1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

3
00:00:13,347 --> 00:00:17,101
Składamy wyrazy szacunku
opiekunom i dawnym posiadaczom ziem,

4
00:00:17,184 --> 00:00:18,936
na których powstał ten film.

5
00:00:19,019 --> 00:00:24,400
Respektujemy więź, która łączy ich
z ziemią, wodami i kulturą,

6
00:00:24,483 --> 00:00:29,739
oraz oddajemy cześć ich starszyźnie,
dawnej, obecnej i wschodzącej.

7
00:00:39,415 --> 00:00:41,000
Dziękuję.

8
00:00:47,840 --> 00:00:50,718
„Jesteśmy w środku globalnego kryzysu,

9
00:00:50,801 --> 00:00:54,764
„a wy zwalacie
posprzątanie waszego syfu na dzieci”.

10
00:00:54,889 --> 00:00:57,725
Uczniowie wyszli dziś na ulice,

11
00:00:57,808 --> 00:00:59,935
by strajkować w obronie klimatu.

12
00:01:00,019 --> 00:01:02,563
Żądają dymisji premiera

13
00:01:02,646 --> 00:01:04,648
i odejścia od paliw kopalnych.

14
00:01:04,774 --> 00:01:06,066
ScoMo musi odejść!

15
00:01:06,150 --> 00:01:07,485
Działajmy teraz!

16
00:01:10,321 --> 00:01:13,199
Ponad 11 tysięcy naukowców z całego świata

17
00:01:13,282 --> 00:01:16,994
ogłosiło dzisiaj alarm klimatyczny.

18
00:01:17,077 --> 00:01:20,372
W Australii ten rok
jest rekordowo ciepły i suchy.

19
00:01:20,456 --> 00:01:24,543
Nadchodzi również sezon pożarów buszu.

20
00:01:24,668 --> 00:01:28,422
Władze obawiają się,
że będzie najgorszy w historii.

21
00:01:28,506 --> 00:01:31,842
Czekają nas ekstremalne warunki,

22
00:01:31,926 --> 00:01:34,261
a wszystko za sprawą zmian klimatu.

23
00:01:40,351 --> 00:01:43,270
W Australii widzimy esencję

24
00:01:43,395 --> 00:01:46,023
światowego zagrożenia klimatycznego.

25
00:01:47,983 --> 00:01:50,194
Aby to zrozumieć,

26
00:01:50,277 --> 00:01:53,989
trzeba jednak dobrze znać Australię.

27
00:01:59,829 --> 00:02:01,664
Od chwili powstania

28
00:02:01,747 --> 00:02:05,042
kraj bazował na paliwach kopalnych.

29
00:02:06,836 --> 00:02:09,672
Jesteśmy największym na świecie

30
00:02:09,755 --> 00:02:14,385
eksporterem węgla i gazu,
a wszyscy w kółko powtarzają:

31
00:02:14,468 --> 00:02:18,597
„Bez paliw kopalnych nie mamy niczego”.

32
00:02:21,267 --> 00:02:25,312
Australia to poza tym
płaski i suchy kontynent,

33
00:02:25,396 --> 00:02:28,357
co czyni go szczególnie podatnym
na zmiany klimatu.

34
00:02:30,484 --> 00:02:34,488
Wiedzieliśmy, że jako pierwsi
odczujemy tragiczne skutki.

35
00:02:35,364 --> 00:02:40,536
Zignorowaliśmy to
i teraz płacimy wysoką cenę.

36
00:02:40,619 --> 00:02:43,330
W Australii szaleją pożary.

37
00:02:43,414 --> 00:02:47,626
W dwóch najgęściej zaludnionych stanach
szaleje ponad 200 pożarów.

38
00:02:47,710 --> 00:02:50,337
Naukowcy badający zmiany klimatu
ostrzegają,

39
00:02:50,421 --> 00:02:53,632
że to tylko zapowiedź losu,
który czeka cały świat.

40
00:02:53,716 --> 00:02:55,968
To może stać się codziennością.

41
00:03:04,768 --> 00:03:09,773
Największą tragedią
„czarnego lata” było to,

42
00:03:09,857 --> 00:03:11,859
że mogliśmy się go spodziewać.

43
00:03:33,797 --> 00:03:38,594
Pierwszy pożar przeżyłem w 1971.
Miałem tylko 12 lat.

44
00:03:40,137 --> 00:03:44,308
Zadzwonili znajomi i powiedzieli,
że ogień idzie w naszą stronę,

45
00:03:44,391 --> 00:03:49,355
więc wybiegliśmy z siekierami,
grabiami i workami jutowymi.

46
00:03:53,108 --> 00:03:56,946
Nikt się nie wahał.
Tak się po prostu robiło.

47
00:04:01,200 --> 00:04:03,535
W Australii pożary są codziennością.

48
00:04:03,619 --> 00:04:04,703
Hej, a ognisko?

49
00:04:04,787 --> 00:04:07,998
W Górach Błękitnych
wiatr rozniósł drobne pożary,

50
00:04:08,082 --> 00:04:11,210
które ogarnęły miasta i wioski
w zatrważającym tempie.

51
00:04:11,293 --> 00:04:12,169
BUSZ W OGNIU

52
00:04:12,252 --> 00:04:14,338
Busz płonie co roku.

53
00:04:16,090 --> 00:04:17,883
Niektóre sezony są koszmarne.

54
00:04:19,969 --> 00:04:22,346
Inne trochę mniej.

55
00:04:23,806 --> 00:04:25,808
Ale pożary są co roku.

56
00:04:27,601 --> 00:04:29,770
Pomóżcie nam.

57
00:04:29,853 --> 00:04:33,190
Na początku metody były jak najprostsze.

58
00:04:34,108 --> 00:04:37,444
Odrywało się gałęzie drzew,
żeby zduszać płomienie.

59
00:04:39,446 --> 00:04:41,699
Mokre worki, grabie.

60
00:04:43,909 --> 00:04:46,203
To był mój pierwszy duży pożar

61
00:04:46,286 --> 00:04:49,999
i wtedy zdałem sobie sprawę,
że to będzie mój zawód.

62
00:04:52,793 --> 00:04:53,919
Wciągnęło mnie.

63
00:04:55,337 --> 00:04:58,590
BYŁY KOMENDANT STRAŻY POŻARNEJ

64
00:04:59,299 --> 00:05:02,052
Nie planowałem zostać komendantem.

65
00:05:02,136 --> 00:05:06,015
Na szczyt zaprowadził mnie głód wiedzy.

66
00:05:06,890 --> 00:05:10,894
Rząd zdecydował,
że sprawdzę się na tym stanowisku.

67
00:05:10,978 --> 00:05:13,647
To był ogromny przywilej i zaszczyt.

68
00:05:19,319 --> 00:05:24,199
Przywykłem do tego, że trudny sezon
poprzedzała długa zapowiedź.

69
00:05:25,701 --> 00:05:27,286
Ojciec mówił mi:

70
00:05:27,369 --> 00:05:29,621
„Akacja kwitnie miesiąc za wcześnie.

71
00:05:29,705 --> 00:05:31,373
„To znaczy, że jest sucho”.

72
00:05:31,457 --> 00:05:34,084
„Spójrz na kolor liści tamtej banksji.

73
00:05:34,168 --> 00:05:38,047
„Musi głębiej szukać wody,
więc zrzuca liście”.

74
00:05:38,130 --> 00:05:42,551
„Przyjrzyj się mrówkom.
Jakie insekty pojawiają się kiedy?”

75
00:05:43,844 --> 00:05:49,058
W 1994 roku nagle zrobiło się
gorąco, wietrznie i sucho.

76
00:05:49,808 --> 00:05:52,186
Las deszczowy w Queensland wysycha,

77
00:05:52,269 --> 00:05:57,107
a zwierzęta padają z głodu
po najsuchszym kwartale od 80 lat.

78
00:05:57,191 --> 00:06:00,652
Zdałem sobie sprawę, że ten ład runął.

79
00:06:05,824 --> 00:06:07,493
Tam, stary.

80
00:06:11,246 --> 00:06:14,792
W Nowej Południowej Walii
wybuchło wiele olbrzymich pożarów.

81
00:06:14,875 --> 00:06:16,043
O mój Boże.

82
00:06:17,336 --> 00:06:18,670
Rany.

83
00:06:19,797 --> 00:06:23,175
Ogień. Pali się!

84
00:06:23,967 --> 00:06:27,262
Ten pożar śnił się strażakom po nocy.

85
00:06:27,346 --> 00:06:32,226
Każdy hektar tego buszu
to tony suchej pożywki dla ognia.

86
00:06:32,309 --> 00:06:35,479
Nie wiadomo, jaki obszar
pochłonie zniszczenie.

87
00:06:35,562 --> 00:06:37,981
Mieszkańcy walczą w obronie swoich domów,

88
00:06:38,065 --> 00:06:41,652
ale niektórym brakuje już sił.

89
00:06:41,735 --> 00:06:45,030
To najbardziej przerażająca rzecz,
jaką można przeżyć.

90
00:06:48,826 --> 00:06:52,746
W 1994 straciłem dom w pożarze buszu.

91
00:06:52,830 --> 00:06:55,290
Zostały mi tylko szorty,

92
00:06:55,374 --> 00:06:56,959
w których gasiłem ogień.

93
00:06:57,042 --> 00:07:00,420
Moi bliscy przeżyli,
ale straciliśmy sąsiadów.

94
00:07:00,504 --> 00:07:02,464
Zginęły cztery osoby.

95
00:07:09,847 --> 00:07:14,393
Od 30 lat poszerzamy wiedzę
na temat zmian klimatu.

96
00:07:15,894 --> 00:07:17,271
NAUKOWIEC

97
00:07:17,354 --> 00:07:21,150
Jest jednym z czołowych naukowców
badających zmiany klimatyczne.

98
00:07:21,233 --> 00:07:22,734
Nazywa się Tim Flannery.

99
00:07:22,818 --> 00:07:26,697
AUSTRALIJCZYK ROKU 2007

100
00:07:27,406 --> 00:07:30,868
Stoimy na krawędzi
groźnych zmian klimatycznych

101
00:07:30,951 --> 00:07:32,619
i mamy mało czasu.

102
00:07:34,288 --> 00:07:38,125
Naukowcy są zgodni
co do tego, jaka jest sytuacja.

103
00:07:39,376 --> 00:07:42,546
Spójrzcie na to zdjęcie,
na zapalone światła.

104
00:07:42,629 --> 00:07:45,424
Wyobraźcie sobie zużycie paliw kopalnych.

105
00:07:45,507 --> 00:07:49,219
Gazy cieplarniane zatrzymują ciepło
blisko powierzchni planety.

106
00:07:49,303 --> 00:07:51,638
Można porównać je do koca na łóżku.

107
00:07:51,763 --> 00:07:54,433
Temperatura ciągle rośnie.

108
00:07:54,558 --> 00:07:58,437
Nowe badanie zmian klimatycznych
we wschodniej Australii

109
00:07:58,520 --> 00:08:02,107
ujawnia niezbite dowody
na istnienie efektu cieplarnianego.

110
00:08:02,232 --> 00:08:05,068
Temperatury rosną wraz z przybywaniem

111
00:08:05,152 --> 00:08:07,279
dwutlenku węgla w atmosferze.

112
00:08:07,362 --> 00:08:10,073
Coś naprawdę się dzieje.

113
00:08:10,157 --> 00:08:13,619
Zacząłem czytać, uczyć się
i zadawać pytania.

114
00:08:13,702 --> 00:08:18,290
Odkryłem wczesne badania
na temat zmian klimatu i pomyślałem,

115
00:08:18,373 --> 00:08:21,919
że coś jest chyba na rzeczy.
Z upływem lat przekonałem się,

116
00:08:22,002 --> 00:08:24,171
że tak rzeczywiście jest.

117
00:08:26,215 --> 00:08:29,301
Można sądzić, że tragiczny pożar

118
00:08:29,384 --> 00:08:32,763
powinien pustoszyć Nową Południową Walię
raz na 10 lat.

119
00:08:34,223 --> 00:08:39,436
Ale po 1994 roku te horrendalne pożary
zaczęły wybuchać coraz częściej.

120
00:08:40,604 --> 00:08:43,774
Trzy lata później, w 1997,
ludzie stracili domy.

121
00:08:46,693 --> 00:08:51,281
Boże Narodzenie 2001, gigantyczne pożary.

122
00:08:51,949 --> 00:08:53,909
W 2002 jeszcze więcej.

123
00:08:55,369 --> 00:08:59,915
W 2003 w Canberze
strażacy ledwo uszli z życiem.

124
00:09:02,834 --> 00:09:03,794
Jedź!

125
00:09:03,919 --> 00:09:06,505
Rok 2009, stan Victoria.

126
00:09:07,631 --> 00:09:10,717
Regularnie walczyliśmy
z niespotykaną siłą ognia,

127
00:09:10,801 --> 00:09:13,762
a wszystko to z powodu zmian klimatu.

128
00:09:14,596 --> 00:09:17,391
Pożary były coraz gorsze.

129
00:09:17,474 --> 00:09:19,142
Wiedziałam,

130
00:09:19,226 --> 00:09:22,938
że naukowcy badający klimat
przewidzieli dokładnie to,

131
00:09:23,021 --> 00:09:27,526
czyli dłuższe i intensywniejsze
okresy palności,

132
00:09:27,609 --> 00:09:30,946
i niestety właśnie to widziałam.

133
00:09:31,029 --> 00:09:33,907
Mieszkańcy martwią się,

134
00:09:33,991 --> 00:09:37,786
że globalne ocieplenie
może skutkować dłuższymi suszami.

135
00:09:37,911 --> 00:09:38,870
Szczególnie...

136
00:09:38,954 --> 00:09:42,624
Czy jest to rzeczywiste zagrożenie...

137
00:09:42,708 --> 00:09:45,419
To kwestia podlegająca dyskusji.

138
00:09:47,045 --> 00:09:51,425
Od 14 lat obserwuję
wojnę o klimat w Australii.

139
00:09:51,508 --> 00:09:53,635
DZIENNIKARKA / AUTORKA

140
00:09:53,719 --> 00:09:57,431
Rozbudowa przemysłu węglowego
ma być kolosalna.

141
00:09:57,514 --> 00:10:01,935
Mieliśmy do czynienia
ze zorganizowanym działaniem, by podważyć

142
00:10:02,019 --> 00:10:03,895
fakty dotyczące zmian klimatu.

143
00:10:03,979 --> 00:10:05,188
CIEMNOŚĆ BEZ GÓRNIKÓW

144
00:10:05,272 --> 00:10:08,275
Dwutlenek węgla nie wpływa na temperaturę.

145
00:10:08,358 --> 00:10:12,404
Jest zupełnie inaczej, niż twierdzą!

146
00:10:12,487 --> 00:10:14,573
Sprzedają wam kłamstwa i bzdury.

147
00:10:14,656 --> 00:10:16,408
Mówił pan, że to brednie.

148
00:10:16,491 --> 00:10:21,204
Powiedziałem, że koncepcja
ugruntowanej wiedzy na temat zmian klimatu

149
00:10:21,288 --> 00:10:23,332
jest nieco wonna.

150
00:10:23,457 --> 00:10:25,083
BYŁY PREMIER

151
00:10:27,336 --> 00:10:32,299
Byłem pierwszym i jedynym
komisarzem ds. klimatu w Australii.

152
00:10:32,382 --> 00:10:33,967
Przez trzy lata

153
00:10:34,051 --> 00:10:36,553
informowałem kraj o zmianach klimatu,

154
00:10:36,636 --> 00:10:40,265
przedstawiając skomplikowaną naukę
w przystępny sposób.

155
00:10:40,349 --> 00:10:43,643
Ekstremalne anomalie pogodowe
będą przybierać na sile,

156
00:10:43,769 --> 00:10:46,438
głosi najnowszy raport
Komisji ds. Klimatu.

157
00:10:46,563 --> 00:10:49,566
Ale media wpadły w szał.

158
00:10:49,649 --> 00:10:52,819
Krytycy mówią, że jest to
„panikarski nonsens”.

159
00:10:52,903 --> 00:10:56,990
Ci ludzie są zdesperowani.
Zmiana klimatu, to wszystko kant.

160
00:10:57,074 --> 00:10:59,993
Wynocha! Kłamcy!

161
00:11:00,077 --> 00:11:02,454
Potem do władzy doszli konserwatyści

162
00:11:02,579 --> 00:11:07,000
i zaczęli od tego, że nas zwolnili.
Nie od naprawiania gospodarki,

163
00:11:07,084 --> 00:11:09,294
tylko od rozwiązania Komisji.

164
00:11:09,378 --> 00:11:10,295
BUJDY FLANNERY'EGO

165
00:11:10,379 --> 00:11:11,630
Prawda wyjdzie na jaw.

166
00:11:11,713 --> 00:11:14,299
To było jak z komiksu.

167
00:11:17,928 --> 00:11:19,096
SIEDZIBA PARLAMENTU

168
00:11:19,179 --> 00:11:23,642
Wcześniejsze próby działań były blokowane
przez wszelakie konflikty interesów.

169
00:11:25,435 --> 00:11:26,937
PREMIER

170
00:11:27,020 --> 00:11:30,232
Scott Morrison, nasz obecny premier,

171
00:11:30,315 --> 00:11:35,737
wystąpił w parlamencie,
wymachując grudą węgla.

172
00:11:36,780 --> 00:11:39,157
Oto węgiel. Nie bójcie się go.

173
00:11:39,241 --> 00:11:40,951
Nic wam nie zrobi.

174
00:11:41,034 --> 00:11:43,286
Zna pan regulamin.

175
00:11:43,370 --> 00:11:44,246
To węgiel!

176
00:11:44,329 --> 00:11:45,539
Rzecz jasna,

177
00:11:45,622 --> 00:11:48,542
nie była to brudna gruda z kopalni.

178
00:11:48,625 --> 00:11:51,711
Pochodziła ze zbiorów
Rady Mineralogicznej.

179
00:11:51,795 --> 00:11:55,340
Była wyczyszczona i wypolerowana,
doskonały rekwizyt

180
00:11:55,424 --> 00:11:57,634
do prezentacji marketingowej.

181
00:11:57,717 --> 00:12:01,096
Opozycja cierpi na ideologiczny,

182
00:12:01,179 --> 00:12:03,932
patologiczny strach przed węglem.

183
00:12:04,015 --> 00:12:07,477
Fobia węglowa nie jest
oficjalnie rozpoznana,

184
00:12:07,561 --> 00:12:10,522
ale na to właśnie cierpi opozycja.

185
00:12:10,605 --> 00:12:13,108
Chcą wysiec miejsca pracy, zgasić światła

186
00:12:13,191 --> 00:12:15,235
i wyłączyć klimatyzację,

187
00:12:15,318 --> 00:12:18,905
by australijskie rodziny
gotowały się w ciemności

188
00:12:18,989 --> 00:12:22,075
w wyniku tej średniowiecznej polityki.

189
00:12:22,159 --> 00:12:26,830
Ludzie stracą pracę.
Bez prądu dzieci umrą w szpitalach.

190
00:12:26,913 --> 00:12:29,124
To ciągły refren.

191
00:12:29,332 --> 00:12:32,127
Nie może być tak,
że dziecko wraca ze szkoły

192
00:12:32,210 --> 00:12:34,045
i nie ma w domu tostera

193
00:12:34,129 --> 00:12:35,505
BYŁY WICEPREMIER

194
00:12:35,589 --> 00:12:37,632
albo lodówki, bo nie ma prądu.

195
00:12:39,259 --> 00:12:44,055
Chyba najniżej upadliśmy
podczas debaty na temat aut elektrycznych.

196
00:12:45,140 --> 00:12:48,768
Scott Morrison odpowiedział lawiną haseł,

197
00:12:48,852 --> 00:12:54,357
zgrabnych frazesów, takich jak...

198
00:12:54,483 --> 00:12:58,403
Nie pociągnie przyczepy.
Nie pociągnie łodzi.

199
00:12:58,487 --> 00:13:02,866
Nie dowiezie was
na ulubiony kemping z rodziną.

200
00:13:03,325 --> 00:13:09,039
Ten poziom infantylnej debaty
w ramach kampanii politycznej

201
00:13:09,122 --> 00:13:14,836
uświadomił mi,
że w 2019 nic się nie zmieniło.

202
00:13:16,838 --> 00:13:19,591
Tysiące uczniów w całym kraju

203
00:13:19,674 --> 00:13:21,843
chcą powiedzieć politykom „dosyć”.

204
00:13:21,927 --> 00:13:25,764
Żądają podjęcia zdecydowanych kroków
w sprawie klimatu

205
00:13:25,889 --> 00:13:28,183
i jutro wyjdą ze szkół.

206
00:13:33,104 --> 00:13:35,982
Zaczęłam, kiedy miałam 16 lat.

207
00:13:36,066 --> 00:13:39,819
Ludzie zwykle mówią, że to bardzo młodo.

208
00:13:39,903 --> 00:13:43,490
Nawet teraz wielu dorosłych mówi:

209
00:13:43,573 --> 00:13:47,285
„Jesteś taka młoda. Tyle zrobiłaś.
Jestem z ciebie dumny”.

210
00:13:47,369 --> 00:13:51,081
Albo „dajesz mi nadzieję”, co...
Lepiej nie będę zaczynać.

211
00:13:51,164 --> 00:13:53,208
#TO ZMIANA KLIMATU

212
00:13:53,291 --> 00:13:56,753
AKTYWISTKA KLIMATYCZNA

213
00:13:56,878 --> 00:14:01,174
W Sydney miał być protest
w ramach strajku klimatycznego.

214
00:14:01,299 --> 00:14:03,760
Pomyślałam, że muszę wziąć w tym udział.

215
00:14:03,843 --> 00:14:07,514
Muszę namówić
jak najwięcej osób ze szkoły.

216
00:14:07,597 --> 00:14:10,976
Pamiętam, jak dotarliśmy na plac,
gdzie miał być protest.

217
00:14:11,059 --> 00:14:13,478
Wyszliśmy z uliczki.

218
00:14:14,771 --> 00:14:18,984
Zobaczyłam morze zgrzanych,

219
00:14:19,067 --> 00:14:20,527
spoconych nastolatków.

220
00:14:20,610 --> 00:14:23,113
Ludzie, też jesteście
zagrożeni wyginięciem!

221
00:14:23,238 --> 00:14:28,368
Sydney zostało sparaliżowane
przez protest klimatyczny.

222
00:14:28,451 --> 00:14:31,162
Miliony ludzi na całym świecie

223
00:14:31,288 --> 00:14:33,873
biorą udział w olbrzymiej demonstracji.

224
00:14:33,999 --> 00:14:37,043
Zbliżamy się do największej katastrofy

225
00:14:37,127 --> 00:14:40,922
w dziejach ludzkości,
a rząd siedzi z założonymi rękoma!

226
00:14:43,300 --> 00:14:45,468
To jak dyrygowanie orkiestrą.

227
00:14:47,345 --> 00:14:49,973
Kto pragnie bezpiecznej przyszłości?

228
00:14:53,643 --> 00:14:56,021
Tłum staje się muzyką,

229
00:14:56,104 --> 00:14:59,774
cała ta energia, zaangażowanie,
fala nadziei.

230
00:14:59,858 --> 00:15:02,611
Ta fala porywała tłum.

231
00:15:02,694 --> 00:15:06,781
Ludzie byli naprawdę rozpaleni.

232
00:15:06,865 --> 00:15:10,118
A wiec nawet się jeszcze nie zaczął.
Osiągnęliśmy cel.

233
00:15:12,829 --> 00:15:17,000
Zyskaliśmy jeszcze większy rozgłos
dzięki reakcji premiera.

234
00:15:17,083 --> 00:15:20,670
Nie popieramy pomysłu,
by dzieci opuszczały szkołę

235
00:15:20,754 --> 00:15:25,383
i zajmowały się czymś,
co może odbywać się poza szkołą.

236
00:15:25,467 --> 00:15:30,430
Chcemy więcej nauki w szkołach,
a mniej aktywizmu.

237
00:15:31,514 --> 00:15:33,808
Pomyśleliśmy: „Weź zjeżdżaj”.

238
00:15:34,434 --> 00:15:37,729
Dorosłym mówimy: „Możecie się z nas śmiać,

239
00:15:37,854 --> 00:15:40,482
„atakować nas, robić, co tylko chcecie,

240
00:15:40,607 --> 00:15:43,610
„bo to wy stoicie
po złej stronie historii”.

241
00:15:43,693 --> 00:15:47,322
Na ulice wyszło ponad 300 tysięcy ludzi.

242
00:15:47,405 --> 00:15:50,492
Jeśli jesteś z Australii,
wiesz, co to znaczy.

243
00:15:50,575 --> 00:15:52,077
Tu się nie protestuje.

244
00:15:55,997 --> 00:16:00,418
Najlepszy dzień w moim życiu.
Nic tego nie przebije.

245
00:16:00,502 --> 00:16:03,463
Wróciłam do domu
i pomyślałam: „O w mordę”.

246
00:16:03,546 --> 00:16:06,341
Chcemy walki o klimat! Kiedy? Teraz!

247
00:16:06,424 --> 00:16:08,218
Nie pozwólcie mi wyginąć

248
00:16:08,301 --> 00:16:13,014
Jest gorąco jak w kraterze!
Za dużo węgla w atmosferze!

249
00:16:13,098 --> 00:16:15,266
Parlament odpowiedział milczeniem.

250
00:16:20,438 --> 00:16:23,274
Ale media Murdocha wcale nie milczały.

251
00:16:23,400 --> 00:16:25,777
Tak zwani aktywiści, a raczej anarchiści,

252
00:16:25,860 --> 00:16:28,196
zawładnęli naszymi ulicami.

253
00:16:28,279 --> 00:16:30,615
Kłamstwa, dezinformacja.

254
00:16:30,699 --> 00:16:32,617
Dzieci z wypranymi mózgami.

255
00:16:32,701 --> 00:16:36,079
Tak głoszą hasła,
które są odwrotnością prawdy.

256
00:16:36,162 --> 00:16:39,833
Wtedy po raz pierwszy
poczułam lęk związany z klimatem,

257
00:16:40,750 --> 00:16:44,379
bo ludzie, którzy są u władzy od 30 lat,

258
00:16:44,462 --> 00:16:48,091
doskonale wiedzą o tym kryzysie. Nie dość,

259
00:16:48,174 --> 00:16:49,718
że celowo go ignorują,

260
00:16:49,801 --> 00:16:52,846
ale walczą z tymi,
którzy chcą coś z nim zrobić.

261
00:16:52,971 --> 00:16:56,891
Chcę, żeby australijskie dzieci
patrzyły w przyszłość z optymizmem.

262
00:16:56,975 --> 00:17:01,438
Nie chcę, żeby te problemy
napawały je lękiem.

263
00:17:01,521 --> 00:17:05,400
Poradzimy sobie z wyzwaniami,
jak robiliśmy to do tej pory.

264
00:17:05,483 --> 00:17:08,445
Z zamkniętymi oczami
weszliśmy prosto w katastrofę.

265
00:17:09,988 --> 00:17:12,490
Nie brakowało znaków ostrzegawczych.

266
00:17:15,452 --> 00:17:17,078
KWIECIEŃ 2019

267
00:17:17,162 --> 00:17:20,248
Greg Mullins,
bardzo doświadczony komendant straży,

268
00:17:20,331 --> 00:17:25,670
przyszedł do nas w kwietniu i powiedział:
„Czeka nas niewyobrażalna katastrofa”.

269
00:17:25,754 --> 00:17:28,923
Dwa ubiegłe lata biły rekordy suszy

270
00:17:29,007 --> 00:17:30,425
we wschodniej Australii.

271
00:17:34,387 --> 00:17:37,766
A ten rok pobije rekordy temperatur.

272
00:17:39,893 --> 00:17:43,062
Jak przygotujemy się do pożarów?

273
00:17:43,980 --> 00:17:48,359
Próbowaliśmy załatwić Gregowi
audiencję u premiera,

274
00:17:48,443 --> 00:17:51,446
bo czekała nas katastrofa na skalę kraju.

275
00:17:54,240 --> 00:17:58,286
W kwietniu 2019
napisaliśmy do premiera list.

276
00:17:58,369 --> 00:17:59,913
„Szanowny panie premierze,

277
00:18:00,038 --> 00:18:02,749
„czekają nas katastrofalne pożary buszu.

278
00:18:02,874 --> 00:18:04,918
„Chcielibyśmy się z panem spotkać.

279
00:18:05,001 --> 00:18:08,546
„To będzie kolosalny kataklizm.
Musimy się przygotować.

280
00:18:08,630 --> 00:18:11,800
„Służby ratownicze nie są gotowe
na ekstremalną pogodę.

281
00:18:11,883 --> 00:18:15,345
„Musimy wykorzystać wojsko
jako wsparcie straży pożarnej.

282
00:18:15,470 --> 00:18:17,889
„Potrzebujemy środków
na samoloty gaśnicze.

283
00:18:17,972 --> 00:18:20,725
„Musi pan o tym wiedzieć,
panie premierze”.

284
00:18:22,268 --> 00:18:24,312
Nie był zainteresowany.

285
00:18:28,983 --> 00:18:32,487
Rok 2019 był śnieżną kulą
toczącą się w dół zbocza.

286
00:18:32,570 --> 00:18:34,489
Problem rósł i rósł.

287
00:18:34,572 --> 00:18:39,285
Wszystko wyschło na wiór.
Patrzyliśmy, jak umierają lasy.

288
00:18:39,369 --> 00:18:42,330
Z przerażeniem zorientowaliśmy się,

289
00:18:42,413 --> 00:18:45,166
że nadszedł czas zapłaty.

290
00:18:46,042 --> 00:18:47,919
Ale muszę przyznać,

291
00:18:48,002 --> 00:18:52,423
że nawet ja nie przewidziałam,
jak tragiczną skalę

292
00:18:52,507 --> 00:18:53,925
osiągną te pożary.

293
00:18:54,050 --> 00:18:58,680
„Czarne lato” wstrząsnęło Australią.

294
00:19:06,187 --> 00:19:08,064
W filmach jest taki dźwięk,

295
00:19:08,147 --> 00:19:11,317
niskie, narastające buczenie.

296
00:19:12,026 --> 00:19:15,280
Robi się coraz głośniejsze.

297
00:19:15,363 --> 00:19:19,617
Wiadomo wtedy, że zbliża się
coś złego i groźnego.

298
00:19:19,701 --> 00:19:23,538
To było mniej więcej tak.
Najpierw stopniowo narastało.

299
00:19:24,706 --> 00:19:27,709
A potem nagle było olbrzymie.

300
00:19:35,258 --> 00:19:37,969
Okres poprzedzający napawał strachem.

301
00:19:41,264 --> 00:19:46,394
Stany Victoria i Nowa Południowa Walia
całkowicie wyschły.

302
00:19:46,477 --> 00:19:50,273
Czuło się coś na kształt
złowieszczej atmosfery.

303
00:19:56,404 --> 00:19:57,989
Udałem się do buszu,

304
00:19:58,072 --> 00:20:01,993
bo chciałem stworzyć zapis tego,
co można było zaobserwować.

305
00:20:02,076 --> 00:20:06,456
AUTOR

306
00:20:07,332 --> 00:20:11,336
Martwiłem się, bo drzewa
rosną tu bardzo gęsto.

307
00:20:12,545 --> 00:20:15,256
Trzy do pięciu tysięcy drzew
na pół hektara.

308
00:20:18,051 --> 00:20:20,345
W tym lesie łatwo o pożogę.

309
00:20:20,428 --> 00:20:24,474
Każde zaprószenie jest jak bomba.

310
00:20:31,773 --> 00:20:33,566
Minęło 13 dni od końca zimy,

311
00:20:33,650 --> 00:20:37,278
ale w stanie mamy już
co najmniej 40 pożarów buszu.

312
00:20:37,362 --> 00:20:40,907
Przekaz ze strony władz jest jasny.
„Przygotujcie się”.

313
00:20:43,076 --> 00:20:45,703
Pracowałam jako reporter na wybrzeżu.

314
00:20:47,705 --> 00:20:50,500
O pożarach zaczęliśmy pisać

315
00:20:51,167 --> 00:20:53,503
już we wrześniu.

316
00:20:55,046 --> 00:20:55,922
NAJWIĘKSZE

317
00:20:56,005 --> 00:20:56,881
ZAGROŻENIE

318
00:20:56,965 --> 00:21:00,426
Wszyscy jechali robić zdjęcia pożarów.

319
00:21:04,472 --> 00:21:07,058
NIEPOKÓJ W BUSZU

320
00:21:08,393 --> 00:21:11,854
Wybuchały wszędzie. Telefon nie milkł.

321
00:21:11,938 --> 00:21:14,565
Ciągle tylko: „Wybuchł kolejny pożar”.

322
00:21:16,025 --> 00:21:19,362
W powietrzu wisiało poczucie,
że coś może się wydarzyć.

323
00:21:19,445 --> 00:21:21,948
W tej okolicy było bardzo sucho.

324
00:21:23,324 --> 00:21:25,576
Na codziennych spacerach

325
00:21:25,660 --> 00:21:29,747
zaczęłam zauważać,
że rośliny schną i umierają.

326
00:21:30,873 --> 00:21:33,292
Gdy nastał listopad,

327
00:21:33,418 --> 00:21:37,130
ziemia była już jak beton.

328
00:21:37,213 --> 00:21:38,965
Wszystkim obumarły trawniki.

329
00:21:43,052 --> 00:21:45,263
Mallacoota leży na odludziu.

330
00:21:45,930 --> 00:21:51,728
Mieszkańcy bali się,

331
00:21:51,811 --> 00:21:54,105
że to będzie ten rok.

332
00:22:00,361 --> 00:22:05,700
Ale największym sygnałem ostrzegawczym
był ogień w lesie deszczowym.

333
00:22:06,743 --> 00:22:08,911
Te lasy nigdy nie płonęły.

334
00:22:15,251 --> 00:22:20,256
Jesteśmy świadkami
niezliczonych procesów i zmian,

335
00:22:20,339 --> 00:22:22,133
które dokonują się wokół nas.

336
00:22:25,219 --> 00:22:27,555
Jesteśmy w samym sercu

337
00:22:27,638 --> 00:22:31,142
jednego z najstarszych lasów
na tej planecie.

338
00:22:31,267 --> 00:22:32,268
EKOLOG

339
00:22:36,230 --> 00:22:39,609
Pozostał niezmieniony
przez dziesiątki milionów lat.

340
00:22:42,695 --> 00:22:48,326
Przetrwał rozpad kontynentów
i spadające na Ziemię asteroidy.

341
00:22:48,409 --> 00:22:52,497
Te drzewa to niezwykła kapsuła czasu.

342
00:22:55,166 --> 00:22:59,879
Ale w wyniku zmian klimatycznych

343
00:22:59,962 --> 00:23:01,172
zaczęły wysychać.

344
00:23:03,132 --> 00:23:06,427
Ginie coś, czego wiek
mierzymy w czasie geologicznym.

345
00:23:06,511 --> 00:23:09,263
Z gwałtowną zmianą mierzą się gatunki,

346
00:23:09,347 --> 00:23:12,350
które do tej pory miały tu
korzystne warunki,

347
00:23:12,433 --> 00:23:14,852
od czasów dinozaurów.

348
00:23:17,146 --> 00:23:22,944
Pożary „czarnego lata”
zdewastowały te prastare ostoje.

349
00:23:35,873 --> 00:23:39,293
Mamy tu obecnie 51 pożarów,

350
00:23:39,377 --> 00:23:40,753
w tym 23 poza kontrolą.

351
00:23:40,837 --> 00:23:44,882
Zagrożenie pożarem buszu
wzmaga niebezpieczna fala upałów.

352
00:23:44,966 --> 00:23:50,096
Straż pożarna ogłosiła
bezprecedensowy stan zagrożenia.

353
00:23:52,181 --> 00:23:58,104
Jestem ochotnikiem w tej straży
od 60, 65 lat...

354
00:23:58,187 --> 00:23:59,647
-Ponad 60.
-Tak, 65.

355
00:23:59,730 --> 00:24:02,817
Gasiłem pożary w Victorii
i Nowej Południowej Walii,

356
00:24:02,900 --> 00:24:06,154
ale nigdy nie widziałem czegoś takiego.

357
00:24:12,702 --> 00:24:15,746
Pożar wybuchł i nie przestawał szaleć.

358
00:24:20,042 --> 00:24:22,628
Rzucili do walki helikoptery gaśnicze.

359
00:24:25,631 --> 00:24:27,717
Olbrzymie samoloty-cysterny.

360
00:24:29,093 --> 00:24:33,514
Nic nie poskutkowało.
Ogień posuwał się wzdłuż wybrzeża.

361
00:24:33,598 --> 00:24:36,559
Poszczególne pożary połączą się

362
00:24:36,642 --> 00:24:41,314
w jedną gigantyczną pożogę,
więc wszyscy są w gotowości.

363
00:24:41,397 --> 00:24:45,318
Wiedzieliśmy, że prędzej czy później
przyjdzie na nas kolej.

364
00:24:47,445 --> 00:24:51,490
Pamiętam, jak mówiłem ludziom:
„To poważna sprawa.

365
00:24:51,574 --> 00:24:54,452
„Ten pożar dosięgnie Cobargo”.

366
00:24:55,828 --> 00:24:59,790
Nie miałem pojęcia,
że nastąpi to w ciągu kilku godzin.

367
00:25:01,167 --> 00:25:03,586
Około czwartej nad ranem...

368
00:25:03,669 --> 00:25:05,463
Trzeciej. Była trzecia.

369
00:25:05,546 --> 00:25:11,219
O trzeciej nad ranem obudziłem się,
wyszedłem i nie poznałem świata.

370
00:25:13,137 --> 00:25:18,309
Nad całym zachodnim horyzontem
gorzała przerażająca, czerwona łuna.

371
00:25:19,769 --> 00:25:22,146
Wróciłem obudzić Mary i powiedziałem:

372
00:25:22,230 --> 00:25:27,026
„Kochanie, wstawaj. Zjedz coś.
Pożar już tu dochodzi”.

373
00:25:30,446 --> 00:25:32,240
Ale ciemno!

374
00:25:32,323 --> 00:25:33,199
Mamo!

375
00:25:33,324 --> 00:25:36,327
Ale ciemno!

376
00:25:37,995 --> 00:25:41,916
Lokalna straż zwołała
walne zgromadzenie 30 grudnia.

377
00:25:44,210 --> 00:25:48,422
W miasteczku było wtedy
jakieś siedem tysięcy turystów.

378
00:25:51,884 --> 00:25:54,595
Ogłoszono informację,
że trzeba opuścić miasto.

379
00:25:54,679 --> 00:25:56,138
Wiele osób zostało.

380
00:25:59,016 --> 00:26:01,727
Chodziłam po kempingu i pytałam ludzi

381
00:26:01,811 --> 00:26:04,272
o to gorejące niebo.

382
00:26:06,440 --> 00:26:09,443
Większość miała poczucie,

383
00:26:09,527 --> 00:26:13,281
że przyjechali tu na wakacje
i nic im nie będzie.

384
00:26:14,782 --> 00:26:19,287
Na tym etapie wszyscy myśleli,
że to się nie stanie.

385
00:26:24,000 --> 00:26:27,169
Nie myślisz, że naprawdę do tego dojdzie.

386
00:26:27,253 --> 00:26:29,630
Kiedy polewałam wodą samochód,

387
00:26:29,714 --> 00:26:31,924
jakaś głupia kobieta powiedziała:

388
00:26:32,008 --> 00:26:35,011
„Po co marnować wodę?
Samochód nie jest potrzebny.

389
00:26:35,094 --> 00:26:37,388
„Po co go teraz myć?”

390
00:26:37,471 --> 00:26:40,641
Ja na to, że polewam,
żeby nie zapalił się od iskier.

391
00:26:40,766 --> 00:26:42,226
Spytałam, czy jest stąd.

392
00:26:42,310 --> 00:26:44,812
Odparła: „Nie”.
Kazałam jej wracać do domu.

393
00:26:46,022 --> 00:26:48,733
Wakacje, podczas gdy dom płonie.

394
00:26:48,816 --> 00:26:51,277
Scott Morrison wypoczywa na Hawajach,

395
00:26:51,360 --> 00:26:55,114
podczas gdy kraj stawia czoło
niespotykanej katastrofie.

396
00:26:55,197 --> 00:26:56,741
GRUDZIEŃ 2019

397
00:26:56,824 --> 00:27:00,619
Kiedy zobaczyłem Scotta Morrisona
na hawajskich wakacjach

398
00:27:00,703 --> 00:27:04,498
w samym środku kataklizmu,
który mogliśmy ograniczyć,

399
00:27:04,582 --> 00:27:08,836
niemal się popłakałem.

400
00:27:08,919 --> 00:27:10,671
Premier - Wesołych Świąt

401
00:27:10,755 --> 00:27:12,673
Wraca wcześniej z wakacji,

402
00:27:12,757 --> 00:27:17,720
choć jego gabinet odmawiał komentarza
przez wiele dni.

403
00:27:17,803 --> 00:27:20,973
Od początku było jasne,

404
00:27:21,057 --> 00:27:24,185
że gdy pożary
przybrały katastrofalne rozmiary,

405
00:27:24,268 --> 00:27:29,523
Scott Morrison nie rozumiał
powagi sytuacji.

406
00:27:29,648 --> 00:27:32,985
Wiem, że ludziom mogło być przykro,

407
00:27:33,069 --> 00:27:35,404
że byłem na wakacjach z rodziną,

408
00:27:35,488 --> 00:27:38,115
podczas gdy ich rodziny
były pod taką presją.

409
00:27:38,199 --> 00:27:41,285
Ale wiedzą,
że nie stanę tam z wężem strażackim.

410
00:27:41,410 --> 00:27:42,953
Nie jestem strażakiem.

411
00:27:47,375 --> 00:27:51,545
Postrzegał problem
wyłącznie w perspektywie politycznej.

412
00:27:53,339 --> 00:27:55,800
Nie chciał, żeby problem pożarów

413
00:27:55,883 --> 00:27:59,095
urósł do rangi problemu narodowego,
bo bał się,

414
00:27:59,178 --> 00:28:01,722
że to zwróci uwagę
na kwestię zmian klimatu.

415
00:28:01,806 --> 00:28:05,601
Australia walczy z potężnymi pożarami

416
00:28:05,684 --> 00:28:08,854
od momentu narodzin kraju,
a nawet wcześniej.

417
00:28:09,271 --> 00:28:13,526
Był pod olbrzymim wpływem mediów Murdocha.

418
00:28:13,609 --> 00:28:17,988
Pożary są nieodłączną częścią
naszego życia, zawsze były.

419
00:28:18,114 --> 00:28:21,492
Politycy bardzo uważnie słuchali,

420
00:28:21,617 --> 00:28:24,453
co mówią ci dziennikarze i „eksperci”.

421
00:28:24,578 --> 00:28:28,999
Czy zmiany klimatyczne
powodują te pożary? Nie.

422
00:28:29,166 --> 00:28:30,376
Słuchali kłamstw.

423
00:28:30,501 --> 00:28:33,421
Wiemy, że pożar buszu
jest efektem podpalenia.

424
00:28:33,504 --> 00:28:37,550
Twierdzili, że te pożary
zaprószyli podpalacze.

425
00:28:37,633 --> 00:28:40,010
Nie można wiązać pożarów z klimatem,

426
00:28:40,136 --> 00:28:42,763
gdy wiele jest skutkiem
celowego podpalenia.

427
00:28:42,888 --> 00:28:46,642
Prawda jest taka,
że Australia ma problem z podpalaczami,

428
00:28:46,725 --> 00:28:49,228
a nie z globalnym ociepleniem, klimatem

429
00:28:49,311 --> 00:28:52,273
czy innym zmyślonym straszakiem.

430
00:28:52,356 --> 00:28:54,942
Podpalenia, nie klimat

431
00:28:55,067 --> 00:28:58,279
Klima-wariaci powinni się opamiętać

432
00:28:58,404 --> 00:29:01,407
Obrzydliwe, że ktoś to robi!
Boże chroń Australię.

433
00:29:01,490 --> 00:29:02,992
Stek bzdur.

434
00:29:03,075 --> 00:29:06,871
Nie mogli pogodzić się z faktem,
że najgorsze pożary w historii

435
00:29:06,954 --> 00:29:09,748
były ewidentnym efektem
zmian klimatycznych.

436
00:29:09,832 --> 00:29:13,919
Myślę, że aż do tragedii w sylwestra

437
00:29:14,003 --> 00:29:17,089
rząd nie rozumiał problemu.

438
00:29:27,516 --> 00:29:31,312
Mieszkańcy są odcięci,
uwięzieni przez ogień.

439
00:29:32,271 --> 00:29:35,357
Pożar zbliżał się ze wszystkich stron.

440
00:29:35,441 --> 00:29:37,693
Szliśmy spać przy blasku łuny,

441
00:29:37,776 --> 00:29:40,279
kiedy się budziliśmy, pożar wciąż szalał,

442
00:29:40,362 --> 00:29:41,947
jeszcze bliżej.

443
00:29:42,031 --> 00:29:44,533
To było psychicznie wyczerpujące.

444
00:29:50,164 --> 00:29:52,374
Potrzebny był łut szczęścia,

445
00:29:52,458 --> 00:29:55,085
a Mallacoota miała wyjątkowego pecha.

446
00:30:03,928 --> 00:30:06,472
Gdzie są moje kluczyki? Ktoś je widział?

447
00:30:06,555 --> 00:30:08,641
Spokojnie, pojedzie pani tym autem.

448
00:30:08,724 --> 00:30:10,476
-To mój samochód.
-Spokojnie.

449
00:30:10,559 --> 00:30:12,686
-Nie otworzę go.
-To nic.

450
00:30:12,770 --> 00:30:13,771
Biegiem!

451
00:30:13,854 --> 00:30:17,608
Najpierw zawyła syrena.
Potem rozdzwoniły się telefony.

452
00:30:18,734 --> 00:30:22,321
Natychmiastowa ewakuacja.

453
00:30:25,115 --> 00:30:29,119
Odwróciłam się i zobaczyłam
sunący na mnie ogień.

454
00:30:30,496 --> 00:30:31,789
Uciekajcie!

455
00:30:31,872 --> 00:30:33,290
Czerwona poświata.

456
00:30:33,374 --> 00:30:34,708
Biegiem!

457
00:30:35,334 --> 00:30:38,921
Pomarańczowe płomienie i czarny dym.

458
00:30:39,004 --> 00:30:41,757
Niebo przecinały pioruny.

459
00:30:48,472 --> 00:30:51,016
Ludzie jechali na plażę Bastion Point.

460
00:30:51,141 --> 00:30:53,102
Inni szykowali się na nabrzeżu,

461
00:30:53,185 --> 00:30:55,813
jeszcze inni szukali schronienia
w świetlicy.

462
00:30:56,730 --> 00:31:01,277
Jest takie zdjęcie kobiety,
która trzyma swojego pieska.

463
00:31:01,360 --> 00:31:05,281
Chciała uciekać,
ale jednocześnie chciała zostać.

464
00:31:05,364 --> 00:31:08,367
„Chcę tu zostać,
bo to jest mój dom, moje miejsce”.

465
00:31:08,993 --> 00:31:10,035
Nadeszła chwila,

466
00:31:10,119 --> 00:31:13,080
by zdecydować,
czy zostajemy, czy uciekamy,

467
00:31:13,163 --> 00:31:14,999
bo idzie na nas potwór.

468
00:31:21,255 --> 00:31:23,591
I ten wiatr. Nie znoszę teraz wiatru.

469
00:31:23,674 --> 00:31:25,843
Nie mogę stać na wietrze, bo przypomina mi

470
00:31:25,926 --> 00:31:29,388
to dudniące w uszach wycie.

471
00:31:33,726 --> 00:31:36,437
Słyszeliśmy ogień.

472
00:31:36,520 --> 00:31:38,105
Niczym ryk smoka.

473
00:31:43,444 --> 00:31:47,364
Wtedy zapadła ciemność.

474
00:31:52,453 --> 00:31:56,874
Oto Mallacoota o 9.13 rano.

475
00:31:56,957 --> 00:32:00,085
Niewiarygodne. Jak oko wykol.

476
00:32:00,169 --> 00:32:02,838
Z nieba lecą iskry.

477
00:32:03,255 --> 00:32:07,092
Koleżanka napisała do mnie SMS-a
z pytaniem: „Nic ci nie jest?”.

478
00:32:08,385 --> 00:32:12,848
Zaczęłam robić zdjęcia, żeby jej wysłać.

479
00:32:15,643 --> 00:32:18,979
Spytała, czy to zdjęcia z ubiegłej nocy.

480
00:32:19,063 --> 00:32:21,565
Odpisałam: „Nie, tak jest tu teraz”.

481
00:32:22,566 --> 00:32:24,526
Jest naprawdę strasznie.

482
00:32:24,610 --> 00:32:27,029
Nie było widać wyciągniętej ręki.

483
00:32:27,112 --> 00:32:31,533
Wiatr pcha ogień w naszą stronę.

484
00:32:31,617 --> 00:32:34,787
Niebo robi się czarne,

485
00:32:34,870 --> 00:32:39,249
bo fala sadzy z pożaru

486
00:32:39,333 --> 00:32:41,835
idzie przed linią ognia.

487
00:32:41,919 --> 00:32:43,754
Najpierw dociera sadza.

488
00:32:45,964 --> 00:32:48,717
Potem, gdy ogień jest jeszcze bliżej,

489
00:32:48,801 --> 00:32:53,555
nie ma już sadzy
i widać wściekle czerwone niebo.

490
00:33:10,072 --> 00:33:12,032
Siedziałam przed świetlicą.

491
00:33:12,616 --> 00:33:14,785
Chciałam jak najwięcej zobaczyć.

492
00:33:20,833 --> 00:33:24,211
Ochotnik ze straży
poklepał mnie w ramię i powiedział:

493
00:33:24,294 --> 00:33:25,671
„Proszę wejść”.

494
00:33:31,635 --> 00:33:34,471
W środku było klaustrofobicznie,

495
00:33:34,555 --> 00:33:38,016
okna były zasłonięte
i nie można było wyjrzeć,

496
00:33:38,100 --> 00:33:41,437
widzieliśmy tylko przez okna w dachu.

497
00:33:41,520 --> 00:33:44,565
Było widać czerwoną łunę
i migotanie światła.

498
00:33:44,648 --> 00:33:46,900
Położyliśmy się na podłodze.

499
00:33:46,984 --> 00:33:51,321
Pamiętam, jak leżałam tam

500
00:33:51,405 --> 00:33:54,116
i myślałam: „Jak my to przeżyjemy?

501
00:33:54,199 --> 00:33:56,368
„Jak się stąd wydostaniemy?”.

502
00:33:56,452 --> 00:34:00,914
Przeze mnie w tej koszmarnej sytuacji
było też moje dziecko, więc...

503
00:34:00,998 --> 00:34:04,293
Może mam zbyt bujną wyobraźnię, ale...

504
00:34:05,169 --> 00:34:07,421
Naprawdę nie wiedzieliśmy,

505
00:34:07,504 --> 00:34:09,923
czy ujdziemy z życiem,

506
00:34:10,007 --> 00:34:13,802
bo ogień mógł zająć też ten budynek.

507
00:34:17,264 --> 00:34:20,225
Jak na pokładzie samolotu,
który spada z nieba.

508
00:34:20,309 --> 00:34:22,102
Tak się czuliśmy.

509
00:34:27,274 --> 00:34:31,069
Boczna ściana domu była bardzo nagrzana

510
00:34:31,153 --> 00:34:33,864
i obsypały mnie małe,
czerwone grudki żaru.

511
00:34:33,947 --> 00:34:39,077
Było niesamowicie gorąco,
polałam się wodą z węża.

512
00:34:40,996 --> 00:34:43,582
Byłem wstrząśnięty furią tego ognia.

513
00:34:45,459 --> 00:34:50,005
Minęło pół godziny i odcięło nam wodę.

514
00:34:50,088 --> 00:34:51,298
Ewakuacja!

515
00:34:52,925 --> 00:34:54,176
Proszę się ewakuować!

516
00:34:54,259 --> 00:34:57,554
Nie mieliśmy wody, nie mieliśmy prądu,

517
00:34:57,638 --> 00:34:59,807
nie mieliśmy wozów strażackich.

518
00:35:00,474 --> 00:35:04,061
Nie było żadnej łączności.
Brak sygnału radiowego.

519
00:35:04,144 --> 00:35:06,021
Miasto było bezbronne.

520
00:35:10,192 --> 00:35:12,736
Powiedziałem do Mary: „Już po domu.

521
00:35:15,405 --> 00:35:16,865
„Już po sklepie”.

522
00:35:18,784 --> 00:35:21,078
To było nierzeczywiste.

523
00:35:30,712 --> 00:35:32,631
Jezu.

524
00:35:32,714 --> 00:35:36,260
Ten ryk, ten huk był koszmarny.

525
00:35:36,343 --> 00:35:40,347
Nazwałam ten pożar okrutnym potworem.

526
00:35:46,019 --> 00:35:49,606
Człowiek, który staje do walki
z pożarem buszu,

527
00:35:49,690 --> 00:35:55,195
ma poczucie, że ogień jest drapieżnikiem,
który bawi się z ofiarą.

528
00:35:55,737 --> 00:35:58,866
Najpierw delikatnie podpełza.

529
00:35:58,949 --> 00:36:02,828
Kangur! Idzie w tę stronę.

530
00:36:02,953 --> 00:36:04,538
Ale w ciągu godziny

531
00:36:04,621 --> 00:36:07,040
pochłonie dom sąsiada i oszczędzi twój.

532
00:36:10,794 --> 00:36:13,881
Albo zrówna twój dom z ziemią
i nie tknie nic wokół.

533
00:36:16,884 --> 00:36:20,387
Ten stres jest psychicznie wyniszczający.

534
00:36:22,306 --> 00:36:25,851
Gdy ogień w końcu dociera,
mamy do czynienia z katastrofą.

535
00:36:30,147 --> 00:36:33,609
Zwykle mam flashbacki
w zachmurzone lub mgliste dni,

536
00:36:33,692 --> 00:36:35,360
gdy gorzej widać.

537
00:36:35,986 --> 00:36:38,280
Spojrzę na grzbiet wzgórza

538
00:36:39,114 --> 00:36:41,491
i nagle widzę tylko płomienie.

539
00:36:50,459 --> 00:36:52,085
Ryk ognia był...

540
00:36:52,169 --> 00:36:55,047
Nie ma słów, by go opisać.

541
00:36:55,130 --> 00:36:57,049
Nieustający skowyt.

542
00:36:57,132 --> 00:36:59,092
Nie dało się nawet rozmawiać.

543
00:36:59,176 --> 00:37:02,596
Porozumiewaliśmy się na migi
i krzycząc sobie do ucha.

544
00:37:08,644 --> 00:37:11,355
Drzewa mają wysokość
dwóch lub trzech pięter,

545
00:37:11,438 --> 00:37:13,899
a ogień sięga dwa lub trzy piętra wyżej,

546
00:37:13,982 --> 00:37:17,486
pochłania nawet niebo
w wirze płomieni nad nami.

547
00:37:17,569 --> 00:37:20,197
Zabierał wszystko na swojej drodze.

548
00:37:20,280 --> 00:37:23,158
Upadały obok nas gałęzie
grubości ramienia.

549
00:37:31,750 --> 00:37:33,335
Probowałem oddychać,

550
00:37:33,460 --> 00:37:37,464
chciałem zerwać maskę,
by oddychać, ale nie mogłem.

551
00:37:37,547 --> 00:37:39,299
Nic nie mogłem zrobić.

552
00:37:39,383 --> 00:37:41,843
Na tym etapie wpadłem w panikę.

553
00:37:43,762 --> 00:37:46,390
Widziałem ptaki spadające z nieba.

554
00:37:47,641 --> 00:37:51,520
Płonące ptaki, które spadały na ziemię.

555
00:37:56,483 --> 00:37:58,735
Z czymś takim nie da się walczyć.

556
00:37:58,819 --> 00:38:00,904
Można tylko próbować przeżyć.

557
00:38:02,322 --> 00:38:04,533
Wiedziałem, że straty będą ogromne.

558
00:38:07,160 --> 00:38:10,247
Busz płonął od południa. Od zachodu.

559
00:38:10,330 --> 00:38:11,331
Od północy.

560
00:38:11,415 --> 00:38:13,208
Zamknięto wszystkie drogi.

561
00:38:13,291 --> 00:38:14,292
DROGA ZAMKNIĘTA

562
00:38:14,376 --> 00:38:18,588
Na plaży utknęły całe rodziny,
ogień szaleje ze wszystkich stron.

563
00:38:25,387 --> 00:38:29,057
Całe wybrzeże spowija gęsty dym,

564
00:38:29,141 --> 00:38:31,685
w którym trudno się oddycha.

565
00:38:36,314 --> 00:38:41,528
Skutki pożarów dosięgły też mnie,
gdy dym dotarł do Sydney.

566
00:38:44,948 --> 00:38:47,743
Kiedy wychodziło się na spacer

567
00:38:47,826 --> 00:38:49,995
albo zobaczyć z przyjaciółmi,

568
00:38:50,078 --> 00:38:52,622
trudno się oddychało.

569
00:38:53,749 --> 00:38:56,793
Czułam się otumaniona.

570
00:38:56,877 --> 00:38:59,087
Pisałam o zmianach klimatycznych,

571
00:38:59,921 --> 00:39:05,886
a teraz doświadczałam ich
na własnej skórze.

572
00:39:11,016 --> 00:39:13,727
Chmura dymu unoszącego się nad pożogą

573
00:39:13,810 --> 00:39:17,314
obejmuje pięć i pół miliona
kilometrów kwadratowych.

574
00:39:17,397 --> 00:39:19,399
To powierzchnia Europy.

575
00:39:20,358 --> 00:39:23,612
Wszyscy czuli się stłamszeni.

576
00:39:23,695 --> 00:39:25,739
Kazano wszystko szczelnie zamknąć.

577
00:39:25,822 --> 00:39:27,449
DOKTOR MEDYCYNY

578
00:39:27,532 --> 00:39:29,034
To nie zatrzyma dymu.

579
00:39:29,785 --> 00:39:31,870
Dostawał się wszędzie.

580
00:39:38,627 --> 00:39:41,379
W poprzednich sezonach pożarowych

581
00:39:41,463 --> 00:39:44,716
dym utrzymywał się
w najgorszym wypadku tydzień.

582
00:39:44,800 --> 00:39:50,472
To były trzy miesiące
niewiarygodnie gęstego dymu.

583
00:39:56,645 --> 00:40:00,357
Dym był wszędzie.
Nie dało się przed nim uciec.

584
00:40:02,609 --> 00:40:05,445
Byłam bardzo zmęczona, zupełnie nietypowo.

585
00:40:05,529 --> 00:40:08,198
Ludzie mówili mi,

586
00:40:08,281 --> 00:40:11,118
że jestem w ciąży i mam małe dziecko,

587
00:40:11,201 --> 00:40:12,744
zmęczenie jest normalne.

588
00:40:12,828 --> 00:40:14,704
Ale ten ukrop też męczy,

589
00:40:14,788 --> 00:40:17,415
tak samo jak to, że trudniej się oddycha.

590
00:40:21,461 --> 00:40:25,132
Kiedy kobieta jest w ciąży,
jej organizm wrzuca wyższy bieg.

591
00:40:25,215 --> 00:40:29,678
Oddycha szybciej
i nabiera więcej powietrza.

592
00:40:30,220 --> 00:40:33,348
Wdycha ten toksyczny dym.

593
00:40:33,431 --> 00:40:36,852
Maleńkie cząsteczki
przenikają do jej ciała

594
00:40:36,935 --> 00:40:39,437
i trafiają do łożyska.

595
00:40:39,521 --> 00:40:42,566
To system filtracyjny,
w którym się rozwijamy.

596
00:40:47,154 --> 00:40:49,906
Znajoma z położnictwa powiedziała:

597
00:40:49,990 --> 00:40:52,033
„To nie brzmi prawidłowo”.

598
00:40:53,160 --> 00:40:55,579
Poszłam do szpitala.

599
00:40:57,497 --> 00:41:00,125
„Dziecko musi przyjść w ciągu 24 godzin,

600
00:41:00,208 --> 00:41:03,003
„bo jest poważne ryzyko,
że urodzi się martwe”.

601
00:41:03,086 --> 00:41:05,589
To wstrząsająca wiadomość.

602
00:41:07,799 --> 00:41:11,928
Kiedy Saga przychodziła na świat,
200 kilometrów stąd

603
00:41:12,012 --> 00:41:14,306
płonęło miasteczko Cobargo.

604
00:41:14,389 --> 00:41:15,891
Wszędzie był dym.

605
00:41:15,974 --> 00:41:18,101
Ludzie świętowali Nowy Rok.

606
00:41:18,185 --> 00:41:20,312
Słyszeliśmy ze szpitala.

607
00:41:20,395 --> 00:41:21,980
To były przedziwne chwile.

608
00:41:25,317 --> 00:41:28,236
Ważąc odrobinę mniej niż dwa kilogramy,

609
00:41:28,320 --> 00:41:31,615
Saga Snow urodziła się w 36. tygodniu,

610
00:41:31,698 --> 00:41:35,452
by nie przegapić zabawy sylwestrowej.

611
00:41:35,535 --> 00:41:38,872
Była malutka, urodziła się przedwcześnie

612
00:41:38,955 --> 00:41:41,958
i miała problemy z układem oddechowym.

613
00:41:42,751 --> 00:41:45,378
Taka oto skrzyneczka ze stałą temperaturą.

614
00:41:45,462 --> 00:41:50,133
Położna od razu spytała: „Czy pani pali?”.

615
00:41:50,217 --> 00:41:52,636
„Czy pali lub paliła pani papierosy?”

616
00:41:52,761 --> 00:41:56,890
Odparła, że nigdy nie paliła
i nie rozumie, skąd to pytanie.

617
00:41:57,015 --> 00:41:59,351
Łożysko tego dziecka

618
00:41:59,434 --> 00:42:03,563
było szare, kruszyło się
i wyglądało obrzydliwie.

619
00:42:03,647 --> 00:42:07,317
Wszyscy widzieliśmy zdjęcia
pokazujące płuca palaczy.

620
00:42:07,400 --> 00:42:11,655
W Australii są na paczkach papierosów.
Tak wyglądało to łożysko.

621
00:42:17,118 --> 00:42:20,538
Spędziła 17 dni na intensywnej terapii.

622
00:42:21,539 --> 00:42:24,417
Nie można wziąć dziecka i przytulić.

623
00:42:24,501 --> 00:42:27,587
Wkładałam dłoń do inkubatora
i trzymałam ją za rękę.

624
00:42:27,671 --> 00:42:31,258
Do dzisiaj usypiam ją,
trzymając ją za rękę,

625
00:42:31,341 --> 00:42:34,678
bo tego nauczyła się
przez pierwsze tygodnie.

626
00:42:40,934 --> 00:42:44,437
Ponad 99% noworodków
ważyło więcej niż ona.

627
00:42:44,521 --> 00:42:47,524
Długo zajmie jej dogonienie rówieśników.

628
00:42:49,526 --> 00:42:52,570
Gdy skończy 18 miesięcy,
jeśli wciąż będzie za mała,

629
00:42:52,654 --> 00:42:55,073
rozważą podanie hormonów wzrostu.

630
00:42:56,157 --> 00:42:58,952
Młode matki, które do mnie przychodzą,

631
00:42:59,035 --> 00:43:03,707
mówią mi, że to nie tylko one,
że wiele kobiet z grup dla matek

632
00:43:03,790 --> 00:43:06,793
też odczuło efekty dymu

633
00:43:06,876 --> 00:43:08,420
i urodziło wcześniaki.

634
00:43:08,503 --> 00:43:11,214
Po urodzeniu dziecka kobieta musi wrócić

635
00:43:11,298 --> 00:43:16,303
na usunięcie tych obrzydliwych,
naznaczonych dymem łożysk.

636
00:43:17,470 --> 00:43:19,639
Tu widać, jaka jest maleńka.

637
00:43:19,723 --> 00:43:24,269
Źródło ludzkiego życia
daje nam sygnał ostrzegawczy,

638
00:43:24,352 --> 00:43:27,230
te dzieci są wystawione
na tragiczne skutki

639
00:43:27,314 --> 00:43:31,401
globalnego ocieplenia
i zmian klimatycznych.

640
00:43:31,484 --> 00:43:32,652
Dobranoc, Saga.

641
00:43:47,459 --> 00:43:52,756
W Australii zawsze mieliśmy dni
„pożarowej pogody”,

642
00:43:52,839 --> 00:43:56,343
ale tamtego lata liczne pożary

643
00:43:57,260 --> 00:43:59,346
tworzyły własne zjawiska pogodowe.

644
00:44:03,141 --> 00:44:06,353
Przy olbrzymim pożarze unoszące się ciepło

645
00:44:06,436 --> 00:44:10,857
wzbija kolumnę dymu na wysokość
dziesięciu, kilkunastu kilometrów.

646
00:44:12,984 --> 00:44:17,572
Para wodna w dymie tworzy chmurę.

647
00:44:17,655 --> 00:44:20,158
Pożary wywołują burze z piorunami.

648
00:44:22,369 --> 00:44:25,997
To niebezpieczne i przerażające zjawiska.

649
00:44:29,417 --> 00:44:31,711
Porywiste wiatry ze wszystkich stron.

650
00:44:31,795 --> 00:44:34,881
Wypal się i zjeżdżaj, co?

651
00:44:36,216 --> 00:44:38,760
Iskry niesione w kolumnie konwekcyjnej

652
00:44:38,843 --> 00:44:41,513
na odległość od ośmiu
do dwunastu kilometrów.

653
00:44:41,763 --> 00:44:45,558
Mogą zaprószyć ogień
aż 30 kilometrów od uderzenia pioruna,

654
00:44:45,642 --> 00:44:47,018
ale nie ma deszczu.

655
00:44:47,685 --> 00:44:49,062
Wiatr tam wiruje.

656
00:44:49,145 --> 00:44:50,271
Rzeczywiście.

657
00:44:53,274 --> 00:44:57,654
Pamiętam, jak mój ojciec wspominał,
że widział coś takiego w 1939.

658
00:44:59,030 --> 00:45:01,616
Ja chyba widziałem w 1975.

659
00:45:04,119 --> 00:45:05,954
Były legendą wśród strażaków.

660
00:45:06,037 --> 00:45:07,914
Mało kto je widział.

661
00:45:08,873 --> 00:45:11,292
Zeszłego lata widziałem dziesięć.

662
00:45:16,089 --> 00:45:18,425
Duże pożary generują własną pogodę,

663
00:45:18,508 --> 00:45:21,177
to wygląda jak olbrzymie czoło burzy.

664
00:45:22,095 --> 00:45:25,098
Przypomina grzyb nuklearny.

665
00:45:25,181 --> 00:45:28,017
Jest ogromne.

666
00:45:28,101 --> 00:45:29,769
Burze konwekcyjne...

667
00:45:29,853 --> 00:45:31,729
„Rzadkie”. Cóż, już nie.

668
00:45:34,441 --> 00:45:38,027
Byłem ochotnikiem,
ale gasiłem pożary w całym stanie.

669
00:45:39,362 --> 00:45:41,114
Nie podoba mi się to.

670
00:45:41,197 --> 00:45:42,866
Zbieramy się.

671
00:45:42,949 --> 00:45:45,452
W przeszłości nigdy nie czułem się

672
00:45:45,535 --> 00:45:48,204
tak bezsilny

673
00:45:48,288 --> 00:45:50,165
jak zeszłej wiosny i lata.

674
00:45:52,834 --> 00:45:55,420
Szybciej! Wynosimy się!

675
00:45:59,841 --> 00:46:01,718
Byłem w Batemans Bay.

676
00:46:01,801 --> 00:46:05,180
Czekaliśmy na rozkazy i łapaliśmy oddech.

677
00:46:07,015 --> 00:46:09,642
Przez pomarańczowy dym
nie było wiele widać.

678
00:46:09,726 --> 00:46:11,144
Wszędzie było ciemno.

679
00:46:11,227 --> 00:46:14,647
Była może 14.00,
ale było ciemno jak w nocy.

680
00:46:17,650 --> 00:46:20,862
Wtedy zobaczyłem jakiś ruch na poboczu.

681
00:46:21,863 --> 00:46:25,241
Podszedłem i okazało się,
że to stado kangurów.

682
00:46:29,287 --> 00:46:32,457
Przy takiej prędkości pożaru
rozprzestrzenianego

683
00:46:32,540 --> 00:46:34,042
przez burzę konwekcyjną

684
00:46:34,125 --> 00:46:37,587
nie miały gdzie uciekać,
wyszły z płonącego lasu

685
00:46:37,670 --> 00:46:39,380
i padły martwe na poboczu.

686
00:46:39,464 --> 00:46:40,757
Nie widziałem tego.

687
00:46:40,840 --> 00:46:43,801
Kangury wiedzą, co robić
w pożarze. Są szybkie.

688
00:46:43,885 --> 00:46:45,512
To było...

689
00:46:48,723 --> 00:46:50,600
Co mogłem... Nie wiem.

690
00:46:51,476 --> 00:46:53,520
Świat się zmienił.

691
00:47:31,558 --> 00:47:34,936
Od 25 albo 26 lat

692
00:47:35,019 --> 00:47:38,189
co roku odbywa się konferencja.

693
00:47:38,273 --> 00:47:40,858
Ustalono na niej zapisy Protokołu z Kioto

694
00:47:40,942 --> 00:47:43,528
i paryskiego porozumienia klimatycznego.

695
00:47:43,611 --> 00:47:45,989
w 2019 konferencja nosiła nazwę COP25.

696
00:47:47,115 --> 00:47:50,159
Rozpoczęła się konferencja klimatyczna
w Madrycie.

697
00:47:50,243 --> 00:47:52,453
Wedle nowego raportu ubiegła dekada

698
00:47:52,537 --> 00:47:54,622
będzie najgorętszą w historii.

699
00:47:54,706 --> 00:47:55,623
GRUDZIEŃ 2019

700
00:47:55,707 --> 00:48:00,503
Sekretarz generalny ONZ
António Guterres wzywa do działania.

701
00:48:00,587 --> 00:48:05,883
Greenpeace zaprosiło mnie
na tę konferencję.

702
00:48:05,967 --> 00:48:09,637
Zdałam sobie sprawę,
że nie mam dżinsów na europejską zimę,

703
00:48:09,721 --> 00:48:12,056
stwierdziłam, że muszę sobie kupić.

704
00:48:12,140 --> 00:48:15,351
Pamiętam, jak pojechałam z mamą do miasta

705
00:48:15,435 --> 00:48:20,690
i wszędzie opadał popiół,
a niebo było pomarańczowe.

706
00:48:20,773 --> 00:48:24,944
Pomyślałyśmy, że to musi mieć jakiś efekt.

707
00:48:25,028 --> 00:48:27,030
Musimy doprowadzić do zmian.

708
00:48:29,449 --> 00:48:32,243
Wsiadłam do samolotu
i poleciałam do Madrytu,

709
00:48:32,327 --> 00:48:36,456
gdzie spałam w hostelu
z młodymi ludźmi z całego świata.

710
00:48:36,539 --> 00:48:37,540
Czego chcemy?

711
00:48:37,624 --> 00:48:38,583
Sprawiedliwości!

712
00:48:38,666 --> 00:48:40,209
-Kiedy?
-Teraz!

713
00:48:40,293 --> 00:48:43,463
Byliśmy tam od ósmej rano
do ósmej wieczorem.

714
00:48:43,546 --> 00:48:46,466
Konferencję sponsorowały
koncerny paliw kopalnych.

715
00:48:46,549 --> 00:48:48,468
Wszędzie widać było ich nazwy.

716
00:48:51,471 --> 00:48:53,473
Każdy kraj miał pawilon,

717
00:48:53,556 --> 00:48:56,934
gdzie pokazywał,
co robi w sprawie klimatu.

718
00:48:58,770 --> 00:49:00,021
Co miała Australia?

719
00:49:00,104 --> 00:49:02,732
Nie mieliśmy nawet pawilonu.

720
00:49:03,524 --> 00:49:08,029
Nasz minister energii, Angus Taylor,

721
00:49:08,112 --> 00:49:11,824
stanął przed całym światem,

722
00:49:11,908 --> 00:49:17,747
podczas gdy jego kraj płonął,
i powiedział, że Australia też się stara.

723
00:49:17,830 --> 00:49:21,167
Wszystko wskazuje na to,
że osiągniemy i przekroczymy

724
00:49:21,250 --> 00:49:23,586
nasze cele na rok 2030,

725
00:49:23,670 --> 00:49:26,964
tak jak osiągamy i przekraczamy
cele wytyczone w Kioto.

726
00:49:27,048 --> 00:49:29,133
To był wstyd.

727
00:49:29,217 --> 00:49:31,719
Czułam się upokorzona.

728
00:49:34,847 --> 00:49:38,017
Rząd nie robi nic w sprawie klimatu,

729
00:49:38,101 --> 00:49:41,187
a nasz kraj płonie
z powodu ich bezczynności.

730
00:49:43,898 --> 00:49:47,985
Lobbyści paliw kopalnych
odwiedzali rządowe stanowiska,

731
00:49:48,069 --> 00:49:51,739
podczas gdy rdzenni aktywiści
i młodzi ludzie nie mieli wstępu.

732
00:49:52,824 --> 00:49:56,035
Hańba!

733
00:49:56,369 --> 00:49:58,996
Negocjacje skończyły się porażką.

734
00:50:00,164 --> 00:50:03,835
Jesteśmy rozczarowani,
że znów nie osiągnęliśmy porozumienia.

735
00:50:03,918 --> 00:50:09,799
To robi się poważnym problemem
dla wielu krajów.

736
00:50:11,634 --> 00:50:15,596
Wróciliśmy do Australii
praktycznie pozbawieni nadziei.

737
00:50:16,848 --> 00:50:18,433
Pożary były wszędzie.

738
00:50:20,727 --> 00:50:24,188
To było straszne,
a ja czułam się wykończona.

739
00:50:24,272 --> 00:50:25,773
Można się załamać.

740
00:50:25,857 --> 00:50:28,401
Wpadłam w czarną rozpacz.

741
00:50:29,527 --> 00:50:31,529
Płakałam przez trzy dni.

742
00:50:38,494 --> 00:50:41,080
Byłem zaszokowany skalą tej tragedii.

743
00:50:41,164 --> 00:50:43,583
Gdyby ktoś spytał mnie przed pożarami,

744
00:50:43,666 --> 00:50:47,044
jaki procent lasów spłonie,

745
00:50:47,128 --> 00:50:49,505
powiedziałbym, że maksimum 5%.

746
00:50:50,882 --> 00:50:52,717
Ogień strawił 21%

747
00:50:52,800 --> 00:50:55,178
i czuję, że przekroczyliśmy granicę.

748
00:50:56,804 --> 00:50:58,598
Jesteśmy w nowej epoce.

749
00:51:04,228 --> 00:51:08,775
Dewastacja była dziesięciokrotnie większa
niż kiedykolwiek przedtem.

750
00:51:10,026 --> 00:51:13,404
Wpływu nie da się objąć rozumem.

751
00:51:18,326 --> 00:51:21,579
Pokonujesz setki kilometrów
w Nowej Południowej Walii

752
00:51:21,662 --> 00:51:23,956
i widzisz tylko sczerniałą ziemię.

753
00:51:32,215 --> 00:51:35,802
Trzy miliardy zwierząt
zginęły w męczarniach.

754
00:51:37,345 --> 00:51:39,305
Podnieś go, a ja...

755
00:51:42,934 --> 00:51:46,312
O Boże. Już idziemy.

756
00:51:46,395 --> 00:51:47,730
Tak.

757
00:51:47,814 --> 00:51:49,148
Dobrze, na szczęście.

758
00:52:13,214 --> 00:52:16,843
Płonęły miejsca,
które nie płonęły nigdy dotąd.

759
00:52:16,926 --> 00:52:20,805
Lasy, w których miliony lat temu
żyły dinozaury,

760
00:52:20,888 --> 00:52:25,226
knieje, które zawsze były
zbyt mokre i zimne, by płonąć.

761
00:52:32,608 --> 00:52:35,903
Pożar kojarzy się zwykle
z czernią i szarością.

762
00:52:38,656 --> 00:52:40,950
Ale temperatura była tak wysoka,

763
00:52:41,033 --> 00:52:44,620
że gdy drzewa spłonęły,
wyglądało, jakby spadł śnieg,

764
00:52:44,704 --> 00:52:47,373
bo popiół był śnieżnobiały.

765
00:52:51,544 --> 00:52:53,254
Tak to wyglądało.

766
00:52:58,092 --> 00:53:01,554
To był krajobraz po apokalipsie.

767
00:53:01,637 --> 00:53:03,180
Wszyscy byli w szoku.

768
00:53:06,976 --> 00:53:12,607
Pierwszą rzeczą, którą zobaczyliśmy,
było to, że nie ostał się żaden dom.

769
00:53:16,986 --> 00:53:18,946
Zaczęłam robić zdjęcia.

770
00:53:31,584 --> 00:53:35,004
W styczniu turyści na wakacjach

771
00:53:35,129 --> 00:53:38,341
byli ratowani przez wojsko i marynarkę.

772
00:53:45,806 --> 00:53:48,351
W takim kraju jak ten
to niespotykane sceny.

773
00:53:58,653 --> 00:54:00,488
Widziałam ludzi bez domów.

774
00:54:00,571 --> 00:54:04,533
Wszyscy widzieliśmy wywiady w telewizji.

775
00:54:04,617 --> 00:54:08,746
Ale dopóki tego nie przeżyjesz,
nie wiesz, jak to jest.

776
00:54:08,829 --> 00:54:13,250
Żeby to przepracować, trzeba uporać się

777
00:54:13,334 --> 00:54:15,211
z kolejnymi warstwami reakcji.

778
00:54:15,294 --> 00:54:19,882
Najpierw jest szok.

779
00:54:19,966 --> 00:54:22,551
Potem rozpacz po stracie wszystkiego.

780
00:54:22,635 --> 00:54:23,886
Nie mam zdjęć.

781
00:54:23,970 --> 00:54:28,265
Nie mam nic po matce,
ojcu, dziadkach, absolutnie nic.

782
00:54:28,349 --> 00:54:31,894
Część mojego życia
została po prostu wymazana.

783
00:54:42,571 --> 00:54:46,325
Były komendant straży pożarnej
Nowej Południowej Walii,

784
00:54:46,409 --> 00:54:50,746
Greg Mullins, wzywa do działania,
by zapobiec kolejnym katastrofom.

785
00:54:50,830 --> 00:54:52,957
Musimy rozmawiać o klimacie,

786
00:54:53,082 --> 00:54:55,960
ponieważ pożary buszu
przybrały w Australii

787
00:54:56,043 --> 00:54:57,795
zupełnie inną postać.

788
00:55:00,798 --> 00:55:05,594
Słowa byłego komendanta straży
są oczywiście absurdalne.

789
00:55:05,720 --> 00:55:10,224
BYLI KOMENDANCI
ZARZUCAJĄ PREMIEROWI BEZCZYNNOŚĆ

790
00:55:10,307 --> 00:55:12,935
Twierdzą, że nie powinienem był mówić

791
00:55:13,019 --> 00:55:16,272
o zmianach klimatu, kiedy ludzie
zmagali się z pożarami.

792
00:55:16,355 --> 00:55:18,107
Do tego się to sprowadza.

793
00:55:18,190 --> 00:55:22,319
Histeria i pozbawione faktów gadanie

794
00:55:22,403 --> 00:55:25,823
mogą nadać status bohatera.

795
00:55:27,867 --> 00:55:28,909
Mam to gdzieś.

796
00:55:30,619 --> 00:55:34,749
Siedzę w tej branży i wiem,
że gdy ludzie doświadczają strat,

797
00:55:34,832 --> 00:55:37,460
chcą wiedzieć dlaczego.

798
00:55:41,464 --> 00:55:44,550
Chcą wiedzieć, co się do cholery stało.

799
00:55:56,979 --> 00:55:59,648
Nie chcę teraz na to patrzeć.

800
00:56:08,115 --> 00:56:10,284
To jedna z pierwszych firm w Cobargo.

801
00:56:10,367 --> 00:56:13,454
Brian Ayliffe mieszkał tu 48 lat.

802
00:56:13,537 --> 00:56:15,247
Ich rodzinny biznes przepadł.

803
00:56:15,331 --> 00:56:16,582
2 STYCZNIA 2020

804
00:56:16,665 --> 00:56:21,754
Doszły nas słuchy, że do miasta
zbliża się karawana wozów.

805
00:56:23,297 --> 00:56:28,094
Co tu robią te czarne SUV-y?

806
00:56:28,177 --> 00:56:31,514
Ktoś ważny potrzebuje ochrony.

807
00:56:34,100 --> 00:56:36,769
Okazało się, że to nasz premier.

808
00:56:39,814 --> 00:56:42,149
Nie był liderem,

809
00:56:42,233 --> 00:56:44,485
który szukał rozwiązania kryzysu.

810
00:56:44,568 --> 00:56:47,738
Wysiadł i zaczął pozować do selfie.

811
00:56:49,657 --> 00:56:53,577
Uśmiech. Patrzymy tutaj. Dobrze. Dziękuję.

812
00:56:53,661 --> 00:56:55,162
-Dziękuję.
-Super.

813
00:56:55,246 --> 00:56:58,290
Pytał: „Jak się masz? Źle. Następny.

814
00:56:58,374 --> 00:57:00,751
„A co u ciebie? Tragedia. Następny”.

815
00:57:03,462 --> 00:57:06,048
Powiem szczerze, krew mnie zalała.

816
00:57:06,132 --> 00:57:08,050
Z mojego domu zostały gruzy,

817
00:57:08,134 --> 00:57:10,469
a on szczerzył zęby do selfie.

818
00:57:10,553 --> 00:57:12,721
To było bardzo niestosowne.

819
00:57:14,098 --> 00:57:18,269
Do mnie też podszedł
i zapytał, jak się miewam.

820
00:57:18,352 --> 00:57:20,187
Wkurzyłam się.

821
00:57:20,271 --> 00:57:21,856
Jak się pani miewa?

822
00:57:21,939 --> 00:57:25,359
Uścisnę panu dłoń, jeśli wesprze pan RFS.

823
00:57:25,442 --> 00:57:28,988
Tak wielu ludzi straciło tu domy.

824
00:57:29,071 --> 00:57:31,574
Potrzebujemy łóżek, mamy braki.

825
00:57:31,657 --> 00:57:32,658
Trzeba nam pomóc.

826
00:57:32,741 --> 00:57:34,451
Rozumiemy to.

827
00:57:35,911 --> 00:57:41,250
Panie premierze, jak to się stało,
że broniły nas jedynie cztery wozy?

828
00:57:41,333 --> 00:57:43,627
Wal się. Jesteś idiotą. Poważnie.

829
00:57:43,711 --> 00:57:45,838
Tutaj głosów nie zdobędziesz.

830
00:57:45,921 --> 00:57:49,508
Tylko kretyn przyjechałby tu
ze swoją świtą. Wynocha!

831
00:57:49,592 --> 00:57:53,095
A co z ludźmi, którzy zginęli,
panie premierze?

832
00:57:53,179 --> 00:57:55,181
Nie chcemy cię tu, skurwielu!

833
00:57:57,391 --> 00:57:58,601
Wy z mediów?

834
00:57:58,684 --> 00:58:01,604
Przekażcie premierowi,
żeby odwalił się od Nelligen.

835
00:58:01,687 --> 00:58:05,274
Zajebiście nas cieszy, że to robimy!

836
00:58:05,357 --> 00:58:06,942
Wielkie dzięki.

837
00:58:09,361 --> 00:58:11,572
Przez pożary na ulicach wybucha kryzys.

838
00:58:11,655 --> 00:58:13,073
NIE IGNORUJMY GREGA MULLINSA

839
00:58:13,157 --> 00:58:14,366
Nasz kraj płonie!

840
00:58:14,450 --> 00:58:15,367
STYCZEŃ 2020

841
00:58:15,451 --> 00:58:17,995
Od dekady mówimy o tym politykom,

842
00:58:18,078 --> 00:58:19,413
a oni nie słuchają.

843
00:58:19,496 --> 00:58:23,959
Nasz premier neguje kryzys klimatyczny.
A to się dzieje naprawdę.

844
00:58:24,043 --> 00:58:25,294
Powstaniemy!

845
00:58:25,377 --> 00:58:26,337
AUSTRALIA PŁONIE

846
00:58:26,420 --> 00:58:29,131
Australijczycy wyszli na ulice

847
00:58:29,256 --> 00:58:32,384
i domagają się prawdziwych zmian.

848
00:58:32,468 --> 00:58:35,012
Ludzie byli wściekli i bali się o życie.

849
00:58:35,137 --> 00:58:38,599
To dobitnie pokazuje,
jakie nastroje panują w kraju.

850
00:58:38,682 --> 00:58:39,558
RUCHY, ŻÓŁWIU!

851
00:58:39,683 --> 00:58:44,104
Około 20 000 osób domaga się
działań w sprawie polityki klimatycznej.

852
00:58:44,188 --> 00:58:46,106
Ludzie zabrali głos.

853
00:58:46,232 --> 00:58:49,735
Ludzie, którzy dotąd
nie przejmowali się klimatem.

854
00:58:49,818 --> 00:58:52,529
Ustalę zasady zgodnie z tym, w co wierzę.

855
00:58:52,655 --> 00:58:55,241
A rząd wierzy w dobro Australii.

856
00:58:55,324 --> 00:58:56,909
Czy to się nie zmieniło?

857
00:58:56,992 --> 00:58:59,787
Ja osobiście zgadzałem się z tym,

858
00:58:59,870 --> 00:59:02,873
co proponował pan przed wyborami.

859
00:59:02,957 --> 00:59:06,543
Ale teraz bliżej mi do tych,

860
00:59:06,627 --> 00:59:09,797
którzy twierdzą, że trzeba robić więcej.

861
00:59:09,880 --> 00:59:11,715
To nie czas na pogawędki,

862
00:59:11,799 --> 00:59:14,343
nie możemy przełożyć tego na później...

863
00:59:14,426 --> 00:59:19,014
Kiedy do ludzi zaczęło docierać,

864
00:59:19,098 --> 00:59:23,102
że emisji gazów cieplarnianych

865
00:59:23,185 --> 00:59:28,065
nie można ignorować, to był szok.

866
00:59:28,148 --> 00:59:31,986
Kluczowe postacie Partii Narodowej
zaczęły naciskać rząd Morrisona,

867
00:59:32,069 --> 00:59:35,281
by emisje dwutlenku węgla
ograniczyć do zera do roku 2050.

868
00:59:35,364 --> 00:59:38,617
Czemu by nie mieć aspiracji
i ambitnego celu?

869
00:59:40,786 --> 00:59:43,289
Ale gdy poczuliśmy nadzieję,

870
00:59:43,372 --> 00:59:46,667
że w końcu doczekamy się poważnej debaty

871
00:59:46,750 --> 00:59:50,921
o polityce klimatycznej kraju,
wybuchła epidemia koronawirusa.

872
00:59:58,887 --> 01:00:00,639
BĄDŹ DZIELNA, VICTORIO

873
01:00:06,353 --> 01:00:08,397
Patrzyłem ze zdumieniem,

874
01:00:08,480 --> 01:00:11,442
jak rząd Morrisona radzi sobie
z kryzysem covidowym.

875
01:00:13,819 --> 01:00:16,864
Słuchali zaleceń
naczelnika służby zdrowia.

876
01:00:18,157 --> 01:00:21,076
Do tego Australia ogłosiła stan pandemii

877
01:00:21,160 --> 01:00:23,370
12 dni przed Światową Organizacją Zdrowia.

878
01:00:23,454 --> 01:00:24,330
TO JEST WOJNA!

879
01:00:24,413 --> 01:00:27,374
Hotelowa kwarantanna dla przyjezdnych

880
01:00:27,458 --> 01:00:28,834
jest już faktem.

881
01:00:28,917 --> 01:00:32,880
Armia wdraża obowiązkową izolację.

882
01:00:32,963 --> 01:00:34,965
NIGDY WIĘCEJ ZABAWY

883
01:00:35,049 --> 01:00:38,510
Mieliśmy ścisły lockdown,
który mocno odbił się na ekonomii.

884
01:00:38,594 --> 01:00:41,347
W ciągu jednej nocy
rząd przeszedł na socjalizm,

885
01:00:41,430 --> 01:00:44,266
dofinansowując wypłaty i tak dalej.

886
01:00:44,350 --> 01:00:48,020
Wydatki w odpowiedzi na koronawirusa
były wręcz historyczne.

887
01:00:48,103 --> 01:00:50,230
Dla władzy była to ciężka przeprawa,

888
01:00:50,314 --> 01:00:52,858
ale widok prawicowego rządu zadziwił mnie.

889
01:00:52,941 --> 01:00:57,363
Australia na dobrej drodze,
by uniknąć katastrofy

890
01:00:57,446 --> 01:00:58,822
Pomyślałem: „To świetnie.

891
01:00:58,906 --> 01:01:01,617
„Może teraz zajmą się też
zmianami klimatu”.

892
01:01:01,700 --> 01:01:04,036
Zważywszy na poruszenie pożarami.

893
01:01:04,745 --> 01:01:08,123
Nasz rząd zareagował.
Teraz już wiemy, jak to zrobić.

894
01:01:08,207 --> 01:01:11,627
Widzimy obraz
naszej pocovidowej gospodarki.

895
01:01:11,710 --> 01:01:15,756
To kryzys podobny do tego
po II wojnie światowej.

896
01:01:15,839 --> 01:01:17,383
35 miliardów dolarów strat

897
01:01:17,466 --> 01:01:19,968
Australia postąpiła bardzo ciekawie,

898
01:01:20,052 --> 01:01:23,347
dążąc do ożywienia gospodarczego.

899
01:01:23,430 --> 01:01:27,226
Co zrobi świat,
aby wyjść z covidowej recesji?

900
01:01:27,309 --> 01:01:29,561
Nie jest za późno, by zająć się klimatem

901
01:01:29,645 --> 01:01:33,816
Ludzie zaczęli mówić
o zielonym wyjściu z pandemii.

902
01:01:33,899 --> 01:01:35,609
Premier chce „zielonego” ożywienia

903
01:01:35,692 --> 01:01:40,447
Nie możemy przeskoczyć z pandemii
w klimatyczny ogień.

904
01:01:40,572 --> 01:01:43,367
Stoimy w obliczu
wielkiego kryzysu ekonomicznego

905
01:01:43,450 --> 01:01:45,244
i wielu zadaje sobie pytanie,

906
01:01:45,327 --> 01:01:48,956
skąd będziemy czerpać energię.
Gdzie znajdziemy nowe zatrudnienie.

907
01:01:49,039 --> 01:01:53,377
Branża odnawialnych źródeł energii
może stworzyć 76 tysięcy miejsc pracy.

908
01:01:53,460 --> 01:01:55,504
Tyle można było już zrobić.

909
01:01:55,587 --> 01:02:01,552
Zamiast tego premier zaczął mówić
o gazowej odbudowie.

910
01:02:01,885 --> 01:02:03,303
Bardzo dziękuję.

911
01:02:03,387 --> 01:02:06,390
Nie ma rzetelnego planu
transformacji energetycznej,

912
01:02:06,473 --> 01:02:09,393
który wykluczałby użycie gazu.

913
01:02:09,476 --> 01:02:10,394
WRZESIEŃ 2020

914
01:02:11,645 --> 01:02:14,398
Panie i panowie, mamy i tatusiowie,

915
01:02:14,481 --> 01:02:16,275
chłopcy i dziewczęta,

916
01:02:16,358 --> 01:02:17,985
wydobądźmy więcej metanu.

917
01:02:18,068 --> 01:02:22,573
Potrzebujemy gazu.
Musimy pozyskać jego nowe źródła.

918
01:02:22,656 --> 01:02:27,202
Należy jak najefektywniej
wprowadzić na rynek dodatkowy gaz.

919
01:02:27,286 --> 01:02:31,206
Oglądałam to przemówienie w telewizji,

920
01:02:31,290 --> 01:02:36,462
czekając, aż premier użyje słów
„zmiana klimatu”.

921
01:02:37,004 --> 01:02:39,089
Dziękuję za waszą cierpliwość.

922
01:02:39,173 --> 01:02:44,887
Czekałam, aż wyjaśni,
jak zmiany klimatu wpisują się

923
01:02:44,970 --> 01:02:46,722
w jego politykę gazową.

924
01:02:47,347 --> 01:02:52,102
Mówił i mówił, aż nastał koniec.

925
01:02:52,186 --> 01:02:54,980
Nie wspomniał o zmianie klimatu.

926
01:02:55,063 --> 01:02:58,192
Nigdy nie używa tych słów.

927
01:02:58,275 --> 01:03:00,694
Musimy zdobyć gaz.

928
01:03:01,528 --> 01:03:03,739
Wysłał jasny komunikat.

929
01:03:03,822 --> 01:03:08,744
„Dalej obstajemy przy paliwach kopalnych”.

930
01:03:09,828 --> 01:03:13,165
Mike Cannon-Brookes.
To nie wystarczy, prawda?

931
01:03:13,248 --> 01:03:15,250
To raczej standardowa gadka.

932
01:03:15,334 --> 01:03:17,669
Śmieję się, gdy politycy...

933
01:03:17,753 --> 01:03:19,338
Bez obrazy, Darren.

934
01:03:19,421 --> 01:03:22,591
Gdy mówią, że nie planują
i nie wiedzą. To ich praca.

935
01:03:22,674 --> 01:03:25,969
Staramy się przygotowywać
na kolejne 10, 20 i 30 lat.

936
01:03:26,053 --> 01:03:28,597
Trzeba podjąć ten temat.

937
01:03:28,680 --> 01:03:31,058
Musimy mieć szerszą wizję Australii.

938
01:03:31,141 --> 01:03:33,727
Moglibyśmy być potęgą energii odnawialnej.

939
01:03:33,810 --> 01:03:38,857
Mamy nowiny ze Szczytu Klimatycznego ONZ,
który właśnie odbywa się w Nowym Jorku.

940
01:03:38,941 --> 01:03:40,526
PRZEDSIĘBIORCA

941
01:03:40,609 --> 01:03:42,402
Mike Cannon-Brookes potwierdza,

942
01:03:42,486 --> 01:03:45,822
że zainwestuje w największą na świecie
farmę fotowoltaiczną.

943
01:03:49,618 --> 01:03:52,704
Australia ma DNA eksportowania energii.

944
01:03:54,206 --> 01:03:56,250
Tak powinniśmy to opowiedzieć.

945
01:03:58,252 --> 01:03:59,753
Czemu eksportujemy energię?

946
01:03:59,836 --> 01:04:01,880
ROPA - WĘGIEL - GAZ

947
01:04:01,964 --> 01:04:04,132
Mamy dużo zasobów.

948
01:04:06,260 --> 01:04:09,846
Zamiast kopać,
może pozyskamy energię z nieba?

949
01:04:10,597 --> 01:04:13,767
Obszarowo przewyższamy
kontynentalne Stany Zjednoczone.

950
01:04:13,850 --> 01:04:17,396
Słońca więcej mają
tylko w Afryce Subsaharyjskiej.

951
01:04:17,479 --> 01:04:21,191
Sama Australia dałaby radę
pięciokrotnie zasilić cały świat.

952
01:04:22,442 --> 01:04:24,861
-Znasz się na światowych rynkach.
-Tak.

953
01:04:24,945 --> 01:04:28,282
Twoim zdaniem, dokąd zmierza węgiel?

954
01:04:29,449 --> 01:04:31,285
W zapomnienie.

955
01:04:32,327 --> 01:04:33,787
To dość proste.

956
01:04:33,870 --> 01:04:36,415
Nie obchodzi mnie, co myślisz o klimacie.

957
01:04:36,498 --> 01:04:38,375
Musimy odejść

958
01:04:38,458 --> 01:04:42,254
od wydobycia węgla i gazu,
by przejść na energię odnawialną,

959
01:04:42,838 --> 01:04:45,882
zanim zrobi to reszta świata.

960
01:04:45,966 --> 01:04:50,304
Jak się spóźnimy, będziemy eksportować to,
czego nikt już nie potrzebuje.

961
01:04:50,387 --> 01:04:51,638
Mamy tego świadomość,

962
01:04:51,722 --> 01:04:54,975
ale nie możemy wyzbyć się przekonania,

963
01:04:55,058 --> 01:04:59,396
że Australia potrzebuje paliw kopalnych.

964
01:04:59,479 --> 01:05:02,190
To wyzwanie dla naszej narodowej psychiki.

965
01:05:05,861 --> 01:05:08,739
W Australii nie można mówić

966
01:05:08,822 --> 01:05:13,243
o wytwarzaniu energii elektrycznej
z pominięciem węgla.

967
01:05:13,327 --> 01:05:16,538
Węgiel będzie odgrywał ważną rolę

968
01:05:16,622 --> 01:05:19,374
w naszej gospodarce przez kolejne dekady.

969
01:05:19,458 --> 01:05:21,168
To oznacza miejsca pracy.

970
01:05:26,006 --> 01:05:28,967
Niektóre społeczności
stoją na skraju katastrofy.

971
01:05:31,720 --> 01:05:34,139
Politycy z obu krańców spektrum twierdzą,

972
01:05:34,222 --> 01:05:36,224
że wstawiają się za społecznościami,

973
01:05:36,308 --> 01:05:40,646
ale ja skłaniam się ku temu,
że je okłamują.

974
01:05:43,065 --> 01:05:46,109
Mój dziadek był inżynierem górnictwa.

975
01:05:47,778 --> 01:05:52,240
Do Australii przybył z żoną w latach 70.
Potem był dramatyczny rozwód.

976
01:05:55,452 --> 01:05:58,038
Zwolniono go w latach 80.

977
01:05:58,121 --> 01:06:00,874
Nagle został bez pracy.

978
01:06:00,957 --> 01:06:05,671
Stracił coś, przy czym jego rodzina
pracowała od pokoleń.

979
01:06:06,672 --> 01:06:10,467
Coś, co było częścią jego tożsamości.

980
01:06:12,094 --> 01:06:15,389
Byliśmy zżyci. Często opowiadał

981
01:06:15,472 --> 01:06:17,974
o pracy w kopalni, o jego przyjaciołach

982
01:06:18,058 --> 01:06:19,434
i swoich odczuciach.

983
01:06:27,025 --> 01:06:30,404
Miałam szczęście poznać te doświadczenia,

984
01:06:30,487 --> 01:06:34,449
poznać znaczenie ekonomiczne tej branży

985
01:06:34,533 --> 01:06:37,911
i uzależnienie miasta od tego przemysłu.

986
01:06:39,538 --> 01:06:43,792
Naprawdę chcę, by te społeczności
mogły uciec od paliw kopalnych.

987
01:06:46,545 --> 01:06:48,839
Problem nie leży w dumie.

988
01:06:52,008 --> 01:06:53,844
Górnictwo nie jest złe.

989
01:06:53,927 --> 01:06:56,638
Potrzebujemy górnictwa w Australii.

990
01:06:56,722 --> 01:06:59,141
Jeśli chcemy mieć baterie, panele

991
01:06:59,224 --> 01:07:03,812
i turbiny wiatrowe,
to potrzebujemy stali, złota, miedzi,

992
01:07:03,895 --> 01:07:07,357
niklu, metali ziem rzadkich,
litu i oczywiście srebra.

993
01:07:07,441 --> 01:07:09,192
W Australii mamy tego dużo.

994
01:07:12,946 --> 01:07:14,865
Dlatego chcemy sprzedać historię,

995
01:07:14,948 --> 01:07:17,075
że chodzi o energię na eksport,

996
01:07:17,159 --> 01:07:18,702
że możemy to kontynuować.

997
01:07:20,787 --> 01:07:24,583
Tylko trzeba dowieść,
że energię odnawialną

998
01:07:24,666 --> 01:07:26,918
można eksportować na szeroką skalę.

999
01:07:27,252 --> 01:07:30,255
Ale słońca i wiatru
nie da się łatwo transportować.

1000
01:07:30,338 --> 01:07:33,091
Nie postawimy lustra,
żeby odbić promienie.

1001
01:07:33,175 --> 01:07:37,345
Nie przekierujemy wiatru,
by łapać go w innym miejscu.

1002
01:07:38,555 --> 01:07:40,474
Musimy wymyślić, jak to zrobić.

1003
01:07:40,557 --> 01:07:43,226
To problem,
który Australia musi rozwiązać.

1004
01:07:43,310 --> 01:07:44,478
Najlepsza część:

1005
01:07:44,561 --> 01:07:47,898
na szali leżą 22 miliardy
australijskich dolarów,

1006
01:07:47,981 --> 01:07:49,149
jeśli to możliwe.

1007
01:07:50,901 --> 01:07:52,611
Miliarder Mike Cannon-Brookes

1008
01:07:52,694 --> 01:07:55,781
ogłosił plany stworzenia
farmy fotowoltaicznej...

1009
01:07:55,864 --> 01:08:00,494
Chce wytwarzać energię
na potrzeby Singapuru.

1010
01:08:00,619 --> 01:08:03,497
Mówimy o ogromnej ilości mocy,

1011
01:08:03,580 --> 01:08:07,793
która musi pokonać 3500 kilometrów

1012
01:08:07,876 --> 01:08:09,920
przez bardzo niespokojne wody.

1013
01:08:10,003 --> 01:08:14,049
Dlatego też między największą
farmą fotowoltaiczną

1014
01:08:14,132 --> 01:08:18,428
i najdłuższym podwodnym
kablem wysokiego napięcia

1015
01:08:18,512 --> 01:08:22,140
trzeba zbudować
największą na świecie baterię.

1016
01:08:25,435 --> 01:08:31,399
Jeśli zadziała, a zadziała,
50 kabli wychodzących z Australii

1017
01:08:31,483 --> 01:08:34,736
będzie doprowadzać do Azji
ogromne ilości energii.

1018
01:08:34,820 --> 01:08:37,948
Dysponujemy idealnymi zasobami,
po które można sięgnąć

1019
01:08:38,031 --> 01:08:41,034
dla dobra naszej planety,
nie zmieniając naszego DNA.

1020
01:08:42,869 --> 01:08:44,996
Planeta staje przed wyzwaniem.

1021
01:08:45,080 --> 01:08:47,916
To kryzys egzystencjalny ludzkości.

1022
01:08:47,999 --> 01:08:50,001
Zmiany klimatu wpływają na gospodarkę.

1023
01:08:50,085 --> 01:08:52,337
Oddziałują na firmy i na osoby.

1024
01:08:52,420 --> 01:08:55,757
Przedsiębiorcy nie powinni
uciekać od tego tematu,

1025
01:08:55,841 --> 01:08:58,927
powinni raczej próbować
porozumieć się z rządem.

1026
01:08:59,010 --> 01:09:01,263
Niewątpliwe jesteśmy

1027
01:09:01,346 --> 01:09:04,099
w punkcie zwrotnym zmian klimatycznych.

1028
01:09:04,182 --> 01:09:09,980
Niektóre firmy w Australii już dążą
do transformacji energetycznej.

1029
01:09:10,063 --> 01:09:13,942
Ale ludzie nie pojmują,
jak nagląca jest ta kwestia.

1030
01:09:17,153 --> 01:09:19,573
Dziś średnie temperatury na świecie

1031
01:09:19,656 --> 01:09:23,535
są o 1,1 stopnia powyżej tak zwanej
średniej przedindustrialnej.

1032
01:09:23,618 --> 01:09:26,371
Czyli temperatury sprzed 200 lat.

1033
01:09:26,454 --> 01:09:29,708
Ale Australia jest bardziej podatna
na zmiany klimatu,

1034
01:09:29,791 --> 01:09:32,085
dlatego u nas różnica ta
wynosi 1,5 stopnia.

1035
01:09:35,380 --> 01:09:39,009
Wiedzieliśmy, że my odczujemy skutki
wcześniej niż inne kraje.

1036
01:09:41,428 --> 01:09:45,724
Przed nami nowa i przerażająca przyszłość
wypełniona pożarami buszu.

1037
01:09:47,851 --> 01:09:52,939
Dawniej „czarne lato”
zdarzało się raz na czterysta lat.

1038
01:09:53,899 --> 01:09:56,526
Teraz możemy się go spodziewać
co osiem lat.

1039
01:09:59,696 --> 01:10:01,823
Nasz klimat zmienił się na zawsze.

1040
01:10:01,907 --> 01:10:05,702
Nie ujrzę, aż wróci do stanu z czasów,
gdy byłem dzieckiem.

1041
01:10:06,745 --> 01:10:09,122
Mamy teraz pogodę, której ludzie

1042
01:10:09,205 --> 01:10:11,207
nie widywali na tym kontynencie.

1043
01:10:13,460 --> 01:10:17,589
W 2019 roku przy granicy Victorii
doszło do pożaru,

1044
01:10:17,672 --> 01:10:21,843
w którym burza konwekcyjna
porwała ośmiotonowy wóz strażacki

1045
01:10:21,927 --> 01:10:25,889
i zrzuciła go na dach,
przez co zginął młody strażak.

1046
01:10:29,267 --> 01:10:31,561
Tak, został zabity, więc...

1047
01:10:34,689 --> 01:10:38,485
Przepraszam, strażakom trudno jest
myśleć o innych strażakach,

1048
01:10:38,568 --> 01:10:40,570
którzy tracą życie na służbie,

1049
01:10:40,654 --> 01:10:43,156
a mieliśmy ostatnio
dziewięć takich przypadków.

1050
01:10:47,619 --> 01:10:51,247
Badałem, jak na świecie
radzimy sobie z pożarami buszu.

1051
01:10:51,331 --> 01:10:54,209
Najgorsze lata przerastają nas.

1052
01:10:55,710 --> 01:10:59,923
Mamy pożary w miejscach
takich jak Grenlandia

1053
01:11:00,006 --> 01:11:03,176
czy koło podbiegunowe,
gdzie nie było tego problemu.

1054
01:11:06,888 --> 01:11:09,474
I patrzę na Kalifornię.

1055
01:11:10,642 --> 01:11:14,521
Dwa razy więcej spalonego terenu
niż w ich najgorszym sezonie.

1056
01:11:20,402 --> 01:11:23,446
Oregon płonął. Stan Waszyngton.

1057
01:11:24,322 --> 01:11:26,449
Całe Zachodnie Wybrzeże.

1058
01:11:31,663 --> 01:11:33,498
Coś jest nie tak.

1059
01:11:33,581 --> 01:11:35,917
Coś jest bardzo nie tak.

1060
01:11:39,838 --> 01:11:42,841
Zmiany klimatyczne mnie przerażają.

1061
01:11:44,467 --> 01:11:48,013
Nie powstrzymamy globalnego ocieplenia
wbudowanego w system.

1062
01:11:48,555 --> 01:11:50,640
Przed nami nieunikniona zmiana.

1063
01:11:50,724 --> 01:11:53,810
To niezwykle ważne,
by ludzie to zrozumieli.

1064
01:11:53,935 --> 01:11:56,604
Muszą pojąć, co to oznacza.

1065
01:11:56,688 --> 01:11:59,399
Jesteśmy bardzo blisko
pewnych punktów krytycznych,

1066
01:11:59,482 --> 01:12:02,360
o których pisałem już lata temu,

1067
01:12:02,444 --> 01:12:06,948
ostrzegając, że do 2030 roku
świat ociepli się o półtora stopnia.

1068
01:12:07,699 --> 01:12:10,452
Jak wygląda półtora stopnia Celsjusza?

1069
01:12:10,535 --> 01:12:12,537
Półtora stopnia to świat, w którym

1070
01:12:12,620 --> 01:12:15,498
czekają nas fale upałów, megapożary

1071
01:12:15,582 --> 01:12:17,167
i tym podobne rzeczy.

1072
01:12:17,876 --> 01:12:21,129
Ale pokrywa lodowa Grenlandii
topnieje stosunkowo powoli

1073
01:12:21,212 --> 01:12:23,465
i choć poziom mórz podnosi się,

1074
01:12:23,548 --> 01:12:26,342
to nieco wolniej.
Więc nie jest to piękny świat.

1075
01:12:26,426 --> 01:12:29,345
Dawny świat, ten o stopień chłodniejszy,

1076
01:12:29,429 --> 01:12:31,306
nawet niecały, był lepszy.

1077
01:12:31,389 --> 01:12:34,476
Dla porównania dwa stopnie to już piekło.

1078
01:12:34,559 --> 01:12:40,065
Musimy więc dążyć do tego,
by osiągnąć te półtora stopnia.

1079
01:12:40,148 --> 01:12:42,525
Jak wygląda świat
po wzroście o dwa stopnie?

1080
01:12:42,609 --> 01:12:45,278
Świat dwóch stopni to świat katastrofy.

1081
01:12:47,697 --> 01:12:51,659
To świat, w którym
lodowiec Grenlandii szybko topnieje,

1082
01:12:51,743 --> 01:12:53,995
gdzie niszczeje pokrywa lodowa Arktyki

1083
01:12:54,079 --> 01:12:56,122
i podnosi się poziom mórz.

1084
01:13:00,293 --> 01:13:02,462
To świat, w którym lasy deszczowe

1085
01:13:02,545 --> 01:13:05,465
zamieniają się w sawannę
lub zwykłe tereny leśne.

1086
01:13:06,674 --> 01:13:09,511
Gdzie wieczna zmarzlina
topnieje tak szybko,

1087
01:13:09,594 --> 01:13:12,597
że do atmosfery trafiają
duże ilości metanu.

1088
01:13:12,680 --> 01:13:14,307
Bez względu na to, co zrobimy,

1089
01:13:14,390 --> 01:13:16,684
temperatura wciąż będzie rosła.

1090
01:13:23,149 --> 01:13:26,152
To świat ogromnych zakłóceń.

1091
01:13:26,236 --> 01:13:30,240
Zakłóceń dla gospodarki,
bezpieczeństwa żywieniowego i wodnego.

1092
01:13:30,323 --> 01:13:34,994
Naszym spokojem wstrząśnie
bezprecedensowa zmiana.

1093
01:13:38,957 --> 01:13:40,416
Co powinniśmy zrobić?

1094
01:13:41,042 --> 01:13:45,130
Montujmy panele słoneczne na dachu
i ograniczajmy emisje.

1095
01:13:45,213 --> 01:13:47,132
Ale nie dajmy sobie wmówić,

1096
01:13:47,215 --> 01:13:49,676
że to wystarczy.

1097
01:13:49,759 --> 01:13:51,636
To nie jest problem jednostki.

1098
01:13:51,719 --> 01:13:53,930
To problem zbiorowy i musimy

1099
01:13:54,013 --> 01:13:55,765
wspólnie szukać rozwiązania.

1100
01:13:57,350 --> 01:13:59,269
A my tego nie widzimy.

1101
01:13:59,352 --> 01:14:02,981
Państwa działają osobno,
firmy działają osobno,

1102
01:14:03,064 --> 01:14:05,942
nie ma żadnej gwarancji,
jak to się skończy.

1103
01:14:06,025 --> 01:14:08,444
Teraz potrzebujemy przywództwa.

1104
01:14:08,528 --> 01:14:11,614
To fakt. Każdy może dołożyć cegiełkę,

1105
01:14:11,698 --> 01:14:15,285
ale bez przywództwa rządu
nie da się tego załatwić.

1106
01:14:16,202 --> 01:14:19,080
Premier odczuwa ciężar
wątku zmian klimatycznych

1107
01:14:19,164 --> 01:14:21,457
przed szczytem przywódców ONZ.

1108
01:14:21,583 --> 01:14:23,626
Rośnie nacisk na Scotta Morrisona,

1109
01:14:23,710 --> 01:14:26,796
by do roku 2050 ograniczyć emisje do zera.

1110
01:14:27,422 --> 01:14:33,303
Zobowiąże pan Australię do osiągnięcia
zerowej emisji netto do 2050 roku?

1111
01:14:33,386 --> 01:14:34,304
WRZESIEŃ 2020

1112
01:14:34,387 --> 01:14:38,349
Chcemy osiągnąć ten cel
w drugiej połowie tego wieku.

1113
01:14:38,433 --> 01:14:42,478
Jak już wspomniałem,
dążymy do osiągnięcia zera netto.

1114
01:14:43,563 --> 01:14:47,150
Chcielibyśmy, by wydarzyło się to
przed 2050 rokiem.

1115
01:14:47,233 --> 01:14:50,862
Może nawet szybciej,
zależnie od zmian technologicznych.

1116
01:14:50,945 --> 01:14:53,656
Bez tych zmian takie deklaracje

1117
01:14:53,740 --> 01:14:55,909
to jedynie kartka papieru.

1118
01:14:57,368 --> 01:15:00,663
Zupełnie jakby rząd miał to gdzieś.

1119
01:15:02,999 --> 01:15:05,835
Nie pojmuję tego, bo mnie motywuje

1120
01:15:05,919 --> 01:15:07,378
myślenie o przyszłości.

1121
01:15:11,299 --> 01:15:14,052
Wiele lat pracowałem w służbie publicznej.

1122
01:15:15,303 --> 01:15:19,140
To wiele poświęceń i mało pieniędzy.

1123
01:15:19,224 --> 01:15:23,186
Chodzi o powołanie i wyższe dobro.

1124
01:15:23,269 --> 01:15:26,731
Moją karierą było
rozwiązywanie problemów innych ludzi.

1125
01:15:26,814 --> 01:15:29,984
...można je było zobaczyć
z około 50 kilometrów.

1126
01:15:30,068 --> 01:15:32,612
Płomienie buchały na 20 metrów wzwyż.

1127
01:15:32,695 --> 01:15:35,406
Gdy wszystko szlag trafia,
wzywają strażaków.

1128
01:15:35,490 --> 01:15:38,243
Pojawiamy się i ratujemy sytuację.

1129
01:15:39,827 --> 01:15:43,665
Pamiętam, jak pewnego wieczoru
pojechałem do płonącego magazynu

1130
01:15:43,748 --> 01:15:46,167
ze starym, doświadczonym oficerem.

1131
01:15:46,251 --> 01:15:48,795
Byłem młodym strażakiem,
zapytałem, co robimy.

1132
01:15:48,878 --> 01:15:53,675
Odpowiedział: „Jak zjeść słonia?
Trzeba zacząć gryźć.

1133
01:15:54,926 --> 01:15:57,053
„Zacznijmy, a potem się zobaczy”.

1134
01:15:59,305 --> 01:16:03,601
To właśnie moje podejście.
To musimy zrobić ze zmianami klimatu.

1135
01:16:04,811 --> 01:16:07,855
Nie oglądamy się na negacjonistów.

1136
01:16:07,981 --> 01:16:10,525
Jeśli są przeciw, to już się nie nawrócą.

1137
01:16:11,067 --> 01:16:14,195
Mamy świat do ocalenia
i musi nam się udać.

1138
01:16:15,363 --> 01:16:17,490
Przed nami do 30 lat ocieplania,

1139
01:16:17,573 --> 01:16:19,701
o ile ograniczymy emisje

1140
01:16:19,784 --> 01:16:24,122
do zera do 2050 roku.
Wtedy ocieplenie się ustabilizuje

1141
01:16:24,205 --> 01:16:27,250
i stopniowo zacznie maleć.

1142
01:16:27,333 --> 01:16:31,629
Ja tego nie doczekam,
ale myślę o bezpieczeństwie wnuków.

1143
01:16:34,424 --> 01:16:37,051
To nie jest w porządku!

1144
01:16:37,135 --> 01:16:41,848
Ci ludzie i firmy
dosłownie palą naszą przyszłość.

1145
01:16:42,598 --> 01:16:46,311
Kryzys klimatyczny dotyka wszystkich.

1146
01:16:49,939 --> 01:16:53,860
Dorośli często piszą mi w komentarzach,

1147
01:16:53,943 --> 01:16:56,946
że daję im nadzieję
lub że moje pokolenie nas ocali.

1148
01:16:57,030 --> 01:17:01,075
Myślę sobie, że to fajnie,
ale to nie powinna być nasza robota.

1149
01:17:01,159 --> 01:17:05,538
Jako dzieci nie jesteśmy przygotowani,
by ogarniać takie scenariusze.

1150
01:17:05,621 --> 01:17:09,125
Powinniśmy skupiać się na szkole,

1151
01:17:09,208 --> 01:17:11,461
na zadaniach i kryzysach tożsamości,

1152
01:17:11,544 --> 01:17:14,422
a próbujemy ratować świat.

1153
01:17:14,505 --> 01:17:16,215
Jesteś na nas zła?

1154
01:17:18,968 --> 01:17:22,055
Nie gniewam się na starsze pokolenia.

1155
01:17:22,138 --> 01:17:27,018
Raczej na ludzi u władzy,
którzy umyślnie kłamią

1156
01:17:27,101 --> 01:17:32,565
i dezinformują ludzi, by zniechęcić ich
od wymagania tego, co słuszne.

1157
01:17:32,648 --> 01:17:36,277
Jestem zła na ludzi,
którzy dysponują bogactwem

1158
01:17:36,361 --> 01:17:40,698
i dekadami badań o tym zjawisku,

1159
01:17:40,782 --> 01:17:43,076
a mimo to nic nie robią.

1160
01:17:43,159 --> 01:17:46,412
Obchodzi ich jedynie zysk
i własne korzyści.

1161
01:17:49,540 --> 01:17:55,505
Przewiduję, że to największa przeszkoda,
przed którą stanie moje pokolenie,

1162
01:17:55,588 --> 01:18:00,593
jeśli chodzi o bezpieczną przyszłość
i możliwość posiadania własnych dzieci.

1163
01:18:02,970 --> 01:18:07,183
Tego właśnie się obawiam.
Posiadania dzieci.

1164
01:18:07,266 --> 01:18:11,813
Nie chcę sprowadzać ich na świat,
który będzie niebezpieczny

1165
01:18:11,896 --> 01:18:15,149
i nie zapewni im
tak dobrej jakości przyszłości,

1166
01:18:15,233 --> 01:18:16,150
6 SIERPNIA 2002

1167
01:18:16,234 --> 01:18:18,861
jaką ja mam szczęście mieć.

1168
01:18:18,945 --> 01:18:20,905
Dwa, jeden, start.

1169
01:18:22,240 --> 01:18:24,158
Dla ludzi to niewiarygodne.

1170
01:18:24,242 --> 01:18:29,247
Młodzi ludzie, którzy stawiają żądania,
którzy wyrażają swoje zdanie.

1171
01:18:29,330 --> 01:18:31,499
SZKOLNY STRAJK DLA KLIMATU

1172
01:18:31,582 --> 01:18:32,917
-Kiedy tego chcemy?
-Już!

1173
01:18:33,000 --> 01:18:34,794
-Czego chcemy?
-Działań!

1174
01:18:34,877 --> 01:18:36,587
-Kiedy?
-Już!

1175
01:18:36,671 --> 01:18:38,464
-Czego chcemy?
-Działań!

1176
01:18:38,548 --> 01:18:40,258
-Kiedy?
-Już!

1177
01:18:41,384 --> 01:18:46,055
Ale przyłączyłam się raczej
z poczucia konieczności niż chęci.

1178
01:18:46,139 --> 01:18:48,433
ZAMKNIJCIE JE - WĘGIEL NIE JEST CZYSTY

1179
01:18:48,516 --> 01:18:51,894
I myślę, że to najtragiczniejsza rzecz,

1180
01:18:51,978 --> 01:18:56,566
w jakiej miałam nieszczęście uczestniczyć.

1181
01:19:06,284 --> 01:19:08,411
Moja mama uczyła mnie o kraju.

1182
01:19:10,371 --> 01:19:12,165
PISARZ

1183
01:19:12,248 --> 01:19:15,376
Identyfikujemy się jako Aborygeni
z różnych powodów.

1184
01:19:15,460 --> 01:19:17,044
Mamy różne rodziny.

1185
01:19:18,087 --> 01:19:23,092
To dość oczywiste, że większość
moich genów pochodzi z Kornwalii.

1186
01:19:24,677 --> 01:19:28,973
Byłem w Kornwalii,
ale moje serce nie trzepotało.

1187
01:19:31,726 --> 01:19:34,687
Wróciłem do Australii. To jest to,

1188
01:19:34,770 --> 01:19:38,107
co czuję we krwi.

1189
01:19:38,983 --> 01:19:44,155
I cały czas pisałem.
Napisałem 33 książki o kraju.

1190
01:19:47,742 --> 01:19:51,871
Ziemia jest matką wszystkich Aborygenów.

1191
01:19:51,954 --> 01:19:55,500
I traktujemy ją jak naszą matkę.
To nasze prawo.

1192
01:19:55,583 --> 01:19:59,545
Gdybyśmy wszyscy szanowali ją
w ten sam sposób,

1193
01:19:59,629 --> 01:20:03,591
nie niszczyli jej byśmy tak,
jak robimy to teraz.

1194
01:20:13,976 --> 01:20:17,980
Sądzę, że szliśmy
w tym kierunku od 250 lat.

1195
01:20:20,816 --> 01:20:25,196
Europejczycy mieli tak mało
szacunku dla Aborygenów.

1196
01:20:26,113 --> 01:20:31,577
Kiedy przybyli tu pierwsi Europejczycy,
znaleźli słodką i otwartą krainę.

1197
01:20:33,079 --> 01:20:34,956
Było tu przyjemnie.

1198
01:20:35,039 --> 01:20:37,917
Mówili, że wygląda
jak park dla dżentelmenów.

1199
01:20:38,000 --> 01:20:40,878
I w istocie tak było,

1200
01:20:40,962 --> 01:20:44,674
bo ludzie tutaj byli mili i ułożeni.

1201
01:20:46,717 --> 01:20:51,847
Lecz Europejczycy
zmienili ten stan rzeczy.

1202
01:20:55,142 --> 01:21:00,189
Rdzenni Australijczycy rządzili tą ziemią
przez co najmniej 40 000 lat.

1203
01:21:02,149 --> 01:21:04,402
I była bardzo zadbana.

1204
01:21:07,446 --> 01:21:09,824
A potem przyszli Europejczycy.

1205
01:21:09,907 --> 01:21:13,411
Odebraliśmy Aborygenom władzę

1206
01:21:13,494 --> 01:21:16,831
i dramatycznie zmieniliśmy krajobraz.

1207
01:21:24,422 --> 01:21:27,800
Teraz mierzymy się z konsekwencjami
w postaci ogromnych pożarów

1208
01:21:27,883 --> 01:21:30,553
wynikających ze zmian klimatu.
Musimy przyznać,

1209
01:21:30,636 --> 01:21:32,805
że ziemia naprawdę się zmieniła

1210
01:21:34,724 --> 01:21:40,605
i że stare praktyki mogą nie być
w pełni skuteczne w nowym reżimie.

1211
01:21:42,356 --> 01:21:47,069
I musimy na nowo nauczyć się,
jak zarządzać tą ziemią

1212
01:21:47,153 --> 01:21:49,447
na tak dużą skalę.

1213
01:21:52,491 --> 01:21:54,952
To krytyczny moment dla ludzkości.

1214
01:21:55,036 --> 01:21:57,246
Nie pozwolę, by los moich dzieci

1215
01:21:57,330 --> 01:22:00,082
został pogrzebany przez bezczynność.

1216
01:22:00,166 --> 01:22:03,210
I cokolwiek czuję w środku,
to tam zostanie,

1217
01:22:03,294 --> 01:22:06,047
bo zamierzam walczyć do samego końca.

1218
01:22:06,130 --> 01:22:09,342
Nie ma takiego punktu,
w którym można odpuścić.

1219
01:22:13,763 --> 01:22:15,931
To długa rozmowa.

1220
01:22:18,476 --> 01:22:20,895
Będziemy się ranić i krzywdzić.

1221
01:22:20,978 --> 01:22:22,104
Ale musimy to znieść.

1222
01:22:25,524 --> 01:22:27,568
Będą rozczarowania i nadzieja.

1223
01:22:27,652 --> 01:22:30,529
To wszystko przed nami,
ale musimy być cierpliwi.

1224
01:22:34,450 --> 01:22:38,621
To naprawdę poważna debata.

1225
01:22:38,704 --> 01:22:42,124
Ale podjęto już działania,

1226
01:22:42,208 --> 01:22:45,836
których nikt się nie spodziewał.

1227
01:22:46,837 --> 01:22:49,215
Zatem możemy tego dokonać.

1228
01:22:51,133 --> 01:22:55,096
W 2019 roku pożary strawiły
2,2 miliona akrów lasów Amazonii

1229
01:22:55,179 --> 01:22:58,933
Pożary lasów w Kalifornii w 2020 roku
pochłonęły 4,4 miliona akrów

1230
01:22:59,016 --> 01:23:04,939
Pożary australijskiego „czarnego lata”
zniszczyły 59 milionów akrów

1231
01:23:06,774 --> 01:23:09,694
Premier Scott Morrison

1232
01:23:09,777 --> 01:23:13,406
odmówił udzielenia wywiadu do tego filmu.

1233
01:24:39,658 --> 01:24:41,660
Napisy: Maria Frączek