00:42:03,187 atas kesilapan yang saya lakukan terutamanya pada tahun lalu. 632 00:42:04,813 --> 00:42:06,982 Lebih lagi, saya berdoa kepada Allah 633 00:42:07,066 --> 00:42:09,610 untuk belas kasihan dan pengampunan anda. 634 00:42:11,612 --> 00:42:17,159 Dia berbelah bahagi antara idea Elijah Muhammad adalah seperti bapanya, 635 00:42:17,243 --> 00:42:21,372 dan hakikat bahawa bapanya sedang menjerut lehernya. 636 00:42:24,208 --> 00:42:27,878 Persengketaan ini akan menjadi masalah besar 637 00:42:27,962 --> 00:42:30,256 buat, antaranya, Muhammad Ali. 638 00:42:33,634 --> 00:42:35,553 Jika Sonny Liston tewaskan saya, 639 00:42:36,387 --> 00:42:38,889 saya akan cium kakinya di dalam hujan, 640 00:42:39,890 --> 00:42:43,644 katakan dia yang terhebat dan saya akan keluar dari negara ini! 641 00:42:43,727 --> 00:42:46,063 Itu pendapat saya tentang Sonny Liston! 642 00:42:46,146 --> 00:42:47,940 Antara Liston dan Ali, 643 00:42:48,023 --> 00:42:53,112 seorang adalah samseng, seorang lagi bermulut celopar. 644 00:42:53,195 --> 00:42:56,240 Pandanglah saya, saya yakin! Saya takkan kalah! 645 00:42:56,323 --> 00:42:59,201 Saya dah lawan 180 perlawanan amatur, 22 perlawanan profesional, 646 00:42:59,285 --> 00:43:00,703 dan saya sangat tampan! 647 00:43:03,247 --> 00:43:05,291 Ramai yang takut kepada Liston. 648 00:43:07,293 --> 00:43:11,130 Sonny Liston ialah petinju yang keluar dari penjara 649 00:43:12,631 --> 00:43:16,510 dan bekerja untuk organisasi jenayah sebagai kaki pukul. 650 00:43:17,970 --> 00:43:20,973 Jika anda berhutang, Sonny akan melawat anda. 651 00:43:21,890 --> 00:43:24,226 Dia tumbang di pusingan lapan, itu bukti saya hebat. 652 00:43:24,310 --> 00:43:26,854 Jika dia merepek, jadi lima pusingan. 653 00:43:28,314 --> 00:43:33,277 Oleh kerana Cassius sedang fokus kepada latihan untuk perlawanan besar itu, 654 00:43:33,360 --> 00:43:38,741 rasanya dia tak tahu tentang dinamik dalaman Nation of Islam. 655 00:43:41,493 --> 00:43:45,706 Pada 15 Januari 1964, Malcolm mahu ke selatan. 656 00:43:45,789 --> 00:43:49,418 Dia nak ke Miami bersama keluarganya untuk lawat Cassius Clay. 657 00:43:50,586 --> 00:43:54,131 Sebelum itu, dia hubungi Cassius dan Cassius kata, "Hebat." 658 00:43:54,214 --> 00:43:56,508 Dia seronok dan teruja untuk berjumpa. 659 00:43:56,592 --> 00:43:59,303 Kita tahu tentang panggilan mereka ini 660 00:43:59,386 --> 00:44:01,263 kerana ejen FBI di New York 661 00:44:01,347 --> 00:44:04,516 segera hubungi ejen lapangan di Miami 662 00:44:04,600 --> 00:44:06,310 dan memberi arahan. 663 00:44:06,393 --> 00:44:09,104 "Malcolm akan tiba dalam penerbangan ini." 664 00:44:09,688 --> 00:44:12,024 "Cassius akan berada di situ." 665 00:44:12,107 --> 00:44:14,485 "Pastikan kamu ekori kereta mereka." 666 00:44:18,530 --> 00:44:20,824 Miami ialah satu-satunya tempat 667 00:44:20,908 --> 00:44:24,244 yang kami sekeluarga pernah lawati untuk bercuti 668 00:44:24,912 --> 00:44:27,414 dan bermalam di rumah orang lain. 669 00:44:27,498 --> 00:44:29,792 RUMAH CASSIUS CLAY 670 00:44:31,210 --> 00:44:33,712 Itu gambar keluarga ibu saya 671 00:44:33,796 --> 00:44:37,383 bersama dua orang kakak saya, Attallah dan Qubilah, 672 00:44:37,966 --> 00:44:40,094 dan saya duduk di riba Muhammad Ali. 673 00:44:42,304 --> 00:44:48,352 Melihatkan ayah saya bawa isteri dan anak-anaknya ke rumah Cassius 674 00:44:49,395 --> 00:44:52,648 bermakna ayah saya percayakan dia sepenuhnya. 675 00:44:54,358 --> 00:44:57,820 Ayah saya anggap dia kawan. Dia anggap seperti keluarga. 676 00:44:57,903 --> 00:45:02,449 Malcolm ialah antara sedikit orang yang dia temui dan dia boleh percayai. 677 00:45:05,911 --> 00:45:08,414 Malcolm memerlukan sekutu. 678 00:45:08,497 --> 00:45:11,208 Dia dipinggirkan daripada gerakan itu. 679 00:45:12,334 --> 00:45:14,628 Cassius boleh jadi orang penting. 680 00:45:14,712 --> 00:45:18,507 Saya rasa, ia mungkin sebahagian daripada percaturan Malcom. 681 00:45:19,633 --> 00:45:23,470 Kita tak boleh tolak kemungkinan yang dia ada motif tertentu 682 00:45:23,554 --> 00:45:25,639 untuk kepentingannya sendiri. 683 00:45:25,723 --> 00:45:28,600 Saya boleh mempergunakan seseorang 684 00:45:28,684 --> 00:45:32,938 kerana pengaruhnya yang semakin kuat dan dia juga boleh bantu saya. 685 00:45:36,024 --> 00:45:39,862 Malcolm hantar gambar-gambar ini kepada dua akhbar warga Hitam. 686 00:45:41,530 --> 00:45:44,199 Malcolm mahu ingatkan Elijah Muhammad 687 00:45:44,700 --> 00:45:45,993 yang Cassius Clay 688 00:45:46,076 --> 00:45:50,205 mampu bawa lebih ramai ahli dan mereka rapat ibarat bersaudara. 689 00:45:52,124 --> 00:45:54,084 Malcolm beritahu Elijah Muhammad, 690 00:45:54,168 --> 00:45:59,006 "Bagaimana keadaan Hari Penyelamat sehari selepas perlawanan itu, 691 00:45:59,089 --> 00:46:01,216 jika saya muncul dengan Cassius?" 692 00:46:01,300 --> 00:46:02,509 PERLAWANAN KEJUARAAN 693 00:46:02,593 --> 00:46:04,595 YANG MULIA ELIJAH MUHAMMAD BERUCAP 694 00:46:04,678 --> 00:46:06,930 "Saya mahu kembali, Yang Mulia, 695 00:46:07,014 --> 00:46:10,851 dan ada seseorang yang boleh bantu perjuangan kita." 696 00:46:15,689 --> 00:46:18,025 Seminggu sebelum perlawanan itu, 697 00:46:18,108 --> 00:46:20,611 Malcolm X muncul. 698 00:46:21,612 --> 00:46:24,448 Malcolm hadiri beberapa sesi latihan di kem. 699 00:46:25,115 --> 00:46:28,786 Dia diminta untuk beredar 700 00:46:29,870 --> 00:46:31,747 dan pulang ke rumah. 701 00:46:31,830 --> 00:46:34,500 Dia boleh kembali ketika perlawanan. 702 00:46:35,209 --> 00:46:38,337 Penekanan sebenar pada ketika itu 703 00:46:38,420 --> 00:46:42,049 ialah sama ada Cassius Clay 704 00:46:42,132 --> 00:46:46,011 ialah ahli Nation of Islam. 705 00:46:46,929 --> 00:46:50,057 Mereka tak mahu orang Muslim jadi juara heavyweight, 706 00:46:50,140 --> 00:46:52,017 jadi mereka mengugutnya. 707 00:46:52,559 --> 00:46:58,148 Cassius hampir saja tinggalkan bandar itu kerana mereka kata perlawanan dibatalkan, 708 00:46:58,524 --> 00:47:01,777 tapi, penganjur dapat tahu, mereka kembali dan kata, 709 00:47:01,860 --> 00:47:04,404 "Jangan cakap awak Muslim. Kunci mulut." 710 00:47:10,244 --> 00:47:12,913 25 Februari 1964. 711 00:47:14,957 --> 00:47:16,959 Kejuaraan heavyweight dunia. 712 00:47:17,042 --> 00:47:19,753 Malcolm telah kembali ke Miami. 713 00:47:21,171 --> 00:47:24,258 Miami, Florida, tempat Obor Persahabatan 714 00:47:24,341 --> 00:47:28,679 menandakan alu-aluan bagi semua budiman pelbagai kaum dan bangsa. 715 00:47:29,805 --> 00:47:31,849 Miami ialah bandar pengasingan. 716 00:47:31,932 --> 00:47:35,477 Dia perlu tinggal di hotel khas untuk warga kulit Hitam. 717 00:47:36,895 --> 00:47:40,190 Dari saat anda tiba di pintu masuk utama Rumah Hampton, 718 00:47:40,274 --> 00:47:42,025 kedatangan anda disambut. 719 00:47:42,109 --> 00:47:43,527 Rumah jauh dari rumah 720 00:47:43,610 --> 00:47:46,989 bagi ramai pelawat dari pelbagai negeri Amerika Syarikat 721 00:47:47,072 --> 00:47:48,407 dan juga negara asing, 722 00:47:48,490 --> 00:47:50,951 yang mencari mentari Florida. 723 00:47:56,832 --> 00:48:00,002 Jika mahu rugi, jadilah dungu dan bertaruh pada Sonny. 724 00:48:00,085 --> 00:48:02,713 Jika mahu gembira, bertaruhlah pada Clay. 725 00:48:04,673 --> 00:48:08,051 Saya selalu sangka, Sonny Liston 726 00:48:08,552 --> 00:48:12,472 hanya takut kepada satu perkara iaitu lelaki gila. 727 00:48:15,017 --> 00:48:18,353 Dia keluar dari penjara, dia habiskan masa di penjara 728 00:48:18,854 --> 00:48:21,273 dan dia nampak orang jadi gila. 729 00:48:22,024 --> 00:48:24,776 Cassius gunakan maklumat itu 730 00:48:25,277 --> 00:48:28,196 untuk mengganggu dan mengejeknya. 731 00:48:29,573 --> 00:48:32,492 Ketika menimbang, dia naik gila 732 00:48:32,576 --> 00:48:34,995 dan cuba menyerang Sonny Liston. 733 00:48:36,288 --> 00:48:40,751 Lelaki gila yang tak punya apa-apa boleh mencederakan anda. 734 00:48:43,211 --> 00:48:47,758 Kami hampir bersedia untuk mulakan perlawanan kejuaraan heavyweight dunia. 735 00:48:47,841 --> 00:48:52,137 Penumbuk, sang juara Sonny Liston, dan petinju, si pencabar Cassius Clay. 736 00:48:52,554 --> 00:48:53,847 Sebelum perlawanan, 737 00:48:55,140 --> 00:48:57,100 Cassius berdebar-debar. 738 00:48:58,435 --> 00:49:02,606 Ini perlawanan besar. Dia akan lawan Sonny Liston, orang jahat. 739 00:49:04,107 --> 00:49:06,610 Tiba-tiba, Malcolm X masuk ke bilik lokar. 740 00:49:06,693 --> 00:49:08,570 Mereka berdoa dan berbual. 741 00:49:08,654 --> 00:49:12,783 Beri arahan kepada abang saya dan apabila keluar, abang sangat yakin. 742 00:49:13,533 --> 00:49:16,328 Malcolm menggalakkannya untuk percaya 743 00:49:16,411 --> 00:49:20,624 yang dia perlu bawa masuk 744 00:49:20,707 --> 00:49:23,961 kuasa Tuhan, meskipun bukan Tuhan, ke dalam gelanggang. 745 00:49:24,044 --> 00:49:28,131 Malam ini amat mengujakan di Dewan Konvensyen, Pantai Miami. 746 00:49:28,215 --> 00:49:30,759 Dengan sokongan saudara awak, 747 00:49:30,842 --> 00:49:33,804 yang yakin sepenuhnya seperti awak, 748 00:49:33,887 --> 00:49:35,681 awak boleh berdoa kepada Tuhan 749 00:49:36,264 --> 00:49:39,851 untuk berikan kekuatan untuk melakukan apa yang patut. 750 00:49:40,352 --> 00:49:42,688 Kini soalan akan terjawab. 751 00:49:42,771 --> 00:49:46,191 Jika lepas pusingan pertama, itu dah pun jadi satu kejutan. 752 00:49:46,733 --> 00:49:50,821 Malcolm duduk di baris tujuh, tempat duduk ke tujuh. 753 00:49:51,446 --> 00:49:53,573 Inilah ramalan yang akan jadi benar. 754 00:49:54,157 --> 00:49:55,283 Itu dia! 755 00:49:55,367 --> 00:49:58,787 Clay hanya tertawakannya, berundur dan mengelak. 756 00:49:59,162 --> 00:50:03,500 Clay tumbuk dengan tangan kiri dan kanan! Liston tersekat! Matanya berdarah! 757 00:50:03,583 --> 00:50:07,212 Loceng pusingan ke lima berbunyi, dan matanya bermasalah. 758 00:50:07,295 --> 00:50:09,881 Jurulatih jerit, "Ada sesuatu dalam sarung tangan Liston." 759 00:50:09,965 --> 00:50:11,967 Clay berkelip, dia tak nampak. 760 00:50:13,343 --> 00:50:15,262 Liston membongkok dan menyerang. 761 00:50:15,345 --> 00:50:17,639 Clay berkelip, dia tak nampak Liston, 762 00:50:17,723 --> 00:50:19,141 itu boleh membawa maut. 763 00:50:19,725 --> 00:50:22,978 Kelincahan badan dan kepalanya mengelak tumbukan Liston. 764 00:50:24,229 --> 00:50:26,648 Pusingan lima, Cassius kembali menyerang. 765 00:50:26,732 --> 00:50:28,066 Sepanjang perlawanan, 766 00:50:28,150 --> 00:50:31,361 tangan kiri Cassius menumbuk muka Liston bertubi-tubi. 767 00:50:31,737 --> 00:50:35,449 Di pusingan keenam ini, Clay mengawal perlawanan. 768 00:50:39,202 --> 00:50:42,664 Pusingan enam tamat. Liston bergerak perlahan ke sudutnya. 769 00:50:42,748 --> 00:50:44,750 Kita tiba di pusingan ke tujuh… 770 00:50:45,250 --> 00:50:46,418 Tunggu sekejap! 771 00:50:47,169 --> 00:50:49,546 Sonny Liston tak keluar! 772 00:50:49,629 --> 00:50:52,299 Pemenang dan juara heavyweight dunia baharu 773 00:50:52,382 --> 00:50:53,967 ialah Cassius Clay! 774 00:50:54,051 --> 00:50:56,970 Setiap kali menontonnya, bulu roma saya meremang. 775 00:50:57,763 --> 00:50:59,806 Kekecohan berlaku. 776 00:50:59,890 --> 00:51:04,519 Ketika dia kelilingi gelanggang dan tuding semua orang, "Saya dah kata." 777 00:51:05,437 --> 00:51:08,273 "Saya dah kata saya terbaik. Saya dah buktikan. " 778 00:51:08,857 --> 00:51:12,277 Detik itu akan melekat di dalam ingatan selamanya. 779 00:51:12,861 --> 00:51:14,196 Saya goncang dunia! 780 00:51:14,279 --> 00:51:16,531 "Saya goncang dunia." 781 00:51:16,615 --> 00:51:17,949 Saya goncang dunia! 782 00:51:20,744 --> 00:51:23,538 Dia kata dia terbaik, kemungkinannya tipis. 783 00:51:23,622 --> 00:51:25,290 Dia kecewakan penentu nasib. 784 00:51:25,373 --> 00:51:27,918 Dia menang, dia berjaya. Dia jadi juara. 785 00:51:28,001 --> 00:51:31,546 Orang yang memahami psikologi 786 00:51:31,630 --> 00:51:33,590 dan kesan ke atas… 787 00:51:34,257 --> 00:51:39,387 Kesan psikologi imej seorang wira ke atas dirinya sendiri, 788 00:51:40,514 --> 00:51:44,309 mereka tahu sebaik saja orang kaitkan diri mereka dengan Cassius, 789 00:51:44,392 --> 00:51:47,938 serta imej yang dia cipta, mereka akan hadapi masalah. 790 00:51:48,021 --> 00:51:51,108 Kerana orang Negro akan kata, "Saya terhebat." 791 00:51:51,191 --> 00:51:53,568 Cassius kata, "Saya memang baik." 792 00:51:53,652 --> 00:51:56,655 Cassius Clay, paling hebat! 793 00:51:56,738 --> 00:51:59,866 - Siapa petinju paling kacak? - Cassius Clay! 794 00:51:59,950 --> 00:52:01,660 - Dia paling hebat! - Baiklah. 795 00:52:01,743 --> 00:52:03,870 Terbang bak rama-rama, sengat bak lebah! 796 00:52:03,954 --> 00:52:07,332 Sekumpulan kecil orang tinggalkan pusat konvensyen itu. 797 00:52:07,833 --> 00:52:10,877 Rudy, Cassius, Malcolm X, 798 00:52:10,961 --> 00:52:14,339 Jim Brown, pemain bola sepak Amerika terhebat ketika itu. 799 00:52:14,548 --> 00:52:17,134 Sam Cooke, artis rakaman yang hebat 800 00:52:17,217 --> 00:52:18,969 dan rakan baik Cassius. 801 00:52:19,052 --> 00:52:21,596 Mereka datang ke sini. 802 00:52:25,517 --> 00:52:26,643 Rumah Hampton. 803 00:52:28,019 --> 00:52:32,941 Cassius dan Rudy duduk di belakang di atas bangku ini. 804 00:52:35,152 --> 00:52:38,905 Cassius Clay, sang juara, makan semangkuk ais krim. 805 00:52:38,989 --> 00:52:41,616 Itulah idea sambutannya, semangkuk ais krim. 806 00:52:45,579 --> 00:52:49,541 Masa paling gembira dalam hidup saya. Semua orang raikan kejayaan. 807 00:52:51,960 --> 00:52:55,255 Ketika itulah mereka kata, "Kami percaya pada awak," 808 00:52:55,881 --> 00:52:57,966 tapi Malcolm yang percaya pada dia. 809 00:52:59,801 --> 00:53:01,428 Dan itu bermakna. 810 00:53:02,220 --> 00:53:05,182 Dia raikannya dengan kesyukuran bersama Malcolm. 811 00:53:06,099 --> 00:53:07,976 RUMAH HAMPTON MOTEL DAN VILA 812 00:53:08,059 --> 00:53:09,102 Hari dah lewat, 813 00:53:09,853 --> 00:53:15,317 dan kisahnya, Malcolm, Cassius Clay, Rudy, Jim Brown, 814 00:53:15,400 --> 00:53:16,902 dan beberapa orang lain… 815 00:53:17,485 --> 00:53:21,406 Mereka pergi ke bilik Malcolm X. Masa untuk bincang hal serius. 816 00:53:22,032 --> 00:53:23,825 Malcolm X kata, "Awak tahu, 817 00:53:24,659 --> 00:53:27,287 gelaran Louisville Lip itu perlu berakhir. 818 00:53:28,997 --> 00:53:31,833 Awak dapat gelaran juara, orang dengar kata awak, 819 00:53:33,835 --> 00:53:36,046 awak kena bercakap dengan elok." 820 00:53:36,129 --> 00:53:40,300 RUMAH HAMPTON BILIK MUHAMMAD ALI 821 00:53:40,383 --> 00:53:43,762 Kita tiada di bilik itu. Kita tiada rakaman perbualan itu. 822 00:53:43,845 --> 00:53:46,473 Kita cuma tahu kejadian seterusnya. 823 00:53:47,724 --> 00:53:48,808 Dia mampu. 824 00:53:50,018 --> 00:53:53,021 Dengan mengakui Allah itu Tuhan, 825 00:53:53,104 --> 00:53:55,649 dan Nabi Muhammad pesuruhNya, 826 00:53:56,316 --> 00:54:00,862 dia mampu tewaskan lelaki yang lebih kuat. 827 00:54:01,363 --> 00:54:05,242 Pihak musuh mahu dia kalah. 828 00:54:07,702 --> 00:54:09,329 Mereka kata, dia akan… 829 00:54:10,622 --> 00:54:13,750 Liston akan belasah mukanya yang tampan itu. 830 00:54:16,962 --> 00:54:19,589 Tapi Allah dan saya kata, "Tidak." 831 00:54:20,674 --> 00:54:23,760 Anda rasa, Cassius menjadi seorang Muslim warga Hitam 832 00:54:23,843 --> 00:54:25,679 ada kaitan dengan kejayaan ini? 833 00:54:25,762 --> 00:54:31,309 Dia tak pernah kata dia Muslim kulit Hitam atau dia percaya kepada agama Islam. 834 00:54:33,603 --> 00:54:34,437 MAC 1964 835 00:54:34,521 --> 00:54:39,567 Seminggu selepas perlawanan Clay dan Liston, mereka pergi ke PBB. 836 00:54:39,651 --> 00:54:43,780 Malcolm X, saya nak cakap sedikit tentang kaitan awak dengan Cassius. 837 00:54:43,863 --> 00:54:47,117 - Berapa lama awak kenal dia? - Lebih kurang tiga tahun. 838 00:54:47,200 --> 00:54:48,952 Awak menasihati dia 839 00:54:49,452 --> 00:54:51,496 tentang kepercayaan agamanya? 840 00:54:51,579 --> 00:54:55,000 Tak, saya tak nasihati sesiapa. Dia saudara dan rakan saya. 841 00:54:55,083 --> 00:54:57,919 Saya sampaikan pengetahuan saya ketika dengannya. 842 00:54:58,003 --> 00:55:01,881 Malcolm X perkenalkan dia kepada diplomat kulit Hitam dari Afrika. 843 00:55:01,965 --> 00:55:03,842 Ini rakan saya. Ya, tuan. 844 00:55:03,925 --> 00:55:05,427 Selamat berkenalan. 845 00:55:06,094 --> 00:55:10,765 Di sinilah Malcolm mengingatkan dia, "Awak bukan seperti dahulu. 846 00:55:11,558 --> 00:55:15,687 Kini awak seorang yang dipandang tinggi di seluruh dunia." 847 00:55:15,770 --> 00:55:17,605 Ada rancangan melawat Nigeria? 848 00:55:17,689 --> 00:55:19,941 Ya, Afrika antara hentian utama saya. 849 00:55:20,025 --> 00:55:22,902 Malcolm mahu berada di pentas lebih besar. 850 00:55:22,986 --> 00:55:29,117 Dia mahu gunakan situasi perkauman itu dan bawa ia ke pentas antarabangsa. 851 00:55:29,826 --> 00:55:31,036 Bawa ke PBB. 852 00:55:32,912 --> 00:55:37,250 Amerika Syarikat menonjolkan diri sebagai ketua dunia bebas, 853 00:55:37,334 --> 00:55:39,336 penyokong hak asasi manusia, 854 00:55:39,419 --> 00:55:41,504 dan Malcolm pula berkata, 855 00:55:41,588 --> 00:55:43,590 "Hei, semua itu tak berlaku." 856 00:55:45,759 --> 00:55:48,303 Malcolm tahu ia akan jadi sesuatu 857 00:55:48,386 --> 00:55:52,015 yang memaksa kerajaan untuk bertindak. 858 00:55:53,850 --> 00:55:56,770 Kedudukan Cassius lebih baik berbanding orang lain 859 00:55:56,853 --> 00:55:59,189 untuk kembalikan maruah kaum 860 00:55:59,272 --> 00:56:02,192 bukan saja bagi rakyat negara ini, tapi di seluruh dunia. 861 00:56:08,198 --> 00:56:09,532 Dalam minggu itu, 862 00:56:09,616 --> 00:56:13,203 Malcolm dan Cassius nampak amat rapat. 863 00:56:14,829 --> 00:56:16,664 Mereka pergi ke Times Square, 864 00:56:16,748 --> 00:56:20,794 dan menonton perlawanan Clay menewaskan Liston. 865 00:56:20,877 --> 00:56:25,048 Pemenang dan juara baharu heavyweight dunia ialah Cassius Clay! 866 00:56:27,967 --> 00:56:31,054 Apabila mereka keluar dari teater, apa mereka nampak? 867 00:56:32,305 --> 00:56:35,600 Beratus-ratus orang mengerumuni mereka. 868 00:56:40,355 --> 00:56:41,898 Wartawan tanya Malcolm 869 00:56:41,981 --> 00:56:46,152 sama ada juara baharu itu akan sertai gerakannya. 870 00:56:47,070 --> 00:56:50,198 Banyak soalan tentang perkara akan berlaku seterusnya. 871 00:56:52,700 --> 00:56:54,452 Ada ejen FBI di Chicago 872 00:56:54,536 --> 00:56:58,331 yang meminta pengawasan berterusan di rumah agam Elijah Muhammad. 873 00:56:58,415 --> 00:56:59,749 Ejen ini mengetahui 874 00:56:59,833 --> 00:57:04,629 Elijah Muhammad pernah berbual di telefon dengan juara heavyweight tersebut. 875 00:57:08,174 --> 00:57:10,135 Pada 6 Mac 1964, 876 00:57:11,052 --> 00:57:14,347 Cassius kembali ke bilik hotelnya di Hotel Theresa. 877 00:57:14,431 --> 00:57:17,100 Dia terima panggilan daripada Elijah Muhammad. 878 00:57:17,725 --> 00:57:19,727 Pendakwah Tertinggi itu beritahu, 879 00:57:19,811 --> 00:57:23,606 "Awak tak dibenarkan bergaul dengan Malcolm lagi." 880 00:57:34,325 --> 00:57:38,246 Saya tahu anda akan ke Chicago petang ini 881 00:57:38,329 --> 00:57:41,040 untuk bertemu Elijah Muhammad. 882 00:57:41,124 --> 00:57:43,460 Ya. Saya akan makan malam dengannya. 883 00:57:44,085 --> 00:57:47,422 Antara sebab utama awak sertai Muslim kulit Hitam 884 00:57:47,505 --> 00:57:50,049 ialah persahabatan dengan Malcolm X, bukan? 885 00:57:50,133 --> 00:57:53,094 Tidak, saya seorang Muslim empat tahun sebelum bertemu Malcolm X. 886 00:57:53,178 --> 00:57:54,053 Yakah? 887 00:57:54,721 --> 00:57:56,764 Kini, dia rakan awak, bukan? 888 00:57:56,848 --> 00:57:57,932 - Ya. - Dia… 889 00:57:58,016 --> 00:58:01,478 Dia saudara saya. Walau apa pun, dia saudara saya. 890 00:58:01,561 --> 00:58:04,397 - Dia berpisah dengan orang Muslim… - Saya rasa tidak. 891 00:58:04,481 --> 00:58:07,233 Saya perlu kaji sebelum bercakap mengenainya. 892 00:58:07,317 --> 00:58:10,737 Itulah sebab saya ke situ, untuk ketahui kisah sebenar. 893 00:58:10,820 --> 00:58:14,240 Saya tak percaya kepada akhbar dan rencana penulisan orang. 894 00:58:21,247 --> 00:58:22,499 Elijah Muhammad kata, 895 00:58:23,249 --> 00:58:26,085 "Bagi semua pengikutku dan yang percayakan Islam, 896 00:58:26,920 --> 00:58:28,963 inilah saudara kita, Cassius Clay, 897 00:58:29,047 --> 00:58:32,425 dia pengikutku yang paling dipercayai. 898 00:58:32,509 --> 00:58:33,593 Saya namakan dia 899 00:58:34,677 --> 00:58:36,471 Muhammad Ali." 900 00:58:39,682 --> 00:58:41,351 Begitulah dia dapat namanya. 901 00:58:44,479 --> 00:58:48,650 Cassius Clay diberi nama Muslim, Muhammad Ali. 902 00:58:49,317 --> 00:58:52,195 Ramai terpaksa tunggu bertahun untuk dapatkannya. 903 00:58:53,154 --> 00:58:54,197 Dia menjadi wira. 904 00:58:54,280 --> 00:58:56,866 Dia muncul di pentas bersama Utusan. 905 00:58:58,284 --> 00:58:59,869 Malcolm pula… 906 00:59:01,579 --> 00:59:02,872 dipencilkan. 907 00:59:08,419 --> 00:59:10,129 MALCOLM LARI DARIPADA MUSLIM 908 00:59:10,213 --> 00:59:12,549 Kemudian, Muhammad Ali tersepit… 909 00:59:12,632 --> 00:59:13,466 CLAY KEKAL 910 00:59:13,550 --> 00:59:16,261 …di antara dua kuasa individu berkuasa, 911 00:59:16,344 --> 00:59:19,847 dua pemimpin Hitam yang kuat, Elijah Muhammad dan Malcolm X, 912 00:59:19,931 --> 00:59:21,808 sama ada dia sedar atau tidak. 913 00:59:21,891 --> 00:59:26,437 Apabila terpaksa memilih, 914 00:59:26,521 --> 00:59:29,941 bagi Malcolm, dia tiada pilihan selain pilih diri sendiri. 915 00:59:30,525 --> 00:59:33,903 Bagi Cassius, dia perlu pilih bapa spiritualnya. 916 00:59:34,821 --> 00:59:36,948 Malcolm ialah seorang individu. 917 00:59:37,031 --> 00:59:39,325 Elijah pula sebuah institusi. 918 00:59:39,909 --> 00:59:42,078 Perpisahan itu mengganggu awak tak? 919 00:59:42,161 --> 00:59:45,456 Tidak. Tindakan Malcolm X ialah urusannya. Dia sendirian. 920 00:59:45,707 --> 00:59:47,709 - Ketua awak Elijah Muhammad? - Ya. 921 00:59:47,792 --> 00:59:49,919 "PENGASINGAN ATAU MAUT" 922 00:59:50,003 --> 00:59:51,588 Utusan ini bapa kita. 923 00:59:52,297 --> 00:59:55,383 Bapa yang kita tak pernah miliki, dan yang kita mahu. 924 00:59:56,551 --> 00:59:58,720 Dia seperti darah dalam tubuh kita. 925 01:00:00,346 --> 01:00:02,724 Melchisedek tak wujud tanpa ajarannya. 926 01:00:02,807 --> 01:00:05,727 Tanpa ajaran ini, saya hanya kutu jalanan biasa. 927 01:00:05,810 --> 01:00:07,186 Awak faham maksud saya? 928 01:00:09,105 --> 01:00:10,982 Jalan ceritanya mudah, 929 01:00:11,065 --> 01:00:13,318 ayah saya tersepit di tengah-tengah 930 01:00:13,401 --> 01:00:17,697 sebagai orang muda yang cuba memilih. 931 01:00:17,780 --> 01:00:21,159 Ya, mungkin ada unsur untuk teruskan hidup. 932 01:00:21,868 --> 01:00:24,078 Nama Cassius Clay sudah tiada, betul? 933 01:00:24,162 --> 01:00:25,788 Ya. Nama saya Muhammad Ali. 934 01:00:25,872 --> 01:00:29,584 Muhammad bermakna "layak dipuji," Ali bermakna "yang tertinggi." 935 01:00:29,667 --> 01:00:34,631 Apabila Malcolm mendengarnya, dia naik angin dan kata, "Itu politik." 936 01:00:34,714 --> 01:00:36,424 Orang istimewa beri nama itu? 937 01:00:36,507 --> 01:00:39,761 Ya. Ketua dan guru saya, Yang Mulia Elijah Muhammad. 938 01:00:39,844 --> 01:00:45,141 Dia tahu, perjuangannya untuk memenangi hati Muhammad Ali… 939 01:00:46,559 --> 01:00:47,560 telah gagal. 940 01:00:47,644 --> 01:00:49,354 KETUA MUSLIM GELAR CLAY "MUHAMMAD ALI" 941 01:00:49,437 --> 01:00:50,938 Nama saya Muhammad. 942 01:00:51,022 --> 01:00:53,816 Awak asyik panggil Cassius. Saya penat beritahu. 943 01:00:53,900 --> 01:00:57,403 Awak tahu, awak bijak. Saya Muhammad Ali, bukan Cassius. 944 01:00:57,487 --> 01:01:01,991 Ali enggan biar Amerika takrifkan dirinya, 945 01:01:02,075 --> 01:01:04,285 dia tak benarkan mereka namakannya. 946 01:01:04,369 --> 01:01:07,747 Muhammad Ali, lebih dikenali sebagai Cassius Banyak Mulut 947 01:01:07,830 --> 01:01:09,499 sudah tiba untuk… 948 01:01:09,582 --> 01:01:12,710 Segala pengendorsan, iklan, 949 01:01:12,794 --> 01:01:15,463 dan Hollywood terbuka untuknya, 950 01:01:15,546 --> 01:01:19,217 tapi apabila dia tukar nama, semua pintu tertutup. 951 01:01:20,635 --> 01:01:24,806 Ia memerlukan keberanian pada abad ke-21 tapi ia tak masuk akal. 952 01:01:24,889 --> 01:01:26,724 Awak perlu jadi gila. 953 01:01:26,808 --> 01:01:28,476 SAYA MUHAMMAD ALI 954 01:01:28,559 --> 01:01:30,937 Itu kenyataan muktamad. 955 01:01:31,521 --> 01:01:34,232 - En. Clay, apabila anda… - Muhammad Ali, tuan. 956 01:01:34,315 --> 01:01:36,317 - En. Clay… - Muhammad Ali, tuan. 957 01:01:36,401 --> 01:01:38,653 - Muhammad Ali, salah satu. - Ya, tuan. 958 01:01:38,736 --> 01:01:40,238 - Muhammad Ali saja. - Apabila… 959 01:01:40,321 --> 01:01:42,281 Tiba-tiba, orang berkata, 960 01:01:42,365 --> 01:01:45,368 "Dia fikir dia siapa? Si Hitam celopar? 961 01:01:46,744 --> 01:01:49,330 Si Hitam celopar. Dia fikir dia siapa? 962 01:01:49,414 --> 01:01:51,874 Tukar nama dan agama pula." 963 01:01:52,917 --> 01:01:55,336 Rasa terhina dipanggil Cassius Clay, saya bukan putih. 964 01:01:55,420 --> 01:01:59,507 Saya Muhammad Ali, berkulit Hitam. Itu nama sejarah dan nenek moyang kami. 965 01:01:59,590 --> 01:02:04,178 Ia satu penghormatan kerana dapat mengenali diri dan dipanggil nama sendiri. 966 01:02:04,262 --> 01:02:06,723 Bagaimana jika orang Rusia dinamakan George Washington? 967 01:02:07,515 --> 01:02:10,560 - Katakan lagi, siapa berkuasa? - Muhammad Ali! 968 01:02:11,436 --> 01:02:14,272 - Sekali lagi. Siapa? - Muhammad Ali? 969 01:02:18,192 --> 01:02:19,944 Orang Muslim di seluruh dunia 970 01:02:20,027 --> 01:02:23,698 yang mungkin tak pernah mengikuti perlawanan tinju 971 01:02:23,781 --> 01:02:27,869 kini mendengar nama ini disebut-sebut oleh media, 972 01:02:27,952 --> 01:02:30,079 Muhammad Ali. 973 01:02:35,168 --> 01:02:38,629 1964, Muhammad dan Malcolm 974 01:02:38,713 --> 01:02:41,215 mengembara ke Afrika dan Timur Tengah, 975 01:02:41,841 --> 01:02:43,384 tapi bukan bersama. 976 01:02:44,051 --> 01:02:46,095 Mereka berdua risau 977 01:02:46,179 --> 01:02:50,266 tentang angin perubahan yang melanda Afrika. 978 01:02:50,975 --> 01:02:54,937 Muhammad Ali disambut oleh segerombolan peminat. 979 01:02:55,646 --> 01:02:58,149 Dia amat menawan dari pelbagai sudut. 980 01:02:58,232 --> 01:03:02,528 Karisma yang dia miliki amat luar biasa. 981 01:03:06,657 --> 01:03:09,952 Malcolm pula mengembara seorang diri. 982 01:03:11,454 --> 01:03:13,790 Dia berjumpa dengan ketua-ketua negara, 983 01:03:13,873 --> 01:03:19,086 dia cuba membawa mesej 22 juta orang Afrika-Amerika ke pentas dunia… 984 01:03:19,170 --> 01:03:21,881 - Salam sejahtera. - Salam sejahtera ke atas kamu. 985 01:03:21,964 --> 01:03:27,136 …dan mendakwa AS atas pelanggaran hak asasi manusia. 986 01:03:27,220 --> 01:03:30,306 Masalah kami bukan masalah Amerika, tapi masalah manusia. 987 01:03:30,389 --> 01:03:33,518 Ini bukan masalah Negro, tapi masalah kemanusiaan. 988 01:03:34,519 --> 01:03:40,191 Dia ibarat wakil, ahli kongres atau senator dari Amerika kulit Hitam, 989 01:03:40,274 --> 01:03:43,069 jika bukan presiden Amerika kulit Hitam. 990 01:03:45,363 --> 01:03:46,906 "Orang Muslim dari Amerika 991 01:03:46,989 --> 01:03:51,369 menimbulkan rasa ingin tahu dan minat yang mendalam di merata tempat." 992 01:03:51,452 --> 01:03:52,829 AUTOBIOGRAFI MALCOLM X 993 01:03:52,912 --> 01:03:56,249 "Orang sering salah anggap yang saya ialah Cassius Clay. 994 01:04:00,878 --> 01:04:06,884 Sebuah akhbar tempatan mencetak sekeping gambar kami berdua di PBB. 995 01:04:10,012 --> 01:04:13,516 Ketika itu, dia menggamit imaginasi 996 01:04:13,599 --> 01:04:17,728 dan sokongan seluruh warga kulit Hitam di dunia." 997 01:04:20,982 --> 01:04:22,483 BUDIMAN KACAK DIALU-ALUKAN 998 01:04:24,777 --> 01:04:27,029 SELAMAT DATANG CASSIUS CLAY RAJA DUNIA 999 01:04:44,255 --> 01:04:46,340 Ali! 1000 01:04:46,424 --> 01:04:48,968 Ali! 1001 01:04:49,051 --> 01:04:50,761 Ali! 1002 01:04:54,515 --> 01:04:58,102 Ayah saya sering bercakap tentang penebusan Afrika. 1003 01:04:59,770 --> 01:05:04,400 Lagu "Redemption Song" ialah penghormatan buat Marcus Garvey, 1004 01:05:04,984 --> 01:05:08,821 dan Marcus Garvey pernah menyatakan pada tahun 1937, 1005 01:05:08,905 --> 01:05:11,365 kita perlu bebaskan minda daripada perhambaan mental, 1006 01:05:11,449 --> 01:05:14,994 kerana orang lain boleh bantu bebaskan tubuh kita, 1007 01:05:15,077 --> 01:05:17,580 tapi hanya kita dapat bebaskan minda kita. 1008 01:05:27,131 --> 01:05:30,885 Saya rasa Malcolm mula melihat dirinya 1009 01:05:31,385 --> 01:05:33,179 menggalas tanggungjawab itu. 1010 01:05:50,112 --> 01:05:54,033 Kelahiran semula rohani yang dikurniakan kepada saya 1011 01:05:54,116 --> 01:05:57,328 akibat menunaikan umrah ke Tanah Suci Mekah, 1012 01:05:57,912 --> 01:06:02,083 saya tak lagi terima pendakwaan menyeluruh ke atas sesuatu kaum. 1013 01:06:02,708 --> 01:06:05,211 BEKAS MUSLIM KULIT HITAM 1014 01:06:12,593 --> 01:06:14,971 Pada 17 Mei 1964, 1015 01:06:16,389 --> 01:06:17,390 di Accra, Ghana, 1016 01:06:18,391 --> 01:06:20,101 di luar Hotel Ambassador… 1017 01:06:22,228 --> 01:06:27,108 Malcolm berada bersama beberapa rakan ekspatriatnya dari Amerika, 1018 01:06:27,191 --> 01:06:30,361 Maya Angelou dan lain-lain. 1019 01:06:30,444 --> 01:06:33,531 Malcolm dibawa ke lapangan terbang, 1020 01:06:33,614 --> 01:06:35,366 dan di luar hotel itu, 1021 01:06:35,449 --> 01:06:37,618 muncul Muhammad Ali. 1022 01:06:37,702 --> 01:06:39,996 SELAMAT DATANG MOHAMMED ALI ATAU CASSIUS CLAY 1023 01:06:40,079 --> 01:06:46,085 Ingat bahawa Malcolm pernah ke Mesir dan Arab Saudi, 1024 01:06:46,168 --> 01:06:47,795 dan di dalam jurnalnya, 1025 01:06:48,963 --> 01:06:52,091 dia menulis tentang Ali sebagai saudara dan rakannya. 1026 01:06:52,174 --> 01:06:54,885 Jadi, ketika itu, di Accra, Ghana, 1027 01:06:54,969 --> 01:06:57,763 apabila dia tiba-tiba berjumpa sang juara itu, 1028 01:06:57,847 --> 01:07:00,558 dia sangka mereka akan berpeluk ibarat saudara. 1029 01:07:02,810 --> 01:07:06,147 Malcolm X asyik menyebut, "Muhammad." 1030 01:07:07,857 --> 01:07:10,901 Akhirnya, Muhammad Ali toleh ke arahnya dan berkata, 1031 01:07:10,985 --> 01:07:14,113 "Kamu khianati Elijah Muhammad. 1032 01:07:14,196 --> 01:07:16,240 Kamu silap, saudara. Kamu silap." 1033 01:07:16,323 --> 01:07:17,742 Dia berpaling dan pergi. 1034 01:07:19,243 --> 01:07:21,871 Dia ibarat menghina Malcolm ketika itu. 1035 01:07:23,205 --> 01:07:27,418 Hubungan mereka mencuka dan akhirnya putus. 1036 01:07:27,501 --> 01:07:30,963 Maya Angelou ada menulis, ketika Malcolm masuk ke kereta, 1037 01:07:31,172 --> 01:07:33,340 dia merebahkan diri ke tempat duduk. 1038 01:07:34,091 --> 01:07:36,594 Dia kata, "Saya dah banyak kehilangan." 1039 01:07:38,512 --> 01:07:40,473 Dia kehilangan Elijah Muhammad, 1040 01:07:40,556 --> 01:07:43,100 yang merupakan ibarat bapa dalam hidupnya, 1041 01:07:43,184 --> 01:07:45,478 dan kini dia kehilangan Muhammad Ali. 1042 01:07:46,228 --> 01:07:48,981 Jika itu persaudaraan yang kita maksudkan, 1043 01:07:49,065 --> 01:07:52,610 rasanya persaudaraan itu telah tamat. 1044 01:07:54,570 --> 01:07:55,905 JUARA MEMALUKAN BEKAS MUSLIM 1045 01:07:55,988 --> 01:07:57,406 Apa rancangan awak? 1046 01:07:57,490 --> 01:08:02,703 Saya nak kembali ke Amerika, untuk melihat keadaan keluarga saya. 1047 01:08:02,787 --> 01:08:04,663 - Ya. - Lihat apa yang berlaku. 1048 01:08:07,124 --> 01:08:10,961 Apabila pulang dari Afrika, di lapangan terbang JFK, 1049 01:08:11,545 --> 01:08:14,381 ibu saya serahkan saya kepada ayah saya, 1050 01:08:14,465 --> 01:08:16,050 dan dia tersenyum. 1051 01:08:16,926 --> 01:08:18,636 Tak tahulah jika itu kenangan indah, 1052 01:08:18,719 --> 01:08:22,556 atau kerana saya dah banyak kali lihat gambar itu, 1053 01:08:23,516 --> 01:08:27,853 tapi saya rasa dia pandang saya seperti dia menunggu sesuatu akan berlaku. 1054 01:08:27,937 --> 01:08:30,689 Ini ialah masjid emas Muslim 1055 01:08:30,773 --> 01:08:34,401 yang disampaikan kepada saya oleh Majlis Agama Mesir. 1056 01:08:34,485 --> 01:08:36,362 JUN 1964 1057 01:08:39,240 --> 01:08:40,950 Ini emas tulen, saudara. 1058 01:08:41,617 --> 01:08:43,202 Emas tulen sepenuhnya. 1059 01:08:44,870 --> 01:08:46,205 Emas tulen. 1060 01:08:46,789 --> 01:08:47,915 Emas tulen! Ya… 1061 01:08:47,998 --> 01:08:50,543 Ini hadiah buat pemimpin dan guru yang membangunkan kita 1062 01:08:50,626 --> 01:08:53,462 kerana kita teruk sebelum mengenali mereka. 1063 01:08:53,546 --> 01:08:54,630 Ya, tuan! 1064 01:08:56,549 --> 01:08:59,635 Hore! Ya, tuan! 1065 01:08:59,718 --> 01:09:01,053 Adakah anda dan Malcolm X, 1066 01:09:01,637 --> 01:09:05,141 orang yang membantu anda memeluk gerakan Muslim kulit Hitam, 1067 01:09:05,224 --> 01:09:06,433 telah berpecah? 1068 01:09:06,976 --> 01:09:09,478 Apabila Yang Mulia Elijah Muhammad putuskan hubungan, 1069 01:09:09,562 --> 01:09:12,314 maka secara automatik dia terpisah daripada pengikutnya. 1070 01:09:12,398 --> 01:09:15,901 Akhbar saya mengatakan, sekembalinya anda dari Afrika, 1071 01:09:15,985 --> 01:09:19,530 anda enggan bermalam di Hotel Theresa yang dahulunya ibu pejabat anda. 1072 01:09:19,613 --> 01:09:23,284 Ketua saya beritahu… Bukan ketua, tapi pegawai saya kata, 1073 01:09:23,367 --> 01:09:26,370 tak bagus duduk di hotel yang sama dengannya, 1074 01:09:26,453 --> 01:09:27,872 dan saya ikut kata mereka. 1075 01:09:30,749 --> 01:09:33,252 Ketika Cassius Clay berada di Accra, 1076 01:09:33,335 --> 01:09:38,048 dia dipetik mengatakan hubungan kalian kurang mesra. 1077 01:09:39,049 --> 01:09:40,467 Anda ada sebarang komen? 1078 01:09:40,551 --> 01:09:42,261 Saya tak tahu apa-apa. 1079 01:09:42,344 --> 01:09:46,807 Saya kurang percaya pada perkara yang dibaca di akhbar 1080 01:09:46,891 --> 01:09:50,144 komen seorang lelaki Hitam tentang lelaki Hitam lain. 1081 01:09:50,227 --> 01:09:51,061 Dia… 1082 01:09:51,145 --> 01:09:55,441 Jika saya ada hal nak diberitahu tentang Cassius, saya akan beritahu dia. 1083 01:09:55,524 --> 01:09:59,195 Saya tak cakap tentang Malcolm X. Dia tiada dalam fikiran kami. 1084 01:09:59,278 --> 01:10:02,323 Kami tak risau tentang dia. Ada banyak hal lain 1085 01:10:02,573 --> 01:10:07,077 dan dia hanyalah seorang individu yang sesat. 1086 01:10:09,288 --> 01:10:11,457 Anda masih anggap dia kawan? 1087 01:10:11,540 --> 01:10:14,293 Ya, saya anggap semua warga kita sebagai kawan. 1088 01:10:14,376 --> 01:10:17,004 Biasanya, mereka yang tak mesra, 1089 01:10:17,087 --> 01:10:20,799 mencerminkan racun yang ditanam orang lain di dalam diri mereka. 1090 01:10:23,385 --> 01:10:26,889 Saya ingin tanya, walaupun saya rasa jawapannya ya, 1091 01:10:26,972 --> 01:10:29,600 ketika anda masih bersama gerakan Muslim kulit Hitam, 1092 01:10:29,683 --> 01:10:33,854 anda masih percaya pada negara Hitam yang diasingkan di Amerika Utara? 1093 01:10:33,938 --> 01:10:37,524 Saya tak percaya sebarang bentuk pengasingan atau rasisme. 1094 01:10:37,608 --> 01:10:39,443 - Anda masih orang Muslim? - Ya. 1095 01:10:39,526 --> 01:10:41,946 Ya, saya Muslim. Saya percaya pada Islam, 1096 01:10:42,029 --> 01:10:43,948 yang percaya pada persaudaraan. 1097 01:10:44,031 --> 01:10:45,908 Persaudaraan sejati bagi semua. 1098 01:10:45,991 --> 01:10:47,868 MALCOLM X GELAR ELIJAH 'PENIPU' 1099 01:10:47,952 --> 01:10:52,623 Malcolm rasa kini dia orang hebat di khalayak umum, 1100 01:10:52,706 --> 01:10:55,292 dan nampaknya inilah yang dia mahu. 1101 01:10:55,376 --> 01:10:57,878 Dia mahu dilihat dan didengari. 1102 01:10:57,962 --> 01:11:01,298 Dia mahu disanjung lebih daripada gurunya. 1103 01:11:05,636 --> 01:11:08,889 Apabila Malcom dilabel sebagai hipokrit, 1104 01:11:11,350 --> 01:11:13,060 dia menjadi sasaran. 1105 01:11:13,143 --> 01:11:14,478 MALCOLM HIPOKRIT BESAR 1106 01:11:14,561 --> 01:11:16,981 Pendapat orang tentang hipokrit… 1107 01:11:17,064 --> 01:11:21,652 …dan perkara yang mereka mahu lakukan, 1108 01:11:21,735 --> 01:11:24,822 meletakkan Malcolm di kedudukan yang amat goyah. 1109 01:11:27,324 --> 01:11:30,828 Kita melihatnya sebagai antara perkara yang paling teruk, 1110 01:11:30,911 --> 01:11:32,204 iaitu jadi hipokrit. 1111 01:11:32,288 --> 01:11:34,915 Kita tak libatkan diri dengan orang hipokrit, 1112 01:11:34,999 --> 01:11:37,668 dan kita serahkan orang hipokrit kepada Allah. 1113 01:11:38,085 --> 01:11:43,132 - Kenapa mereka ugut anda? - Yang utamanya, mungkin mereka takut 1114 01:11:43,215 --> 01:11:48,262 saya akan dedahkan sebab sebenar saya keluar dari gerakan itu 1115 01:11:48,345 --> 01:11:50,431 yang selama ini saya rahsiakan. 1116 01:11:50,514 --> 01:11:53,559 Sebab sebenarnya ialah Elijah Muhammad, 1117 01:11:53,642 --> 01:11:54,935 pemimpin gerakan itu, 1118 01:11:55,019 --> 01:11:59,148 ialah bapa kepada lapan orang anak daripada enam gadis remaja berbeza. 1119 01:11:59,231 --> 01:12:01,650 Enam gadis remaja berbeza 1120 01:12:01,734 --> 01:12:04,320 yang merupakan setiausaha peribadinya. 1121 01:12:06,322 --> 01:12:09,116 Dia tak patut cakap begitu. Elijah Muhammad? 1122 01:12:10,409 --> 01:12:12,328 Dia yang ajar Malcolm segalanya. 1123 01:12:12,745 --> 01:12:14,121 Dia khianati Elijah. 1124 01:12:14,621 --> 01:12:15,706 Bodoh betul. 1125 01:12:18,625 --> 01:12:20,294 KEMATIAN 1126 01:12:20,377 --> 01:12:21,837 Itu kesilapan dia. 1127 01:12:23,464 --> 01:12:26,884 Misi dan kehidupan peribadi adalah perkara berbeza. 1128 01:12:29,428 --> 01:12:31,263 Jika ada bungkusan untuk awak, 1129 01:12:31,680 --> 01:12:36,060 dan saya perlu menyeberang jalan dan beri bungkusan itu, itulah misi saya. 1130 01:12:36,560 --> 01:12:40,105 Jika awak nampak saya bersama gadis atau sedang minum wain, 1131 01:12:40,939 --> 01:12:42,358 itu bukan urusan awak. 1132 01:12:43,442 --> 01:12:45,110 Saya dah tunaikan misi saya. 1133 01:12:45,778 --> 01:12:50,324 Tugas Utusan bukan untuk bincang atau jelaskan kehidupan peribadinya. 1134 01:12:50,866 --> 01:12:52,910 Tugasnya ialah sampaikan mesej. 1135 01:12:52,993 --> 01:12:55,579 Siapa awak untuk persoalkan Utusan 1136 01:12:55,662 --> 01:12:58,665 yang kutip awak dari tong sampah, dan bersihkan awak 1137 01:12:58,749 --> 01:13:03,295 kemudian tampilkan awak sebagai jurucakap nombor satu bagi warga kulit Hitam? 1138 01:13:03,379 --> 01:13:05,047 Awak nak persoalkan dia? 1139 01:13:07,383 --> 01:13:08,217 Tidak. 1140 01:13:12,012 --> 01:13:17,643 Apabila Malcolm bercakap tentang Elijah dan kutuk gaya hidupnya 1141 01:13:17,726 --> 01:13:19,520 bersama wanita dan sebagainya, 1142 01:13:19,603 --> 01:13:21,563 pemuja Elijah memulaukan dia. 1143 01:13:23,190 --> 01:13:24,525 Dia tak patut cakap begitu. 1144 01:13:25,150 --> 01:13:28,946 Ramai sayang Elijah. Mereka sanggup membunuh deminya. Sungguh. 1145 01:13:30,406 --> 01:13:33,242 Pada 14 Febuari 1965, 1146 01:13:33,742 --> 01:13:37,162 rumah Malcolm di Elmhurst Timur dibom. 1147 01:13:37,746 --> 01:13:40,958 Rumahnya di Queens musnah teruk akibat kebakaran 1148 01:13:41,041 --> 01:13:43,710 yang dicetuskan oleh koktel Molotov. 1149 01:13:44,586 --> 01:13:50,968 Bagi ibu saya, sebiji bom dilontar ke dalam bilik tidur anak-anaknya. 1150 01:13:52,302 --> 01:13:54,763 Itu pastinya menakutkan. 1151 01:13:55,347 --> 01:13:56,557 Rumah saya dibom. 1152 01:13:56,640 --> 01:13:59,226 Ia dibom oleh gerakan Muslim kulit Hitam 1153 01:13:59,309 --> 01:14:01,687 atas arahan Elijah Muhammad. 1154 01:14:02,438 --> 01:14:06,316 Mereka rancang untuk bom depan dan belakang supaya saya tersekat. 1155 01:14:06,900 --> 01:14:08,527 Saya bekerja syif malam 1156 01:14:08,610 --> 01:14:11,697 di salah satu kilang automobil di Detroit. 1157 01:14:11,780 --> 01:14:15,159 Dia patutnya dijadualkan datang ke Detroit untuk berucap. 1158 01:14:16,410 --> 01:14:20,414 Apabila saya dengar pada awal pagi rumahnya di Elmhurst Timur dibom, 1159 01:14:20,497 --> 01:14:22,541 saya tahu dia takkan datang. 1160 01:14:22,624 --> 01:14:23,917 Saya silap. 1161 01:14:25,169 --> 01:14:28,630 Pada pukul sembilan, Malcolm naik pesawat ke Detroit 1162 01:14:28,714 --> 01:14:30,591 dan berucap di Auditorium Ford. 1163 01:14:31,091 --> 01:14:34,178 Rakan saya hadir dan dia kata Malcolm berbau asap, 1164 01:14:34,261 --> 01:14:37,473 barang yang sempat diselamatkan dari rumahnya selepas dibom. 1165 01:14:41,435 --> 01:14:45,022 21 FEBUARI 1965 1166 01:14:48,358 --> 01:14:49,776 DEWAN AUDUBON 1167 01:14:49,860 --> 01:14:56,408 Seramai 400 orang hadir di dewan ini mewakili 1168 01:14:56,492 --> 01:15:03,290 sebuah pertubuhan dikenali sebagai Organisasi Penyatuan Afro-Amerika, 1169 01:15:04,625 --> 01:15:06,877 yang diketuai oleh Malcolm X. 1170 01:15:08,962 --> 01:15:11,632 Dewan Audubon itu dewan yang amat besar, 1171 01:15:12,758 --> 01:15:15,177 tapi kawasan lobinya amat kecil. 1172 01:15:16,887 --> 01:15:20,265 Saya sedang duduk di lobi dan menghadap pintu masuk, 1173 01:15:22,893 --> 01:15:27,564 Saya berada di situ mungkin antara sepuluh ke 15 minit paling lama, 1174 01:15:27,648 --> 01:15:31,652 Saudara Malcolm beri salam dan tiba-tiba kedengaran bunyi tembakan. 1175 01:15:32,319 --> 01:15:33,320 Salaam alaikum. 1176 01:15:38,659 --> 01:15:40,619 Saya nampak orang merangkak, 1177 01:15:41,703 --> 01:15:43,664 jadi saya pun tunduk. 1178 01:15:45,749 --> 01:15:49,336 Anak-anak saya menangis, "Kenapa? Mereka nak tembak kita?" 1179 01:15:49,419 --> 01:15:50,546 ISTERI MALCOLM X 1180 01:15:51,755 --> 01:15:53,507 Saya tahu mereka tembak suami saya. 1181 01:15:55,884 --> 01:15:57,135 Saya lari ke depan. 1182 01:15:57,219 --> 01:16:00,931 Saya nampak Malcolm pegang sisi dan perutnya kemudian rebah. 1183 01:16:01,890 --> 01:16:04,643 Kami telah menahan dua orang saspek. 1184 01:16:04,726 --> 01:16:08,397 Salah seorangnya ditahan di jalanan 1185 01:16:08,480 --> 01:16:11,024 oleh seorang polis peronda berhampiran. 1186 01:16:11,525 --> 01:16:14,528 Adakah mereka ahli Muslim kulit Hitam? 1187 01:16:14,611 --> 01:16:15,779 Saya tak tahu. 1188 01:16:17,948 --> 01:16:19,241 Apa perasaan awak? 1189 01:16:19,324 --> 01:16:20,617 Saya nak bunuh orang. 1190 01:16:21,618 --> 01:16:23,537 Betul. Saya nak bunuh orang. 1191 01:16:24,204 --> 01:16:27,791 Pada malam ini, jika Malcolm mati, ada seseorang akan mati. 1192 01:16:37,134 --> 01:16:40,053 MALCOLM X DIBUNUH DITEMBAK DI PERHIMPUNAN 1193 01:16:40,137 --> 01:16:41,763 Dia simbol kelelakian kami. 1194 01:16:42,264 --> 01:16:46,393 Dia merupakan batu penanda dan tambatan kami. 1195 01:16:46,476 --> 01:16:50,272 Malcolm X ialah lelaki Hitam terhebat sejak adanya Marcus Garvey. 1196 01:16:51,356 --> 01:16:52,482 Apabila itu hilang, 1197 01:16:53,066 --> 01:16:56,028 anda akan dapati betapa bingungnya masyarakat anda. 1198 01:16:56,111 --> 01:17:01,742 Satu hari nanti, kita akan atasinya 1199 01:17:01,825 --> 01:17:04,870 En. Muhammad, ada kisah tersebar semalam, 1200 01:17:06,371 --> 01:17:09,791 seorang Muslim dipetik mengatakan, 1201 01:17:09,875 --> 01:17:13,086 "Segala perbuatannya terkena batang hidungnya sendiri," 1202 01:17:13,170 --> 01:17:17,633 dan ia merujuk kepada kenyataan Malcolm tentang pembunuhan Presiden Kennedy. 1203 01:17:17,716 --> 01:17:21,928 Adakah anda rasa seorang Muslim akan cakap begitu tentang Malcolm 1204 01:17:22,012 --> 01:17:25,098 - setelah mengetahui kematiannya? - Saya tak tahu. 1205 01:17:25,182 --> 01:17:28,769 Saya langsung tak tahu siapa orang itu. 1206 01:17:28,852 --> 01:17:31,855 Ada tak pihak polis minta kenyataan daripada tuan? 1207 01:17:32,272 --> 01:17:33,106 Tidak. 1208 01:17:33,607 --> 01:17:36,360 En. Muhammad, sebelum Malcolm dibunuh semalam, 1209 01:17:36,443 --> 01:17:39,529 dia kata Muslim kulit Hitam mahu membunuhnya. 1210 01:17:39,613 --> 01:17:41,323 Boleh tuan komen tentang itu? 1211 01:17:41,406 --> 01:17:42,616 Saya tak tahu. 1212 01:17:43,617 --> 01:17:46,411 Kami bukan orang yang ganas. 1213 01:17:46,953 --> 01:17:48,872 Ini satu kejutan buat kami. 1214 01:17:52,668 --> 01:17:55,045 Anda rasa, apa berlaku kepada Malcolm X? 1215 01:17:55,128 --> 01:17:56,630 - Apa pendapat saya? - Ya. 1216 01:18:02,135 --> 01:18:04,513 Yang saya tahu, perkara itu menimpanya. 1217 01:18:07,432 --> 01:18:09,393 Dia menyimpang… 1218 01:18:11,103 --> 01:18:12,270 dan dia mati. 1219 01:18:17,609 --> 01:18:21,071 Sangat mudah untuk menceritakan kisah pembunuhan Malcolm X 1220 01:18:21,154 --> 01:18:24,032 sebagai kisah seorang penentang 1221 01:18:24,116 --> 01:18:26,952 yang meninggalkan gerakan lalu dihukum. 1222 01:18:27,744 --> 01:18:30,664 Sememangnya ada persengketaan 1223 01:18:30,747 --> 01:18:33,083 antara Malcolm dan Nation of Islam. 1224 01:18:37,671 --> 01:18:39,381 ALLAH MAHA BESAR BERI KEBEBASAN AGAMA 1225 01:18:40,006 --> 01:18:43,218 Namun, daripada apa yang kami nampak 1226 01:18:43,301 --> 01:18:46,138 pada fail yang didedahkan oleh FBI, 1227 01:18:46,221 --> 01:18:48,306 dan bukan semuanya didedahkan, 1228 01:18:48,390 --> 01:18:51,810 FBI dengan sukacitanya 1229 01:18:52,686 --> 01:18:56,148 menyaksikan jurang dan perpecahan ini melarat 1230 01:18:57,023 --> 01:19:00,402 dan membusuk antara Malcolm 1231 01:19:01,278 --> 01:19:02,612 dan Nation of Islam. 1232 01:19:02,696 --> 01:19:05,282 JURANG ANTARA ELIJAH MUHAMMAD DAN LEFTENANNYA, MALCOM X 1233 01:19:05,365 --> 01:19:08,118 Tangan tersembunyi ialah kerajaan persekutuan. 1234 01:19:08,201 --> 01:19:10,662 Mereka takkan biar orang putih tembak Malcolm, 1235 01:19:10,746 --> 01:19:13,039 kerana itu akan cetuskan huru-hara. 1236 01:19:16,168 --> 01:19:19,838 Pasti akan ada, maafkan bahasa saya, 1237 01:19:20,422 --> 01:19:25,635 seorang bangsat yang akan tikam belakang orang. 1238 01:19:28,388 --> 01:19:33,351 Polis ada di mana-mana, di atas bumbung, berdiri di tangga kecemasan tanpa uniform, 1239 01:19:33,435 --> 01:19:39,065 dan beratus anggota polis beruniform di sepanjang 147th Street. 1240 01:19:39,649 --> 01:19:44,696 Setakat ini, upacara pengebumian Malcolm X berjalan lancar. 1241 01:19:49,326 --> 01:19:51,870 Saya dan kakak-kakak saya kehilangan ayah… 1242 01:19:54,706 --> 01:19:57,501 tapi bagi warga kulit Hitam, 1243 01:19:58,001 --> 01:20:02,297 kami kehilangan seorang yang bijak, 1244 01:20:03,632 --> 01:20:05,509 baik hati, penyayang, 1245 01:20:06,301 --> 01:20:07,719 dan penuh belas kasihan. 1246 01:20:08,178 --> 01:20:10,096 Seseorang perlu miliki ciri itu 1247 01:20:10,180 --> 01:20:15,018 untuk cetuskan reaksi mendalam terhadap ketidakadilan. 1248 01:20:17,437 --> 01:20:20,273 James Baldwin menulis tentang Malcolm X, 1249 01:20:20,857 --> 01:20:24,945 "Dia lelaki paling baik dan lembut yang pernah saya kenali." 1250 01:20:26,321 --> 01:20:27,697 Itu bukan imej Malcolm. 1251 01:20:28,406 --> 01:20:30,909 Dia nampak Malcolm faham warga kulit Hitam. 1252 01:20:34,913 --> 01:20:38,416 Dia hormati prinsipnya sendiri dan dia mengajar kita. 1253 01:20:43,213 --> 01:20:46,967 Terimalah kematian. Setelah menerimanya, anda akan bebas. 1254 01:20:52,639 --> 01:20:54,933 Hari sebelum Malcolm X dikebumikan, 1255 01:20:55,016 --> 01:20:58,854 Elijah Muhammad muncul di khalayak umum sejak pembunuhan tersebut. 1256 01:20:58,937 --> 01:21:03,191 Pemimpin Nation itu hampir tak kelihatan di sebalik benteng pengawalnya. 1257 01:21:03,984 --> 01:21:08,113 Jika anda mahu ikut sesiapa yang menentang saya, 1258 01:21:08,905 --> 01:21:10,115 silakan. 1259 01:21:10,657 --> 01:21:14,286 Tapi, kesudahan hidup anda tak indah. 1260 01:21:15,453 --> 01:21:17,414 Saya risau untuk anda. 1261 01:21:20,625 --> 01:21:23,879 Turut menyertai konvensyen Muslim di Chicago itu, 1262 01:21:23,962 --> 01:21:26,256 ialah juara heavyweight, Cassius Clay. 1263 01:21:26,339 --> 01:21:29,175 Nama Muslim diberi kepadanya ialah Muhammad Ali. 1264 01:21:32,095 --> 01:21:35,223 PENGEBUMIAN MALCOLM X 1265 01:21:38,059 --> 01:21:40,979 Malcolm X dan sesiapa saja yang menyerang 1266 01:21:41,062 --> 01:21:45,233 atau bercakap tentang serangan ke atas Elijah Muhammad akan mati. 1267 01:21:45,317 --> 01:21:46,151 MAC 1965 1268 01:21:46,234 --> 01:21:49,738 Tiada orang boleh melawan Utusan Tuhan, 1269 01:21:50,238 --> 01:21:52,866 secara lisan mahupun fizikal, dan terlepas. 1270 01:21:54,618 --> 01:21:57,037 Muhammad Ali menjadi sebahagian korus 1271 01:21:58,288 --> 01:22:02,876 bahawa sesiapa yang menentang Elijah Muhammad harus mati. 1272 01:22:04,336 --> 01:22:06,129 Itulah tragedi dalam hal ini. 1273 01:22:06,630 --> 01:22:08,131 Malcolm ialah musuh? 1274 01:22:10,216 --> 01:22:14,012 Adakah Malcolm musuh ketika dia bawa keluarganya ke Miami? 1275 01:22:14,095 --> 01:22:15,972 Adakah dia anggap Malcolm musuh 1276 01:22:16,056 --> 01:22:18,934 ketika berdoa bersama Malcolm sebelum perlawanan? 1277 01:22:20,852 --> 01:22:22,395 Malcolm X menjadi terkenal 1278 01:22:22,479 --> 01:22:25,523 kerana dia tak suka orang putih seperti kamu. 1279 01:22:25,607 --> 01:22:28,860 Syaitan jahat bermata biru dan berambut perang muda. 1280 01:22:29,569 --> 01:22:32,948 Orang putih tak peduli tentang Malcolm mahupun orang Negro 1281 01:22:33,031 --> 01:22:35,033 ketika dia bersama Yang Mulia Elijah Muhammad 1282 01:22:35,116 --> 01:22:38,161 tapi mereka suka ikut pemimpin yang dah mati, 1283 01:22:38,244 --> 01:22:42,540 kini, orang yang dah mati itu hanyalah seorang… 1284 01:22:42,624 --> 01:22:44,668 Malcolm sendiri mengakuinya, 1285 01:22:44,751 --> 01:22:50,298 yang tak guna dan mengeksploitasi tubuh wanita orang putih. 1286 01:22:50,382 --> 01:22:53,885 Dia bukan sesiapa sebelum Tuan Elijah jadikan dia hebat. 1287 01:22:53,969 --> 01:22:57,180 Jika Malcolm terus bersama orang yang jadikan dia hebat, 1288 01:22:57,263 --> 01:23:01,059 yang ajar dia segalanya, dia pasti jadi lebih hebat hari ini. 1289 01:23:20,578 --> 01:23:24,124 Pada tahun 1972, ayah saya pergi ke Mekah. 1290 01:23:29,087 --> 01:23:34,509 Itu yang membawanya kepada Islam sebenar. 1291 01:23:35,093 --> 01:23:37,721 Elijah Muhammad, pemimpin Muslim kulit Hitam, 1292 01:23:37,804 --> 01:23:41,558 meninggal dunia akibat sakit jantung di Chicago hari ini. Dia berusia 77 tahun. 1293 01:23:51,735 --> 01:23:55,405 Kami tinggalkan Nation sekitar tahun 1975. 1294 01:23:55,488 --> 01:23:56,948 Ketika saya tujuh tahun. 1295 01:24:06,958 --> 01:24:08,543 Abang saya sangat baik. 1296 01:24:12,881 --> 01:24:15,842 Awak perlu jadi saya untuk memahami perasaan saya. 1297 01:24:16,968 --> 01:24:20,221 Saya satu-satunya saudara dia. Satu-satunya. 1298 01:24:20,722 --> 01:24:22,432 Saudara sedarah. 1299 01:24:23,099 --> 01:24:26,519 Saya amat rindukan dia, tapi saya akan jumpa dia di syurga. 1300 01:24:27,312 --> 01:24:30,273 Saya tak sabar nak jumpa dia. Saya akan peluk dan cium dia. 1301 01:24:42,911 --> 01:24:46,206 Awak ingat apa yang Muhammad Ali sesalkan? 1302 01:24:50,085 --> 01:24:52,754 Biar saya fikir. Beri saya beberapa minit. 1303 01:24:52,837 --> 01:24:53,671 Ya. 1304 01:24:59,010 --> 01:25:00,845 Itu soalan yang sukar. 1305 01:25:06,518 --> 01:25:08,603 Tahun akan berlalu, 1306 01:25:08,686 --> 01:25:12,398 kita sentiasa akan ingin tahu tentang sesebuah generasi. 1307 01:25:12,482 --> 01:25:15,276 Apa persepsi 1308 01:25:15,360 --> 01:25:19,030 serta tanggapan mereka tentang Muhammad Ali 1309 01:25:19,114 --> 01:25:20,573 dan Malcolm X? 1310 01:25:21,866 --> 01:25:25,245 Apakah trajektori hidup mereka dan apa maknanya? 1311 01:25:26,496 --> 01:25:28,915 Kita telah pun nampak penceritaan berbeza 1312 01:25:28,998 --> 01:25:33,294 di dalam karya, filem dan di tempat yang berbeza. 1313 01:25:33,378 --> 01:25:35,380 Lihatlah siapa seterusnya. 1314 01:25:37,674 --> 01:25:38,842 Yang terhebat. 1315 01:25:41,010 --> 01:25:46,683 Ali yang dipertontonkan kepada umum 1316 01:25:46,766 --> 01:25:48,768 sejak tahun 1966 1317 01:25:49,769 --> 01:25:51,104 ialah imej palsu. 1318 01:25:51,187 --> 01:25:53,731 Mereka berjaya menyunting 1319 01:25:53,815 --> 01:25:59,320 perkara yang menjadikan Muhammad Ali berkontroversi pada era yang lain. 1320 01:26:03,324 --> 01:26:06,452 Mereka yang memberi tepukan gemuruh buatnya di Atlanta 1321 01:26:09,455 --> 01:26:13,543 adalah orang sama pada 20 tahun dahulu yang mengutuk dan mencercanya. 1322 01:26:15,587 --> 01:26:18,298 Dia lantang mengkritik pengagungan orang putih. 1323 01:26:18,381 --> 01:26:21,634 Saya tak rasa saya patut pergi 10,000 batu dari sini 1324 01:26:21,718 --> 01:26:24,304 dan tembak orang yang tak pernah gelar saya pak Hitam, 1325 01:26:24,387 --> 01:26:28,141 tak pernah bunuh dan serang saya atau perkosa ibu saya. 1326 01:26:28,224 --> 01:26:30,435 Saya rasa, banyak yang tak ditulis 1327 01:26:30,518 --> 01:26:32,520 kerana penyakitnya 1328 01:26:32,604 --> 01:26:34,981 dan kerana dia tak mampu bercakap. 1329 01:26:40,320 --> 01:26:44,824 Hingga hari ini, Amerika masih lagi sebuah negara yang mana kerajaannya 1330 01:26:44,908 --> 01:26:49,078 berasaskan kebebasan, keadilan dan kesamaan hanya bagi orang putih. 1331 01:26:49,579 --> 01:26:53,416 Kebebasan tak wujud di negara ini bagi lelaki berkulit Hitam. 1332 01:26:53,499 --> 01:26:55,752 Memang Malcolm dibunuh pada tahun 1965 1333 01:26:55,835 --> 01:27:01,174 dan sejak itu, ramai yang menulis semula penceritaannya. 1334 01:27:03,384 --> 01:27:04,761 WARISAN KULIT HITAM 1335 01:27:04,844 --> 01:27:09,557 Saya keliru ketika kali pertama ke pejabat pos untuk beli setem Malcolm X. 1336 01:27:09,641 --> 01:27:11,851 Apabila Malcolm X dibunuh pada tahun 1965, 1337 01:27:11,935 --> 01:27:17,565 tiada siapa bayangkan dia akan menjadi produk rasmi kerajaan AS. 1338 01:27:18,608 --> 01:27:24,906 Melihat Malcolm pada setem adalah simbolik bagi perubahan imejnya. 1339 01:27:29,118 --> 01:27:31,829 Setakat tertentu, dia masih hidup bersama kita. 1340 01:27:32,413 --> 01:27:34,332 Nyawanya belum diambil. 1341 01:27:34,999 --> 01:27:36,668 Semangatnya masih hidup. 1342 01:27:40,255 --> 01:27:41,923 Anda boleh bunuh seseorang, 1343 01:27:42,840 --> 01:27:44,968 tapi bukan ideanya. 1344 01:27:47,345 --> 01:27:51,182 Di setiap sekolah menengah, kolej, universiti dan di Youtube, 1345 01:27:51,266 --> 01:27:55,728 audio dan video Malcolm masih dimainkan seperti dia masih di sini. 1346 01:27:55,812 --> 01:27:58,690 Apa yang dia ajar 50 tahun lalu, 1347 01:27:58,773 --> 01:28:00,775 kita boleh lihat berlaku hari ini. 1348 01:28:04,487 --> 01:28:08,992 Sejarah warga Hitam, sejarah Amerika dan sejarah dunia berubah 1349 01:28:09,075 --> 01:28:14,414 kerana dua lelaki ini berani menjadi diri sendiri dan mengambil risiko. 1350 01:28:14,497 --> 01:28:16,749 Kemudian keberanian itu berjangkit. 1351 01:28:17,250 --> 01:28:19,002 …kerana anjing berkaki dua mengawal… 1352 01:28:19,085 --> 01:28:22,130 Mereka melambangkan sebuah generasi 1353 01:28:22,213 --> 01:28:26,759 yang membolehkan kita berjalan dengan yakin dan bangga. 1354 01:28:29,554 --> 01:28:33,516 Orang lupa bahawa ketika itu, ayah saya baru berusia 20-an 1355 01:28:34,100 --> 01:28:36,102 dan mensasarkan kejuaraan. 1356 01:28:36,811 --> 01:28:40,732 Ada perkara yang Malcom ajar masih disimpan oleh ayah saya 1357 01:28:41,649 --> 01:28:43,318 hingga ke akhir hayatnya. 1358 01:28:45,069 --> 01:28:48,489 Apa perasaan abang awak tentang Malcolm X 1359 01:28:48,573 --> 01:28:50,783 setelah dia dibunuh? 1360 01:28:50,867 --> 01:28:55,496 Dia pernah beritahu awak tentang sesalan atau perasaannya? 1361 01:28:55,997 --> 01:28:58,875 Tak pernah, tapi saya kenal abang saya. 1362 01:28:59,375 --> 01:29:01,169 Dia rasa bersalah. 1363 01:29:02,170 --> 01:29:03,880 Ya, ia buat abang saya sedih. 1364 01:29:07,258 --> 01:29:10,845 Apabila dia putuskan hubungan dengan Nation of Islam, 1365 01:29:11,596 --> 01:29:14,474 Muhammad Ali hubungi keluarga kami. 1366 01:29:15,183 --> 01:29:18,311 Saya rasa, mungkin Muhammad Ali rasa 1367 01:29:18,394 --> 01:29:21,522 rasa terhutang kepada ayah saya 1368 01:29:21,606 --> 01:29:26,986 untuk pastikan isteri dan anak-anak ayah saya selamat 1369 01:29:27,070 --> 01:29:28,488 dan kami tak apa-apa. 1370 01:29:31,449 --> 01:29:34,702 Reaksi terkejutnya agak lewat apabila menemui saya 1371 01:29:34,786 --> 01:29:38,081 sekitar umur saya 18,19 atau 20 tahun. 1372 01:29:38,164 --> 01:29:39,832 ANAK SULUNG MALCOLM X 1373 01:29:39,916 --> 01:29:41,834 Kini, melihat tepat ke wajahnya… 1374 01:29:41,918 --> 01:29:45,338 Anda pun tahu perangai dia. Dia mencabar, "Itu awakkah?" 1375 01:29:45,421 --> 01:29:49,300 MAJLIS MEMPERINGATI MUHAMMAD ALI 10 JUN 2016 1376 01:29:51,052 --> 01:29:53,971 Bermula detik kami menemui satu sama lain, 1377 01:29:54,055 --> 01:29:56,140 terasa seperti masa tak berganjak. 1378 01:29:56,808 --> 01:29:58,726 Kami menangis semahunya. 1379 01:30:00,686 --> 01:30:05,608 Kesedihannya kerana tak bercakap dengan ayah saya sebelum dia meninggal. 1380 01:30:06,359 --> 01:30:10,738 Kehadiran Muhammad Ali dalam hidup saya ibarat melanjutkan nafas ayah saya 1381 01:30:11,697 --> 01:30:13,366 buat seketika lagi. 1382 01:30:14,367 --> 01:30:16,160 51 tahun lagi. 1383 01:30:16,244 --> 01:30:17,245 Sehinggalah kini. 1384 01:30:39,809 --> 01:30:43,020 Saya tewaskan Sonny Liston dan usia saya cuma 22 tahun. 1385 01:30:43,104 --> 01:30:46,482 Saya pastinya yang terhebat! Sayalah raja dunia! 1386 01:30:49,152 --> 01:30:50,778 Dia saudara dan rakan saya. 1387 01:30:51,696 --> 01:30:54,532 Saya sampaikan pengetahuan saya ketika dengannya, 1388 01:30:54,615 --> 01:30:57,618 tapi dia ada pendapat dan pemahaman sendiri. 1389 01:30:58,703 --> 01:31:01,706 SELAMAT DATANG KE KEM LATIHAN MUHAMMAD ALI 1390 01:31:01,789 --> 01:31:05,918 Takdir menentukan mereka memiliki persaudaraan itu 1391 01:31:06,002 --> 01:31:07,920 dan belajar bersama. 1392 01:31:10,923 --> 01:31:13,259 Namun, pengaruh dari luar 1393 01:31:13,342 --> 01:31:16,304 yang menghalang mereka daripada meneruskan 1394 01:31:16,387 --> 01:31:19,932 hubungan indah yang mereka telah mulakan. 1395 01:31:26,105 --> 01:31:30,276 Ketika menulis autobiografi ayah saya, The Soul of a Butterfly pada tahun 2003, 1396 01:31:31,319 --> 01:31:35,531 saya tanya tentang Malcolm X dan perasaannya tentang hubungan mereka. 1397 01:31:36,491 --> 01:31:38,743 Saya ingat, 1398 01:31:38,826 --> 01:31:41,412 ayah saya sandar pada kerusi dan pejam mata… 1399 01:31:44,040 --> 01:31:47,543 dan dia ambil masa untuk jawab, sekitar sepuluh ke 15 saat, 1400 01:31:47,627 --> 01:31:49,128 kemudian dia kata, 1401 01:31:49,837 --> 01:31:54,091 berpaling daripada Malcolm adalah antara penyesalan terbesarnya. 1402 01:31:54,175 --> 01:31:57,803 Katanya, dia mahu patah balik masa dan minta maaf, 1403 01:31:57,887 --> 01:32:02,475 dia sayang Malcolm dan dia rakannya, dan Malcolm betul tentang banyak perkara. 1404 01:32:02,558 --> 01:32:05,102 MASJID MUHAMMAD ALI TASIK DEER, PENNSYLVANIA 1405 01:32:05,186 --> 01:32:07,688 Antara perkara saya takkan lupa ialah… 1406 01:32:09,357 --> 01:32:11,901 memandang Muhammad Ali dan bertanya, 1407 01:32:13,069 --> 01:32:14,570 "Awak sayang ayah saya?" 1408 01:32:17,865 --> 01:32:19,825 Dia kata, 1409 01:32:21,244 --> 01:32:23,913 "Saya sayang ayah awak dengan sepenuh hati." 1410 01:35:03,447 --> 01:35:08,452 Terjemahan sari kata oleh Najat H.