1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

3
00:00:10,469 --> 00:00:12,095
<i>Koncepcja podwójnej tożsamości</i>

4
00:00:13,180 --> 00:00:14,306
WICEPREZES I DYREKTOR KREATYWNY MARVELA

5
00:00:14,389 --> 00:00:17,935
stała się dla mnie jasna,
gdy zacząłem pracę w Marvelu.

6
00:00:18,977 --> 00:00:22,314
<i>Wszystko zaczęło się od rozmowy</i>
<i>ze Stanem Lee.</i>

7
00:00:23,232 --> 00:00:24,858
Zadałem mu w żartach pytanie,

8
00:00:24,942 --> 00:00:27,194
na które nie spodziewałem się odpowiedzi.

9
00:00:27,277 --> 00:00:30,239
Spytałem, jak stworzyć postać idealną.

10
00:00:30,322 --> 00:00:31,907
On na to: „Już ci mówię.

11
00:00:35,327 --> 00:00:36,954
<i>„Wyobraź sobie Spider-Mana</i>

12
00:00:37,037 --> 00:00:39,081
<i>„stojącego na gzymsie.</i>

13
00:00:39,164 --> 00:00:40,999
<i>„Spogląda na miasto.</i>

14
00:00:41,083 --> 00:00:43,877
<i>„Słyszy coś,</i>

15
00:00:43,961 --> 00:00:48,257
<i>„strzela siecią i skacze”.</i>

16
00:00:49,341 --> 00:00:50,634
GDZIE?

17
00:00:55,472 --> 00:00:56,974
<i>„Świetna scena.</i>

18
00:00:57,057 --> 00:00:59,059
<i>„Ale powiedz, kto to jest?</i>

19
00:00:59,810 --> 00:01:01,186
<i>„Kogo kocha?</i>

20
00:01:01,270 --> 00:01:04,356
<i>„Kto kocha jego, jakie ma problemy?</i>

21
00:01:05,107 --> 00:01:07,442
<i>„Gdy teraz skacze z wieżowca,</i>

22
00:01:07,526 --> 00:01:10,779
„serce staje nam w gardle,
bo wcielamy się w jego postać.

23
00:01:10,863 --> 00:01:12,322
CZŁOWIEK CZY PAJĄK?

24
00:01:12,406 --> 00:01:15,868
<i>„W innym wypadku</i>
<i>to po prostu skaczący kostium”.</i>

25
00:01:15,951 --> 00:01:18,370
<i>Wtedy zrozumiałem,</i>

26
00:01:18,453 --> 00:01:21,373
że alter ego

27
00:01:21,456 --> 00:01:24,501
to najważniejszy element superbohatera.

28
00:01:33,510 --> 00:01:36,138
<i>Od zamierzchłych czasów</i>

29
00:01:36,221 --> 00:01:37,639
opowiadano historie

30
00:01:37,723 --> 00:01:40,893
o ludziach z mocami,
którzy czegoś nas uczą.

31
00:01:41,852 --> 00:01:44,563
<i>To potęga fantazji. Zawsze liczyłem,</i>

32
00:01:44,646 --> 00:01:47,441
<i>że ocali mnie superbohater.</i>

33
00:01:47,524 --> 00:01:49,026
W życiu zdarza się to rzadko,

34
00:01:49,109 --> 00:01:51,904
a w komiksach co miesiąc.

35
00:01:51,987 --> 00:01:54,156
<i>Superbohaterowie z komiksów</i>

36
00:01:54,239 --> 00:01:57,117
służą za moralny kompas,

37
00:01:57,201 --> 00:02:01,121
<i>pozwalają nam dostrzec na świecie sens.</i>

38
00:02:02,456 --> 00:02:05,501
<i>Każde pokolenie ma komiks,</i>
<i>na jaki zasłużyło.</i>

39
00:02:05,584 --> 00:02:07,628
Dzisiejszy Spider-Man

40
00:02:07,711 --> 00:02:10,005
<i>będzie inny niż 20 lat temu.</i>

41
00:02:10,088 --> 00:02:11,340
Czasy się zmieniają.

42
00:02:11,423 --> 00:02:12,883
Kto wkłada tę maskę?

43
00:02:13,592 --> 00:02:17,387
<i>To mnie inspiruje</i>
<i>w historiach superbohaterów.</i>

44
00:02:17,471 --> 00:02:20,432
<i>Chodzi w nich o zrozumienie, kim jesteśmy.</i>

45
00:02:22,643 --> 00:02:26,480
<i>W żadnej historii Marvela</i>
<i>nie jest ważne, kim jest postać</i>

46
00:02:26,563 --> 00:02:27,856
<i>i jego drużyna.</i>

47
00:02:27,940 --> 00:02:31,193
Liczy się wspaniała historia
osoby w masce.

48
00:02:42,746 --> 00:02:47,167
MARVEL: CO KRYJE MASKA

49
00:02:47,793 --> 00:02:48,794
KAPITAN AMERYKA

50
00:02:48,877 --> 00:02:51,004
<i>W komiksie o Kapitanie Ameryce z 1941 roku</i>

51
00:02:51,088 --> 00:02:54,842
<i>bohater mierzył się z Red Skullem,</i>
<i>nazistowskim wrogiem.</i>

52
00:02:54,925 --> 00:02:56,927
<i>Pojawił się taki tekst:</i>

53
00:02:57,010 --> 00:03:01,431
<i>„Ten naród odszczepieńców,</i>
<i>którzy pragnęli czegoś więcej”.</i>

54
00:03:02,724 --> 00:03:06,270
W amerykańskiej kulturze
zawsze istnieli superbohaterowie.

55
00:03:06,353 --> 00:03:07,354
BADACZ, USC

56
00:03:07,437 --> 00:03:10,524
Koncepcja pojawiła się
pod koniec lat 30. XX w.

57
00:03:10,607 --> 00:03:13,193
<i>Dzięki nim przetrwaliśmy wielki kryzys,</i>

58
00:03:13,277 --> 00:03:18,198
<i>drugą wojnę światową i kolejne dekady.</i>

59
00:03:18,282 --> 00:03:21,034
<i>Zawsze jakiś superbohater pomagał nam</i>

60
00:03:21,118 --> 00:03:25,247
wyrazić poglądy polityczne i społeczne
oraz własną tożsamość.

61
00:03:26,623 --> 00:03:29,459
Komiksy to symboliczne medium.

62
00:03:30,460 --> 00:03:34,965
<i>Są niezwykłe, alegoryczne.</i>

63
00:03:36,008 --> 00:03:38,802
Pozwalają nam tworzyć
ciekawą narrację społeczną.

64
00:03:38,886 --> 00:03:39,887
PROFESOR NAUK O MEDIACH, UCR

65
00:03:40,762 --> 00:03:43,390
<i>Komiksy opierają się</i>
<i>na kwestiach społecznych.</i>

66
00:03:43,473 --> 00:03:46,518
Kwestiach zarządzania społeczeństwem.

67
00:03:47,060 --> 00:03:50,314
<i>To stróż prawa? Ktoś na usługach policji?</i>

68
00:03:50,856 --> 00:03:53,942
<i>Facet, kobieta? Jaki ma kolor skóry?</i>

69
00:03:54,151 --> 00:03:58,572
<i>To wszystko</i>
<i>fundamentalne kwestie tożsamości.</i>

70
00:03:58,697 --> 00:04:02,784
Uniwersum Marvela trafia prosto w nie.

71
00:04:05,871 --> 00:04:07,497
<i>Marvel od samego początku</i>

72
00:04:07,581 --> 00:04:10,876
<i>wyróżniał się jako wydawca komiksów.</i>

73
00:04:12,169 --> 00:04:14,421
<i>Pojawiały się postacie zwiastujące</i>

74
00:04:14,505 --> 00:04:17,716
<i>klasycznych bohaterów Marvela z lat 60.</i>

75
00:04:17,799 --> 00:04:19,676
W TYM MIESIĄCU - LUDZKA POCHODNIA - ANIOŁ
SUBMARINER - MASKED RAIDER

76
00:04:19,760 --> 00:04:21,970
Choćby pierwsza Ludzka Pochodnia.

77
00:04:22,054 --> 00:04:25,140
Nie późniejsza wersja
z <i>Fantastycznej Czwórki.</i>

78
00:04:25,224 --> 00:04:26,225
LUDZKA POCHODNIA - autor: CARL BURGOS

79
00:04:26,308 --> 00:04:28,727
<i>Mimo pseudonimu nie był człowiekiem.</i>

80
00:04:29,603 --> 00:04:32,856
<i>Był sztucznie stworzonym androidem,</i>

81
00:04:32,940 --> 00:04:36,193
<i>który pomyślnie</i>
<i>podszywał się pod człowieka.</i>

82
00:04:37,444 --> 00:04:41,073
<i>Wiecie, jakie postaci tworzył Marvel.</i>

83
00:04:41,156 --> 00:04:43,617
Outsiderów,

84
00:04:43,700 --> 00:04:46,870
osoby wykluczone z kręgu ludzkości,

85
00:04:46,954 --> 00:04:48,747
które pragną się dopasować.

86
00:04:49,998 --> 00:04:55,045
<i>Pomagają społeczeństwu, które się ich boi.</i>

87
00:04:57,506 --> 00:04:59,091
<i>Marvel doskonale posługuje się</i>

88
00:04:59,174 --> 00:05:00,759
tajnymi tożsamościami,

89
00:05:00,843 --> 00:05:02,928
bawiąc się koncepcją tożsamości.

90
00:05:03,011 --> 00:05:04,054
WICEPREZES DS. TREŚCI
I ROZWOJU POSTACI W MARVELU

91
00:05:04,137 --> 00:05:06,682
Chodzi tak naprawdę

92
00:05:06,765 --> 00:05:09,768
o dualizm, który dotyczy każdego.

93
00:05:09,852 --> 00:05:13,230
<i>W pracy wkładamy maskę,</i>
<i>w domu jesteśmy kimś innym.</i>

94
00:05:13,313 --> 00:05:16,233
<i>W świecie Marvela</i>

95
00:05:16,316 --> 00:05:18,986
nie chodzi o ukrywanie się,

96
00:05:19,069 --> 00:05:20,654
ale o pokazanie prawdziwego ja.

97
00:05:23,782 --> 00:05:26,785
<i>Postacie wdziewają maski,</i>
<i>by zostać superbohaterami.</i>

98
00:05:26,869 --> 00:05:30,747
Dzięki temu mogą wykorzystać swą moc.

99
00:05:31,790 --> 00:05:34,168
<i>Koncepcja nie wywodzi się z komiksów.</i>

100
00:05:34,251 --> 00:05:36,545
<i>Wcześniej mieliśmy już Zorra.</i>

101
00:05:36,628 --> 00:05:38,130
<i>Koncepcja osoby,</i>

102
00:05:38,213 --> 00:05:39,214
„Dlaczego nosisz maskę?”

103
00:05:39,298 --> 00:05:42,134
<i>której supertożsamość jest nieznana.</i>

104
00:05:42,217 --> 00:05:45,179
Prawo osądzi, czy ma zginąć.

105
00:05:47,139 --> 00:05:48,599
<i>To nie tylko przebranie.</i>

106
00:05:48,682 --> 00:05:52,019
Maska i kostium pozwalają

107
00:05:52,102 --> 00:05:56,315
wyrazić stronę,
której zazwyczaj nie widać.

108
00:05:57,733 --> 00:06:00,736
<i>Powodem popularności koncepcji</i>
<i>podwójnej tożsamości</i>

109
00:06:00,819 --> 00:06:02,529
<i>jest fakt, że każdy z nas</i>

110
00:06:02,613 --> 00:06:05,199
postrzega się na różne sposoby.

111
00:06:06,158 --> 00:06:09,077
<i>Taki Spider-Man staje się każdym z nas.</i>

112
00:06:09,912 --> 00:06:12,581
Pokazuje to, że w naszym nudnym świecie

113
00:06:12,664 --> 00:06:14,833
też możemy osiągnąć coś wielkiego.

114
00:06:14,917 --> 00:06:15,918
SCENARZYSTA

115
00:06:16,001 --> 00:06:18,337
To widać u Marvela,

116
00:06:18,420 --> 00:06:20,797
gdzie wiele postaci to zwykli ludzie.

117
00:06:20,881 --> 00:06:23,509
<i>Dzięki tej podwójnej świadomości</i>

118
00:06:23,592 --> 00:06:27,971
można się z superbohaterami

119
00:06:28,055 --> 00:06:30,349
ściśle utożsamiać.

120
00:06:32,226 --> 00:06:35,687
Prosimy czytelników,
by zaakceptowali jedno.

121
00:06:35,771 --> 00:06:36,772
TWÓRCA

122
00:06:36,855 --> 00:06:38,482
Ktoś ma nadludzkie zdolności.

123
00:06:38,565 --> 00:06:41,610
Wspina się na mury,
ma siłę dziesięciu mężczyzn.

124
00:06:41,693 --> 00:06:46,448
Gdy to zaakceptują,
my tworzymy realistyczny świat.

125
00:06:46,532 --> 00:06:48,951
<i>To, że ktoś ma supermoce,</i>

126
00:06:49,034 --> 00:06:50,994
<i>nie znaczy, że nie ma trądziku,</i>

127
00:06:51,078 --> 00:06:53,038
<i>nie kłóci się z dziewczyną,</i>

128
00:06:53,121 --> 00:06:55,457
<i>nie rozbolą go zatoki podczas walki</i>

129
00:06:55,541 --> 00:06:57,417
<i>czy nie popadnie w długi.</i>

130
00:06:57,501 --> 00:07:00,128
<i>Nie tworzymy potężnych postaci,</i>

131
00:07:00,212 --> 00:07:02,881
<i>którym zawsze wszystko się udaje.</i>

132
00:07:04,174 --> 00:07:07,970
<i>Wielu twórców z lat 30., 40. i 50.</i>

133
00:07:08,095 --> 00:07:11,598
<i>to żydowscy imigranci, urodzeni już w USA</i>

134
00:07:11,682 --> 00:07:14,393
lub przybywający z Europy.

135
00:07:14,476 --> 00:07:16,603
<i>Imigranci do pewnego stopnia</i>

136
00:07:16,687 --> 00:07:18,981
<i>prowadzili podwójne życie.</i>

137
00:07:20,148 --> 00:07:24,027
<i>To nie przypadek, że Stan Lee</i>
<i>urodził się jako Stanley Lieber,</i>

138
00:07:24,111 --> 00:07:28,073
<i>a Jack Kirby jako Jacob Kurtzberg,</i>

139
00:07:28,156 --> 00:07:31,660
a potem tworzyli postacie
o dwóch tożsamościach.

140
00:07:31,827 --> 00:07:32,828
RABBI SIMCHA WEINSTEIN

141
00:07:32,911 --> 00:07:33,912
SPRAWY WYZNANIOWE, INSTYTUT PRATT

142
00:07:33,996 --> 00:07:37,624
Jedną mieli w domu, drugą w pracy.

143
00:07:41,461 --> 00:07:44,798
<i>Tata... Miał ciężkie dzieciństwo.</i>

144
00:07:47,092 --> 00:07:49,678
Panowały gangi. Żydowski,

145
00:07:49,761 --> 00:07:50,804
SYN JACKA KIRBY'EGO

146
00:07:50,888 --> 00:07:52,931
irlandzki, włoski.

147
00:07:53,015 --> 00:07:55,851
<i>Wszystko zależało od dzielnicy.</i>

148
00:07:55,934 --> 00:08:00,105
<i>W latach 30. pojawiały się komiksy,</i>

149
00:08:00,189 --> 00:08:05,319
tata dostrzegł w nich szansę
ucieczki z Lower East Side.

150
00:08:07,237 --> 00:08:11,450
W tej dekadzie panował antysemityzm.

151
00:08:11,533 --> 00:08:13,994
<i>Żydzi nie mieli wstępu na lepsze uczelnie,</i>

152
00:08:14,077 --> 00:08:16,663
<i>do klubów, nawet całych dzielnic.</i>

153
00:08:16,747 --> 00:08:17,748
WSTĘP NA BASEN TYLKO DLA GOJÓW

154
00:08:17,831 --> 00:08:18,999
<i>Uważam, że...</i>

155
00:08:19,208 --> 00:08:23,962
<i>Ich dzieła odzwierciedlały ich życie</i>

156
00:08:24,046 --> 00:08:27,508
<i>i to, co działo się na świecie.</i>

157
00:08:30,969 --> 00:08:34,056
<i>Grupom wykluczonych z życia politycznego</i>

158
00:08:34,139 --> 00:08:37,267
<i>pozostała metafora</i>
<i>zostania superbohaterem,</i>

159
00:08:37,351 --> 00:08:38,352
ŻYDZI

160
00:08:38,435 --> 00:08:40,771
<i>włożenia maski i wyruszenia w mrok.</i>

161
00:08:40,854 --> 00:08:44,858
To naprawdę potężne narzędzie
kształtujące myślenie

162
00:08:44,942 --> 00:08:48,654
<i>i wpływające na działanie</i>
<i>społeczeństwa w chaosie.</i>

163
00:08:48,737 --> 00:08:52,324
KAPITAN AMERYKA KONTRA HITLER

164
00:08:52,407 --> 00:08:53,700
<i>To nie przypadek,</i>

165
00:08:53,784 --> 00:08:56,620
<i>że na okładce</i>
<i>pierwszego numeru </i>Kapitana Ameryki

166
00:08:56,703 --> 00:08:59,831
<i>bohater wyprowadza cios w Hitlera.</i>

167
00:08:59,915 --> 00:09:01,792
Potężny przekaz.

168
00:09:02,501 --> 00:09:06,964
<i>To jeden z najważniejszych obrazów</i>
<i>w amerykańskiej popkulturze.</i>

169
00:09:07,089 --> 00:09:12,010
<i>Kto miał większe prawo to komentować</i>
<i>niż zasymilowani żydowscy imigranci?</i>

170
00:09:13,470 --> 00:09:16,056
<i>Wiele osób miało wątpliwości,</i>

171
00:09:16,139 --> 00:09:21,061
widząc amerykańską postać
bijącą przywódcę innego kraju.

172
00:09:21,144 --> 00:09:22,521
Wojna jeszcze nie wybuchła.

173
00:09:23,313 --> 00:09:27,067
<i>Ale jeśli mój ojciec kogoś nie trawił,</i>
<i>to łobuzów.</i>

174
00:09:27,150 --> 00:09:31,196
<i>Przekazywał to za pomocą Steve'a Rogersa.</i>

175
00:09:31,655 --> 00:09:34,533
„Wal, ile chcesz, ale ja się podniosę”.

176
00:09:34,616 --> 00:09:36,034
Cały tata.

177
00:09:36,743 --> 00:09:39,371
Jeden naród, niepodzielny,

178
00:09:39,454 --> 00:09:42,499
sprawiedliwy i wolny dla wszystkich.

179
00:09:42,583 --> 00:09:44,376
<i>Na superbohatera</i>

180
00:09:44,459 --> 00:09:47,045
<i>można patrzeć jak na archetyp asymilacji.</i>

181
00:09:47,129 --> 00:09:49,631
To pragnienie przynależności.

182
00:09:50,507 --> 00:09:52,885
<i>Spójrzmy na Kapitana Amerykę.</i>

183
00:09:52,968 --> 00:09:57,014
<i>Flaga to element jego kostiumu.</i>

184
00:09:57,097 --> 00:09:59,433
Jest jak Rockwell. Jak szarlotka.

185
00:09:59,641 --> 00:10:04,229
<i>Tak naprawdę to spełnienie marzeń</i>
<i>żydowskich artystów,</i>

186
00:10:04,313 --> 00:10:08,400
<i>którzy pragnęli być uznani za Amerykanów.</i>

187
00:10:08,483 --> 00:10:10,569
To ciekawe, że wiele wczesnych postaci

188
00:10:10,652 --> 00:10:14,156
<i>pasowało do społeczeństwa.</i>

189
00:10:15,240 --> 00:10:16,283
Fantastyczna Czwórka

190
00:10:16,366 --> 00:10:18,368
<i>Z kolei postacie,</i>

191
00:10:18,452 --> 00:10:20,370
<i>które nie potrafiły ukryć mutacji,</i>

192
00:10:20,454 --> 00:10:22,831
<i>które powstały po złotej erze komiksów...</i>

193
00:10:23,415 --> 00:10:27,252
<i>Pojawiły się inne koncepcje odmienności.</i>

194
00:10:27,336 --> 00:10:28,420
TO NIE ZAWODY, BRZYDALU!

195
00:10:28,504 --> 00:10:29,796
<i>Zaczęto mówić</i>

196
00:10:29,880 --> 00:10:32,216
<i>o izolacji ze względu na wygląd.</i>

197
00:10:33,342 --> 00:10:36,386
<i>Dorastając, zawsze czułem się inny.</i>

198
00:10:36,470 --> 00:10:39,848
<i>Nie pasowałem do reszty mimo starań.</i>

199
00:10:39,932 --> 00:10:42,726
Oceniano mnie przez wygląd.

200
00:10:42,809 --> 00:10:45,103
Nosiłem, co mi się podobało.

201
00:10:45,187 --> 00:10:46,563
Chciałem być sobą.

202
00:10:46,647 --> 00:10:47,898
SCENARZYSTA

203
00:10:47,981 --> 00:10:50,275
<i>Lata temu rozmawiałem</i>
<i>z Dwayne'em McDuffiem.</i>

204
00:10:50,359 --> 00:10:51,944
<i>„Twój ulubiony czarny bohater?”</i>

205
00:10:52,027 --> 00:10:55,364
<i>Ja na to, że Stwór.</i>

206
00:10:55,447 --> 00:10:56,907
<i>Spytał czemu.</i>

207
00:10:56,990 --> 00:10:59,952
<i>Odparłem, że zawsze się wyróżnia,</i>

208
00:11:00,035 --> 00:11:01,119
<i>gdzie by nie był.</i>

209
00:11:01,203 --> 00:11:04,957
Zawsze oceniają go po wyglądzie,

210
00:11:05,040 --> 00:11:06,792
a dopiero potem po charakterze.

211
00:11:06,875 --> 00:11:11,255
<i>To kwestia uniwersalna dla mnie</i>

212
00:11:11,338 --> 00:11:13,257
<i>jako dla osoby czarnoskórej.</i>

213
00:11:14,508 --> 00:11:16,260
Stwór to mój ojciec.

214
00:11:17,094 --> 00:11:20,556
<i>Ben Grimm zachowywał się jak tata.</i>

215
00:11:20,639 --> 00:11:22,724
<i>Albo na odwrót.</i>

216
00:11:22,808 --> 00:11:24,476
<i>Byli identyczni.</i>

217
00:11:25,269 --> 00:11:29,940
<i>W pewnym sensie ojciec stworzył siebie.</i>

218
00:11:30,023 --> 00:11:36,697
Twardy humanoid, obrońca ludzi.

219
00:11:39,324 --> 00:11:41,827
<i>Znamy historię golema.</i>

220
00:11:42,953 --> 00:11:45,330
<i>Mityczny stwór z błota,</i>

221
00:11:45,414 --> 00:11:48,876
<i>który miał ocalić Żydów</i>
<i>z Europy Wschodniej.</i>

222
00:11:49,334 --> 00:11:52,838
To proste. Scenarzyści piszą o tym,
co znają.

223
00:11:53,172 --> 00:11:59,261
Wiele motywów superbohaterów
zaczerpnięto z Biblii.

224
00:12:00,304 --> 00:12:01,805
<i>Na przykład Hulk.</i>

225
00:12:01,889 --> 00:12:03,932
<i>W oryginale był szary.</i>

226
00:12:04,016 --> 00:12:08,395
<i>Jak golem,</i>
<i>na kanwie którego powstał Frankenstein.</i>

227
00:12:08,478 --> 00:12:11,481
<i>I wiele innych postaci z popkultury.</i>

228
00:12:11,565 --> 00:12:13,734
<i>Postać golema...</i>

229
00:12:13,817 --> 00:12:15,527
<i>To nie jest czarny charakter.</i>

230
00:12:15,611 --> 00:12:18,864
<i>Wygląda inaczej, przez co</i>

231
00:12:18,947 --> 00:12:21,575
<i>jest źle rozumiany. Boją się go.</i>

232
00:12:21,658 --> 00:12:23,535
<i>To wędrowiec bez korzeni.</i>

233
00:12:23,619 --> 00:12:26,121
Widać tu żydowski punkt widzenia.

234
00:12:28,373 --> 00:12:31,168
<i>Dla mnie Hulk w pewnym stopniu</i>
<i>to osoba niebiała.</i>

235
00:12:31,251 --> 00:12:34,838
Gdyby spojrzeć na Hulka i inne „potwory”

236
00:12:34,922 --> 00:12:38,050
<i>oraz szufladkowanie czarnoskórych,</i>

237
00:12:38,133 --> 00:12:40,260
<i>przychodzą mi na myśl słowa Baldwina:</i>

238
00:12:40,344 --> 00:12:44,056
„W USA świadomi czarni
są nieustannie wściekli”.

239
00:12:44,973 --> 00:12:47,643
<i>Bruce Banner lęka się Hulka.</i>

240
00:12:47,726 --> 00:12:49,061
<i>Uważa go za potwora.</i>

241
00:12:49,686 --> 00:12:50,687
SCENARZYSTA

242
00:12:50,771 --> 00:12:53,398
Ale Hulk to jego część,
a sam Banner to bohater.

243
00:12:53,482 --> 00:12:55,817
<i>Mamy prosty fundament,</i>

244
00:12:55,901 --> 00:12:58,987
<i>złość, która przemienia go w potwora.</i>

245
00:12:59,071 --> 00:13:02,074
A co, jeśli tę jego jedyną część

246
00:13:02,157 --> 00:13:04,034
<i>umieścimy w sytuacji,</i>

247
00:13:04,117 --> 00:13:09,248
<i>w której gniew i siła to zalety?</i>

248
00:13:09,331 --> 00:13:11,708
<i>Ten prosty zabieg pozwala spojrzeć</i>

249
00:13:11,792 --> 00:13:15,838
<i>na potworną wersję siebie i dostrzec,</i>
<i>że te potworne cechy</i>

250
00:13:15,921 --> 00:13:18,382
<i>nie zasługują na taką opinię.</i>

251
00:13:18,465 --> 00:13:20,634
Uwielbiam ten element superbohaterów.

252
00:13:20,717 --> 00:13:24,680
Prosta zasada, bardzo prosta sytuacja,

253
00:13:24,763 --> 00:13:28,308
pozwala nam sięgnąć do podtekstów

254
00:13:28,392 --> 00:13:30,269
i emocji.

255
00:13:30,894 --> 00:13:34,064
<i>Wujek Ben nie żyje.</i>
<i>Właściwie to ja go zabiłem,</i>

256
00:13:34,147 --> 00:13:36,149
<i>bo nie pojąłem na czas...</i>

257
00:13:36,233 --> 00:13:39,403
<i>Między postaciami Marvela z lat 60. i 70.</i>

258
00:13:39,486 --> 00:13:40,904
Z MOCĄ WIĄŻE SIĘ ODPOWIEDZIALNOŚĆ!

259
00:13:40,988 --> 00:13:44,074
<i>a postaciami DC z lat 40.</i>

260
00:13:44,157 --> 00:13:46,535
występuje olbrzymia
różnica psychologiczna.

261
00:13:46,618 --> 00:13:47,619
SCENARZYSTA/FILMOWIEC

262
00:13:47,703 --> 00:13:50,539
Spider-Man to superbohater,
ale i neurotyk.

263
00:13:51,290 --> 00:13:55,085
<i>Fantastyczna Czwórka</i>
<i>to dysfunkcyjna rodzina.</i>

264
00:13:55,169 --> 00:13:58,380
Widzimy nową perspektywę,

265
00:13:58,463 --> 00:14:01,466
której nie było w archetypach z lat 40.

266
00:14:02,759 --> 00:14:05,679
<i>Stan i Jack na początku wnieśli</i>

267
00:14:05,762 --> 00:14:08,599
dwuwymiarowość każdej postaci.

268
00:14:08,682 --> 00:14:11,685
<i>Bardziej skupiali się</i>

269
00:14:11,768 --> 00:14:16,064
<i>na osobie w kostiumie i jej problemach</i>

270
00:14:16,148 --> 00:14:20,652
niż na metaforach komiksu.

271
00:14:21,320 --> 00:14:23,989
<i>Batman. Młody Bruce Wayne wychodzi z kina,</i>

272
00:14:24,072 --> 00:14:25,991
a jego rodziców zabija przestępca.

273
00:14:26,074 --> 00:14:28,327
Wtedy, właśnie wtedy,

274
00:14:28,410 --> 00:14:30,245
zmarł Bruce Wayne.

275
00:14:30,329 --> 00:14:32,539
Batman stał się Batmanem.

276
00:14:32,623 --> 00:14:35,584
Wykorzystuje Bruce'a Wayne'a,

277
00:14:35,667 --> 00:14:38,629
by ułatwić działalność Batmana.

278
00:14:38,712 --> 00:14:41,173
Bruce Wayne to maska, a Batman to postać.

279
00:14:41,840 --> 00:14:45,093
<i>Marvel w latach 60.</i>
<i>odwrócił ten paradygmat.</i>

280
00:14:45,177 --> 00:14:47,221
To Peter Parker jest ważny.

281
00:14:47,304 --> 00:14:50,807
<i>Maska jest jedynie fasadą.</i>

282
00:14:50,891 --> 00:14:52,851
<i>Staje się kimś innym.</i>

283
00:14:52,935 --> 00:14:55,354
<i>Żartuje, nie jest już</i>
<i>nieśmiałym chłopakiem.</i>

284
00:14:55,437 --> 00:14:57,606
<i>Robi wszystko,</i>

285
00:14:57,689 --> 00:15:00,275
<i>czego nie potrafi w swoim świecie.</i>

286
00:15:01,485 --> 00:15:05,656
<i>W </i>Spider-Manie<i> interesuje nas Peter.</i>

287
00:15:05,739 --> 00:15:09,076
Jego życie, a nie dokonania Spider-Mana.

288
00:15:09,159 --> 00:15:11,245
<i>Martwiliśmy się o ciocię May,</i>

289
00:15:11,328 --> 00:15:13,288
<i>o to, czy będą mieli na rachunki,</i>

290
00:15:13,372 --> 00:15:15,749
<i>czy zdobędzie dziewczynę.</i>

291
00:15:15,832 --> 00:15:19,336
<i>Flash Thompson był szkolnym osiłkiem,</i>

292
00:15:19,419 --> 00:15:22,756
<i>dokuczał Parkerowi bez wytchnienia.</i>

293
00:15:22,840 --> 00:15:25,467
Ale był też fanem Spider-Mana.

294
00:15:25,551 --> 00:15:26,969
To coś wspaniałego.

295
00:15:27,594 --> 00:15:31,723
<i>Stan znów zabawił się tożsamościami.</i>

296
00:15:32,266 --> 00:15:35,269
Jakie samotne dziecko... Inne dzieci

297
00:15:35,352 --> 00:15:37,437
nie mają po co czytać komiksów.

298
00:15:37,521 --> 00:15:39,773
Jakie samotne dziecko nie kocha koncepcji

299
00:15:39,857 --> 00:15:40,858
SCENARZYSTKA/REDAKTORKA

300
00:15:40,941 --> 00:15:43,360
„Gdyby inni wiedzieli, kim jestem”?

301
00:15:43,485 --> 00:15:44,570
WYSTAWA NAUKOWA - RADIOAKTYWNOŚĆ

302
00:15:44,653 --> 00:15:46,989
<i>Peter Parker to klasyczny przykład.</i>

303
00:15:47,072 --> 00:15:50,701
<i>Każdy mu dokucza,</i>
<i>nikt nie traktuje go poważnie.</i>

304
00:15:50,784 --> 00:15:55,038
Ale gdy Peter wkłada maskę,
staje się zwinnym superbohaterem,

305
00:15:55,122 --> 00:15:56,248
do tego wygadanym.

306
00:15:56,331 --> 00:15:57,332
POMARTWIĘ SIĘ O TO NIGDY.

307
00:15:57,416 --> 00:15:59,334
<i>Podoba mi się, że Peter to milczek,</i>

308
00:15:59,418 --> 00:16:02,212
<i>a Spider-Man rzuca ripostami.</i>

309
00:16:02,296 --> 00:16:05,924
<i>Krąży wokół wroga, gadając bzdury</i>

310
00:16:06,008 --> 00:16:10,179
<i>i uniemożliwiając mu wygłoszenie monologu.</i>

311
00:16:10,262 --> 00:16:13,265
Ale ta różnica między Peterem milczkiem

312
00:16:13,348 --> 00:16:16,643
a mistrzem ciętej riposty Spider-Manem

313
00:16:16,727 --> 00:16:20,105
przemawia do tego, jak się postrzegamy.

314
00:16:20,189 --> 00:16:23,942
To, jacy jesteśmy i jacy chcielibyśmy być,

315
00:16:24,026 --> 00:16:26,695
sprowadza się do jednej postaci.

316
00:16:26,778 --> 00:16:29,072
Komiksy Marvela

317
00:16:29,156 --> 00:16:30,157
KRÓL ROCKA

318
00:16:30,240 --> 00:16:34,411
nauczyły mnie opisywać siebie
i mówić światu,

319
00:16:34,494 --> 00:16:36,205
kim jestem.

320
00:16:36,288 --> 00:16:39,708
<i>Na przykład niesamowity Spider-Man,</i>

321
00:16:39,791 --> 00:16:43,629
<i>niesamowity Hulk, niezwyciężony Iron Man.</i>

322
00:16:43,712 --> 00:16:48,217
Zawsze pamiętałem, jak się opisywali.

323
00:16:48,300 --> 00:16:51,094
W pewnym momencie,

324
00:16:51,178 --> 00:16:53,514
idąc do szkoły,

325
00:16:53,597 --> 00:16:56,558
mówiłem, że dziś będę
niezwyciężonym Iron Manem,

326
00:16:56,642 --> 00:16:59,728
a jeśli znów będą mnie zaczepiać...

327
00:16:59,811 --> 00:17:02,231
Albo że będę niezauważony jak Spider-Man.

328
00:17:02,314 --> 00:17:04,483
<i>Gdy pojawił się hip-hop, zauważyłem,</i>

329
00:17:04,566 --> 00:17:08,362
<i>że mogę mówić o sobie przez muzykę.</i>

330
00:17:08,445 --> 00:17:11,990
Przez całą karierę udawałem

331
00:17:12,074 --> 00:17:15,536
najpotężniejszy byt w świecie hip-hopu.

332
00:17:15,619 --> 00:17:20,916
Całe to wyobrażanie sobie tożsamości

333
00:17:20,999 --> 00:17:22,376
zawdzięczam komiksom.

334
00:17:23,085 --> 00:17:24,211
<i>Gdy łapię mikrofon,</i>

335
00:17:24,294 --> 00:17:26,964
<i>przestaję być grzecznym chłopcem</i>
<i>z katolickiej szkoły,</i>

336
00:17:27,047 --> 00:17:29,883
<i>okularnikiem i kujonem od komiksów.</i>

337
00:17:29,967 --> 00:17:32,970
Zmieniam się w potężnego...

338
00:17:33,053 --> 00:17:35,013
DMC to już nie Darryl McDaniels.

339
00:17:35,097 --> 00:17:39,101
To skrót. „Devastating, Mic-Controlling”.

340
00:17:39,184 --> 00:17:42,312
<i>Superbohater jak D na wojnie, ziomek</i>

341
00:17:42,396 --> 00:17:44,982
<i>Wchodzę jak Hulk ramię w ramię z Thorem</i>

342
00:17:45,065 --> 00:17:49,611
<i>Najpotężniejszy byt w świecie hip-hopu</i>

343
00:17:52,906 --> 00:17:55,450
<i>Stan i Jack szybko uznali,</i>

344
00:17:55,534 --> 00:17:59,288
<i>że Fantastyczna Czwórka, Spider-Man,</i>

345
00:17:59,371 --> 00:18:03,208
<i>Hulk i Iron Man trafią do naszego świata.</i>

346
00:18:03,292 --> 00:18:05,002
<i>Co w tym szczególnego?</i>

347
00:18:05,085 --> 00:18:08,380
<i>Dotąd superbohaterowie żyli</i>
<i>w świecie fantazji.</i>

348
00:18:08,463 --> 00:18:11,383
Superman mieszkał w zmyślonym Metropolis.

349
00:18:11,466 --> 00:18:14,511
To wyidealizowany Nowy Jork,

350
00:18:14,595 --> 00:18:16,430
<i>nieprawdziwe miejsce.</i>

351
00:18:16,513 --> 00:18:22,394
Nie mogłem ogarnąć,
że Peter Parker mieszkał w Queens.

352
00:18:22,477 --> 00:18:23,729
Dom PETERA PARKERA - POKÓJ PETERA

353
00:18:23,812 --> 00:18:27,149
<i>Stan Lee był geniuszem,</i>
<i>bo komiksy działy się w Nowym Jorku.</i>

354
00:18:27,232 --> 00:18:29,776
To nie było udawane.

355
00:18:35,782 --> 00:18:37,451
<i>Stan wyprzedzał epokę.</i>

356
00:18:37,534 --> 00:18:40,412
Na tym polega nadzieja Marvela.

357
00:18:40,495 --> 00:18:43,832
Lata 60. były chaotyczne.

358
00:18:43,916 --> 00:18:46,043
<i>Walczono o prawa ludzi.</i>

359
00:18:46,126 --> 00:18:47,419
<i>Wszystko aż kipiało.</i>

360
00:18:47,503 --> 00:18:50,005
<i>Stan, Jack i cała reszta</i>

361
00:18:50,088 --> 00:18:52,466
stworzyli zwykły świat.

362
00:18:53,425 --> 00:18:56,178
<i>Mówią o tym wszędzie. W wiadomościach.</i>

363
00:18:56,261 --> 00:19:00,974
Stan i Jack o tym wiedzą i reagują.

364
00:19:01,058 --> 00:19:02,059
TWÓRCA

365
00:19:02,142 --> 00:19:05,312
Steve Ditko zaczął umieszczać w tłumach
osoby niebiałe.

366
00:19:05,896 --> 00:19:09,107
<i>Wśród uczniów w szkole Parkera</i>

367
00:19:09,191 --> 00:19:10,901
<i>były osoby czarnoskóre.</i>

368
00:19:10,984 --> 00:19:13,487
<i>Rysował je i już.</i>

369
00:19:13,570 --> 00:19:15,614
<i>Nikt tego nie komentował.</i>

370
00:19:15,697 --> 00:19:18,659
<i>Nikt nic nie mówił. Były i już.</i>

371
00:19:18,742 --> 00:19:20,035
<i>W jednym numerze</i>

372
00:19:20,118 --> 00:19:23,914
<i>Spider-Mana</i>
<i>uwięzili Zielony Goblin i Crime Master.</i>

373
00:19:23,997 --> 00:19:26,416
<i>Na pomoc ruszyło kilku policjantów,</i>

374
00:19:26,500 --> 00:19:29,461
<i>w tym jeden czarnoskóry.</i>

375
00:19:30,087 --> 00:19:33,882
Czy na branżę komiksów
naciskali czarnoskórzy,

376
00:19:33,966 --> 00:19:37,094
aby zwiększyć swoją obecność w komiksach?

377
00:19:37,177 --> 00:19:40,013
Nie mówię w imieniu branży,

378
00:19:40,097 --> 00:19:42,808
ale my nie potrzebowaliśmy nacisków.

379
00:19:42,891 --> 00:19:46,019
Robiliśmy to, zanim powstały ruchy.

380
00:19:47,563 --> 00:19:50,983
<i>Dekadę temu powstał zeszyt</i>
Sierżant Fury i jego Wyjące Komando.

381
00:19:51,066 --> 00:19:54,653
<i>To było czasopismo wojenne dla pacyfistów.</i>

382
00:19:54,736 --> 00:19:56,947
Nie wciskaliśmy na siłę czarnoskórych,

383
00:19:57,030 --> 00:19:58,532
ale zależało nam na realizmie.

384
00:19:58,615 --> 00:20:02,744
<i>W plutonie Fury'ego był Żyd Izzy Cohen,</i>

385
00:20:02,828 --> 00:20:06,874
<i>Włoch Dino Manelli</i>
<i>i czarnoskóry żołnierz Gabe Jones.</i>

386
00:20:06,957 --> 00:20:08,458
<i>I to tak trwa.</i>

387
00:20:08,542 --> 00:20:12,004
W każdym zeszycie mamy czarnoskórych

388
00:20:12,087 --> 00:20:13,380
i ludzi wszystkich ras.

389
00:20:13,463 --> 00:20:15,632
Nie symbolicznie.

390
00:20:15,716 --> 00:20:18,927
Na Boga, żyjemy w różnorodnym świecie.

391
00:20:32,733 --> 00:20:35,903
Postacią, która zmieniła postrzeganie

392
00:20:35,986 --> 00:20:40,324
czarnoskórych superbohaterów,
jest Czarna Pantera.

393
00:20:40,407 --> 00:20:44,203
<i>Debiutował w </i>Fantastycznej Czwórce,
<i>która w tamtym czasie</i>

394
00:20:44,286 --> 00:20:45,746
<i>biła rekordy sprzedaży.</i>

395
00:20:45,829 --> 00:20:49,750
<i>W pierwszym numerze Czarna Pantera</i>
<i>był jak każda inna postać.</i>

396
00:20:49,833 --> 00:20:51,502
<i>Potraktowano go nazbyt dobrze.</i>

397
00:20:51,585 --> 00:20:56,256
<i>Kwestia pochodzenia zeszła na drugi plan.</i>

398
00:20:56,340 --> 00:20:58,634
<i>Zjawił się jako tajemnicza postać,</i>

399
00:20:58,717 --> 00:21:01,887
<i>zaprosił Czwórkę do swojego kraju.</i>

400
00:21:01,970 --> 00:21:05,849
<i>Później przez 20 stron spuszczał im łomot.</i>

401
00:21:06,475 --> 00:21:08,977
<i>A potem okazało się, że nie był zły.</i>

402
00:21:09,061 --> 00:21:12,314
<i>Chciał jedynie poddać się próbie.</i>

403
00:21:12,397 --> 00:21:15,484
<i>Może nieładnie postąpił,</i>

404
00:21:15,567 --> 00:21:16,735
<i>ale to bohaterowie.</i>

405
00:21:16,818 --> 00:21:19,238
<i>Taka branża.</i>

406
00:21:19,321 --> 00:21:21,823
<i>Na końcu komiksu ujawnił twarz</i>

407
00:21:21,907 --> 00:21:24,201
<i>i pokazał, że jest królem Wakandy.</i>

408
00:21:24,284 --> 00:21:28,622
Nikt nie wspomniał o jego kolorze skóry.

409
00:21:29,748 --> 00:21:33,669
<i>Gdy T'Challa zdjął maskę,</i>

410
00:21:33,752 --> 00:21:37,714
czytelnicy zauważyli, że jest czarny.

411
00:21:37,798 --> 00:21:40,175
<i>Ale Fantastyczna Czwórka nie.</i>

412
00:21:40,259 --> 00:21:43,762
<i>W tym całe piękno.</i>

413
00:21:43,846 --> 00:21:46,056
<i>Trwa konflikt,</i>

414
00:21:46,139 --> 00:21:47,933
<i>wręcz przewrót,</i>

415
00:21:48,016 --> 00:21:51,562
a ty czytasz komiksy
i chcesz żyć w ich świecie.

416
00:21:51,645 --> 00:21:52,896
Właśnie w nim.

417
00:21:54,314 --> 00:21:57,401
<i>Czarna Pantera, T'Challa, to król.</i>

418
00:21:57,985 --> 00:22:00,070
Świadomie zdecydowano,

419
00:22:00,153 --> 00:22:01,947
że będzie potężny.

420
00:22:02,030 --> 00:22:04,992
To cel tego komiksu.

421
00:22:05,576 --> 00:22:10,330
<i>Miał zaskoczyć czytelników</i>
<i>i zrobić na nich wrażenie.</i>

422
00:22:11,373 --> 00:22:14,501
Wspaniałe w pierwszych
superbohaterach jest to,

423
00:22:14,585 --> 00:22:20,215
że często byli idealni.

424
00:22:20,299 --> 00:22:22,926
Pierwszy naleśnik nigdy się nie udaje,

425
00:22:23,010 --> 00:22:26,054
ale Superman? Ideał.

426
00:22:26,597 --> 00:22:28,098
Batman? Ideał.

427
00:22:28,182 --> 00:22:31,643
Wonder Woman, Kapitan Ameryka.

428
00:22:31,727 --> 00:22:37,274
Tak samo Czarna Pantera,
pierwszy czarny superbohater.

429
00:22:37,357 --> 00:22:42,237
<i>Fajny, elegancki przystojniak,</i>
<i>do tego król.</i>

430
00:22:42,321 --> 00:22:46,158
Gość ma wszystko.

431
00:22:46,742 --> 00:22:51,205
<i>Pokonał całą Fantastyczną Czwórkę.</i>

432
00:22:51,788 --> 00:22:56,752
<i>Oni pokonali Galactusa, pożeracza planet.</i>

433
00:22:57,586 --> 00:23:01,548
Pokonał tych, co pokonali Galactusa.

434
00:23:02,174 --> 00:23:06,845
To największy kozak w uniwersum. Kropka.

435
00:23:08,472 --> 00:23:10,516
<i>W 1966 roku było już jasne,</i>

436
00:23:10,599 --> 00:23:13,393
<i>że podejście Marvela działa.</i>

437
00:23:13,477 --> 00:23:15,729
<i>Stan, Jack i Steve wiedzieli,</i>

438
00:23:15,812 --> 00:23:18,524
<i>że sprzedaż idzie świetnie,</i>

439
00:23:18,607 --> 00:23:21,401
<i>lepiej niż konkurencji.</i>

440
00:23:21,485 --> 00:23:24,738
Dopiero po dekadzie

441
00:23:24,821 --> 00:23:30,452
konkurencja stworzyła
czarnoskóre postacie.

442
00:23:30,536 --> 00:23:33,664
Te rysunki stworzył dla nas John Romita.

443
00:23:33,747 --> 00:23:35,832
Teraz wygląda to tak.

444
00:23:35,916 --> 00:23:37,167
-W prawdziwym życiu.
-Tak.

445
00:23:37,251 --> 00:23:38,252
SCENARZYSTA/REDAKTOR/ARTYSTA - TWÓRCA

446
00:23:38,335 --> 00:23:40,170
A tutaj ulepszone przez Johnny'ego.

447
00:23:40,254 --> 00:23:45,175
Pilot mi się podobał. Fajnie, czarnoskóra.

448
00:23:45,259 --> 00:23:47,511
<i>Jeden z problemów z różnorodnością</i>

449
00:23:47,594 --> 00:23:53,642
wynikał z tego,
że choć twórcy chcieli różnorodności

450
00:23:53,725 --> 00:23:55,269
i rozmaitych fabuł,

451
00:23:55,352 --> 00:23:56,353
REDAKTORKA, COMICS BUYER'S GUIDE

452
00:23:56,436 --> 00:24:00,732
przez lata główni scenarzyści i rysownicy

453
00:24:00,816 --> 00:24:04,152
byli biali, między 20. a 40. rokiem życia.

454
00:24:04,236 --> 00:24:05,237
SCENARZYSTA/REDAKTOR

455
00:24:05,320 --> 00:24:07,322
<i>Jestem pierwszym Afroamerykaninem</i>

456
00:24:07,406 --> 00:24:10,158
w roli redaktora i scenarzysty

457
00:24:10,242 --> 00:24:12,911
we współczesnej historii superbohaterów.

458
00:24:13,495 --> 00:24:15,497
<i>Pracę zacząłem w wieku 17 lat.</i>

459
00:24:15,581 --> 00:24:19,126
<i>Nie wiedziałem, że będę pierwszym czarnym.</i>

460
00:24:19,209 --> 00:24:21,461
<i>Pewnego ranka wysiadłem z metra</i>

461
00:24:21,545 --> 00:24:25,299
i niemal pobiegłem Madison Avenue.

462
00:24:25,382 --> 00:24:29,178
Nie mogłem się doczekać.

463
00:24:29,261 --> 00:24:31,805
Po kilku przecznicach zdałem sobie sprawę,

464
00:24:31,889 --> 00:24:33,557
że czarni tak nie kicają.

465
00:24:36,268 --> 00:24:37,269
ARTYSTA

466
00:24:37,352 --> 00:24:39,313
<i>Rich chciał zabrać mnie do DC Comics</i>

467
00:24:39,396 --> 00:24:42,399
<i>i przedstawić mnie artystom.</i>

468
00:24:42,482 --> 00:24:45,444
Zaprowadził mnie
do dyrektora artystycznego.

469
00:24:45,527 --> 00:24:47,613
Pokazałem mu swoje prace.

470
00:24:47,696 --> 00:24:49,823
Był biały. Jak wszyscy w biurze.

471
00:24:50,657 --> 00:24:54,203
Spojrzał, pokiwał głową i oddał.

472
00:24:54,286 --> 00:24:56,288
Powiedział, że to fajny rysunek,

473
00:24:56,371 --> 00:24:58,957
ale mają już kolorowego rysownika.

474
00:25:04,505 --> 00:25:08,133
<i>Wkrótce poznałem</i>
<i>ówczesnego redaktora Marvela.</i>

475
00:25:08,217 --> 00:25:09,218
REDAKTOR NACZELNY

476
00:25:09,301 --> 00:25:12,346
<i>To był chyba Jim Shooter.</i>
<i>Nie nazwał mnie kolorowym.</i>

477
00:25:12,429 --> 00:25:16,642
<i>Kazał mi iść do pewnego redaktora,</i>
<i>a może coś się znajdzie.</i>

478
00:25:16,725 --> 00:25:18,977
<i>Zawsze mnie pytają o seksizm.</i>

479
00:25:19,061 --> 00:25:20,896
<i>Mnie spotkało jego przeciwieństwo.</i>

480
00:25:20,979 --> 00:25:24,816
Choć komiksy miały niewiele fanek,

481
00:25:24,900 --> 00:25:25,901
SCENARZYSTKA/REDAKTORKA

482
00:25:25,984 --> 00:25:30,447
a w biurze większość stanowili faceci,

483
00:25:30,531 --> 00:25:32,324
każdy był dla mnie mentorem.

484
00:25:32,407 --> 00:25:36,954
<i>W Marvelu panowała zasada otwartych drzwi.</i>

485
00:25:37,037 --> 00:25:41,124
<i>Każdy mógł wejść ze swoim portfolio</i>
<i>i zawracać nam głowę tak długo,</i>

486
00:25:41,208 --> 00:25:43,293
<i>aż ktoś je weźmie</i>

487
00:25:44,211 --> 00:25:46,964
<i>i da mu do poprawienia tuszem</i>
<i>próbną stronę.</i>

488
00:25:47,047 --> 00:25:50,509
<i>Później wyciągało się flaszkę z biurka</i>

489
00:25:50,592 --> 00:25:53,637
i jakoś się toczyło.

490
00:25:53,720 --> 00:25:54,847
Pojawiały się pomysły.

491
00:25:55,931 --> 00:26:02,020
<i>Nie umiem wyrazić,</i>
<i>jak fajnie się pracowało z tymi wariatami.</i>

492
00:26:02,104 --> 00:26:04,857
<i>W Marvelu byli sami wariaci.</i>

493
00:26:04,940 --> 00:26:07,568
<i>Zero poprawności politycznej.</i>

494
00:26:07,651 --> 00:26:09,319
<i>Żartowano o czarnych,</i>

495
00:26:09,403 --> 00:26:12,739
o Polakach, o Włochach, o Żydach.

496
00:26:12,823 --> 00:26:16,159
<i>Gdy zacząłem tworzyć czarne postacie,</i>

497
00:26:16,243 --> 00:26:19,162
nie miałem poczucia zmiany paradygmatu.

498
00:26:20,080 --> 00:26:21,707
<i>Na początku lat 70.</i>

499
00:26:21,790 --> 00:26:25,836
<i>pojawiło się zainteresowanie</i>
<i>niebiałymi postaciami.</i>

500
00:26:25,919 --> 00:26:28,922
<i>Nie wiem, czy ktoś aż tak analizował</i>

501
00:26:29,006 --> 00:26:31,175
<i>podejmowane decyzje.</i>

502
00:26:31,258 --> 00:26:34,219
Mieliśmy wielu młodych artystów.

503
00:26:34,303 --> 00:26:38,557
<i>Przez doświadczenie życiowe, jakie mieli,</i>

504
00:26:38,640 --> 00:26:41,518
<i>nieco zmieniali ten świat.</i>

505
00:26:41,602 --> 00:26:44,646
<i>Absorbowali otaczającą ich kulturę</i>
<i>jak wszyscy</i>

506
00:26:44,730 --> 00:26:47,107
<i>i przesiąkała ona do ich pracy.</i>

507
00:26:47,274 --> 00:26:51,862
<i>Zdarzało się,</i>
<i>że postaci nie przedstawiano tak,</i>

508
00:26:51,945 --> 00:26:53,822
<i>jak można było to zrobić.</i>

509
00:26:53,906 --> 00:26:57,367
<i>Zwłaszcza Luke Cage miał być symbolem</i>

510
00:26:57,451 --> 00:26:58,869
<i>kina blaxploitation.</i>

511
00:27:00,120 --> 00:27:02,039
<i>Luke Cage</i> powstał przez <i>Shafta.</i>

512
00:27:02,122 --> 00:27:03,332
SCENARZYSTA/REDAKTOR

513
00:27:03,415 --> 00:27:06,084
<i>On zapoczątkował epokę blaxploitation.</i>

514
00:27:06,168 --> 00:27:07,169
SHAFT to imię. SHAFT to życie.

515
00:27:07,920 --> 00:27:10,464
<i>Marvel przeszedł przez fazę blaxploitation</i>

516
00:27:10,547 --> 00:27:15,385
z postaciami typu Brat VooDoo
i Luke Cage. „Sweet Christmas”.

517
00:27:15,469 --> 00:27:18,388
<i>Ciągnęło mnie do kolorowych postaci.</i>

518
00:27:18,472 --> 00:27:20,807
To wynika z dzieciństwa w Cleveland,

519
00:27:20,891 --> 00:27:23,727
miasta z segregacją rasową.

520
00:27:23,810 --> 00:27:27,731
Moi czarni znajomi lubili komiksy.

521
00:27:27,814 --> 00:27:29,525
<i>Sądziłem, że to nie fair,</i>

522
00:27:29,608 --> 00:27:31,860
<i>że nie mają czarnych superbohaterów.</i>

523
00:27:31,944 --> 00:27:35,781
<i>W dzieciństwie Luke Cage</i>
<i>był jednym z moich ulubionych bohaterów.</i>

524
00:27:35,864 --> 00:27:38,200
<i>Odkryłem go za dzieciaka z kuzynem</i>

525
00:27:38,283 --> 00:27:40,744
<i>w 7-Eleven w latach 70.</i>

526
00:27:40,827 --> 00:27:42,829
Czytaliśmy zeszyt, aż się rozleciał.

527
00:27:43,705 --> 00:27:47,835
<i>Zapewne dlatego,</i>
<i>że to pierwszy afroamerykański bohater,</i>

528
00:27:47,918 --> 00:27:49,545
<i>nie założono mu maski.</i>

529
00:27:49,628 --> 00:27:52,297
Postąpili właściwie,

530
00:27:52,381 --> 00:27:56,593
stworzyli niebiałą postać,
więc chcieli pokazać ludziom

531
00:27:56,677 --> 00:28:00,514
<i>silnego, przystojnego i sprawiedliwego</i>
<i>czarnoskórego bohatera.</i>

532
00:28:00,597 --> 00:28:02,307
W komiksach z Cage'em

533
00:28:02,391 --> 00:28:06,770
nie mówi się o tym, że jest czarny.

534
00:28:06,854 --> 00:28:08,564
<i>Jego sposób mówienia i bycia</i>

535
00:28:08,647 --> 00:28:12,234
<i>odpowiada dziwacznemu wyobrażeniu</i>
<i>o czarnoskórych.</i>

536
00:28:12,317 --> 00:28:14,611
<i>Wielu artystów</i>
<i>tworzących czarnoskóre postacie</i>

537
00:28:14,695 --> 00:28:18,448
narzuca im slang. Ale nie prawdziwy.

538
00:28:18,532 --> 00:28:21,618
<i>Taki, jakim widzą go biali.</i>

539
00:28:21,702 --> 00:28:25,038
<i>Często dostrzegamy brak człowieczeństwa</i>

540
00:28:25,122 --> 00:28:28,000
<i>w niektórych postaciach,</i>
<i>tak jak wtedy, gdy wracamy</i>

541
00:28:28,083 --> 00:28:32,504
jako dorośli do ukochanego filmu z Bondem,

542
00:28:32,588 --> 00:28:35,966
by zauważyć, że gość jest problematyczny.

543
00:28:37,134 --> 00:28:39,887
<i>Gdy w latach 70. pisałem </i>Luke'a Cage'a,

544
00:28:39,970 --> 00:28:42,890
nie byłem tak świadomy jak teraz.

545
00:28:42,973 --> 00:28:46,977
Chciałem tworzyć dobre historie,
szanować postać,

546
00:28:47,060 --> 00:28:52,107
<i>a nie traktować ją wyjątkowo.</i>

547
00:28:52,191 --> 00:28:54,860
<i>Wszyscy się rozwijaliśmy.</i>

548
00:28:54,943 --> 00:28:59,114
<i>To nie tak, że ktoś się obudził</i>

549
00:28:59,198 --> 00:29:02,242
i stwierdził, że tak ma być.
Trzeba było dorosnąć.

550
00:29:03,660 --> 00:29:08,874
<i>Rzadko tworzę historie</i>
<i>z perspektywy czarnego artysty,</i>

551
00:29:08,957 --> 00:29:12,336
bo się za takiego nie uważam.

552
00:29:12,419 --> 00:29:14,087
Jestem artystą i tworzę wszystko.

553
00:29:15,464 --> 00:29:17,674
<i>Długo tworzyłem </i>Luke'a Cage'a.

554
00:29:18,550 --> 00:29:20,802
<i>Zastanawiałem się,</i>

555
00:29:20,886 --> 00:29:23,347
<i>jakie cechy powinien mieć bohater.</i>

556
00:29:23,430 --> 00:29:27,726
Nie mówił brytyjskim angielskim,
ale coś musiało być.

557
00:29:30,562 --> 00:29:32,981
<i>Najpierw wykorzystaliśmy gotowe elementy,</i>

558
00:29:33,065 --> 00:29:36,568
ale po czasie można było je mieszać

559
00:29:36,652 --> 00:29:38,695
i przekształcać w coś nowego.

560
00:29:40,197 --> 00:29:42,616
<i>Z luźno gadającej,</i>

561
00:29:42,699 --> 00:29:44,368
<i>twardoskórej postaci</i>

562
00:29:44,451 --> 00:29:47,955
<i>powstała nam złożona postać</i>
<i>ojca i przywódcy,</i>

563
00:29:48,038 --> 00:29:50,999
<i>która przemawia do wielu Amerykanów.</i>

564
00:29:52,042 --> 00:29:53,293
Kocham Luke'a Cage'a.

565
00:29:55,003 --> 00:29:57,214
<i>Tożsamość to ważny element komiksów.</i>

566
00:29:57,297 --> 00:30:00,133
<i>W dzieciństwie podziwiamy te postacie,</i>

567
00:30:00,217 --> 00:30:01,927
<i>bo są dobre.</i>

568
00:30:02,010 --> 00:30:05,055
Widzimy, że ktoś jest dobry, a ktoś zły.

569
00:30:05,138 --> 00:30:07,182
<i>Każdy zasługuje, by dostrzec siebie</i>

570
00:30:07,266 --> 00:30:09,059
<i>w oglądanych mediach.</i>

571
00:30:09,142 --> 00:30:11,395
<i>To nie do pomyślenia,</i>

572
00:30:11,478 --> 00:30:14,022
<i>że ludzie wydawaliby pieniądze</i>
<i>na rozrywkę,</i>

573
00:30:14,106 --> 00:30:16,525
<i>która nie odzwierciedla ich ciała,</i>

574
00:30:16,608 --> 00:30:19,611
<i>pochodzenia, rasy, seksualności czy płci.</i>

575
00:30:19,695 --> 00:30:23,323
<i>To dziwne, że ludzi bawiły produkty,</i>

576
00:30:23,407 --> 00:30:25,576
które ich nie reprezentują

577
00:30:25,659 --> 00:30:28,495
albo robią to jednolicie. Przez lata.

578
00:30:30,372 --> 00:30:32,624
<i>Ależ ona to robi</i>

579
00:30:33,333 --> 00:30:35,586
<i>Ona to potrafi</i>

580
00:30:36,128 --> 00:30:38,547
<i>Słuchajcie, jak krzyczą</i>

581
00:30:38,630 --> 00:30:42,217
<i>Historie w komiksach</i>
<i>wykorzystują stereotypy.</i>

582
00:30:42,301 --> 00:30:45,637
Stąd tak wiele problematycznych kwestii

583
00:30:45,721 --> 00:30:49,474
dotyczących rasy w komiksach.
Czerpią z norm społecznych.

584
00:30:49,558 --> 00:30:52,311
<i>Pod koniec złotej ery komiksów</i>

585
00:30:52,394 --> 00:30:55,147
<i>pojawiły się okropne stereotypy.</i>

586
00:30:55,230 --> 00:30:58,692
<i>Propaganda z drugiej wojny</i>
<i>wymierzona w Azjatów.</i>

587
00:31:00,110 --> 00:31:02,946
<i>Kiedyś Azjatów kolorowano na żółto.</i>

588
00:31:03,030 --> 00:31:04,698
Dosłownie, na żółto.

589
00:31:05,532 --> 00:31:06,950
<i>Mówi o tym Larry Hama.</i>

590
00:31:07,326 --> 00:31:12,247
Zaproponowałem, żeby nie kolorować
Azjatów na żarówiasty żółty.

591
00:31:12,331 --> 00:31:13,332
SCENARZYSTA/REDAKTOR

592
00:31:13,916 --> 00:31:17,586
<i>„Czemu tak robimy?” „Tak się robi i już”.</i>

593
00:31:17,669 --> 00:31:22,049
„Najwyższy czas przestać”.

594
00:31:22,966 --> 00:31:26,178
<i>W pierwszym numerze komiksu</i>
<i>o sierżancie Furym</i>

595
00:31:26,261 --> 00:31:28,138
<i>Gabe Jones ma białą skórę.</i>

596
00:31:28,722 --> 00:31:32,643
<i>To dlatego, że w tamtym czasie</i>

597
00:31:32,726 --> 00:31:37,189
w komiksach były tylko białe postacie.

598
00:31:37,272 --> 00:31:39,316
Nie było czarnych

599
00:31:39,399 --> 00:31:44,112
poza stereotypowymi postaciami
o wielkich ustach i wyłupiastych oczach,

600
00:31:44,196 --> 00:31:46,448
<i>w karykaturalnym stylu.</i>

601
00:31:46,532 --> 00:31:49,701
Zeszyt poszedł do drukarni i kolorysty,

602
00:31:49,785 --> 00:31:52,996
który uznał, że to na pewno błąd.

603
00:31:53,080 --> 00:31:55,123
Zrobił z niego białego jak całą resztę.

604
00:31:55,207 --> 00:31:58,335
<i>Stan do niego zadzwonił i zwymyślał go,</i>

605
00:31:58,418 --> 00:32:00,337
<i>każąc to poprawić.</i>

606
00:32:00,420 --> 00:32:03,507
Przy tych pierwszych wydaniach

607
00:32:03,590 --> 00:32:07,302
drukarnia nie miała nawet
odpowiedniego koloru.

608
00:32:07,386 --> 00:32:12,349
<i>W wielu numerach Gabe Jones</i>
<i>był kamiennoszary,</i>

609
00:32:12,432 --> 00:32:16,478
<i>a nie realistycznie brązowy,</i>

610
00:32:16,562 --> 00:32:20,232
bo w drukarni nie mogli uzyskać

611
00:32:20,315 --> 00:32:25,153
odpowiedniego połączenia kolorów.

612
00:32:26,196 --> 00:32:28,907
<i>Można walić w biurko, ile się chce.</i>

613
00:32:28,991 --> 00:32:34,872
Taka agresja tylko straszy ludzi.

614
00:32:34,955 --> 00:32:39,168
<i>Trwalsze zmiany przynosi</i>
<i>przyswojenie koncepcji</i>

615
00:32:39,251 --> 00:32:40,836
<i>i stanie się jej częścią.</i>

616
00:32:41,879 --> 00:32:43,922
Gdy zacząłem pracę w Marvelu,

617
00:32:44,006 --> 00:32:45,883
przedrukowywali komiksy z lat 50.,

618
00:32:45,966 --> 00:32:47,050
SCENARZYSTA

619
00:32:47,134 --> 00:32:49,428
w tym komiks <i>Jungle Action.</i>

620
00:32:50,470 --> 00:32:51,805
<i>W tych zeszytach</i>

621
00:32:51,889 --> 00:32:54,391
<i>pojawiały się mocno rasistowskie</i>

622
00:32:54,474 --> 00:32:57,311
<i>postacie blond bogów i bogiń z dżungli,</i>

623
00:32:57,394 --> 00:32:59,271
<i>które ratują tubylców.</i>

624
00:33:00,105 --> 00:33:02,149
Powiedziałem redaktorom:

625
00:33:02,232 --> 00:33:08,113
„Nie do wiary, że to wychodzi w latach 70.

626
00:33:08,197 --> 00:33:09,781
„Pogięło was?”.

627
00:33:09,865 --> 00:33:12,951
<i>Zasugerowałem chyba,</i>

628
00:33:13,035 --> 00:33:16,788
<i>żeby choć jeden bohater był czarny.</i>

629
00:33:17,372 --> 00:33:18,373
<i>Oni odparli,</i>

630
00:33:18,457 --> 00:33:21,627
<i>że umieszczą tam Czarną Panterę.</i>

631
00:33:21,710 --> 00:33:25,130
Chyba mnie nie zrozumieli.

632
00:33:25,756 --> 00:33:28,634
<i>Komiks dział się w Wakandzie,</i>

633
00:33:28,717 --> 00:33:30,928
<i>mieli tam być sami czarnoskórzy.</i>

634
00:33:31,011 --> 00:33:35,641
Tego w amerykańskich komiksach
jeszcze nie było.

635
00:33:41,855 --> 00:33:45,651
<i>Komiks </i>Czarna Pantera<i> Dona McGregora</i>
<i>był awangardowy.</i>

636
00:33:45,734 --> 00:33:47,277
<i>To on stworzył</i>

637
00:33:47,361 --> 00:33:51,406
<i>to futurystyczne, naukowe społeczeństwo.</i>

638
00:33:51,490 --> 00:33:53,617
<i>Świat i cywilizację Wakandy.</i>

639
00:33:53,700 --> 00:33:54,701
CZARNA PANTERA

640
00:33:54,785 --> 00:33:58,497
<i>Marvel w fantastyczny sposób</i>

641
00:33:58,580 --> 00:34:01,917
wywraca na lewą stronę metafory.

642
00:34:02,000 --> 00:34:03,001
REDAKTOR KOMIKSÓW

643
00:34:03,085 --> 00:34:07,130
<i>Czarna Pantera mieszka głęboko w Afryce.</i>

644
00:34:07,214 --> 00:34:10,259
<i>Nieodkrytej. Metafora goni metaforę.</i>

645
00:34:10,551 --> 00:34:14,888
Wakanda to raj technologiczny,
najbogatsze państwo świata.

646
00:34:14,972 --> 00:34:17,808
<i>Moment. To już nie metafora.</i>

647
00:34:19,685 --> 00:34:23,355
<i>Najciekawszy element tego komiksu</i>

648
00:34:23,438 --> 00:34:26,650
<i>to koncepcja nietkniętej</i>
<i>przestrzeni czarnoskórych.</i>

649
00:34:26,733 --> 00:34:29,653
<i>Przestrzeni potęgi i celebracji.</i>

650
00:34:30,404 --> 00:34:34,157
<i>Widok otwartego,</i>
<i>zaawansowanego i pięknego społeczeństwa</i>

651
00:34:34,241 --> 00:34:36,326
niemal od razu wywołał łzy.

652
00:34:41,623 --> 00:34:44,626
<i>Wtedy Ku Klux Klan zyskiwał popularność.</i>

653
00:34:45,586 --> 00:34:49,298
<i>Stąd komiks o walce Pantery z Klanem.</i>

654
00:34:49,381 --> 00:34:50,883
PANTERA KONTRA KLAN

655
00:34:50,966 --> 00:34:52,384
<i>T'Challi towarzyszyła</i>

656
00:34:52,467 --> 00:34:54,428
<i>Monica Lynne, jego partnerka.</i>

657
00:34:54,511 --> 00:34:58,473
<i>Rozmawiali o jej wuju</i>
<i>z okresu rekonstrukcji,</i>

658
00:34:58,557 --> 00:35:01,226
<i>po wojnie secesyjnej.</i>

659
00:35:01,310 --> 00:35:03,812
<i>Matka opowiada,</i>

660
00:35:03,896 --> 00:35:07,566
<i>co spotkało jej wuja Caleba.</i>

661
00:35:08,317 --> 00:35:12,487
<i>Na stronach alternatywnych</i>
<i>Monica się zastanawia,</i>

662
00:35:12,571 --> 00:35:16,575
<i>co by było, gdyby żył wtedy Pantera.</i>

663
00:35:20,662 --> 00:35:22,289
<i>To odpowiedź na pytanie,</i>

664
00:35:22,372 --> 00:35:25,959
dlaczego ludzie kochają kostiumy
i superbohaterów.

665
00:35:26,043 --> 00:35:28,295
Bo T'Challa mógłby wszystko naprawić.

666
00:35:28,378 --> 00:35:30,839
A w prawdziwym świecie Caleba powiesili.

667
00:35:34,259 --> 00:35:37,179
Z czasem okazało się,

668
00:35:37,262 --> 00:35:39,723
że nie chcieli samych czarnych bohaterów.

669
00:35:39,806 --> 00:35:41,600
<i>Chcieli sprowadzić Avengersów,</i>

670
00:35:41,683 --> 00:35:43,352
<i>którzy pomogą Panterze.</i>

671
00:35:43,435 --> 00:35:44,937
<i>Odparłem, że nie tutaj.</i>

672
00:35:45,020 --> 00:35:47,481
<i>Nie chciałem, by wpadli biali</i>

673
00:35:47,564 --> 00:35:49,816
<i>i pomogli czarnemu, który sobie nie radzi.</i>

674
00:35:49,900 --> 00:35:51,151
T'Challa da sobie radę

675
00:35:51,235 --> 00:35:53,529
i nikogo nie potrzebuje.

676
00:35:53,612 --> 00:35:55,697
Sam wszystkim się zajmie.

677
00:35:56,573 --> 00:36:00,077
<i>Swego czasu Czarna Pantera</i>
<i>stał się Czarnym Gepardem,</i>

678
00:36:00,160 --> 00:36:02,246
<i>bo Marvel się obawiał</i>

679
00:36:02,329 --> 00:36:05,207
<i>o skojarzenia z Partią Czarnych Panter.</i>

680
00:36:05,290 --> 00:36:10,087
<i>T'Challa został nauczycielem w USA,</i>

681
00:36:10,170 --> 00:36:15,717
a to niezbyt przystoi
afrykańskiemu królowi.

682
00:36:16,218 --> 00:36:18,303
Każdy popełnia błędy.

683
00:36:18,387 --> 00:36:20,639
Ważne, co z nich wyciągamy.

684
00:36:20,722 --> 00:36:21,723
Czego się uczymy.

685
00:36:26,937 --> 00:36:28,063
Cisza.

686
00:36:28,897 --> 00:36:33,360
<i>Stan mimo wielu zalet miał tendencję</i>

687
00:36:34,278 --> 00:36:36,989
do pomijania silnych postaci kobiecych.

688
00:36:37,072 --> 00:36:39,783
Traktował je

689
00:36:39,867 --> 00:36:43,453
jak naukowczynie
z kiepskich horrorów z lat 50.

690
00:36:44,413 --> 00:36:48,375
<i>Piękne, niezbyt bystre.</i>
<i>Potrzebujące pomocy.</i>

691
00:36:53,797 --> 00:36:56,383
<i>Ciekawy epizod w historii Marvela</i>

692
00:36:56,466 --> 00:36:58,927
<i>miał miejsce jednocześnie</i>

693
00:36:59,011 --> 00:37:02,472
z pojawieniem się linii superbohaterów
na początku lat 60.

694
00:37:02,556 --> 00:37:05,726
<i>Z drugiej strony publikowano</i>

695
00:37:05,809 --> 00:37:07,769
<i>komiksy o młodych kobietach.</i>

696
00:37:07,853 --> 00:37:11,690
<i>Pojawiły się tytuły takie jak</i>
Patsy Walker <i>oraz </i>Patsy and Hedy.

697
00:37:11,773 --> 00:37:14,443
<i>A także</i> Linda Carter, Student Nurse,

698
00:37:14,526 --> 00:37:18,697
<i>komedia romantyczna</i>
<i>o studentce pielęgniarstwa.</i>

699
00:37:18,780 --> 00:37:22,618
<i>W pewien sposób wtopiono je</i>

700
00:37:22,701 --> 00:37:24,953
w historie o superbohaterach.

701
00:37:25,787 --> 00:37:29,124
<i>Bohaterki miały słabsze moce.</i>

702
00:37:29,208 --> 00:37:34,254
<i>Osa potrafiła się zmniejszać,</i>
<i>żądlić ludzi i latać.</i>

703
00:37:34,338 --> 00:37:37,674
Sue Storm była
gospodynią Fantastycznej Czwórki.

704
00:37:37,758 --> 00:37:39,843
<i>Pierwotnie potrafiła się ukrywać.</i>

705
00:37:39,927 --> 00:37:41,094
<i>Niewidzialność.</i>

706
00:37:41,678 --> 00:37:44,848
Mężczyźni otrzymywali moce fizyczne,

707
00:37:44,932 --> 00:37:49,436
a kobiety prezentowały się i pozowały.

708
00:37:49,520 --> 00:37:50,812
Moce polegały na tym,

709
00:37:50,896 --> 00:37:53,106
by stać i ładnie wyglądać,

710
00:37:53,190 --> 00:37:55,067
zrobić coś umysłem.

711
00:37:55,692 --> 00:37:59,780
<i>Dobrze wyglądać i wpływać na otoczenie.</i>

712
00:38:00,489 --> 00:38:03,992
Gdy w komiksach Marvela
pojawiała się płeć i seksualność,

713
00:38:04,076 --> 00:38:05,077
SCENARZYSTKA

714
00:38:05,160 --> 00:38:07,871
to w ujęciu ówczesnym.

715
00:38:07,955 --> 00:38:12,125
<i>Każde pokolenie szło o krok dalej.</i>

716
00:38:12,209 --> 00:38:13,836
-Czego chcemy?
-Równości!

717
00:38:13,919 --> 00:38:14,920
KONIEC SEKSIZMU

718
00:38:15,003 --> 00:38:16,630
-Kiedy tego chcemy?
-Teraz!

719
00:38:16,713 --> 00:38:19,883
Stan kazał mi stworzyć kobietę

720
00:38:19,967 --> 00:38:22,761
z „Marvel” w nazwie.

721
00:38:22,845 --> 00:38:28,183
<i>Połączyłem elementy istniejących komiksów.</i>

722
00:38:28,267 --> 00:38:29,685
<i>Wziąłem Carol Danvers</i>

723
00:38:29,768 --> 00:38:33,397
<i>i stworzyłem jej historię.</i>
<i>Tak powstała Kapitan Marvel,</i>

724
00:38:33,480 --> 00:38:37,818
<i>superbohaterka i feministka.</i>

725
00:38:38,443 --> 00:38:43,490
Gdy w 1976 roku powstał ten komiks,
jak wszystko w tamtych czasach

726
00:38:43,574 --> 00:38:46,952
był próbą pójścia z duchem czasu.

727
00:38:47,035 --> 00:38:50,414
<i>Kobiety walczyły o równość.</i>
<i>My stworzymy superbohaterkę.</i>

728
00:38:50,497 --> 00:38:53,166
<i>Ms. Marvel. To będzie na czasie.</i>

729
00:38:53,250 --> 00:38:56,920
<i>Na okładce pierwszego numeru napisano,</i>
<i>że kobiety się bronią.</i>

730
00:38:57,004 --> 00:38:58,172
KOBIETA, WOJOWNICZKA!

731
00:38:58,255 --> 00:39:01,925
Chciałem stworzyć
superbohaterkę feministkę.

732
00:39:02,009 --> 00:39:04,052
W pierwszym numerze

733
00:39:04,136 --> 00:39:07,097
<i>pewna dziewczynka mówi do mamy,</i>

734
00:39:07,181 --> 00:39:08,765
<i>że chce być jak ta pani.</i>

735
00:39:08,849 --> 00:39:11,476
<i>To było ważne.</i>

736
00:39:11,560 --> 00:39:15,314
<i>Stworzenie silnej fizycznie</i>
<i>i psychicznie kobiety,</i>

737
00:39:15,397 --> 00:39:20,777
<i>niezależnej, nie obiektu westchnień.</i>

738
00:39:21,195 --> 00:39:22,196
SCENARZYSTKA

739
00:39:22,279 --> 00:39:24,156
To był feministyczny komiks,

740
00:39:24,239 --> 00:39:27,326
w bardziej bezpośredni sposób niż moje.

741
00:39:27,409 --> 00:39:30,162
<i>Miała okulary jak Gloria Steinem</i>
<i>i przedziałek.</i>

742
00:39:30,245 --> 00:39:32,873
<i>Była redaktorką pisma</i> Kobieta.

743
00:39:33,790 --> 00:39:38,295
Ale postacie Marvela
to ludzcy bohaterowie.

744
00:39:38,378 --> 00:39:40,506
<i>Mają problemy</i>

745
00:39:40,589 --> 00:39:44,384
<i>i często sobie nie radzą.</i>

746
00:39:44,468 --> 00:39:49,598
<i>To ma sens,</i>
<i>ale Carol nie pasowała do reszty</i>

747
00:39:50,140 --> 00:39:56,772
<i>jako potężna, piękna blondynka.</i>

748
00:39:57,481 --> 00:40:00,776
Coś się nie zgadza.

749
00:40:00,859 --> 00:40:04,571
Ważne jest, kto wkłada maskę.

750
00:40:04,655 --> 00:40:08,909
<i>Ale u Carol Danvers</i>
<i>wszyscy znali tylko kostium.</i>

751
00:40:08,992 --> 00:40:10,285
Tylko to widzieli.

752
00:40:10,369 --> 00:40:13,080
To strój kąpielowy
z wysokimi butami i przepaską.

753
00:40:13,163 --> 00:40:16,375
<i>Niezbyt wygodny do walki.</i>

754
00:40:16,458 --> 00:40:19,294
No i musiało jej być zimno, gdy latała.

755
00:40:20,045 --> 00:40:24,758
<i>Ale to były inne czasy.</i>
<i>Liczył się męski wzrok.</i>

756
00:40:24,842 --> 00:40:28,053
Kobiety rysowano z talią osy

757
00:40:28,136 --> 00:40:29,638
i wielkimi piersiami.

758
00:40:29,721 --> 00:40:33,183
<i>To inna wersja kobiecości i feminizmu.</i>

759
00:40:33,267 --> 00:40:36,937
<i>Inna wersja twardości.</i>
<i>Gdy mężczyźni rysują kobiety</i>

760
00:40:37,020 --> 00:40:38,480
<i>i chcą pokazać ich siłę,</i>

761
00:40:38,564 --> 00:40:41,191
<i>nadają im męskie cechy.</i>

762
00:40:41,275 --> 00:40:44,403
Ale twardość u kobiet objawia się inaczej.

763
00:40:44,486 --> 00:40:46,572
Jest złożona.

764
00:40:48,073 --> 00:40:51,034
<i>Kobiety nie muszą zgrywać twardzielek,</i>

765
00:40:51,118 --> 00:40:54,538
nie potrzebujemy kobiecej siły

766
00:40:54,621 --> 00:40:55,831
REDAKTORKA

767
00:40:55,914 --> 00:40:58,166
w sposób akceptowalny społecznie.

768
00:40:58,250 --> 00:41:00,544
<i>Ale jeśli kobietom nie wolno mieć wad,</i>

769
00:41:00,627 --> 00:41:03,755
<i>mają wyglądać i postępować</i>
<i>w określony sposób</i>

770
00:41:03,839 --> 00:41:08,343
<i>i nie mogą dokonywać złych wyborów,</i>
<i>robi się nudno.</i>

771
00:41:08,427 --> 00:41:10,304
Nikt nie lubi takich postaci.

772
00:41:15,893 --> 00:41:20,689
<i>Moja mama po studiach</i>
<i>dołączyła do lotnictwa,</i>

773
00:41:20,772 --> 00:41:22,524
bo chciała pilotować myśliwce.

774
00:41:22,608 --> 00:41:24,193
Nie chcieli jej pozwolić,

775
00:41:24,276 --> 00:41:26,236
bo kobietom tego nie wolno.

776
00:41:26,320 --> 00:41:31,408
Obsługiwała radar
na południu Wielkiej Brytanii w 1940 roku.

777
00:41:31,491 --> 00:41:36,413
<i>To dość trudny czas na tę pracę.</i>

778
00:41:36,496 --> 00:41:40,542
Uznałem, że skoro znam takie kobiety,

779
00:41:40,626 --> 00:41:44,171
<i>to czemu nie przenieść ich na kartkę?</i>

780
00:41:44,379 --> 00:41:47,758
<i>Czemu kobiety w komiksach</i>
<i>to tylko partnerki?</i>

781
00:41:47,841 --> 00:41:49,468
<i>Czemu nie mężczyźni?</i>

782
00:41:49,551 --> 00:41:51,553
<i>Czemu nie stworzyć</i>

783
00:41:51,637 --> 00:41:54,598
<i>idiosynkratycznych postaci,</i>
<i>które przechodzą piekło?</i>

784
00:41:54,681 --> 00:41:56,350
Nikt inny tego nie robił.

785
00:41:56,433 --> 00:41:58,644
Uznałem, że warto spróbować.

786
00:42:02,564 --> 00:42:05,692
<i>Komiks</i> All-New, All-Different X-Men

787
00:42:05,776 --> 00:42:07,528
<i>pojawił się w 1975 r.</i>

788
00:42:08,237 --> 00:42:09,863
Wzięto grupę postaci,

789
00:42:09,947 --> 00:42:13,242
pierwotnie białych
amerykańskich dzieciaków,

790
00:42:13,325 --> 00:42:17,079
<i>i zastąpiono mieszanką kulturową.</i>

791
00:42:18,288 --> 00:42:20,874
<i>Gdy byłem nastolatkiem,</i>
<i>wyszło </i>The Uncanny X-Men.

792
00:42:20,958 --> 00:42:23,168
To był inny poziom.

793
00:42:23,252 --> 00:42:24,336
SCENARZYSTA

794
00:42:24,419 --> 00:42:27,506
Może to był właściwy czas.
Czas walki o równość.

795
00:42:27,589 --> 00:42:29,758
<i>Brązowa skóra,</i>

796
00:42:29,842 --> 00:42:33,053
<i>a nawet czarna,</i>

797
00:42:33,136 --> 00:42:37,599
próby zrobienia koloru skóry Azjatów,
choć zbyt żółtego...

798
00:42:37,683 --> 00:42:40,310
To było piękne.

799
00:42:40,936 --> 00:42:43,146
X-Meni z lat 70. to coś fascynującego.

800
00:42:43,230 --> 00:42:44,231
AUTOR, NOWI MUTANCI

801
00:42:44,314 --> 00:42:46,650
To agresywna próba

802
00:42:46,733 --> 00:42:49,278
pokazania różnorodności.

803
00:42:49,361 --> 00:42:51,321
<i>X-Meni z początku lat 60.</i>

804
00:42:51,405 --> 00:42:53,907
<i>mieli być odmienni od reszty ludzi</i>

805
00:42:53,991 --> 00:42:55,409
<i>przez fakt mutacji,</i>

806
00:42:55,492 --> 00:42:59,746
<i>ale dalej byli biali i uprzywilejowani.</i>

807
00:42:59,830 --> 00:43:02,916
Komiks nie spełniał założeń.

808
00:43:03,458 --> 00:43:08,797
<i>Wersja z lat 70.</i>
<i>wskrzesiła kategorię mutantów,</i>

809
00:43:08,881 --> 00:43:11,341
<i>pokazując całą masę mutantów,</i>

810
00:43:11,425 --> 00:43:14,094
<i>ale skrajnie się od siebie różniących.</i>

811
00:43:14,178 --> 00:43:16,138
Stworzono wspólny cel.

812
00:43:16,221 --> 00:43:17,556
AMERYKO! JEST ROK 1984!
WIESZ, KIM SĄ TWOJE DZIECI?

813
00:43:17,639 --> 00:43:19,933
<i>Koncepcja X-Menów polegała</i>

814
00:43:20,017 --> 00:43:22,853
<i>na outsiderach, którzy chronią świat,</i>

815
00:43:22,936 --> 00:43:24,897
<i>który z kolei ich nienawidzi.</i>

816
00:43:24,980 --> 00:43:27,774
Nie mogli tego uniknąć.

817
00:43:28,525 --> 00:43:31,653
<i>To byli pierwsi bohaterowie,</i>

818
00:43:31,737 --> 00:43:34,031
<i>którzy nie zmieniali się przez kostium.</i>

819
00:43:34,114 --> 00:43:35,365
Wolverine

820
00:43:35,449 --> 00:43:39,203
był taki sam w koszuli i kapeluszu

821
00:43:39,286 --> 00:43:41,997
<i>oraz w kostiumie.</i>

822
00:43:42,080 --> 00:43:46,084
<i>Był taki sam i zachowywał się tak samo.</i>

823
00:43:46,168 --> 00:43:50,631
Nie udawano kogoś innego.

824
00:43:51,590 --> 00:43:54,468
<i>Koncepcja masek tam nie pasowała.</i>

825
00:43:55,010 --> 00:43:58,680
Gdybym obudził się w 13. urodziny

826
00:43:58,764 --> 00:44:01,475
jako Nightcrawler, wkurzyłbym się.

827
00:44:03,602 --> 00:44:05,479
<i>Ale gdybym taki się urodził,</i>

828
00:44:05,562 --> 00:44:07,773
<i>był taki zawsze,</i>

829
00:44:07,856 --> 00:44:09,650
<i>to kim jestem?</i>

830
00:44:09,733 --> 00:44:12,903
<i>Pomyślałem, że mógłbym to wykorzystać,</i>

831
00:44:12,986 --> 00:44:15,531
<i>bo umiem się wspinać i teleportować.</i>

832
00:44:15,614 --> 00:44:16,990
<i>Mam chwytny ogon.</i>

833
00:44:17,074 --> 00:44:19,785
Jestem super.

834
00:44:20,744 --> 00:44:25,040
<i>Jeśli aż tak odbiegamy od norm,</i>

835
00:44:25,123 --> 00:44:27,918
<i>staje się to zaletą lub utrudnieniem.</i>

836
00:44:28,001 --> 00:44:30,254
Ale kto by chciał
robić z tego utrudnienie?

837
00:44:30,963 --> 00:44:32,840
Pogódźmy się z tym i zaczekajmy.

838
00:44:34,508 --> 00:44:37,177
<i>Chris wyprzedzał epokę</i>

839
00:44:37,261 --> 00:44:40,055
<i>pod kątem różnorodności i siły kobiet.</i>

840
00:44:40,138 --> 00:44:42,182
Jak nikt.

841
00:44:42,266 --> 00:44:44,601
<i>Gdyby się zastanowić,</i>

842
00:44:44,685 --> 00:44:48,772
<i>w jego X-Menach</i>
<i>kobiety miały najlepsze historie.</i>

843
00:44:49,523 --> 00:44:52,860
Tworzył też wczesne wersje

844
00:44:52,943 --> 00:44:56,113
<i>zabawy ze zmianą płci.</i>

845
00:44:56,196 --> 00:44:58,115
<i>Jak współcześnie.</i>

846
00:44:58,198 --> 00:45:04,705
<i>Któregoś razu chciał,</i>
<i>by Xavierowi ktoś zrobił pranie mózgu</i>

847
00:45:04,788 --> 00:45:09,042
i kazał mu włożyć szpilki.
Uznałam, że to zbyt wiele.

848
00:45:12,796 --> 00:45:15,841
<i>Fascynujące w X-Menach jest to,</i>

849
00:45:15,924 --> 00:45:18,468
<i>że komiks działał na rzecz</i>

850
00:45:18,552 --> 00:45:21,346
wyzwolenia kobiet i homoseksualistów
w latach 70.,

851
00:45:21,430 --> 00:45:23,473
choć w całej serii nie wspominano

852
00:45:23,557 --> 00:45:25,601
o tych pojęciach.

853
00:45:25,684 --> 00:45:28,520
<i>Walczący o wolność homoseksualiści</i>

854
00:45:28,604 --> 00:45:30,772
<i>chcieli móc ujawniać swoją tożsamość</i>

855
00:45:30,856 --> 00:45:32,858
<i>w ubiorze, tańcu</i>

856
00:45:32,941 --> 00:45:34,026
<i>i miłości.</i>

857
00:45:34,109 --> 00:45:37,946
<i>Ten komiks przenosił te ideały</i>

858
00:45:38,030 --> 00:45:41,450
<i>na kartki.</i>

859
00:45:42,075 --> 00:45:44,244
Wszystkie postacie są ekstrawaganckie,

860
00:45:44,328 --> 00:45:47,956
<i>noszą widowiskowe kostiumy,</i>

861
00:45:48,040 --> 00:45:52,252
<i>w niektórych scenach wyruszają w kosmos</i>

862
00:45:52,336 --> 00:45:56,340
<i>niczym prawdziwe diwy świata disco.</i>

863
00:45:56,423 --> 00:46:00,093
To do mnie przemówiło.

864
00:46:00,177 --> 00:46:03,764
<i>Zobaczyłam, że można się bawić tym,</i>
<i>co nas wyróżnia.</i>

865
00:46:03,847 --> 00:46:07,017
<i>Pozostaje pytanie, kim jestem na świecie,</i>

866
00:46:07,100 --> 00:46:10,312
<i>dla ludzi wokół i dla siebie.</i>

867
00:46:10,395 --> 00:46:13,440
Supermoce są fajne,

868
00:46:13,524 --> 00:46:17,069
<i>widowiskowe. Latamy w kosmosie,</i>

869
00:46:17,152 --> 00:46:18,320
<i>walczymy.</i>

870
00:46:18,403 --> 00:46:23,033
Ale to strój pozwala odkryć,

871
00:46:23,116 --> 00:46:26,203
kim jesteśmy my i ludzie dookoła nas.

872
00:46:26,286 --> 00:46:30,749
<i>W X-Menach widzieliśmy społeczność,</i>
<i>która nas rozumie.</i>

873
00:46:32,417 --> 00:46:35,045
Wychowałem się na Bronksie.
Nie było lekko.

874
00:46:36,004 --> 00:46:37,965
<i>W komiksach można było się skryć,</i>

875
00:46:38,048 --> 00:46:40,884
zwłaszcza gdy miało się sekrety.

876
00:46:42,719 --> 00:46:45,848
<i>Moja nieheteronormatywna część</i>
<i>uwielbiała odosobnienie,</i>

877
00:46:45,931 --> 00:46:47,641
<i>podobieństwo</i>

878
00:46:47,724 --> 00:46:50,018
<i>homoseksualnej młodzieży do X-Menów.</i>

879
00:46:50,769 --> 00:46:53,897
<i>Po raz pierwszy byliśmy w tej historii.</i>

880
00:46:53,981 --> 00:46:57,317
To ważne, bo wcześniej nie mieliśmy nic.

881
00:46:57,401 --> 00:47:01,029
Plecami do AIDS.

882
00:47:05,033 --> 00:47:08,328
<i>W związku z kryzysem z AIDS powstał ruch.</i>

883
00:47:08,412 --> 00:47:11,290
Marvel przegapił szansę
na pokazanie homoseksualistów.

884
00:47:11,373 --> 00:47:12,749
JEST ROK 1987. WIESZ, KIM SĄ TWOJE DZIECI?

885
00:47:12,833 --> 00:47:14,042
<i>Są różne sposoby</i>

886
00:47:14,168 --> 00:47:17,254
<i>przedstawiania ludzkich doświadczeń.</i>

887
00:47:17,337 --> 00:47:20,549
<i>Jeden z nich, który udał się świetnie,</i>

888
00:47:20,632 --> 00:47:25,220
to rozbudowane fikcyjne metafory.

889
00:47:25,304 --> 00:47:29,558
<i>Bycie mutantem jest jak</i>
<i>bycie w mniejszości rasowej w USA.</i>

890
00:47:29,641 --> 00:47:32,811
<i>Albo bycie gejem.</i>

891
00:47:32,895 --> 00:47:36,899
W pewnym momencie ludzie uznają,

892
00:47:36,982 --> 00:47:39,693
że chcą tam ujrzeć siebie.

893
00:47:39,776 --> 00:47:42,905
Nie chcą być jedynie metaforą.
Są przecież istotą ludzką.

894
00:47:42,988 --> 00:47:44,031
PRAWA DLA LESBIJEK

895
00:47:44,114 --> 00:47:47,618
<i>Kolejną metodą przedstawiania</i>
<i>ludzkich doświadczeń</i>

896
00:47:47,701 --> 00:47:48,744
HOMOAVENGERS

897
00:47:48,827 --> 00:47:50,913
jest przedstawianie ludzi.

898
00:47:54,041 --> 00:47:56,001
NORTHSTAR HOMOSEKSUALISTĄ

899
00:47:56,084 --> 00:47:59,171
Starali się, naprawdę.

900
00:47:59,254 --> 00:48:01,089
Zrobili coming out Northstara.

901
00:48:02,257 --> 00:48:06,428
<i>Northstar był pierwszym</i>
<i>homoseksualnym bohaterem Marvela</i>

902
00:48:06,512 --> 00:48:09,515
<i>i czymś wielkim dla społeczności LGBTQ.</i>

903
00:48:09,598 --> 00:48:13,018
Ale nie mówiono o jego życiu prywatnym
ani związkach.

904
00:48:13,101 --> 00:48:15,979
Wyznał, że jest gejem, i tyle.

905
00:48:17,773 --> 00:48:19,191
<i>Ale scenarzysta chciał,</i>

906
00:48:19,274 --> 00:48:22,069
<i>żeby Northstar zachorował na AIDS.</i>

907
00:48:22,152 --> 00:48:26,031
<i>Zaczął o tym pisać,</i>
<i>ale Marvel się wystraszył.</i>

908
00:48:26,615 --> 00:48:29,618
Historię zmieniono,

909
00:48:29,701 --> 00:48:33,205
skończywszy na dziwactwie,

910
00:48:33,288 --> 00:48:37,334
w którym okazał się pół...

911
00:48:37,417 --> 00:48:39,920
Przysięgam, to prawda. Półwróżką.

912
00:48:40,879 --> 00:48:44,925
<i>Nikt tego nie planował,</i>
<i>ale to bardzo słaby komiks.</i>

913
00:48:46,009 --> 00:48:49,137
<i>Jeśli wszystkie postacie</i>
<i>odzwierciedlają stereotypy,</i>

914
00:48:49,763 --> 00:48:53,392
stają się stereotypami. Z definicji.

915
00:48:53,475 --> 00:48:57,938
<i>Jeśli daną grupę osób</i>
<i>widzimy tylko w jeden sposób,</i>

916
00:48:58,438 --> 00:49:01,108
to wygląda to na bzdurę.

917
00:49:04,152 --> 00:49:10,033
<i>Ale postać żyjąca w wielu wymiarach</i>
<i>to prawdziwa osoba.</i>

918
00:49:10,909 --> 00:49:13,287
<i>Nie reprezentant społeczności.</i>

919
00:49:15,372 --> 00:49:18,750
Koniec końców, twórcy muszą

920
00:49:18,834 --> 00:49:22,087
przyglądać się światu.

921
00:49:22,171 --> 00:49:25,382
<i>Przedstawiać postacie różnego pochodzenia,</i>

922
00:49:25,465 --> 00:49:28,802
<i>wychodzić poza własne ramy.</i>

923
00:49:29,344 --> 00:49:31,763
<i>Celem twórcy</i>

924
00:49:31,847 --> 00:49:34,016
<i>jest wykorzystanie znanego nam świata,</i>

925
00:49:34,099 --> 00:49:35,893
<i>różnorodnego świata,</i>

926
00:49:35,976 --> 00:49:39,271
<i>i pokazanie go na nowe sposoby.</i>

927
00:49:40,022 --> 00:49:41,982
Muszą przejść piekło.

928
00:49:42,065 --> 00:49:45,402
Każda postać Marvela przechodzi piekło,

929
00:49:45,485 --> 00:49:47,070
nieważne która.

930
00:49:47,154 --> 00:49:48,655
<i>Od bohatera do wroga,</i>

931
00:49:48,739 --> 00:49:51,575
<i>śmierć, wskrzeszenie, wypadek,</i>

932
00:49:51,658 --> 00:49:54,286
<i>ozdrowienie, dołączenie do Avengersów,</i>

933
00:49:54,369 --> 00:49:55,662
<i>wywalenie z ekipy.</i>

934
00:49:55,746 --> 00:49:59,541
Wszystko, co spotkało Spider-Mana,

935
00:49:59,625 --> 00:50:02,377
Kapitana Amerykę czy Iron Mana przez lata,

936
00:50:02,461 --> 00:50:04,880
musi spotkać tę postać.

937
00:50:04,963 --> 00:50:06,423
<i>Bo dzięki temu</i>

938
00:50:06,507 --> 00:50:09,551
<i>scenarzyści będą chcieli o niej pisać,</i>

939
00:50:09,635 --> 00:50:11,678
<i>a rysownicy ją rysować.</i>

940
00:50:11,762 --> 00:50:16,099
Wplecie się w kanon uniwersum.

941
00:50:16,183 --> 00:50:20,521
Wiele osób nazwie to różnorodnością,
ale ja spójnością.

942
00:50:23,649 --> 00:50:26,568
<i>Jedliśmy lunch, to nie było zebranie.</i>

943
00:50:26,652 --> 00:50:28,862
Rozmawialiśmy o tym,

944
00:50:28,946 --> 00:50:30,405
co byśmy zrobili inaczej.

945
00:50:30,489 --> 00:50:34,535
<i>Ultimate Spider-Man</i> był świetny.

946
00:50:34,618 --> 00:50:35,786
SCENARZYSTA

947
00:50:35,869 --> 00:50:37,704
Przez wiele lat był bestsellerem.

948
00:50:37,829 --> 00:50:41,792
<i>Mówiliśmy, że gdyby spojrzeć</i>
<i>na jego pochodzenie,</i>

949
00:50:41,875 --> 00:50:44,920
<i>to jest nowojorskim kujonem</i>
<i>mieszkającym z ciotką.</i>

950
00:50:45,003 --> 00:50:47,172
<i>Nie jest powiedziane, że ma białą skórę.</i>

951
00:50:47,256 --> 00:50:50,133
Wiele innych elementów, choćby okolica,

952
00:50:50,217 --> 00:50:54,805
<i>wskazują, że może mieć inne pochodzenie.</i>

953
00:50:54,888 --> 00:50:59,017
<i>Ciężko się pozbyć tej myśli.</i>

954
00:50:59,101 --> 00:51:03,021
Gdybyśmy mieli go stworzyć od nowa,
nie byłby biały.

955
00:51:03,105 --> 00:51:05,232
Mówiłby o czym innym.

956
00:51:05,315 --> 00:51:08,277
Uznaliśmy, że czemu nie.

957
00:51:10,362 --> 00:51:13,282
<i>Peter Parker zginął bohaterską śmiercią.</i>

958
00:51:13,365 --> 00:51:16,743
<i>Ocalił ciocię tak,</i>
<i>jak nie mógł ocalić wuja.</i>

959
00:51:17,411 --> 00:51:20,122
<i>Nie wiedział, że innego chłopca,</i>

960
00:51:20,205 --> 00:51:23,667
<i>Milesa Moralesa, też ukąsił pająk.</i>

961
00:51:28,714 --> 00:51:32,509
<i>Gdy wszyscy opłakują Spider-Mana,</i>

962
00:51:33,177 --> 00:51:35,971
<i>Miles ściąga maskę,</i>
<i>by zaczerpnąć powietrza.</i>

963
00:51:36,054 --> 00:51:37,639
<i>Wtedy widzimy jego twarz.</i>

964
00:51:38,056 --> 00:51:40,726
Może to jednak kiepski kostium.

965
00:51:40,809 --> 00:51:43,854
George Lucas mawiał,
że najłatwiej jest zabić szczeniaka.

966
00:51:43,937 --> 00:51:45,731
Publika od razu zareaguje.

967
00:51:45,814 --> 00:51:48,692
Peter Parker był takim szczeniakiem.

968
00:51:48,775 --> 00:51:50,402
<i>To nie była dość dobra fabuła.</i>

969
00:51:50,485 --> 00:51:53,530
<i>Ale gdy śmierć Parkera</i>
<i>zainspirowała Milesa,</i>

970
00:51:53,614 --> 00:51:57,034
<i>jak wcześniej</i>
<i>śmierć wuja zainspirowała Petera,</i>

971
00:51:57,117 --> 00:52:01,163
wykroczyliśmy poza szczeniaki.

972
00:52:01,246 --> 00:52:04,374
<i>Miles dostrzegł,</i>

973
00:52:04,458 --> 00:52:06,585
<i>że z mocą wiąże się odpowiedzialność,</i>

974
00:52:06,668 --> 00:52:10,672
<i>ale z innej perspektywy niż Peter.</i>

975
00:52:11,381 --> 00:52:15,636
Przejmowanie ról przez inne postacie

976
00:52:15,719 --> 00:52:17,137
to nic nowego.

977
00:52:17,221 --> 00:52:21,266
Te historie różnią się tym,

978
00:52:21,350 --> 00:52:26,855
<i>że obsada odzwierciedla nasz świat.</i>

979
00:52:26,939 --> 00:52:28,565
Kapitan Marvel! Kobieta!

980
00:52:28,649 --> 00:52:33,570
Wrócę do fundamentu tożsamości Carol.

981
00:52:33,654 --> 00:52:34,780
KOBIETY NA PILOTÓW

982
00:52:34,863 --> 00:52:36,281
<i>Skąd bierze się jej ból?</i>

983
00:52:36,365 --> 00:52:39,284
Co zrobić, by się z nią utożsamiano?

984
00:52:40,118 --> 00:52:41,411
Musi coś schrzanić.

985
00:52:41,495 --> 00:52:44,373
Musi upaść i wstać,

986
00:52:44,456 --> 00:52:46,458
musi oberwać.

987
00:52:49,044 --> 00:52:52,214
<i>Czytałam o niej, ile się dało.</i>

988
00:52:52,297 --> 00:52:58,095
<i>Okazało się, że jej ukochany ojciec</i>
<i>miał dwóch synów i córkę.</i>

989
00:52:58,178 --> 00:53:01,890
<i>Nie mogąc posłać wszystkich do szkoły,</i>
<i>wysłał synów.</i>

990
00:53:02,558 --> 00:53:06,311
<i>Dlatego Carol wstąpiła do wojska.</i>
<i>By zapłacić za szkołę</i>

991
00:53:06,395 --> 00:53:10,482
<i>i przez resztę życia pokazywać ojcu,</i>

992
00:53:10,566 --> 00:53:13,694
że niczym nie odbiega od braci.

993
00:53:15,487 --> 00:53:19,867
<i>To ludzkie i zrozumiałe.</i>

994
00:53:19,950 --> 00:53:23,495
Choć jest piękna i potężna,

995
00:53:24,162 --> 00:53:26,874
odczuwa ludzkie cierpienie.

996
00:53:27,833 --> 00:53:32,129
<i>Dzięki temu możemy jej kibicować.</i>

997
00:53:33,839 --> 00:53:35,424
Gdy zacząłem <i>Czarną Panterę,</i>

998
00:53:35,507 --> 00:53:40,679
<i>chciałem stworzyć odpowiednik</i>
<i>albumu Public Enemy.</i>

999
00:53:40,762 --> 00:53:42,472
<i>Nagrywając </i>Bring the Noise,

1000
00:53:42,556 --> 00:53:46,393
Party for Your Right to Fight
<i>czy </i>It Takes a Nation of Millions,

1001
00:53:46,476 --> 00:53:48,645
robią to dla siebie

1002
00:53:48,729 --> 00:53:53,483
i swoich przyjaciół.

1003
00:53:55,068 --> 00:53:56,737
<i>Gdy uderzyła Katrina,</i>

1004
00:53:56,820 --> 00:54:01,283
<i>i to w miasto czarnoskórych,</i>

1005
00:54:01,366 --> 00:54:03,577
<i>uznałem, że wypróbuję</i>

1006
00:54:04,411 --> 00:54:09,291
pomysł, który miałem od dawna.

1007
00:54:09,374 --> 00:54:10,584
Czarnych Avengersów.

1008
00:54:12,002 --> 00:54:17,257
<i>Czarna Pantera, Luke Cage, Blade, Photon.</i>

1009
00:54:17,341 --> 00:54:22,387
<i>Ekipa czarnych superbohaterów</i>
<i>przybędzie na pomoc.</i>

1010
00:54:22,471 --> 00:54:23,805
Spełnienie marzeń,

1011
00:54:23,889 --> 00:54:26,225
na jakie czekałem całe życie.

1012
00:54:26,308 --> 00:54:27,893
<i>Stało się.</i>

1013
00:54:29,394 --> 00:54:31,188
<i>Myśląc o uniwersum, uznałem,</i>

1014
00:54:31,271 --> 00:54:34,566
że jest w nim za mało Azjatów.

1015
00:54:34,650 --> 00:54:37,694
Zwłaszcza młodych mężczyzn.

1016
00:54:37,778 --> 00:54:40,489
Chciałem wypełnić tę niszę.

1017
00:54:40,572 --> 00:54:45,702
<i>Pewien genialny chłopak,</i>
<i>Amadeus Cho, spotkał Hulka.</i>

1018
00:54:45,786 --> 00:54:48,956
<i>Uznał, że Bruce'owi</i>
<i>wystarczy już tragedii.</i>

1019
00:54:49,039 --> 00:54:51,291
<i>Wyleczy go z bycia Hulkiem.</i>

1020
00:54:51,375 --> 00:54:53,669
Jako cwane i wszechwiedzące dziecko

1021
00:54:53,752 --> 00:54:55,170
przejmie moc Hulka

1022
00:54:55,254 --> 00:54:56,713
<i>i będzie najlepszym Hulkiem.</i>

1023
00:54:56,797 --> 00:54:58,257
<i>Totalnie kozackim.</i>

1024
00:54:58,340 --> 00:55:01,051
<i>Stąd tytuł, </i>The Totally Awesome Hulk.

1025
00:55:01,134 --> 00:55:03,846
Miałam może 12 lat, gdy dostrzegłam,

1026
00:55:03,929 --> 00:55:06,473
<i>że ludzie postrzegają muzułmanów</i>

1027
00:55:06,557 --> 00:55:10,936
<i>jako wrogów, osoby niezrozumiane.</i>

1028
00:55:11,520 --> 00:55:13,105
Marvel zachęcił mnie

1029
00:55:13,188 --> 00:55:17,109
do opowiedzenia innej historii.

1030
00:55:17,734 --> 00:55:22,322
<i>Kamala Khan, nowa Ms. Marvel.</i>
<i>Młoda Inhuman.</i>

1031
00:55:22,406 --> 00:55:25,826
<i>Pochodząca z Azji Południowej</i>
<i>muzułmanka z Jersey City.</i>

1032
00:55:25,909 --> 00:55:30,747
<i>Kapitan Marvel</i>
<i>to jej ulubiona superbohaterka.</i>

1033
00:55:30,831 --> 00:55:33,417
<i>Wysoka, niebieskooka blondynka.</i>

1034
00:55:33,500 --> 00:55:35,878
<i>Ma wszystko, czego nie ma Kamala.</i>

1035
00:55:35,961 --> 00:55:38,088
<i>Gdy zyskuje moce,</i>

1036
00:55:38,172 --> 00:55:41,550
<i>jej ciało się zmienia.</i>
<i>Podświadomie wybiera,</i>

1037
00:55:41,633 --> 00:55:43,844
<i>że chce wyglądać jak Carol Danvers.</i>

1038
00:55:43,927 --> 00:55:46,722
<i>Powrót do własnego ja</i>

1039
00:55:46,805 --> 00:55:51,143
<i>i poczucie równowagi z mocą</i>
<i>to początek jej podróży.</i>

1040
00:55:52,436 --> 00:55:56,607
Z tematycznego punktu widzenia
koncepcja zamaskowanego superbohatera

1041
00:55:56,690 --> 00:55:59,693
dotyczy osoby, która boi się ujawnić,

1042
00:55:59,776 --> 00:56:03,155
<i>która straciła moc.</i>

1043
00:56:03,238 --> 00:56:08,619
<i>Jesteśmy świadkami coraz powszechniejszej</i>
<i>akceptacji różnic,</i>

1044
00:56:08,702 --> 00:56:11,205
<i>unikatowości osób.</i>

1045
00:56:11,288 --> 00:56:14,124
Tu nie potrzeba podwójnej tożsamości.

1046
00:56:14,208 --> 00:56:16,919
Można być sobą. Bez ukrywania.

1047
00:56:17,669 --> 00:56:19,922
<i>Kapitan Ameryka i Thor</i>

1048
00:56:20,005 --> 00:56:22,007
<i>to słynne postacie,</i>

1049
00:56:22,090 --> 00:56:24,718
<i>które postrzegamy</i>
<i>przez pryzmat ich ideałów.</i>

1050
00:56:24,801 --> 00:56:27,804
<i>Może je uosabiać każdy.</i>

1051
00:56:28,514 --> 00:56:32,226
Przez metaforę włożenia i zdjęcia maski,

1052
00:56:32,309 --> 00:56:35,938
próbę zrozumienia, czy jest się
superbohaterem, czy zwykłą osobą.

1053
00:56:36,021 --> 00:56:38,440
<i>Można być jednym i drugim. Wręcz trzeba.</i>

1054
00:56:39,316 --> 00:56:42,027
<i>Trzeba żyć pomiędzy nimi.</i>

1055
00:56:42,110 --> 00:56:44,112
<i>Stąd bierze się moc.</i>

1056
00:56:44,196 --> 00:56:46,532
<i>To sprawia, że uniwersum Marvela</i>

1057
00:56:46,615 --> 00:56:47,991
<i>jest takie ciekawe.</i>

1058
00:56:48,742 --> 00:56:52,579
<i>Captain Marvel,</i> numer 6, wersja 140.

1059
00:56:52,663 --> 00:56:54,039
Związany z <i>Wojną królestw.</i>

1060
00:56:54,122 --> 00:56:56,208
<i>Nie wiadomo, co będzie dalej.</i>

1061
00:56:56,291 --> 00:56:59,086
Możliwości są fascynujące,

1062
00:56:59,169 --> 00:57:03,048
<i>bo przechodzimy zmianę demograficzną.</i>

1063
00:57:03,131 --> 00:57:05,551
<i>Pod koniec następnej dekady</i>

1064
00:57:05,634 --> 00:57:08,303
<i>większość w USA</i>
<i>będą stanowiły mniejszości.</i>

1065
00:57:08,387 --> 00:57:10,389
<i>Jak żyć w takim świecie?</i>

1066
00:57:10,472 --> 00:57:15,143
<i>Nasze relacje są kształtowane</i>
<i>przez historie, jakie pochłaniamy.</i>

1067
00:57:16,019 --> 00:57:21,233
Zawsze mówię fanom komiksów, którzy myślą,

1068
00:57:21,316 --> 00:57:24,736
<i>że postacie powstały dla nich,</i>

1069
00:57:24,820 --> 00:57:27,739
że tak naprawdę powstały dzięki nim.

1070
00:57:28,615 --> 00:57:31,034
<i>To świat jest naszym płótnem.</i>

1071
00:57:31,118 --> 00:57:35,581
<i>Jeśli przestaniemy obserwować świat,</i>

1072
00:57:35,664 --> 00:57:39,626
nasze historie stracą wartość.

1073
00:57:39,710 --> 00:57:43,422
<i>Komiksy nie muszą niczego reprezentować.</i>

1074
00:57:43,505 --> 00:57:45,299
Ale trzeba być głupim,

1075
00:57:45,382 --> 00:57:49,094
żeby nie wykorzystać reprezentacji

1076
00:57:49,178 --> 00:57:53,223
<i>w fabule. To rozsądne.</i>

1077
00:57:54,057 --> 00:57:56,018
<i>Cudowne skutki może mieć to,</i>

1078
00:57:56,101 --> 00:58:00,147
<i>co stało się z Czarną Panterą,</i>
<i>to, jak Hollywood przyjęło różnorodność.</i>

1079
00:58:00,230 --> 00:58:01,982
<i>Znaczenie różnorodności.</i>

1080
00:58:02,065 --> 00:58:05,194
Podziwiam to,

1081
00:58:05,277 --> 00:58:06,737
bo to wspaniałe.

1082
00:58:06,820 --> 00:58:09,698
<i>Z drugiej strony nieco nie dowierzam.</i>

1083
00:58:09,781 --> 00:58:11,533
<i>Już to przechodziłem.</i>

1084
00:58:12,284 --> 00:58:16,580
Drzwi zamknęły się niemal od razu.

1085
00:58:17,539 --> 00:58:20,334
<i>Ale my nadal robimy swoje.</i>

1086
00:58:21,168 --> 00:58:23,170
<i>Nadal tworzymy te postacie,</i>

1087
00:58:23,253 --> 00:58:24,880
<i>opowiadamy historie.</i>

1088
00:58:26,423 --> 00:58:28,133
Bo to zbyt ważne.

1089
00:58:29,051 --> 00:58:33,138
<i>W przypadku komiksów i superbohaterów</i>

1090
00:58:33,222 --> 00:58:38,227
<i>widzimy olbrzymie aspiracje</i>
<i>dotyczące ludzkiego ducha</i>

1091
00:58:38,310 --> 00:58:39,770
<i>i tego, co może osiągnąć.</i>

1092
00:58:39,853 --> 00:58:42,481
To zachęca do spojrzenia w głąb siebie

1093
00:58:42,564 --> 00:58:43,857
i cudownych odkryć.

1094
00:58:43,941 --> 00:58:46,735
<i>Pod odwagą i niepewnością jest coś,</i>

1095
00:58:46,818 --> 00:58:49,821
<i>co czyni nas niepowtarzalnymi,</i>

1096
00:58:49,905 --> 00:58:53,825
<i>potężnymi. Trzeba to wydostać.</i>

1097
00:58:54,785 --> 00:58:59,206
W wielu komiksach
pragnienie stanowi bohater.

1098
00:58:59,289 --> 00:59:03,418
W Marvelu przemawiało do mnie
pragnienie bycia człowiekiem.

1099
00:59:04,461 --> 00:59:07,631
<i>To mnie ekscytuje. Tu jesteśmy.</i>

1100
00:59:08,382 --> 00:59:10,467
Kim jesteś? Kim chcesz być?

1101
00:59:12,803 --> 00:59:17,057
<i>Otwarty biuletyn.</i>
<i>Komunikat Stana, luty 1980.</i>

1102
00:59:17,933 --> 00:59:20,769
<i>„Dobra, ludziska. Czas na filozofię.</i>

1103
00:59:20,853 --> 00:59:24,606
<i>„Ludzka natura się nie zmienia,</i>
<i>ale środowisko tak.</i>

1104
00:59:26,024 --> 00:59:28,986
<i>„Świat szalenie szybko się zmienia.</i>

1105
00:59:29,069 --> 00:59:32,114
<i>„Co rusz pojawiają się nowe zasady.</i>

1106
00:59:33,907 --> 00:59:35,742
<i>„Niczym nie różnimy się od innych.</i>

1107
00:59:35,826 --> 00:59:38,787
<i>„Wszyscy pragniemy tego samego.</i>

1108
00:59:40,581 --> 00:59:44,293
<i>„Bezpieczeństwa, zabawy,</i>
<i>miłości, przyjaźni</i>

1109
00:59:44,376 --> 00:59:46,295
<i>„i szacunku od innych.</i>

1110
00:59:47,129 --> 00:59:49,798
<i>„To dotyczy Hindusów, Chińczyków, Rosjan,</i>

1111
00:59:49,882 --> 00:59:53,218
<i>„Żydów, Arabów, katolików, protestantów,</i>

1112
00:59:53,302 --> 00:59:56,388
<i>„czarnych, brązowych, białych</i>
<i>i zielonych Hulków.</i>

1113
00:59:57,139 --> 01:00:00,559
<i>„Nie marnujmy czasu na nienawiść.</i>

1114
01:00:00,642 --> 01:00:04,563
<i>„Spójrz w lustro. Ten drugi to ty.</i>

1115
01:00:05,439 --> 01:00:07,608
<i>„Excelsior! Stan”.</i>

1116
01:01:46,957 --> 01:01:48,959
Napisy: Konrad Szabowicz



