1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX
2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX
3
00:00:31,200 --> 00:00:35,560
Als hij op je afkomt,
heb je geen enkele kans.
4
00:00:44,600 --> 00:00:48,920
We hebben hier te maken met
een perfecte machine, een eetmachine.
5
00:00:50,440 --> 00:00:55,840
Monsters als deze domineren de zee
al zo'n 350 miljoen jaar.
6
00:01:01,080 --> 00:01:02,960
Nooit eerder was er zo'n beest.
7
00:01:03,080 --> 00:01:06,680
De kracht en agressie van dat ding
zijn ongelooflijk.
8
00:01:06,760 --> 00:01:09,760
De indianen gebruikten de tanden
graag voor pijlpunten.
9
00:01:09,880 --> 00:01:13,920
...van de menseneter die nog vrij is.
Ik heb een haai van dichtbij gezien.
10
00:01:14,000 --> 00:01:16,040
Je hebt een klus, er is paniek.
11
00:01:17,640 --> 00:01:19,320
De haai is altijd de winnaar.
12
00:01:24,360 --> 00:01:25,440
Pyjama.
13
00:01:27,840 --> 00:01:29,040
Ander shirt aan.
14
00:01:30,600 --> 00:01:32,400
Ik ben klaar voor Fiji.
15
00:01:35,000 --> 00:01:39,320
Ik doe een roze wetsuit aan,
voor de stierhaaien.
16
00:01:39,400 --> 00:01:42,080
Dat deed ik vroeger
en toen werd me gevraagd...
17
00:01:42,200 --> 00:01:46,560
...om dat niet meer te doen,
omdat het de stierhaaien opviel.
18
00:01:47,320 --> 00:01:49,440
Ik dacht dat dat goed was, maar nee.
19
00:01:52,280 --> 00:01:55,360
Ik heb er zin in.
Er zullen veel vrienden zijn.
20
00:01:58,600 --> 00:02:00,560
Ik heb ze al een jaar niet gezien.
21
00:02:02,880 --> 00:02:07,000
Meestal kom ik joelend het water uit...
22
00:02:07,360 --> 00:02:10,760
...rondspringend van: 'Zo geweldig',
en dat is het ook.
23
00:02:11,440 --> 00:02:18,160
Misschien een beetje gek,
maar ik vind het geweldig, daar beneden.
24
00:02:18,360 --> 00:02:21,840
Ik hou ervan, zo'n grote stierhaai, hier.
Die zo doet.
25
00:02:28,360 --> 00:02:30,240
Het speervissen, ging dat goed?
26
00:02:30,320 --> 00:02:33,200
Ja, best wel.
Zo goed als een meisje kan worden.
27
00:02:33,560 --> 00:02:36,560
Ik was eens beneden
en een haai joeg ons het water uit.
28
00:02:36,800 --> 00:02:37,920
Dat was spannend.
29
00:02:44,840 --> 00:02:46,440
Ze hebben geen handen.
30
00:02:47,040 --> 00:02:51,280
Ze voelen met hun neus,
of heel soms met hun tanden.
31
00:02:58,880 --> 00:03:02,280
Val heeft een bobbeltje op haar kin.
Volgens haar een haaientand.
32
00:03:02,360 --> 00:03:04,280
Ik voel hem zitten. Heel pijnlijk.
33
00:03:12,480 --> 00:03:13,640
Valerie, bedankt.
34
00:03:14,080 --> 00:03:17,200
Je zegt al zo lang dat haaien
echt aardige gasten zijn.
35
00:03:19,080 --> 00:03:21,200
Nou, dat vind ik nog steeds.
36
00:03:45,440 --> 00:03:48,360
Meen je het als je haaien
met honden vergelijkt?
37
00:03:48,720 --> 00:03:51,160
Ja, want het is zoals met ieder dier.
38
00:03:51,240 --> 00:03:55,880
Als je ze eenmaal kent en begrijpt,
kijk je er heel anders tegenaan.
39
00:03:56,440 --> 00:04:00,800
Er zijn allerlei soorten honden
en er zijn allerlei soorten haaien.
40
00:04:02,760 --> 00:04:07,560
Gevaarlijke honden bijten
en doden meer mensen...
41
00:04:07,800 --> 00:04:09,920
...dan de gevaarlijkste haaien ter wereld.
42
00:04:16,440 --> 00:04:19,480
We weten zo weinig
van wat zich in de oceaan bevindt.
43
00:04:21,880 --> 00:04:24,680
Valerie was een van de pioniers.
44
00:04:25,480 --> 00:04:28,480
Haar naam staat voor haaien,
45
00:04:28,560 --> 00:04:30,120
JEAN-MICHEL COUSTEAU
DUIKER, ZOON VAN JACQUES
46
00:04:30,240 --> 00:04:31,720
maar ze heeft wel meer gedaan.
47
00:04:34,400 --> 00:04:40,120
De meesten van ons waren bezorgd
als we haaien zagen.
48
00:04:40,200 --> 00:04:41,160
JEREMIAH SULLIVAN
ZEEBIOLOOG
49
00:04:41,360 --> 00:04:44,560
Behalve Valerie,
die vond het juist geweldig.
50
00:04:49,600 --> 00:04:55,280
Men beweerde van alles over haaien
en hoe gevaarlijk ze waren.
51
00:04:55,840 --> 00:04:58,920
Valerie was de enige
die toen dacht dat ze...
52
00:04:59,200 --> 00:05:01,840
...niet gevaarlijk waren
en dat je met ze kon spelen.
53
00:05:02,920 --> 00:05:04,440
Lang voor alle anderen.
54
00:05:10,200 --> 00:05:14,920
De eerste keer dat ik
onder water kon kijken...
55
00:05:16,160 --> 00:05:18,480
...was ik 14 jaar...
56
00:05:20,880 --> 00:05:22,640
...en ik zag een stuk kelp.
57
00:05:23,960 --> 00:05:25,600
Ik vond het geweldig.
58
00:05:26,160 --> 00:05:29,480
Het ging heen en weer.
59
00:05:37,560 --> 00:05:39,160
Ik wilde meer zien.
60
00:05:43,040 --> 00:05:45,680
Ik gleed het water in...
61
00:05:47,720 --> 00:05:49,840
...van de wereld die we allemaal kennen...
62
00:05:52,600 --> 00:05:53,840
...een andere wereld in.
63
00:05:55,720 --> 00:05:58,240
Een andere wereld, onaards.
64
00:06:02,160 --> 00:06:06,960
Ik was geen onderdeel van die wereld,
ik was slechts een bezoeker.
65
00:06:14,680 --> 00:06:16,800
Ik denk dat dat het begin was.
66
00:06:39,600 --> 00:06:44,120
Mijn vader had maagzweren
en hij kon vis goed verdragen.
67
00:06:44,840 --> 00:06:48,400
Je wilt je ouders een plezier doen,
dus ik begon met speervissen.
68
00:06:49,040 --> 00:06:50,400
Ik was er goed in.
69
00:06:53,480 --> 00:06:58,720
In de jaren 50 was er zo veel zeeleven.
Je leerde om te jagen.
70
00:07:00,000 --> 00:07:01,920
Op vis jagen terwijl je je adem inhield.
71
00:07:07,120 --> 00:07:11,080
De eerste haai die ik zag,
was een zandtijgerhaai.
72
00:07:18,120 --> 00:07:23,600
Ik was doodsbang
en verwachtte dat hij me zou aanvallen.
73
00:07:35,000 --> 00:07:39,880
We gingen eruit en we waren oké.
Ik wist alleen dat het moordenaars waren.
74
00:07:42,760 --> 00:07:47,280
In Engeland is het weer de vijand van
vakantie, in Australië zijn dat haaien.
75
00:07:51,280 --> 00:07:54,520
Niemand wil door een monster
gebeten worden.
76
00:07:55,000 --> 00:08:00,640
In de jaren 50 en 60 zei men:
'Een goede haai is een dode haai.'
77
00:08:00,760 --> 00:08:02,440
WENDY BENCHLEY
VOORZITTER, SHARK SAVERS - WILDAID
78
00:08:02,520 --> 00:08:03,720
Zo was dat.
79
00:08:04,240 --> 00:08:07,960
Door sportvissers worden elke dag
buiten de haven haaien gevangen.
80
00:08:09,160 --> 00:08:13,320
Toentertijd hadden we nog niet
de informatie die we nu hebben.
81
00:08:13,840 --> 00:08:17,680
De natuur werd als een donkere,
kwaadaardige ruimte gezien...
82
00:08:17,800 --> 00:08:19,360
...iets van de duistere kant.
83
00:08:22,200 --> 00:08:28,280
Speervissen was heel spannend,
maar iedere stap was een avontuur.
84
00:08:28,440 --> 00:08:30,000
Een stap in het onbekende.
85
00:08:30,520 --> 00:08:33,160
Elke keer als je het deed,
leerde je weer iets.
86
00:08:33,520 --> 00:08:35,560
Ik begreep mijn prooi.
87
00:08:50,040 --> 00:08:53,240
Ik ging uiteindelijk bij een club.
Dat was heel opwindend.
88
00:08:53,640 --> 00:08:55,400
Er waren veel clubs in Sydney.
89
00:08:58,160 --> 00:09:01,320
Speervissen was een echte machosport.
90
00:09:02,080 --> 00:09:06,880
Bij het eerste kampioenschap speervissen
voor dames waren er zeven vrouwen.
91
00:09:09,280 --> 00:09:13,640
Er waren ongeveer 700 mannen,
zo veel mannen.
92
00:09:14,240 --> 00:09:15,320
Daar gaan we.
93
00:09:22,640 --> 00:09:26,480
In de jaren 50 was duiken
een mannenwereld.
94
00:09:27,720 --> 00:09:30,360
Ik heb het er met Valerie over gehad,
hoe dat was...
95
00:09:30,480 --> 00:09:34,040
...om een vrouw te zijn
in die mannencultuur.
96
00:09:34,320 --> 00:09:38,880
Omdat dat zo was, moest ze
sterker en slimmer zijn...
97
00:09:39,480 --> 00:09:41,840
...beter dan iedereen,
om mee te kunnen doen.
98
00:09:46,280 --> 00:09:50,240
Ze was dodelijk. Ze was een moordenares.
99
00:09:57,960 --> 00:10:01,520
Interessant is dat veel milieuactivisten
en natuurbeschermers...
100
00:10:01,640 --> 00:10:03,960
...met jagen zijn begonnen.
101
00:10:04,880 --> 00:10:08,520
Dat waren degenen die daarbuiten
bij dit soort dingen betrokken waren.
102
00:10:13,240 --> 00:10:15,680
Valerie is verantwoordelijk
voor zijn veiligheid.
103
00:10:16,760 --> 00:10:19,440
Zij demonstreert hoe je met
gevaarlijke haaien moet omgaan.
104
00:10:37,200 --> 00:10:42,600
Deze gevaarlijke haai is de grootste ooit
door een vrouwelijke duiker gedood.
105
00:10:58,400 --> 00:11:00,200
Ik heb maar één haai gedood.
106
00:11:07,040 --> 00:11:13,080
Ik wilde dat het niet zo was,
maar toen zei niemand dat dat slecht was.
107
00:11:13,320 --> 00:11:14,920
Ze zeiden: 'O, heel goed.'
108
00:11:18,960 --> 00:11:20,200
Veel vissen gedood.
109
00:11:22,000 --> 00:11:25,720
De houding was dat er
zoveel leven in de oceaan was.
110
00:11:26,600 --> 00:11:30,120
Je kon nemen wat je wilde,
het maakte niet uit.
111
00:11:31,920 --> 00:11:35,080
Iemand als Valerie Heighes weet
dat als ze gaat duiken...
112
00:11:35,240 --> 00:11:37,880
...ze zich moet kunnen verdedigen
tegen de gevaren...
113
00:11:37,960 --> 00:11:40,040
...die zich onder het oppervlak bevinden.
114
00:11:40,200 --> 00:11:43,880
Alle moeders willen dat hun dochters
trouwen en kinderen krijgen.
115
00:11:45,360 --> 00:11:49,120
Ik wilde niet per se geen kinderen.
Ik wilde andere dingen doen.
116
00:11:53,560 --> 00:11:56,400
Ik wilde mijn eigen speciale leven hebben.
117
00:12:02,760 --> 00:12:07,840
Toen ik 12 was,
kreeg ik de diagnose polio...
118
00:12:08,640 --> 00:12:10,280
...kinderverlamming.
119
00:12:15,920 --> 00:12:19,720
Ik mocht totdat ik kon lopen
niet naar huis.
120
00:12:22,080 --> 00:12:23,520
Ik haatte het daar.
121
00:12:29,720 --> 00:12:34,480
Ze stuurden me boeken,
de grote klassiekers.
122
00:12:34,920 --> 00:12:40,200
Lorna Doone, Schateiland,
Tom Sawyer en Huckleberry Finn.
123
00:12:45,480 --> 00:12:49,440
Ik vond ze geweldig, die boeken.
Ik herlas ze steeds.
124
00:12:50,640 --> 00:12:55,840
Ik heb Huckleberry Finn zo vaak gelezen.
Het nam me geestelijk mee op avontuur.
125
00:13:02,120 --> 00:13:04,520
Ik was vastbesloten dat ik naar huis ging.
126
00:13:06,120 --> 00:13:08,360
Ik zwoegde elke dag.
127
00:13:09,400 --> 00:13:14,480
Binnen negen weken liep ik naar buiten
en kwam mijn moeder me ophalen.
128
00:13:17,440 --> 00:13:19,480
Het kon niet, maar ik had het gedaan.
129
00:13:30,480 --> 00:13:34,240
Ik ben blij dat ik niet mijn hele leven
verlamd ben gebleven.
130
00:13:35,960 --> 00:13:42,840
Ik las die boeken en ik zag
alle mogelijkheden van de planeet.
131
00:13:43,760 --> 00:13:48,520
Ik wist niet hoe ik die kon bereiken,
maar ik wist dat ze bestonden.
132
00:13:54,520 --> 00:13:59,280
Niemand wil achter een fornuis sloven
en Valerie Heighes al helemaal niet.
133
00:13:59,720 --> 00:14:02,720
Wie een foto wil hebben die door
een zeemeermin gemaakt is...
134
00:14:02,800 --> 00:14:04,320
...kan achteraan aansluiten.
135
00:14:04,880 --> 00:14:07,360
Als iemand als Valerie hier
met een camera komt...
136
00:14:07,440 --> 00:14:10,800
...staan de knapste jongens klaar
om voor haar te poseren.
137
00:14:16,560 --> 00:14:18,760
De club had van die reisjes.
138
00:14:19,120 --> 00:14:23,560
Ron was er. Ik zag hem omdat ik hem
kende van het onderwatervissen.
139
00:14:25,560 --> 00:14:27,240
Hij was anders dan de anderen.
140
00:14:33,600 --> 00:14:38,840
Ron had vier Australische titels
en de wereldtitel gewonnen.
141
00:14:40,560 --> 00:14:41,600
Hij was de beste.
142
00:14:47,160 --> 00:14:49,200
Ik zocht avontuur.
143
00:14:49,280 --> 00:14:51,120
STEM VAN RON TAYLOR
KAMPIOEN SPEERVISSEN & FILMMAKER
144
00:14:51,280 --> 00:14:55,800
Ik nam mijn 16 mm-camera
mee met het speervissen.
145
00:14:55,920 --> 00:14:57,720
Gewoon experimenteren.
146
00:15:00,760 --> 00:15:03,640
Ik was erbij en hij vroeg of ik
zijn model wilde zijn.
147
00:15:05,040 --> 00:15:07,320
Ik was heel gevleid.
Natuurlijk wilde ik dat.
148
00:15:20,000 --> 00:15:24,080
Ik herinner me de eerste keer dat ik
Valerie onder water filmde nog goed.
149
00:15:26,840 --> 00:15:30,080
Ik was geïnteresseerd in Valerie
omdat ze heel aantrekkelijk was.
150
00:15:32,240 --> 00:15:35,120
Ik had plezier.
Gewoon een beetje flirten, denk ik.
151
00:15:41,640 --> 00:15:44,600
Ik maakte mijn eigen bikini's.
152
00:15:46,160 --> 00:15:49,320
Op een dag zei Ron:
'Ik ga een badpak voor je kopen.'
153
00:15:50,560 --> 00:15:51,640
Die was geel.
154
00:15:54,960 --> 00:15:57,880
Ze was net zo geïnteresseerd
in de onderwaterwereld als ik.
155
00:15:59,840 --> 00:16:02,760
Ze was agressief, ze was niet zo'n watje.
156
00:16:05,680 --> 00:16:07,440
We besloten om te trouwen.
157
00:16:13,200 --> 00:16:18,520
Ik was kampioen speervissen
voor dames en Ron voor heren.
158
00:16:19,440 --> 00:16:21,320
We waren de top van het vak.
159
00:16:30,800 --> 00:16:36,560
Ron en ik ontdekten dat
speervissen haaien aantrok.
160
00:16:43,240 --> 00:16:48,720
In die tijd trokken duikers
vier of vijf vissen door het water.
161
00:16:49,560 --> 00:16:51,720
Nu weten we dat je haaien aantrekt met
vissenbloed,
162
00:16:51,880 --> 00:16:53,200
RODNEY FOX
KAMPIOEN SPEERVISSEN
163
00:16:53,320 --> 00:16:59,840
je vissenbloed in het water doet,
dus we hadden aas voor een haai bij ons.
164
00:17:10,040 --> 00:17:15,600
We waren geschokt over
Rodneys haaienaanval. Hij was een vriend.
165
00:17:21,120 --> 00:17:27,480
Er zaten 495 hechtingen in mijn borst
en 94 in mijn hand.
166
00:17:27,640 --> 00:17:33,280
Elke pees behalve deze was kapot.
Ze moesten ze aan elkaar hechten.
167
00:17:33,840 --> 00:17:35,960
Hoop je ooit weer te gaan vrijduiken?
168
00:17:36,840 --> 00:17:40,720
Ik ga het water ooit wel weer in, ergens,
maar ik weet niet.
169
00:17:46,800 --> 00:17:49,280
We wisten dat een witte haai
hem gebeten had.
170
00:17:51,360 --> 00:17:56,480
We waren opgewonden om mogelijk
beeldmateriaal van dat beest te krijgen.
171
00:17:58,040 --> 00:18:02,800
Rodney wilde een witte haaienreis doen.
172
00:18:08,120 --> 00:18:12,920
Ik wilde natuurlijk mee,
maar dat kon niet.
173
00:18:13,760 --> 00:18:18,400
De eigenaar en kapitein wilden
geen vrouw aan boord.
174
00:18:21,920 --> 00:18:25,560
Rodney regelde een expeditie met Alf Dean.
175
00:18:25,960 --> 00:18:30,440
Alf Dean had het wereldrecord
voor sportvissen op witte haaien.
176
00:18:33,920 --> 00:18:38,920
Men had wel haaien gefotografeerd...
177
00:18:39,120 --> 00:18:40,840
DOUGLAS SEIFERT
HOOFDREDACTEUR, DIVE MAGAZINE
178
00:18:40,920 --> 00:18:43,480
...maar geen beelden
van levende witte haaien onder water.
179
00:18:45,080 --> 00:18:48,600
Ik had ze nog nooit
in andermans documentaires gezien...
180
00:18:49,200 --> 00:18:50,840
...dus ik zag het potentieel.
181
00:18:55,160 --> 00:18:59,560
Na een paar dagen stopten we
bij Memory Cove en Alf zei...
182
00:18:59,640 --> 00:19:01,640
...dat hij daar vaak haaien had gezien.
183
00:19:03,080 --> 00:19:05,560
Hij begon walvisolie te verspreiden.
184
00:19:08,880 --> 00:19:13,440
We stonden op en zagen hele grote haaien.
185
00:19:16,520 --> 00:19:19,960
De eerste keer dat ik er een zag,
ging mijn nekhaar overeind staan...
186
00:19:20,040 --> 00:19:21,800
...omdat het zo'n grote haai was.
187
00:19:42,000 --> 00:19:45,080
Jeetjemina. Die haai ziet er gemeen uit.
188
00:19:55,520 --> 00:19:59,520
Ron zat op de vlonder achter te filmen...
189
00:20:01,360 --> 00:20:05,400
...en zag onderzeeërs met tanden.
190
00:20:28,440 --> 00:20:32,000
Ik vond het een indrukwekkend dier.
191
00:20:35,240 --> 00:20:37,000
Ik dacht dat ik iets unieks had.
192
00:20:40,800 --> 00:20:46,360
Het leek wel een leeuw.
Een bijzonder beest.
193
00:20:54,080 --> 00:20:58,600
Daarna was het, vreselijk om te zeggen,
alleen maar afslachten.
194
00:21:16,920 --> 00:21:19,360
Op die reis dacht Alf
dat het zijn plicht was...
195
00:21:19,440 --> 00:21:24,400
...om zoveel mogelijk haaien te vangen
en te doden, en uiteindelijk...
196
00:21:25,120 --> 00:21:29,240
...hadden we vijf witte haaien van
zo'n vier meter in de boot liggen.
197
00:21:32,840 --> 00:21:37,480
Dat was de eerste keer
dat ik begon te beseffen...
198
00:21:38,360 --> 00:21:41,440
...dat we deze grote, prachtige dieren...
199
00:21:41,880 --> 00:21:44,800
...gewoon afmaakten
en dat ze voor altijd verloren waren.
200
00:21:48,640 --> 00:21:50,440
Ik vond het triest.
201
00:21:54,000 --> 00:21:58,520
Het veranderde de manier waarop ik
naar de wereld en speervissen keek.
202
00:22:02,200 --> 00:22:07,200
Daarna zei Ron:
'Eigenlijk vind ik vis doden maar niets.
203
00:22:08,480 --> 00:22:10,480
Ik doe het niet meer.'
204
00:22:15,440 --> 00:22:20,360
We zetten onze speren weg en hebben
nooit meer aan een wedstrijd meegedaan.
205
00:22:22,840 --> 00:22:26,200
We zeiden: 'Vanaf nu schiet ik ze
met mijn camera.'
206
00:22:31,200 --> 00:22:35,560
Het was een persoonlijke openbaring
die die verandering in gang zette.
207
00:22:36,280 --> 00:22:38,360
Ervaring overtuigde hen,
208
00:22:38,440 --> 00:22:40,600
ze zagen het zelf.
209
00:22:40,800 --> 00:22:42,160
DR SYLVIA EARLE
MARIENE WETENSCHAPPER
210
00:22:42,240 --> 00:22:43,400
Dat bewonder ik.
211
00:23:05,040 --> 00:23:08,520
We verkochten steeds meer beeldmateriaal
aan de televisie.
212
00:23:13,560 --> 00:23:16,920
Ze wilden niet zomaar
een onderwaterfilm...
213
00:23:20,040 --> 00:23:25,280
...ze wilden gevaarlijke zeedieren,
of die zij gevaarlijk vonden.
214
00:23:26,040 --> 00:23:27,760
Ze wilden drama.
215
00:23:30,560 --> 00:23:36,520
Als ik in de film
rond deze wezens fladderde...
216
00:23:36,960 --> 00:23:38,440
...was dat nog beter.
217
00:23:45,440 --> 00:23:48,880
Valerie pakte iets en ging ermee spelen.
218
00:23:49,120 --> 00:23:50,360
JEREMIAH SULLIVAN
ZEEBIOLOOG
219
00:23:50,480 --> 00:23:52,080
Het was zo bijzonder.
220
00:23:58,920 --> 00:24:02,760
Hier is dat mooie Australische meisje
dat allemaal gekke dingen doet...
221
00:24:02,840 --> 00:24:04,840
...die niemand zou kunnen doen.
222
00:24:07,920 --> 00:24:10,400
Ron vroeg me vaak om
gevaarlijke dingen te doen.
223
00:24:12,160 --> 00:24:14,840
Hij noemde me soms
'Valerie-die-alles-probeert'...
224
00:24:15,600 --> 00:24:18,080
...of ik nou nieuw eten kookte...
225
00:24:21,440 --> 00:24:22,720
...of met haaien dook.
226
00:24:31,320 --> 00:24:33,720
Ik was geen Bondgirl.
227
00:24:35,400 --> 00:24:38,000
Ik deed alles om geld te verdienen.
228
00:24:41,760 --> 00:24:44,960
Ron wilde altijd nieuw cameramateriaal.
229
00:24:47,720 --> 00:24:51,680
Hij maakte zijn eigen behuizingen.
Hij was een genie.
230
00:24:52,680 --> 00:24:55,120
Hij is de slimste man die ik ken.
231
00:24:59,160 --> 00:25:04,080
We deden van alles om rond te komen
van wat we graag deden.
232
00:25:10,920 --> 00:25:14,920
Wil je dat ik deze visjes voer,
of moet ik wachten op grote forel?
233
00:25:15,000 --> 00:25:16,680
Er is niet veel kleine vis.
234
00:25:16,760 --> 00:25:20,360
We zoeken naar die gele schelpjes
in het koraal.
235
00:25:23,640 --> 00:25:29,720
In de jaren 60 waren er maar
een paar mensen die onder water filmden.
236
00:25:29,800 --> 00:25:30,920
Je had Hans Hass.
237
00:25:32,680 --> 00:25:35,400
Stan Waterman in de VS.
238
00:25:37,400 --> 00:25:40,200
Je had Cousteau in Zuid-Frankrijk.
239
00:25:41,680 --> 00:25:44,280
We zagen Jacques Cousteau op tv.
240
00:25:45,200 --> 00:25:48,760
Hij kreeg veel geld
van de Franse overheid...
241
00:25:50,080 --> 00:25:52,640
...en hij had veel mensen die hem hielpen.
242
00:25:54,840 --> 00:25:57,440
Wij hadden dat niet.
243
00:26:00,960 --> 00:26:05,280
We namen wel iets
van kapitein Jacques over.
244
00:26:05,600 --> 00:26:07,480
Hij droeg altijd een rode baret.
245
00:26:10,120 --> 00:26:16,680
Ik droeg altijd een fel haarlint.
Dat was mijn kenmerk.
246
00:26:27,600 --> 00:26:29,520
De Taylors deden hun ding.
247
00:26:29,720 --> 00:26:34,640
Ze veroverden en verkenden
samen het zeeleven.
248
00:26:34,720 --> 00:26:36,560
Alleen Ron en Valerie.
249
00:26:39,200 --> 00:26:42,480
Dit was de gouden eeuw
van nieuwe onderwaterinformatie.
250
00:26:56,160 --> 00:27:00,200
Er was toentertijd
heel weinig bekend over haaien.
251
00:27:02,320 --> 00:27:04,640
Je kunt ze vanuit de boot observeren...
252
00:27:05,480 --> 00:27:08,160
...je kunt ze opensnijden
en alles bestuderen...
253
00:27:08,240 --> 00:27:12,440
...zo van: 'O, dit kunnen ze doen'
en een grote wetenschapper zijn...
254
00:27:13,560 --> 00:27:17,720
...maar dan heb je ze nog niet
onder water in actie gezien.
255
00:27:23,320 --> 00:27:29,440
De eerste witte haai die ik zag, was als
een goederentrein die uit de mist opdook.
256
00:27:58,000 --> 00:27:59,440
Het was geweldig.
257
00:28:04,440 --> 00:28:08,200
Daarna heb ik nooit meer een reis
om haaien te zien gemist.
258
00:28:08,720 --> 00:28:13,880
Ik vond ze zo opwindend
en dat kleine bootje...
259
00:28:14,120 --> 00:28:16,960
...geeft een soort vrijheid
als je de oceaan op gaat.
260
00:28:20,640 --> 00:28:22,240
De hele wereld is van jou.
261
00:28:34,560 --> 00:28:39,320
We dachten allebei na over hoe we
gebieden met veel haaien konden vinden.
262
00:28:44,160 --> 00:28:50,040
Marion Reef ligt in de Koraalzee,
een visser wist ervan.
263
00:28:50,320 --> 00:28:53,240
Hij zei dat er veel haaien waren.
264
00:28:56,560 --> 00:29:01,160
We gooiden aas uit en beseften
dat het een goede filmplek was.
265
00:29:37,120 --> 00:29:40,680
We leerden ze beter kennen
dan andere dieren.
266
00:29:47,600 --> 00:29:52,200
Het jaar daarop zijn we teruggegaan
en al voor we voor anker gingen...
267
00:29:52,920 --> 00:29:54,960
...kwamen de haaien naar onze motorboot.
268
00:29:58,000 --> 00:29:59,800
Ze kenden het geluid van onze boot.
269
00:30:03,680 --> 00:30:08,200
Ze wisten dat er voedsel zou zijn
en we beseften dat haaien konden leren.
270
00:30:11,840 --> 00:30:16,800
Je kunt ze een simpel trucje
heel snel leren als je wilt.
271
00:30:19,960 --> 00:30:22,920
Ik wist als fotograaf dat dat
een goed beeld zou zijn.
272
00:30:25,760 --> 00:30:30,200
Er was mooi roze koraal
en ik wist waar de zon zou ondergaan.
273
00:30:30,480 --> 00:30:34,200
Ik strooide wat voedsel rond,
voor het koraal.
274
00:30:34,520 --> 00:30:38,760
Er kwam een witpunthaai en ik sloeg hem
op zijn neus en gaf hem niets.
275
00:30:44,560 --> 00:30:48,680
Toen hij naar het roze koraal kwam,
gaf ik hem eten.
276
00:30:50,360 --> 00:30:54,080
Na twee keer wist hij
dat als hij naar het roze koraal zwom...
277
00:30:54,560 --> 00:30:57,800
...in een bepaalde richting,
dan kreeg hij een stukje vis.
278
00:30:59,960 --> 00:31:01,880
Het werkte.
279
00:31:03,920 --> 00:31:07,000
De opname was precies
zoals ik had gepland.
280
00:31:09,200 --> 00:31:12,120
Ze leren. Sneller dan je een hond
iets kunt leren.
281
00:31:15,600 --> 00:31:20,680
Ze had de moed
om een diersoort te ontmoeten...
282
00:31:20,880 --> 00:31:24,120
...waar we weinig van wisten...
283
00:31:24,400 --> 00:31:25,880
JEAN-MICHEL COUSTEAU
DUIKER, ZOON VAN JACQUES
284
00:31:26,200 --> 00:31:32,600
...en ze deelde
haar avonturen met het publiek.
285
00:31:35,240 --> 00:31:41,400
Ze hielp iedereen, inclusief ons,
omdat ze ons toonde wat ze deed...
286
00:31:42,360 --> 00:31:46,800
...terwijl we van oudsher bij hen
uit de buurt bleven. Nou, zij niet.
287
00:31:47,480 --> 00:31:53,800
Ze kwam er dichtbij en ze volgde ze.
Ze was gefascineerd...
288
00:31:54,160 --> 00:31:59,480
...en wilde leren hoe die vis eruitzag
en hoe hij zich gedroeg.
289
00:32:09,880 --> 00:32:12,520
Toen kregen we onze grote kans.
290
00:32:13,080 --> 00:32:17,280
BLAUW WATER,
WITTE DOOD
291
00:32:20,320 --> 00:32:26,320
De film Blue Water, White Death was
bedacht door Peter Gimbel, een Amerikaan.
292
00:32:26,720 --> 00:32:29,720
Hij was gefascineerd door haaien.
293
00:32:31,280 --> 00:32:33,720
Hij wilde een speelfilm maken.
294
00:32:37,480 --> 00:32:41,120
Peter had twee van
Rons documentaires gezien...
295
00:32:42,120 --> 00:32:44,920
...en hij wist dat we
met haaien konden werken.
296
00:32:46,520 --> 00:32:50,720
We zijn op zoek naar het dier
dat gezien wordt...
297
00:32:50,800 --> 00:32:54,520
...als de gevaarlijkste levende jager
ter wereld.
298
00:32:57,680 --> 00:33:02,000
Peter Gimbel garandeerde ons
dat er iemand zou zijn...
299
00:33:02,080 --> 00:33:04,200
...die met deze beesten kon omgaan.
300
00:33:06,040 --> 00:33:10,440
Hij gaf Ron en mij
het avontuur van ons leven.
301
00:33:20,120 --> 00:33:26,680
We zochten rond Zuid-Afrika
en we volgden de walvisvloot...
302
00:33:27,000 --> 00:33:30,240
...omdat men zei dat grote witte haaien
zich tegoed deden...
303
00:33:30,400 --> 00:33:32,160
...aan de geharpoeneerde walvissen.
304
00:33:37,160 --> 00:33:39,080
Hoe ver liggen de andere schepen voor?
305
00:33:39,280 --> 00:33:45,560
Als onderwatercameraman
vond ik het een waanzinnig avontuur.
306
00:33:45,720 --> 00:33:47,360
STAN WATERMAN
PIONIER ONDERWATER-FILMMAKER
307
00:33:47,520 --> 00:33:52,640
Een zoektocht naar de witte haai
in de Indische Oceaan.
308
00:33:54,600 --> 00:33:59,920
Ik denk dat Peter, Ron, ikzelf en Valerie
langzaamaan onze weg vonden...
309
00:34:00,040 --> 00:34:05,480
...gericht op haaien,
het charisma dat ze hebben.
310
00:34:09,000 --> 00:34:14,360
Blue Water, White Death was
de eerste die zo gemaakt werd.
311
00:34:15,800 --> 00:34:17,960
Een mooie, blonde vrouw
tussen al die mannen...
312
00:34:18,040 --> 00:34:19,800
JAYNE JENKINS
PROFESSIONEEL FOTOGRAFE & VRIENDIN
313
00:34:20,320 --> 00:34:22,000
Eerst de verste cilinder.
314
00:34:22,080 --> 00:34:24,240
Deze uit en deze aan, en ik...
-Ja.
315
00:34:24,560 --> 00:34:26,280
Ze moest haar plek veroveren.
316
00:34:28,320 --> 00:34:29,360
Ik heb allebei.
317
00:34:29,480 --> 00:34:32,400
Welke camera gaat mee, Ron?
-Deze hier.
318
00:34:34,320 --> 00:34:36,280
Er zwemt een haai precies voor de boeg.
319
00:34:36,800 --> 00:34:41,520
Wacht, daar is de andere.
Daar nog een. Er zijn er hier nu vier.
320
00:34:42,080 --> 00:34:44,040
Vier haaien. Ik ben die andere kwijt.
321
00:34:44,120 --> 00:34:45,600
Daar.
-Net als kippen tellen.
322
00:34:48,120 --> 00:34:51,280
Met zoveel voedsel verwachtten we
de witte haai...
323
00:34:51,480 --> 00:34:53,280
STEM VAN PETER GIMBEL
FILMMAKER
324
00:34:53,360 --> 00:34:54,360
maar niets, hoor.
325
00:34:56,320 --> 00:35:00,000
Er kwamen andere haaien vanuit de diepte.
326
00:35:00,240 --> 00:35:02,800
We konden de bodem niet zien,
er was geen land.
327
00:35:06,080 --> 00:35:09,960
We waren nog nooit
witpunthaaien tegengekomen...
328
00:35:12,240 --> 00:35:16,720
...de haaien die meer doden
op hun geweten hebben...
329
00:35:17,080 --> 00:35:19,840
...dan alle andere haaien bij elkaar.
330
00:35:25,800 --> 00:35:30,680
Het idee om het water in te gaan,
buiten de kooi...
331
00:35:31,120 --> 00:35:36,480
...te midden van al die haaien,
was behoorlijk intens...
332
00:35:37,080 --> 00:35:39,480
...maar we dachten dat het
misschien wel kon.
333
00:35:41,920 --> 00:35:46,360
Toen we besloten uit de kooi te gaan,
dacht ik...
334
00:35:47,440 --> 00:35:49,280
…nu gaan we dood.
335
00:35:56,280 --> 00:35:58,720
Toch dacht ik er niet aan om niet te gaan.
336
00:36:30,080 --> 00:36:33,200
Carcharhinus longimanus, dat is de haai...
337
00:36:33,320 --> 00:36:38,640
...die 200 mensen in het water pakt als er
een schip zinkt. Ze komen in groepen.
338
00:36:42,640 --> 00:36:47,680
We zagen dat, voor ze de walvis beten,
al was die dood...
339
00:36:47,960 --> 00:36:51,720
...de haai er twee of drie keer
tegen duwde en dan pas beet.
340
00:36:52,120 --> 00:36:55,920
We bedachten dat de haai ook tegen ons
zou duwen voordat hij ging bijten...
341
00:36:56,000 --> 00:37:00,840
...en als we hard terug zouden duwen,
we een plek in de groep zouden krijgen.
342
00:37:34,520 --> 00:37:39,760
De cameramannen hadden allemaal
grote behuizingen van metaal.
343
00:37:42,360 --> 00:37:43,600
Ik had een stok.
344
00:38:16,640 --> 00:38:19,080
We gingen een andere wereld binnen.
345
00:38:26,960 --> 00:38:30,520
Een wereld die al 20 miljoen jaar bestaat.
346
00:38:39,080 --> 00:38:43,400
We werden geaccepteerd als zeedieren
die ook van de walvis kwamen eten...
347
00:38:45,200 --> 00:38:48,720
...maar alleen nadat we een plek
in de groep hadden verworven.
348
00:39:00,120 --> 00:39:04,120
Voor sommigen leek het roekeloos...
wat we deden...
349
00:39:04,400 --> 00:39:05,600
DR SYLVIA EARLE
MARIENE WETENSCHAPPER
350
00:39:05,760 --> 00:39:07,000
...wat we deden...
351
00:39:13,400 --> 00:39:17,600
...maar aan het einde
leverden zij het bewijs.
352
00:39:17,960 --> 00:39:23,280
Wij lieten hen met rust en zij ons ook.
Het was een wederzijds respect.
353
00:39:30,480 --> 00:39:34,040
Dit is niet te geloven. Ongelooflijk.
354
00:39:35,120 --> 00:39:39,280
Het was fantastisch.
Er gebeurde van alles.
355
00:39:39,600 --> 00:39:42,600
Zij pakten die walvis, overal bloed en...
356
00:39:43,160 --> 00:39:47,480
...Stan en Peter waren ver weg,
omringd door haaien.
357
00:39:47,720 --> 00:39:50,920
Er was zeker een dozijn haaien,
die allemaal op hen afkwamen...
358
00:39:51,040 --> 00:39:56,600
...en zoals Peter zei,
hij bleef filmen en rondjes draaien.
359
00:40:00,640 --> 00:40:04,240
Boven waren ze opgewonden,
ze niet wisten...
360
00:40:04,360 --> 00:40:05,920
HOWARD HALL
ONDERWATER FILMMAKER
361
00:40:06,040 --> 00:40:07,040
...of ze het zouden overleven.
362
00:40:08,320 --> 00:40:11,240
Toentertijd doken mensen niet met haaien.
363
00:40:14,920 --> 00:40:21,360
Als je die beelden terugziet,
100 enorme witpunthaaien...
364
00:40:21,840 --> 00:40:26,320
...dat gebeurt niet meer.
Er zijn niet genoeg haaien.
365
00:40:28,040 --> 00:40:31,920
Die beelden representeren, denk ik,
een historisch verslag...
366
00:40:32,000 --> 00:40:37,600
...van wat er ooit was
en dat is heel waardevol.
367
00:40:41,920 --> 00:40:44,920
We waren nog steeds op zoek
naar de witte haai.
368
00:40:45,440 --> 00:40:48,280
Sorry, maar ik neem
die voorspellingen niet aan.
369
00:40:48,360 --> 00:40:51,360
Ik denk dat we nog steeds een witte haai
kunnen aantrekken.
370
00:40:53,240 --> 00:40:59,840
Ron en ik probeerden te zeggen
waar we moesten zijn. We zaten verkeerd.
371
00:41:04,560 --> 00:41:07,840
Hallo, schatje. Hallo, liefje. Kom maar.
372
00:41:08,200 --> 00:41:13,480
Uiteindelijk luisterde Peter.
We gingen naar Zuid-Australië.
373
00:41:15,560 --> 00:41:18,600
Daar is hij. Daar. De witte haai.
374
00:41:20,560 --> 00:41:23,200
Hij is wel 3,5 meter.
-Zeker.
375
00:41:26,240 --> 00:41:27,840
Dat is een witte haai.
376
00:41:31,280 --> 00:41:35,160
Het publiek houdt natuurlijk van gevaar.
377
00:41:35,840 --> 00:41:37,800
Ik wist dat je hem zou krijgen.
378
00:41:39,520 --> 00:41:41,840
En een mooie vrouw.
379
00:41:42,000 --> 00:41:43,240
DUIKER
VALERIE MAY TAYLOR
380
00:41:43,440 --> 00:41:47,680
Dat zijn ingrediënten
voor een succesvolle documentaire.
381
00:41:50,480 --> 00:41:51,560
Trek omhoog.
382
00:41:52,960 --> 00:41:58,000
Ik had me niet gerealiseerd
wat het maken van een speelfilm inhield.
383
00:41:58,560 --> 00:42:02,720
Hier komt hij, recht omhoog naar de kooi.
Gimbel is vast heel erg blij.
384
00:42:05,480 --> 00:42:08,080
De opzet van de film was geniaal.
385
00:42:08,560 --> 00:42:09,680
CARL ROESSLER
DUIK-TOUR PIONIER
386
00:42:09,800 --> 00:42:14,240
Valerie was de eerste glamoureuze vrouw...
387
00:42:14,400 --> 00:42:20,800
...van die gevaarlijke avonturen te hebben
en ik was verkocht.
388
00:42:21,920 --> 00:42:25,280
Ga terug naar binnen, Ron. Dwaas.
Wat moet hij buiten de kooi?
389
00:42:25,360 --> 00:42:27,960
Waar is hij?
-Daar, kijk. Op de kooi.
390
00:42:28,120 --> 00:42:31,520
Ik kom uit een dorpje in Wales
en onze lokale politieagent...
391
00:42:31,600 --> 00:42:34,440
...had als kind haar posters aan de muur.
392
00:42:35,240 --> 00:42:38,120
Het is wereldwijd. Ze was overal.
393
00:42:38,240 --> 00:42:40,480
Ga naar binnen, Valerie. Handen binnen.
394
00:42:43,480 --> 00:42:49,520
Valerie in Blue Water, White Death
was een openbaring voor me.
395
00:42:50,240 --> 00:42:52,120
Ze was sterk.
396
00:43:09,520 --> 00:43:13,320
Er was geen duiker die
Blue Water, White Death niet had gezien...
397
00:43:16,160 --> 00:43:19,240
...en onder hen
was de duiker Peter Benchley.
398
00:43:24,000 --> 00:43:28,040
Valerie en Ron waren duidelijk
Peters idolen.
399
00:43:29,120 --> 00:43:32,840
Hij was zich bewust van
de opwinding van haaien.
400
00:43:35,040 --> 00:43:37,960
Peter had een idee voor een roman.
401
00:43:38,080 --> 00:43:39,920
WENDY BENCHLEY
WEDUWE VAN PETER BENCHLEY
AUTEUR VAN JAWS
402
00:43:40,000 --> 00:43:42,080
Ik dacht dat het niets zou worden.
403
00:44:08,400 --> 00:44:13,000
We kregen een boek van Peter Benchley
met de naam Jaws.
404
00:44:17,800 --> 00:44:19,640
Met de drukproef
405
00:44:19,760 --> 00:44:24,800
kregen we de vraag of het
een goede film zou worden.
406
00:44:26,880 --> 00:44:29,440
We lazen het en Ron schreef terug: 'Ja.'
407
00:44:39,800 --> 00:44:42,320
Help, alsjeblieft.
408
00:44:42,720 --> 00:44:46,360
Dit was geen bootongeluk
en het was niet Jack the Ripper.
409
00:44:49,640 --> 00:44:50,760
Het was een haai.
410
00:44:55,520 --> 00:44:58,480
Jaws was onze eerste grote Hollywood-deal.
411
00:44:59,240 --> 00:45:02,480
Ron zei: 'Ik moet het goed doen,
het kan belangrijk zijn.'
412
00:45:05,040 --> 00:45:10,320
Ze hadden al besloten dat Steven Spielberg
de regisseur zou zijn.
413
00:45:11,200 --> 00:45:15,120
Hij zei: 'Eerst de livebeelden
van de witte haai.'
414
00:45:18,040 --> 00:45:22,120
Dit hadden we zo vaak gedaan,
eropuit gaan om te proberen...
415
00:45:22,200 --> 00:45:23,960
...een haai iets te laten doen.
416
00:45:40,000 --> 00:45:43,360
Ik was trots om een grote expeditie
te organiseren.
417
00:45:43,560 --> 00:45:45,120
RODNEY FOX
COÖRDINATOR HAAIEN EXPEDITIE
418
00:45:45,240 --> 00:45:49,760
Ik was toen vrij jong
en behoorlijk opgewonden.
419
00:46:00,680 --> 00:46:06,640
Peter veronderstelde dat het in Jaws
een grote haai van vijf meter zou zijn.
420
00:46:07,720 --> 00:46:11,600
Natuurlijk besloot Spielberg
dat het een haai van acht meter werd.
421
00:46:18,560 --> 00:46:24,800
Dat gaf veel gedoe
tussen Universal en Ron.
422
00:46:24,880 --> 00:46:30,960
Dat ging over en weer.
Steven Spielberg was heel jong.
423
00:46:31,040 --> 00:46:36,880
Het was zijn tweede speelfilm.
Hij kwam op mij over als een tiener.
424
00:46:40,880 --> 00:46:47,320
Ik zei: 'Steven, er is een probleem.
Onze haaien zijn slechts vier meter lang.'
425
00:46:47,440 --> 00:46:52,880
Hij zei: 'Geen probleem. We sturen
een man en kooien van halve grootte.'
426
00:46:55,760 --> 00:47:02,600
Alles wat we filmden, was de helft
kleiner, zodat de haaien groter leken.
427
00:47:05,840 --> 00:47:08,400
Skippy was mijn abalone duikboot.
428
00:47:09,400 --> 00:47:14,160
We gebruikten mijn bootje als de stand-in
voor de boot in Jaws.
429
00:47:16,160 --> 00:47:17,560
Je boot moet groter.
430
00:47:26,040 --> 00:47:30,320
Ze stuurden een kleine man, Carl Rizzo.
431
00:47:30,480 --> 00:47:33,200
Hij was een kleine man
met perfecte vormen.
432
00:47:34,800 --> 00:47:40,440
Hij was vaak de stand-in voor kinderen
met paardrijden en zo.
433
00:47:42,480 --> 00:47:45,560
De kleine man komt op me af en zegt:
434
00:47:45,840 --> 00:47:50,880
'Als ze zuurstof in je pompen, moet je
dat opzuigen of wordt het erin gepompt?'
435
00:47:51,360 --> 00:47:55,760
Daardoor wist ik meteen
dat hij niet kon duiken.
436
00:48:01,720 --> 00:48:05,640
Hij was allergisch voor de zon,
allergisch voor zout water...
437
00:48:05,760 --> 00:48:08,120
...en erg allergisch voor haaien.
438
00:48:09,520 --> 00:48:13,640
Toen hij zijn eerste witte haai zag,
was hij zenuwachtig.
439
00:48:21,480 --> 00:48:24,000
Hij keek naar dat ding
dat achter de boot zwom...
440
00:48:24,080 --> 00:48:27,720
...en hij zei:
'Ik had meer geld moeten vragen.'
441
00:48:29,840 --> 00:48:32,720
Als hij bij de kooi is,
schiet ik in zijn bek of...
442
00:48:32,800 --> 00:48:35,680
Die kooi gaat eraan.
-Heb je een beter idee?
443
00:48:37,520 --> 00:48:42,360
Ik zit in de kleine boot
en help hem met afdalen.
444
00:48:50,600 --> 00:48:56,200
Toen Carl die witte haaien zag zwemmen,
was hij doodsbang.
445
00:49:07,960 --> 00:49:11,080
De regisseur gilde:
'Snel, ophalen. Hij verdrinkt.'
446
00:49:11,240 --> 00:49:15,160
Ik haalde hem op en ik zei:
'Wat is er aan de hand?'
447
00:49:15,240 --> 00:49:19,400
Hij zei:
'Mijn masker vulde zich met water.'
448
00:49:23,000 --> 00:49:25,240
Zijn onwil redde zijn leven.
449
00:49:31,080 --> 00:49:35,080
Ik was zo'n tien meter eronder
aan het filmen.
450
00:49:35,840 --> 00:49:39,640
Er zwom een haai en ik dacht:
waarom zit Carl niet in de kooi?
451
00:49:42,600 --> 00:49:45,480
Rodney wilde hem ophalen
en hem erin zetten.
452
00:49:46,960 --> 00:49:51,160
De haai kwam eraan en duwde tegen de kooi
en zijn kop raakte verstrikt.
453
00:49:51,280 --> 00:49:52,640
Trek hem omhoog.
454
00:50:01,400 --> 00:50:05,680
Ik pakte een 16 mm-camera en filmde het.
455
00:50:21,880 --> 00:50:24,920
Bij de opnames van de haaien in Australië,
456
00:50:25,040 --> 00:50:26,240
STEVEN SPIELBERG
REGISSEUR JAWS
457
00:50:26,320 --> 00:50:28,520
een witte haai in de kooienboot.
458
00:50:30,560 --> 00:50:33,200
Je hoorde vreselijk gekraak
en een stuk dek...
459
00:50:33,280 --> 00:50:35,560
...waar de lier op de boot zat, brak af.
460
00:50:35,920 --> 00:50:36,760
Hij ontsnapt.
461
00:50:41,560 --> 00:50:44,600
Ik zag Rodney Carl terugtrekken.
462
00:50:45,720 --> 00:50:48,880
De haai pakte de kooi tussen zijn kaken,
met een bijtkracht...
463
00:50:48,960 --> 00:50:53,760
...van vier ton per vierkante centimeter,
en dook de diepte in.
464
00:50:55,440 --> 00:50:58,840
Alles brak af en rolde langs me heen.
465
00:51:02,440 --> 00:51:08,280
De haai kwam eruit los en zwom weg.
Het was een goede show.
466
00:51:11,480 --> 00:51:18,080
Het stond niet in het script,
maar het zit erin, omdat het goed was.
467
00:51:26,720 --> 00:51:28,480
Hoe kregen jullie die haaien zover?
468
00:51:29,280 --> 00:51:32,000
Hoe lieten ze een haai dat doen
op dat moment?
469
00:51:32,360 --> 00:51:35,760
We geven het geheim niet prijs.
-Je moet ze trainen.
470
00:51:35,840 --> 00:51:38,160
Zeker drie weken voor de film.
-Ja, trainen.
471
00:51:43,360 --> 00:51:49,240
De release van Jaws in 1975
wordt beschouwd als de eerste kaskraker.
472
00:51:49,920 --> 00:51:52,840
Heb je Jaws gezien?
-Wie heeft Jaws niet gezien?
473
00:51:52,920 --> 00:51:55,200
Het verhaal van
een moordzuchtige witte haai.
474
00:51:55,520 --> 00:51:58,840
We hadden absoluut geen idee...
475
00:51:58,920 --> 00:52:01,640
...dat mensen in rijen zouden wachten
om hem te zien.
476
00:52:01,720 --> 00:52:06,520
Een rij van 12 mensen dik rond het blok.
-Ja, dat klopt.
477
00:52:06,600 --> 00:52:08,400
Simpelweg geweldig.
-Ja.
478
00:52:08,520 --> 00:52:10,040
Ron en Valerie Taylor. Ja.
479
00:52:11,600 --> 00:52:13,120
Het was heel goed gedaan.
480
00:52:13,840 --> 00:52:18,320
We hadden nooit verwacht
dat dit zou gebeuren, deze reactie.
481
00:52:19,120 --> 00:52:23,520
We dachten dat het een derderangs
Hollywood B-film zou worden...
482
00:52:23,600 --> 00:52:25,400
...die bijna niemand zou zien.
483
00:52:25,680 --> 00:52:30,520
Hij heeft al meer opgeleverd
dan welke andere film dan ook.
484
00:52:31,920 --> 00:52:36,600
Ik sprong overeind, net als iedereen,
omdat het hele theater in angst toekeek.
485
00:52:36,920 --> 00:52:40,040
Sommige mensen zien nu spookhaaien
als ze bij het water zijn.
486
00:52:40,360 --> 00:52:44,240
Mensen komen naar ons toe en vragen:
'Is dat Jaws?'
487
00:52:44,320 --> 00:52:45,760
Ik wil nog niet dood.
488
00:52:47,440 --> 00:52:48,960
CARL ROESSLER
DUIK-TOUR PIONIER
489
00:52:49,080 --> 00:52:54,920
Zoveel mensen zeiden:
'Duik je in de zee? Die zit vol haaien.'
490
00:53:05,440 --> 00:53:09,000
Toen ik Jaws zag, was ik verslagen.
491
00:53:09,080 --> 00:53:10,640
JEAN-MICHEL COUSTEAU
DUIKER, ZOON VAN JACQUES
492
00:53:10,760 --> 00:53:12,600
Ik zei: 'Niemand wil nog de zee in.'
493
00:53:17,760 --> 00:53:19,920
Jaws is een fictief verhaal.
494
00:53:20,160 --> 00:53:23,760
Het verbaasde niet alleen Ron en mij,
maar ook Universal...
495
00:53:23,840 --> 00:53:29,120
...Richard Zanuck en David Brown,
dat het publiek het geloofde.
496
00:53:31,000 --> 00:53:32,080
Haai.
497
00:53:32,800 --> 00:53:36,960
We waren verbaasd. Je loopt ook niet
door New York met angst voor King Kong.
498
00:53:38,560 --> 00:53:43,680
Het is een instinctieve, onbewuste angst
om levend opgegeten te worden.
499
00:53:51,240 --> 00:53:52,480
Lach eens, jij klere...
500
00:54:10,520 --> 00:54:12,800
Jaws had wel een weerslag.
501
00:54:20,000 --> 00:54:23,080
Wat ik jammer vind, is dat mensen
haaien begonnen af te maken.
502
00:54:29,880 --> 00:54:32,120
Dat vonden we heel verdrietig.
503
00:54:35,280 --> 00:54:39,720
Wat een wilde. Een miljoenenfilm.
504
00:54:42,440 --> 00:54:46,080
Valerie en Ron Taylor,
de Australische filmmakers en duikers...
505
00:54:46,200 --> 00:54:49,680
...belden me en zeiden:
'Mensen doen mee aan slachtpartijen...
506
00:54:49,760 --> 00:54:53,120
...om te laten zien hoe macho ze zijn.
507
00:54:53,200 --> 00:54:55,160
Haaien worden overal afgeslacht.
508
00:54:55,280 --> 00:54:59,360
We zijn bezorgd dat sommige haaiensoorten
nu bedreigd raken.'
509
00:55:02,880 --> 00:55:05,480
Peter Benchley had het boek
nooit geschreven...
510
00:55:05,600 --> 00:55:08,760
...als hij geweten had wat het gevolg was.
511
00:55:11,360 --> 00:55:15,560
Mensen die Jaws zagen, zijn bang
voor haaien. Moeten we bang zoor ze zijn?
512
00:55:15,760 --> 00:55:19,760
Je moet voorzichtig met ze zijn, maar
je bent toch ook niet bang voor auto's?
513
00:55:20,120 --> 00:55:26,960
Universal haalde Ron en mij naar Amerika
en we gingen naar talkshows...
514
00:55:27,480 --> 00:55:32,520
...en vertelden mensen dat haaien
niet zo waren als in Jaws.
515
00:55:33,760 --> 00:55:36,560
Het is interessant
dat niet alle haaien gevaarlijk zijn.
516
00:55:36,840 --> 00:55:41,160
Je zegt dat haaien ongevaarlijk zijn, maar
jullie hebben aan twee films meegewerkt...
517
00:55:41,280 --> 00:55:45,440
...die haaien afschilderen als
erg gevaarlijk. Hoe verklaar je dat?
518
00:55:46,000 --> 00:55:50,880
We krijgen kritiek dat we haaien als
menseneters en gevaarlijk afschilderen...
519
00:55:50,960 --> 00:55:55,120
...maar Jaws is een fictieve film,
die weliswaar zo realistisch is...
520
00:55:55,280 --> 00:55:57,960
...dat mensen geloven
dat haaien echt gevaarlijk zijn.
521
00:55:58,080 --> 00:56:02,720
Blijf niet weg bij het strand
omdat je bang bent voor een haaienaanval.
522
00:56:02,840 --> 00:56:06,280
Je breekt eerder je been
op weg naar het strand...
523
00:56:06,400 --> 00:56:08,480
...dan dat er een aanval
in het water gebeurt.
524
00:56:08,560 --> 00:56:12,400
Ron en Valerie Taylor, bedankt.
We zijn terug na de reclame.
525
00:56:13,360 --> 00:56:16,320
Kaak eruit, tanden eruit,
doe ze aan een gouden ketting...
526
00:56:16,400 --> 00:56:19,760
...ga zo naar de film Jaws
en iedereen vindt je geweldig.
527
00:56:20,640 --> 00:56:24,640
Als er een haai in de buurt is
en een zwemmer blijft kalm...
528
00:56:24,720 --> 00:56:28,720
...is de kans groot dat de haai hem ziet,
geen interesse heeft en wegzwemt.
529
00:56:29,000 --> 00:56:32,240
Als je in paniek raakt, is de kans groot
dat je gebeten wordt.
530
00:56:32,360 --> 00:56:34,800
Als een haai eenmaal bijt,
wat gebeurt er dan?
531
00:56:34,920 --> 00:56:37,880
De meeste haaien laten los.
Ze testen met hun tanden.
532
00:56:37,960 --> 00:56:40,680
We hebben verse tanden,
net bij een haai getrokken.
533
00:56:40,800 --> 00:56:44,000
Haaientanden en -kaken zijn uitverkocht.
-Een moordmachine.
534
00:56:44,080 --> 00:56:47,120
Een zwembad in je tuin is gevaarlijker.
Wist je dat?
535
00:56:47,200 --> 00:56:50,760
Hadden we er maar meer om te verkopen.
-Ik vind ze heel angstaanjagend.
536
00:56:53,160 --> 00:56:57,600
Ze luisterden niet naar me.
Het maakte ze gewoon niet uit.
537
00:57:00,520 --> 00:57:02,240
Het doden ging maar door.
538
00:57:14,720 --> 00:57:19,080
Ja. Nou, dat is het dan, hè?
539
00:57:19,760 --> 00:57:21,920
En jij? Wat ben jij van plan?
540
00:57:25,640 --> 00:57:28,640
Jaws bezorgde alle haaien
een slechte naam.
541
00:57:30,000 --> 00:57:33,720
Er zijn meer dan 400 soorten in de oceaan.
542
00:57:35,720 --> 00:57:39,480
Kom maar.
-Vijf of zes zijn mogelijk gevaarlijk.
543
00:57:46,520 --> 00:57:50,040
De meeste haaien zijn onschadelijk,
zoals de zandtijgerhaai.
544
00:57:53,240 --> 00:57:56,200
Dit is een zandtijgerhaai,
die eruitziet als een woest beest.
545
00:57:57,320 --> 00:57:58,920
DOUGLAS SEIFERT
HOOFDREDACTEUR, DIVE MAGAZINE
546
00:57:59,040 --> 00:58:01,680
Door de tanden uit de bek van
een zandtijgerhaai willen mensen ze doden.
547
00:58:03,520 --> 00:58:06,880
Ze waren volledig uitgeroeid
bij de kust van Florida.
548
00:58:08,000 --> 00:58:10,720
Dat had ook in Australië kunnen gebeuren.
549
00:58:15,200 --> 00:58:20,480
Ze werden afgeslacht,
dus ik begon brieven te schrijven.
550
00:58:20,960 --> 00:58:22,880
Ik smeekte de politici.
551
00:58:23,520 --> 00:58:27,960
Ik wilde dat de zandtijgerhaai
beschermd werd.
552
00:58:30,480 --> 00:58:33,960
Als jager had ik
een zandtijgerhaai gedood...
553
00:58:37,840 --> 00:58:39,840
...en nu wilde ik ze redden.
554
00:58:41,520 --> 00:58:42,800
Ik moest ze redden.
555
00:58:51,800 --> 00:58:56,400
Als ik me eenmaal ergens in vastbijt,
laat ik niet meer los.
556
00:58:58,160 --> 00:59:03,680
Er is niets zo goed als een mooie
onderwaterfilm en dan zeggen:
557
00:59:03,760 --> 00:59:06,560
'Zie je, ongevaarlijk.
Het is net een hond.'
558
00:59:13,200 --> 00:59:15,440
Ik bleef ze achter de vodden zitten.
559
00:59:18,800 --> 00:59:23,240
Met resultaat.
Ze zijn nu officieel beschermd.
560
00:59:25,520 --> 00:59:30,000
Het was de eerste haai ter wereld
die beschermd was.
561
00:59:37,160 --> 00:59:39,640
Valerie ging ons voor.
562
00:59:40,000 --> 00:59:45,120
Een groot deel van de natuurbescherming
van tegenwoordig begon allemaal...
563
00:59:45,240 --> 00:59:48,000
...met die kleine zandtijgerhaaien.
564
00:59:52,360 --> 00:59:56,880
Valerie probeerde het uit te leggen
en de onwetendheid te verminderen...
565
00:59:56,960 --> 01:00:02,000
...om zo een publiek
van haaienliefhebbers te creëren.
566
01:00:07,160 --> 01:00:10,600
Ze hadden een keer een haai...
567
01:00:10,680 --> 01:00:14,560
...die in een touw vastzat
en die ze lossneden.
568
01:00:17,760 --> 01:00:22,640
Als je een witte haai voor zijn leven
ziet vechten, wil je hem redden.
569
01:00:27,800 --> 01:00:33,800
Een haai aan zijn staart meeslepen,
daar zouden jij en ik over twijfelen.
570
01:00:34,800 --> 01:00:40,160
Zij twijfelden niet. Er was een risico,
maar dat negeerden ze.
571
01:00:40,240 --> 01:00:42,240
Instinctief hielpen ze het dier.
572
01:01:00,400 --> 01:01:02,320
Dat was best gevaarlijk...
573
01:01:03,360 --> 01:01:06,040
...maar de haai wist precies wat we deden.
574
01:01:16,600 --> 01:01:22,040
Wauw, geen teken van agressie.
Een opmerkelijk moment.
575
01:01:35,600 --> 01:01:41,960
Hij zwom de zee in
en werd vijf maanden later gevangen.
576
01:01:48,480 --> 01:01:51,880
Natuurbehoud? Dat geldt niet
voor mensenhaaien...
577
01:01:51,960 --> 01:01:55,600
...omdat het grote publiek beseft
wat ze zijn en dat is dat.
578
01:01:57,480 --> 01:01:59,520
Witte haaien zitten in de problemen.
579
01:02:01,400 --> 01:02:04,560
Ze zijn groot, ze leven lang
en ze planten zich langzaam voort.
580
01:02:05,640 --> 01:02:09,040
Ik heb een map met een stapel brieven
die ik heb geschreven...
581
01:02:09,120 --> 01:02:11,560
...om de witte haai beschermd
te laten worden.
582
01:02:14,400 --> 01:02:17,040
Weet je wat ze doen?
Die onzin gaat naar de overheid.
583
01:02:17,760 --> 01:02:21,200
Over dat ze een bedreigde diersoort zijn.
Ze horen in de bak.
584
01:02:21,760 --> 01:02:24,760
De enige haaien die hij kent,
waar hij mee werkt...
585
01:02:25,200 --> 01:02:29,000
...vanaf de veiligheid van het dek
van zijn boot, voeg ik eraan toe...
586
01:02:29,080 --> 01:02:31,240
...zijn haaien die vechten
om te overleven.
587
01:02:31,360 --> 01:02:33,960
Die haaien die hij vangt,
proberen te ontkomen.
588
01:02:34,040 --> 01:02:37,400
Ze willen leven, net als jij en ik
zouden proberen te ontkomen...
589
01:02:37,560 --> 01:02:39,800
...als je een haak in je mond krijgt.
590
01:02:41,960 --> 01:02:44,360
Dat is waar nachtmerries vandaan komen.
591
01:02:44,480 --> 01:02:47,360
Haai. Het woord zelf maakt mensen
al doodsbang.
592
01:02:47,480 --> 01:02:50,440
Witte haaien hebben geen evenknie
als het op angst aankomt.
593
01:02:51,320 --> 01:02:56,280
Mensen tegen natuurbehoud noemen haaien
'een fout van God'.
594
01:02:59,120 --> 01:03:01,120
Dat is pure nonsens.
595
01:03:04,080 --> 01:03:10,520
Ze zijn al miljoenen jaren hetzelfde.
Dat is geen fout.
596
01:03:11,840 --> 01:03:13,560
Wel 24 uur per dag op jacht...
597
01:03:13,680 --> 01:03:18,240
Ik denk niet dat een haai rondzwemt en
denkt: ha, een mens, die ga ik opeten.
598
01:03:18,320 --> 01:03:19,520
Zo denken ze niet.
599
01:03:20,040 --> 01:03:21,520
Het wordt een groot probleem.
600
01:03:25,760 --> 01:03:30,080
Ron en ik besloten om
het grote publiek te bewijzen...
601
01:03:30,240 --> 01:03:33,080
...dat haaien er niet op uit zijn
om ons te pakken.
602
01:03:34,320 --> 01:03:38,680
Ik dacht aan een pak van maliën toen ik
in 1967 een commerciële duiker zag…
603
01:03:38,760 --> 01:03:40,760
...met slagershandschoenen aan.
604
01:03:45,040 --> 01:03:51,400
Ron besloot dat we zelf
haaienaas zouden zijn.
605
01:03:54,040 --> 01:03:58,640
Zeebioloog Jeremiah Sullivan
kwam uit Amerika om mee te gaan.
606
01:04:00,480 --> 01:04:02,560
Ik was toen een jonge student.
607
01:04:02,680 --> 01:04:06,000
Ik bestudeerde als zeebioloog
de sensorische systemen van haaien.
608
01:04:08,240 --> 01:04:11,120
Het haaienpak gaf ons de gelegenheid
om dingen te doen...
609
01:04:11,240 --> 01:04:12,400
JEREMIAH SULLIVAN
ZEEBIOLOOG
610
01:04:12,560 --> 01:04:14,120
...die eerder niet konden,
echt iets te leren.
611
01:04:22,680 --> 01:04:25,760
Alles in het leven is een berekend risico.
612
01:04:26,760 --> 01:04:29,040
Zelfs aan een kopje thee
kan je je branden.
613
01:04:32,840 --> 01:04:35,400
Als hij mij zou bijten,
in plaats van de vis...
614
01:04:35,920 --> 01:04:39,040
...zou het een goede test zijn
of het pak ons beschermde.
615
01:04:41,200 --> 01:04:45,480
Ik hoorde van de wens van
Ron en Valerie om de theorie te testen
616
01:04:46,400 --> 01:04:47,680
DR SYLVIA EARLE
MARIENE WETENSCHAPPER
617
01:04:47,760 --> 01:04:49,480
dat het echt gevaarlijk is
om het water in te gaan...
618
01:04:49,560 --> 01:04:52,400
...omdat er haaien zijn
en dat ze je zullen eten.
619
01:04:52,480 --> 01:04:56,400
Ron en Valerie wilden aantonen
dat dat niet waar is.
620
01:04:56,680 --> 01:05:00,040
Je kunt zelf aas zijn.
'Nou, kom dan en eet me op.'
621
01:05:00,200 --> 01:05:04,000
De haaien moesten worden uitgedaagd.
622
01:05:10,360 --> 01:05:14,600
We wisten nog niet
hoe de bijtkracht zou zijn.
623
01:05:15,360 --> 01:05:20,840
Ik wist wat er mogelijk zou gebeuren,
maar dit was de realiteit.
624
01:05:24,120 --> 01:05:30,560
De wetenschap dacht dat de bijtkracht
van een haaienkaak aanzienlijk was.
625
01:05:31,880 --> 01:05:34,760
Eugenie Clark, de grote haaienexpert...
626
01:05:34,840 --> 01:05:38,440
...zei dat de afdruk van de maliën
in mijn botten zou staan.
627
01:06:32,760 --> 01:06:35,400
Haaien hebben geen bijtkracht.
628
01:06:39,480 --> 01:06:41,560
Dat is een misvatting.
629
01:06:43,200 --> 01:06:45,400
We wisten hoe ze zouden bijten.
630
01:06:50,960 --> 01:06:53,800
Ze gebruiken de snijhoek van hun tanden.
631
01:06:55,360 --> 01:06:58,440
Ze proberen door het metaal te zagen
en er gebeurt niets.
632
01:06:58,600 --> 01:07:03,200
Ze komen nergens in.
Dat bewezen we met het pak.
633
01:07:08,160 --> 01:07:12,000
De uitgevers van National Geographic
wilden het verhaal gebruiken.
634
01:07:12,280 --> 01:07:15,800
Ze stuurden ons verhaal
naar Amerikaanse haaienexperts...
635
01:07:15,920 --> 01:07:18,440
...en die weigerden het als een hoax.
636
01:07:21,520 --> 01:07:24,720
Toen toonden we de uitgevers onze film.
637
01:07:25,000 --> 01:07:28,720
Die beseften dat de experts fout zaten.
638
01:07:42,920 --> 01:07:46,480
De uitgevers gaven hun referenten
een trap na.
639
01:07:51,200 --> 01:07:55,200
Ze maakten deze dingen al 40 jaar
op een commercieel niveau.
640
01:07:55,520 --> 01:07:59,240
Nu was er een haaienduikhandel
van rond een miljard dollar per jaar...
641
01:07:59,360 --> 01:08:03,040
...die tot op zekere hoogte is opgebouwd
met de informatie...
642
01:08:03,160 --> 01:08:07,080
...die door ons is verzameld
met de pakken waar Ron, Val en ik...
643
01:08:07,200 --> 01:08:08,960
...lang daarvoor mee speelden.
644
01:08:16,080 --> 01:08:21,240
Het was geweldig voor blauwe haaien.
Toen zagen we die elke dag.
645
01:08:22,960 --> 01:08:26,840
Het zijn leuke haaien. Alle haaien
die me gebeten hebben, zijn nu dood.
646
01:08:27,720 --> 01:08:29,320
Hun vinnen werden eraf gehaald.
647
01:08:30,240 --> 01:08:31,960
Ze zijn dood, dat was niet nodig.
648
01:08:35,480 --> 01:08:37,120
De markt voor haaien is groot.
649
01:08:37,200 --> 01:08:40,800
De haaienvin wordt
in groten getale afgenomen.
650
01:08:41,520 --> 01:08:46,120
Je kunt niet steeds iets wegnemen,
tenzij je het vervangt.
651
01:08:53,120 --> 01:08:54,680
De laatste 20 jaar,
652
01:08:54,760 --> 01:08:56,480
WENDY BENCHLEY
VOORZITTER, SHARK SAVERS - WILDAID
653
01:08:56,560 --> 01:08:58,400
met de groei
van de middenklasse in China...
654
01:08:58,640 --> 01:09:01,760
...en de toename van consumptie
van haaienvinnensoep...
655
01:09:03,200 --> 01:09:08,160
...zijn er elk jaar
100 miljoen haaien gedood.
656
01:09:14,640 --> 01:09:19,440
Haaien zijn deel van het levensweb.
We hebben daar inbreuk op gemaakt.
657
01:09:24,040 --> 01:09:28,960
Vreselijk om een mooi wild dier
voor zijn vin te doden.
658
01:09:29,040 --> 01:09:34,640
Net als een olifant voor zijn slagtand
en een tijger voor zijn huid.
659
01:09:38,680 --> 01:09:44,680
Je kan van een visser op een eilandje
niet verwachten dat hij geen haai vangt...
660
01:09:44,800 --> 01:09:48,840
...om aan Chinese handelaren te verkopen.
Dat gaat over veel geld.
661
01:09:52,160 --> 01:09:58,600
Ik klom op de haaienvinnenboten
en maakte foto's.
662
01:10:02,360 --> 01:10:06,320
Op een dag zullen er maar
een paar haaien over zijn.
663
01:10:06,840 --> 01:10:10,560
Deze foto's zijn het bewijs
van wat er is gebeurd.
664
01:10:16,600 --> 01:10:21,320
Haaienfoto's. Zo veel. Haaien.
665
01:10:24,160 --> 01:10:26,640
Er is maar tien procent
van de haaien over.
666
01:10:27,840 --> 01:10:31,000
Onbekend maakt onbemind,
dus voorlichting is belangrijk.
667
01:10:31,960 --> 01:10:37,320
Kom op. Het zijn geweldige wezens,
elk een individu.
668
01:10:37,720 --> 01:10:38,760
Moet je zien.
669
01:10:39,080 --> 01:10:41,960
Elke haai verdient ons respect.
670
01:10:43,960 --> 01:10:46,520
Hier is een oude opname
die ik echt mooi vind.
671
01:10:47,160 --> 01:10:49,120
We moeten gewoon anders denken.
672
01:10:51,760 --> 01:10:55,200
Kijk hoe hij lacht.
Een grote lach op zijn gezicht.
673
01:11:01,040 --> 01:11:06,360
De enige manier om de decimering
tegen te gaan...
674
01:11:06,440 --> 01:11:12,240
...is door grote zeeparken te maken
waar je niets kan wegnemen.
675
01:11:14,600 --> 01:11:18,120
Een lange tijd konden we
witte haaien garanderen...
676
01:11:18,480 --> 01:11:20,400
...voor Port Lincoln, Zuid-Australië.
677
01:11:21,520 --> 01:11:24,360
Hallo, haaitjes.
-Precies erop.
678
01:11:24,760 --> 01:11:27,680
Dat is een andere.
Dat is Maria, wat ik je brom.
679
01:11:28,040 --> 01:11:31,160
De vinnen mooi uit het water.
-Even kijken. Dat is vast Maria.
680
01:11:31,240 --> 01:11:34,320
Ze zou de hele wereld willen beschermen
als ze de kans kreeg.
681
01:11:34,480 --> 01:11:36,520
Jeetje. Kom maar.
682
01:11:37,080 --> 01:11:38,120
Haai...
683
01:11:38,240 --> 01:11:42,360
Vooral in Zuid-Australië is het
een groot deel van haar leven geweest.
684
01:11:43,000 --> 01:11:45,440
Welkom terug.
-Snel. Ze komt terug.
685
01:11:45,840 --> 01:11:47,760
Snel. Ze komt weer terug.
686
01:11:51,400 --> 01:11:54,200
Witte haaien. Valerie zet zich vast
met een ketting aan een kooi...
687
01:11:54,320 --> 01:11:55,920
JAYNE JENKINS
PROFESSIONEEL FOTOGRAFE & VRIENDIN
688
01:11:56,120 --> 01:11:58,360
...als ze denkt dat iemand er eentje
onnodig zou afmaken.
689
01:11:58,520 --> 01:12:01,200
Puur om te laten zien
dat die haai haar niets doet.
690
01:12:05,000 --> 01:12:08,680
Ik wilde aantonen dat alle haaien
een ander karakter hebben...
691
01:12:08,960 --> 01:12:14,080
...en ik heb nog niemand een witte haai
met de hand zien voeren vanaf de boot.
692
01:12:19,000 --> 01:12:23,960
Er waren drie haaien in de buurt.
Eentje was heel lief.
693
01:12:26,400 --> 01:12:31,160
Ik wilde die aardige haai,
het was een mannetje, mijn vis geven.
694
01:12:49,560 --> 01:12:52,880
Mijn neefje Mark was zo bezorgd.
695
01:12:53,040 --> 01:12:56,320
Hij hing aan mijn shirt en ik dacht:
dat gaat niet helpen.
696
01:12:56,400 --> 01:13:00,200
Als dat ding me grijpt, heb je
alleen nog een shirt in je handen.
697
01:13:39,560 --> 01:13:43,240
Zeg niet dat ze geen karakter hebben.
Dat hebben ze wel.
698
01:13:47,920 --> 01:13:50,640
We hebben mensen als Valerie nodig
om dat te doen.
699
01:13:51,600 --> 01:13:55,360
Zij ging naar de overheid
om dat gebied te laten beschermen.
700
01:13:56,280 --> 01:13:58,120
Gelukkig is dat gelukt.
701
01:13:58,240 --> 01:14:01,040
Het kreeg de naam
'Ron and Valerie Taylor Marine Park'.
702
01:14:06,800 --> 01:14:11,040
Het is ironisch dat plek
waar ze Jaws filmden...
703
01:14:11,120 --> 01:14:14,640
...nu een gebied is
waar witte haaien beschermd zijn.
704
01:14:22,360 --> 01:14:25,160
Toen we onze eerste haaienfilm maakten,
zei Ron:
705
01:14:25,240 --> 01:14:28,120
'We hebben de haaienfilm,
nu gaan we iets anders doen.'
706
01:14:29,560 --> 01:14:30,960
We maakten ze nog steeds.
707
01:14:31,800 --> 01:14:35,640
We zouden er niet van kunnen leven
als die films over vlinders gingen.
708
01:14:39,520 --> 01:14:41,920
Dat moest dan wel
een bijzondere vlinder zijn.
709
01:14:50,960 --> 01:14:52,960
Ons huwelijk was een soort avontuur.
710
01:14:55,240 --> 01:14:57,880
Ron zag me graag voor zijn camera.
711
01:15:00,000 --> 01:15:02,600
Hij dook graag met me.
712
01:15:05,880 --> 01:15:09,800
Dat is niet alleen van iemand houden.
Je kan van zoveel dingen houden.
713
01:15:09,920 --> 01:15:11,360
Er zijn allerlei soorten liefde.
714
01:15:19,800 --> 01:15:25,000
Hij voelde zich niet goed
en ging naar de dokter.
715
01:15:25,840 --> 01:15:31,880
De dokter zei dat hij
acute myeloïde leukemie had.
716
01:15:33,720 --> 01:15:35,400
Hij zei dat het dodelijk was.
717
01:15:37,800 --> 01:15:41,840
Ik maak me klaar voor een nachtduik.
Ik hou van 's nachts duiken.
718
01:15:41,920 --> 01:15:46,440
Het is heel interessant,
omdat je 's nachts beestjes ziet...
719
01:15:46,560 --> 01:15:48,200
…die je overdag niet ziet.
720
01:15:48,320 --> 01:15:51,680
Oké, jongens. Succes. Veel leren.
-Dag.
721
01:15:58,480 --> 01:16:00,680
Valerie was nooit bang voor iets.
722
01:16:03,200 --> 01:16:09,000
Ze wist dat hij doodging,
maar ze negeerde het.
723
01:16:18,240 --> 01:16:20,640
Ik dacht dat Ron nooit zou sterven.
724
01:16:27,560 --> 01:16:31,000
Ik keek naar die mooie man en dacht:
die kan niet doodgaan.
725
01:16:33,160 --> 01:16:37,480
Hij was nogal mooi, vond ik.
726
01:16:45,720 --> 01:16:49,480
Ron Taylor en zijn vrouw Valerie
stopten met jagen en werden beroemd...
727
01:16:49,560 --> 01:16:52,000
...met hun toewijding
aan het behoud van zeemilieu.
728
01:16:52,200 --> 01:16:56,320
Mr Taylor stierf vredig in een kliniek
in de buurt van zijn woning in Sydney.
729
01:17:00,600 --> 01:17:05,760
Ik mis hem. Heel erg. Hij was alles.
730
01:17:09,480 --> 01:17:14,320
Ik mis vooral het samen in bed liggen.
Ik ga naar bed zonder Ron.
731
01:17:17,760 --> 01:17:20,640
Het is eenzaam. Ik neem een kussen.
732
01:17:25,120 --> 01:17:27,600
Ik leg het links van me, mijn kussen.
733
01:17:51,040 --> 01:17:57,480
Ron en ik doken voor het laatst samen
in Fiji met stierhaaien.
734
01:17:59,880 --> 01:18:01,040
Het was speciaal.
735
01:18:03,320 --> 01:18:05,560
Hallo.
-Hoi. Bula.
736
01:18:05,760 --> 01:18:06,960
Bula.
-Bula.
737
01:18:08,840 --> 01:18:14,320
Duiken waar ze met Ron dook is moeilijk.
738
01:18:15,440 --> 01:18:17,160
Ik herinner me dat ze zei
dat ze dacht er nooit meer te komen.
739
01:18:17,320 --> 01:18:18,960
MICHELLE HALL
PRODUCENTE DUIK-FILMS & VRIENDIN
740
01:18:24,800 --> 01:18:26,840
Er zijn veel herinneringen.
741
01:18:27,400 --> 01:18:30,720
Ron en Valerie hielpen enorm
bij de opzet...
742
01:18:30,840 --> 01:18:33,600
...van dit grote succesverhaal
over natuurbehoud.
743
01:18:34,840 --> 01:18:38,280
Ze raakten betrokken
bij de lokale gemeenschap.
744
01:18:41,640 --> 01:18:47,640
Door overbevissing was het rif dood.
Geen vis, niets.
745
01:18:48,360 --> 01:18:54,200
Mettertijd, door de haaien te voeren,
werd het de enige plek die ik ken...
746
01:18:54,320 --> 01:18:58,400
...waar je wel 80 tot 100 stierhaaien
kunt zien.
747
01:19:01,360 --> 01:19:03,040
Ben.
-Hoi.
748
01:19:06,040 --> 01:19:07,920
Hoe gaat het?
-Goed, hoor.
749
01:19:08,040 --> 01:19:09,680
Welkom thuis.
750
01:19:09,800 --> 01:19:11,520
Dank je wel.
-Bedankt.
751
01:19:11,600 --> 01:19:13,000
BEN SAGATA
ZEEBIOLOOG & DUIK-MAATJE
752
01:19:13,120 --> 01:19:14,200
Hoe was de reis?
753
01:19:14,360 --> 01:19:17,720
Oké. Dus jij gaat voor me zorgen?
-Zeker.
754
01:19:18,160 --> 01:19:19,880
Je gaat het moeilijk krijgen.
755
01:19:20,400 --> 01:19:22,200
Waarom?
-Ik ben zo oud.
756
01:19:22,320 --> 01:19:24,400
Nee. Ik ben nog jong.
-Ik heb pijn.
757
01:19:24,600 --> 01:19:26,440
Ja. Mooi, dat vind ik leuk.
758
01:19:27,560 --> 01:19:31,280
En je bent sterk, dat kan ik zien.
-Hartelijk dank.
759
01:19:31,360 --> 01:19:35,440
Ik begrijp dat je
een lichte wetsuit hebt. Klopt dat?
760
01:19:35,560 --> 01:19:39,360
Ik heb een roze wetsuit,
maar mijn schouder doet pijn...
761
01:19:39,440 --> 01:19:41,720
...en ik krijg hem niet aan. Nou ja.
762
01:19:41,800 --> 01:19:44,640
Jammer.
-Ik ga me klaarmaken.
763
01:19:54,120 --> 01:19:59,600
O, mijn vingers. Arme, oude vingers.
Concentreer je.
764
01:20:07,920 --> 01:20:11,680
Au. Geeft niet. Dat gebeurt.
765
01:20:17,280 --> 01:20:20,920
Elke duik heeft het potentieel
om een groot avontuur te zijn.
766
01:20:24,360 --> 01:20:26,600
Ze vinden je gek, maar dat ben je niet.
767
01:20:28,040 --> 01:20:33,280
Veel mensen zouden het graag willen doen,
maar ze zijn te bang.
768
01:20:38,240 --> 01:20:41,360
Er is altijd een kans
dat een haai een fout maakt.
769
01:20:41,440 --> 01:20:43,960
Dat zou het dan ook zijn. Een fout.
770
01:20:47,360 --> 01:20:48,480
Goedemorgen, Valerie.
771
01:20:55,440 --> 01:20:57,040
Morgen.
-Goedemorgen.
772
01:20:59,160 --> 01:21:00,760
Goedemorgen.
-Morgen, Valerie.
773
01:21:00,840 --> 01:21:02,240
O, Michael.
-Ja.
774
01:21:02,720 --> 01:21:05,440
O, lieverd. Ik heb je gemist.
-Hoe is het?
775
01:21:09,680 --> 01:21:13,560
Het dorp waar het rif in ligt,
beschermt haaien.
776
01:21:15,160 --> 01:21:20,680
Ze bewaken het alsof het
een zeldzaam juweel is, en dat is het ook.
777
01:21:21,440 --> 01:21:26,760
Het heeft het dorp rijker gemaakt
en werk gegeven aan de dorpelingen.
778
01:21:28,800 --> 01:21:33,480
De stierhaaien komen van die kant
en pakken de tonijn net boven ons.
779
01:21:38,840 --> 01:21:40,360
Dit is ons favoriete deel.
780
01:21:42,120 --> 01:21:43,840
Dan voorzichtig daarin.
781
01:21:45,800 --> 01:21:47,480
Sorry, lieverd.
782
01:21:51,640 --> 01:21:54,840
Zo, ja. Nu zit je er helemaal in.
783
01:21:56,240 --> 01:21:58,840
Ik ben klaar, niet te geloven.
O, toch niet.
784
01:22:02,120 --> 01:22:03,120
Oké. Zo, ja.
785
01:22:06,720 --> 01:22:07,720
Dank je.
786
01:22:16,320 --> 01:22:19,240
Iemand moet me overeind helpen.
-Deze drie grote Fijiërs.
787
01:22:19,320 --> 01:22:20,960
Goed idee.
-Oké.
788
01:22:24,800 --> 01:22:26,560
Goede lucht. Genoeg lucht.
789
01:22:26,840 --> 01:22:28,400
Ik spring.
-Hier.
790
01:23:57,960 --> 01:24:01,280
De natuur heeft het perfecte dier gemaakt.
791
01:24:03,320 --> 01:24:06,320
Dat wonder is nooit weggegaan.
792
01:24:09,320 --> 01:24:11,800
Het is een overlevende van lang geleden.
793
01:25:14,560 --> 01:25:16,120
Onder water is het prachtig.
794
01:25:19,880 --> 01:25:24,800
Het is een geweldig gevoel en
zoveel mensen begrijpen het niet echt...
795
01:25:24,920 --> 01:25:28,520
...omdat ze denken dat het vol gevaren is,
maar dat klopt niet.
796
01:25:34,480 --> 01:25:38,680
Ik duik waarschijnlijk nog
als ik in een rolstoel zit.
797
01:25:40,600 --> 01:25:42,800
Er is geen zwaartekracht. Ik kan vliegen.
798
01:26:00,920 --> 01:26:02,320
Hallo.
-Hallo.
799
01:26:04,280 --> 01:26:05,960
Het is een geweldig gebied.
800
01:26:06,800 --> 01:26:10,240
Dat is het zeker.
-Heel rijk. Prachtige koralen.
801
01:26:10,680 --> 01:26:15,040
Een haai heeft me geraakt.
Ik hoop dat ze dat erop hebben.
802
01:26:20,960 --> 01:26:23,960
Zag je hoe die haai me raakte?
-Ja, een mooi beeld.
803
01:26:24,040 --> 01:26:25,520
Het was niet zijn bedoeling.
804
01:26:26,320 --> 01:26:29,200
Het was zijn staart.
-Sommige herkenden je, denk ik.
805
01:26:29,280 --> 01:26:30,640
Ja.
-Je was zo dichtbij.
806
01:26:31,160 --> 01:26:32,240
Ja, ze komen erbij.
807
01:26:33,280 --> 01:26:36,920
Ik ken ze.
Ik ken ze al een hele tijd, denk ik.
808
01:26:42,560 --> 01:26:47,480
Niemand kan alles doen.
Valerie heeft meer dan haar deel gedaan...
809
01:26:48,240 --> 01:26:49,960
...maar er is reden voor hoop.
810
01:26:51,360 --> 01:26:53,440
Kijk maar naar Valerie.
811
01:26:53,520 --> 01:26:57,240
Kijk naar wat zij gedaan heeft,
dus waarom jij niet?
812
01:26:58,840 --> 01:27:00,200
Proost, op de haaien.
813
01:27:07,080 --> 01:27:12,960
MET DANK AAN VALERIE MAY TAYLOR
814
01:27:44,080 --> 01:27:45,560
Onze oprechte dank gaat uit naar
815
01:27:45,640 --> 01:27:47,120
de families
Taylor en Heighes voor hun steun
816
01:27:47,200 --> 01:27:49,960
en betrokkenheid bij de productie
van deze film.
817
01:27:50,080 --> 01:27:54,360
Naast haaien zijn Valerie Taylor's
natuurbeschermingsprojecten:
818
01:27:54,480 --> 01:27:56,720
Het Groot Barrièrerif,
de gevlekte reuzentandbaars
819
01:27:56,920 --> 01:27:58,040
en de Kaapse pelsrob.
820
01:27:58,160 --> 01:27:59,800
Wij zijn de inheemse bevolking
821
01:27:59,960 --> 01:28:01,720
van het land
waar wij deze film maakten erkentelijk
822
01:28:01,840 --> 01:28:02,800
en betuigen ons respect
823
01:28:02,920 --> 01:28:05,000
aan de ouderlingen uit het verleden,
het heden en de toekomst.
824
01:28:05,120 --> 01:28:07,320
Zo ook aan alle Aborigines en de bewoners
van de Straat Torreseilanden.
825
01:28:07,440 --> 01:28:08,320
Door deze film legaal
826
01:28:08,480 --> 01:28:10,240
te bekijken heeft u het werk gestimuleerd
van duizenden creatives,
827
01:28:10,360 --> 01:28:12,280
distributeurs en crew-leden,
zoals hieronder vermeld.
828
01:30:27,120 --> 01:30:29,120
Ondertiteld door: Carolijn Pereira