1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

3
00:00:23,023 --> 00:00:28,403
NETFLIX — ORYGINALNY FILM DOKUMENTALNY

4
00:00:43,043 --> 00:00:44,961
Gdy statek jest na środku oceanu

5
00:00:47,130 --> 00:00:49,299
i pojawią się problemy,

6
00:00:50,675 --> 00:00:54,220
mogą wyrzucić cię za burtę.

7
00:00:55,263 --> 00:00:59,267
Kręcenie takiego dokumentu
jest niebezpieczne.

8
00:00:59,350 --> 00:01:02,145
To naprawdę spore ryzyko.

9
00:01:09,110 --> 00:01:12,155
Jeśli boisz się śmierci, wracaj do domu.

10
00:01:36,262 --> 00:01:37,722
Mam na imię Ali.

11
00:01:38,223 --> 00:01:39,140
To ja.

12
00:01:39,641 --> 00:01:41,559
Od kiedy tylko pamiętam,

13
00:01:41,643 --> 00:01:44,854
fascynowały mnie delfiny i walenie.

14
00:01:46,523 --> 00:01:51,111
Ale pasja do oceanu
zrodziła się przy dokumentach

15
00:01:51,194 --> 00:01:53,696
Jacquesa Cousteau,

16
00:01:53,780 --> 00:01:56,449
Davida Attenborougha czy Sylvii Eerle.

17
00:01:57,075 --> 00:02:00,662
Ich filmy pokazały mi zupełnie nowy świat,

18
00:02:01,329 --> 00:02:05,416
wypełniony mnóstwem piękna, barw i życia.

19
00:02:06,376 --> 00:02:11,131
Marzyłem, by pójść ich śladem
i odkrywać tętniące życiem wody.

20
00:02:11,214 --> 00:02:15,969
Robić zdjęcia niesamowitego
podwodnego życia.

21
00:02:18,054 --> 00:02:20,974
Po studiach
zająłem się innymi produkcjami,

22
00:02:21,057 --> 00:02:23,935
ale w wieku 22 lat
postanowiłem nakręcić film

23
00:02:24,018 --> 00:02:26,354
o niesamowitym świecie oceanów.

24
00:02:31,734 --> 00:02:34,988
Zamieszkuje je
niemal 80% stworzeń na Ziemi.

25
00:02:35,947 --> 00:02:39,409
Większość mórz i oceanów
wciąż pozostaje niezbadana,

26
00:02:39,492 --> 00:02:44,289
przez co stanowią dla mnie
ciągłe źródło inspiracji.

27
00:02:46,040 --> 00:02:48,376
Ale niedługo po rozpoczęciu projektu

28
00:02:48,459 --> 00:02:52,755
ta romantyczna wizja oceanów
uległa dramatycznej zmianie.

29
00:02:53,590 --> 00:02:56,467
Wieloryb odnaleziony
w tym tygodniu na wybrzeżu

30
00:02:56,551 --> 00:02:59,721
miał w żołądku
ponad 30 plastikowych reklamówek.

31
00:02:59,804 --> 00:03:04,475
To już 29. wieloryb wyrzucony na brzeg
w ostatnich dwóch tygodniach.

32
00:03:04,559 --> 00:03:08,855
- To najwięcej od stu lat.
- …wyrzucony na brzeg…

33
00:03:08,938 --> 00:03:14,027
W Wielkiej Brytanii
zginęły kolejne cztery walenie.

34
00:03:14,110 --> 00:03:17,447
Gdy zaczęto informować
o waleniach wyrzucanych na brzeg,

35
00:03:17,530 --> 00:03:20,200
nawet na południowowschodnim
wybrzeżu Anglii,

36
00:03:20,283 --> 00:03:23,286
musiałem stawić czoła
nieznanej części tej historii.

37
00:03:23,912 --> 00:03:28,041
Historii o tym, jak duży wpływ
ma człowiek na morza i oceany.

38
00:03:28,124 --> 00:03:31,836
Martwe zwierzęta
z żołądkami pełnymi plastiku

39
00:03:31,920 --> 00:03:36,549
napawały smutkiem
nie tylko z powodu ich inteligencji,

40
00:03:37,175 --> 00:03:40,553
ale z powodu faktu,
że to dzięki nim cały ocean żyje.

41
00:03:41,346 --> 00:03:43,765
Gdy delfiny i walenie nabierają oddech,

42
00:03:43,848 --> 00:03:47,227
zapylają małe rośliny wodne
zwane fitoplanktonem.

43
00:03:47,310 --> 00:03:51,231
Co roku pochłaniają one
cztery razy więcej dwutlenku węgla

44
00:03:51,314 --> 00:03:53,107
niż cała Amazonia.

45
00:03:53,191 --> 00:03:56,945
Produkują nawet 85% tlenu,
którym oddychamy.

46
00:03:58,905 --> 00:04:01,950
W świecie obawiającym się
CO2 i zmian klimatu,

47
00:04:02,033 --> 00:04:05,662
ochrona tych zwierząt
oznacza ochronę całej planety.

48
00:04:06,246 --> 00:04:09,165
Jeśli delfiny i walenie wyginą,

49
00:04:09,249 --> 00:04:10,625
cały ocean z nimi.

50
00:04:10,708 --> 00:04:12,877
A potem i my.

51
00:04:12,961 --> 00:04:16,422
Jednak tyle śmierci
nie napawało optymizmem.

52
00:04:17,048 --> 00:04:20,134
Plastik zatruwał
każdy zakątek wód i oceanów,

53
00:04:20,677 --> 00:04:24,597
a na środku oceanu
powstały ogromne sterty śmieci.

54
00:04:24,681 --> 00:04:27,267
Na przykład na Pacyfiku.

55
00:04:27,350 --> 00:04:34,190
Co minutę do wody wyrzuca się
równowartość ciężarówki plastiku.

56
00:04:34,274 --> 00:04:39,737
Dołącza do 150 milionów ton
już pływających w morzach i oceanach.

57
00:04:39,821 --> 00:04:44,409
Rozpada się na małe cząstki,
znane jaki mikroplastik,

58
00:04:44,492 --> 00:04:49,664
których jest już 500 razy więcej
niż gwiazd w Drodze Mlecznej.

59
00:04:49,747 --> 00:04:52,875
I przenikają one
do wszystkich istot w oceanie.

60
00:04:52,959 --> 00:04:56,921
Nasze oceany zmieniły się
w toksyczną zupę plastiku.

61
00:04:57,005 --> 00:04:58,047
SEGREGUJ MNIE

62
00:04:58,131 --> 00:05:00,633
I również ja byłem temu winny.

63
00:05:01,634 --> 00:05:05,430
Podpisywałem petycje
i czytałem biuletyny o oceanach,

64
00:05:05,513 --> 00:05:08,349
ale nie robiłem nic,
by chronić ukochaną planetę.

65
00:05:08,433 --> 00:05:09,517
Zrobiłem więc to,

66
00:05:09,600 --> 00:05:12,895
co zrobiłby każdy
naśladowca Jacquesa Cousteau.

67
00:05:12,979 --> 00:05:15,523
Stałem się plastikową policją.

68
00:05:16,107 --> 00:05:18,985
Wsparłem wszystkie organizacje
chroniące oceany.

69
00:05:20,778 --> 00:05:22,113
Sprzątałem plaże

70
00:05:22,196 --> 00:05:25,992
i wszędzie nosiłem ze sobą sztućce
oraz butelkę z wodą.

71
00:05:26,075 --> 00:05:27,327
Misja była prosta.

72
00:05:27,410 --> 00:05:32,165
Uchronić świat przed plastikowymi
szczotkami, słomkami, butelkami, torbami

73
00:05:32,248 --> 00:05:34,292
i wszystkim, co jednorazowe.

74
00:05:34,375 --> 00:05:37,378
Robiłem wszystko,
by moja wiadomość wybrzmiała.

75
00:05:38,046 --> 00:05:41,132
- Seaside Fish and Chips. Słucham.
- Jestem Ali.

76
00:05:41,215 --> 00:05:46,095
Zrezygnujcie z plastikowych słomek,
bo zabijają walenie i małe żółwie.

77
00:05:47,555 --> 00:05:48,473
Halo?

78
00:05:48,556 --> 00:05:51,392
Ale to nie zniechęcało mnie do walki.

79
00:05:51,476 --> 00:05:54,771
Pierwsza plaża. Zaledwie w godzinę

80
00:05:54,854 --> 00:05:57,774
zebrałem trzy pełne torby
plastikowych śmieci.

81
00:05:57,857 --> 00:06:02,403
Opakowania na wynos,
sztućce, słomki i nie tylko.

82
00:06:02,487 --> 00:06:04,030
Znalazłem nawet Nemo.

83
00:06:04,614 --> 00:06:05,948
Czas na kolejną plażę.

84
00:06:07,408 --> 00:06:10,661
Ale niezależnie od plaży
i ilości zbieranych śmieci,

85
00:06:11,204 --> 00:06:13,998
znajdywałem kolejne śmieci
i martwe zwierzęta.

86
00:06:14,582 --> 00:06:16,292
Po kilku miesiącach,

87
00:06:16,376 --> 00:06:19,837
gdy zacząłem wątpić,
czy to dobry sposób, by ratować wody,

88
00:06:19,921 --> 00:06:21,672
trafiłem na to.

89
00:06:22,298 --> 00:06:26,135
Japonia potwierdziła,
że wznawia wielorybnictwo

90
00:06:26,219 --> 00:06:29,180
i opuszcza
Międzynarodową Komisję Wielorybniczą.

91
00:06:29,263 --> 00:06:32,975
W ostatni wtorek flota Japonii
wyruszyła na Antarktykę.

92
00:06:33,059 --> 00:06:36,771
Tokio planuje połów,
mimo globalnego zakazu.

93
00:06:37,605 --> 00:06:40,441
To wiadomość, na którą natknąłem się rano.

94
00:06:40,525 --> 00:06:43,861
Rząd Japonii wznowił
połów wielorybów na Antarktyce.

95
00:06:43,945 --> 00:06:46,906
Wiedziałem, że delfiny i walenie
zabija plastik,

96
00:06:46,989 --> 00:06:49,867
ale nie sądziłem, że staną się one celem

97
00:06:49,951 --> 00:06:53,246
przemysłu, który uznałem za dawno wymarły.

98
00:06:53,329 --> 00:06:58,084
Okazało się, że zakaz połowu
obowiązuje od 1986 roku,

99
00:06:58,167 --> 00:07:01,587
ale kilka krajów przez lata
kontynuowało połowy.

100
00:07:01,671 --> 00:07:03,923
Najwięcej Japonia.

101
00:07:04,799 --> 00:07:08,302
Pod względem logistycznym
ciężko było uzyskać materiał

102
00:07:08,386 --> 00:07:09,971
z połowów w Antarktydzie.

103
00:07:10,054 --> 00:07:13,099
Odkryłem jednak, że na południu Japonii

104
00:07:13,182 --> 00:07:16,185
znajduje się miejsce
z połowami przy wybrzeżu.

105
00:07:16,269 --> 00:07:17,979
To Taiji.

106
00:07:18,062 --> 00:07:23,317
Każdego roku ponad 700 delfinów
i małych waleni zagania się do zatoki

107
00:07:23,401 --> 00:07:24,444
wprost na rzeź.

108
00:07:24,527 --> 00:07:25,653
Chciałem sprawdzić,

109
00:07:25,736 --> 00:07:28,364
jak duże zagrożenie stanowi wielorybnictwo

110
00:07:28,448 --> 00:07:30,032
w porównaniu z plastikiem.

111
00:07:31,075 --> 00:07:33,619
Umówiłem się z aktywistą,

112
00:07:33,703 --> 00:07:37,540
który zajmuje się tym tematem
od lat, Rikiem O’Barrym.

113
00:07:38,082 --> 00:07:40,751
Rząd Japonii zrobił wszystko,

114
00:07:40,835 --> 00:07:43,963
by ludzie o tym nie wiedzieli.

115
00:07:44,046 --> 00:07:47,091
Gdyby ktoś tam trafił
i zachował nie nieroztropnie,

116
00:07:47,175 --> 00:07:50,344
czekałaby go bardzo długa odsiadka.

117
00:07:50,428 --> 00:07:55,475
Chcą pozbyć się przeciwników
w swojej wojnie o delfiny.

118
00:07:55,558 --> 00:08:00,104
Po przyjeździe do Taiji
od razu pojawia się policja.

119
00:08:00,188 --> 00:08:03,065
Są w twoim hotelu, śledzą każdy twój krok.

120
00:08:03,649 --> 00:08:08,696
Yakuza, prawica, rząd, rybacy.
Wszyscy są przeciw tobie.

121
00:08:09,197 --> 00:08:11,032
Wszędzie są podsłuchy.

122
00:08:11,115 --> 00:08:15,036
Nawet telewizor robi ci zdjęcia.

123
00:08:15,119 --> 00:08:18,706
Co więc dzieje się,
kiedy udasz się do Taiji?

124
00:08:18,789 --> 00:08:21,501
Wszyscy cię obserwują

125
00:08:21,584 --> 00:08:25,171
i zastanawiają się: „Jak się go pozbyć?”.

126
00:08:25,254 --> 00:08:30,259
Skoro to tak ryzykowne,
a ocean ma też inne problemy,

127
00:08:30,343 --> 00:08:33,888
np. zalewający go plastik,
po co jechać do Taiji?

128
00:08:33,971 --> 00:08:36,641
Wyjazd do Taiji z kamerą
jest bardzo ważny.

129
00:08:36,724 --> 00:08:41,229
Jak mamy uratować oceany,
jeśli nie zmienimy nawet tego?

130
00:08:41,312 --> 00:08:45,441
A to zatoka wielkości boiska.

131
00:08:47,568 --> 00:08:51,197
Wciąż miałem wiele pytań,
ale początek sezonu polowań w Taiji

132
00:08:51,280 --> 00:08:57,620
był dla mnie szansą, by lepiej zrozumieć,
jak uratować nasze oceany.

133
00:08:57,703 --> 00:09:00,790
Mogłem zbierać śmieci na plaży

134
00:09:00,873 --> 00:09:04,418
lub zaryzykować i sprawdzić,
czy istnieje większe zagrożenie.

135
00:09:05,586 --> 00:09:07,380
Porzuciłem inne projekty,

136
00:09:07,463 --> 00:09:11,050
spakowałem kamerę,
przekonałem do wyprawy partnerkę, Lucy,

137
00:09:11,634 --> 00:09:17,223
i wylecieliśmy do Japonii,
by odkryć, co dzieje się w oceanach.

138
00:09:29,569 --> 00:09:33,114
TAIJI, POŁUDNIOWA JAPONIA

139
00:09:36,325 --> 00:09:41,122
NIEOZNAKOWANY SAMOCHÓD POLICJI

140
00:09:44,875 --> 00:09:46,210
Dokąd jedziecie?

141
00:09:46,294 --> 00:09:48,629
Dopiero dotarliśmy. Zwiedzamy okolicę.

142
00:09:55,636 --> 00:09:58,097
- Wakacje?
- Tak.

143
00:09:58,180 --> 00:09:59,974
- Szerokiej drogi.
- Dziękuję.

144
00:10:01,976 --> 00:10:02,852
Co, u licha?

145
00:10:04,270 --> 00:10:09,692
Od tego momentu policja,
służby specjalne, tajniacy

146
00:10:09,775 --> 00:10:12,403
i straż przybrzeżna
śledzili każdy nasz krok.

147
00:10:16,449 --> 00:10:20,369
POKÓJ HOTELOWY W TAIJI

148
00:10:20,453 --> 00:10:21,537
To policja?

149
00:10:22,121 --> 00:10:24,457
Tak, wyjdźmy tyłem.

150
00:10:34,425 --> 00:10:36,260
WZGÓRZE NAD ZATOKĄ, 5.30

151
00:10:36,344 --> 00:10:40,931
Z samego rana pojechaliśmy nad zatokę.

152
00:10:41,015 --> 00:10:47,813
Około 13 łodzi wypłynęło na morze
i wróciło po kilku godzinach.

153
00:10:47,897 --> 00:10:52,485
Płynęły w formacji
i wypuszczały czarny dym.

154
00:10:53,235 --> 00:10:55,363
Rybacy uderzali w słupy w wodzie,

155
00:10:55,446 --> 00:10:58,532
by skierować delfiny w stronę lądu

156
00:10:58,616 --> 00:11:02,119
do zatoki, nad którą teraz stoję.

157
00:11:02,203 --> 00:11:05,831
Nie wszystko widać. Jest dużo zamieszania.

158
00:11:05,915 --> 00:11:07,958
Ludzie siłują się z delfinami.

159
00:11:08,042 --> 00:11:11,712
Nie chcą, byśmy to filmowali.
Policja nas szuka.

160
00:11:13,005 --> 00:11:15,508
Naprawdę ciężko to nakręcić.

161
00:11:40,991 --> 00:11:44,954
Polowania na delfiny w Taiji
cały czas są wspierane,

162
00:11:45,037 --> 00:11:49,500
ubezpieczane i finansowane
przez przemysł parków wodnych.

163
00:11:49,583 --> 00:11:53,003
Żywy delfin jest bardzo drogi.

164
00:11:53,087 --> 00:11:58,884
Najlepszy łup to młody delfin lub waleń,

165
00:11:58,968 --> 00:12:01,512
by sprzedać go do parku wodnego.

166
00:12:01,595 --> 00:12:04,682
Niewola w betonowych zbiornikach

167
00:12:04,765 --> 00:12:08,978
odbiera im wszelką wolę do życia.

168
00:12:09,562 --> 00:12:12,690
Nie mogą robić nic, co potrzebują,

169
00:12:12,773 --> 00:12:16,193
a muszą robić wszystko, czego nie chcą.

170
00:12:17,153 --> 00:12:19,780
Całe życie chodziłem do parków wodnych,

171
00:12:19,864 --> 00:12:23,534
ale nigdy nie zastanawiałem się,
jak zwierzęta tam trafiły.

172
00:12:24,243 --> 00:12:26,996
Jednak wiedząc,
że ma to związek z połowami,

173
00:12:27,079 --> 00:12:29,498
postanowiłem nigdy ich nie odwiedzać.

174
00:12:30,666 --> 00:12:32,877
Ale Taiji było niczym Dzień Świstaka.

175
00:12:32,960 --> 00:12:35,421
Łodzie wypływały, wracały z delfinami,

176
00:12:35,504 --> 00:12:38,507
a na końcu całe stado było mordowane.

177
00:12:38,591 --> 00:12:41,010
Dzień za dniem.

178
00:12:46,932 --> 00:12:49,810
Po obserwowaniu połowów
przez ponad tydzień

179
00:12:49,894 --> 00:12:52,855
wciąż nie rozumieliśmy,
czemu zabijają te delfiny.

180
00:12:53,355 --> 00:12:56,150
Martwe delfiny nie robią sztuczek.

181
00:12:58,194 --> 00:13:00,237
Pokaż, co znalazłaś.

182
00:13:00,321 --> 00:13:02,740
Sprawdzałam dane z sieci

183
00:13:02,823 --> 00:13:06,368
i od 2000 do 2015 roku
na każdego złapanego delfina

184
00:13:06,452 --> 00:13:08,996
przypadało 12 zabitych. To nie ma sensu.

185
00:13:09,079 --> 00:13:11,081
Nie rozumiem, czemu je zabijają.

186
00:13:12,416 --> 00:13:16,796
Skoro to parki wodne
napędzają polowania na delfiny,

187
00:13:16,879 --> 00:13:20,883
pojawia się pytanie,
czemu są zabijane, a nie łapane?

188
00:13:20,966 --> 00:13:23,010
Nie ma ku temu powodów.

189
00:13:23,093 --> 00:13:27,264
Mięso delfinów się nie sprzedaje.
Nie mogą ich wypuścić?

190
00:13:27,348 --> 00:13:30,768
Chodzi o zwalczanie szkodników.

191
00:13:30,851 --> 00:13:34,355
Dla rybaków delfiny są konkurencją.

192
00:13:34,438 --> 00:13:38,150
Zjadają za dużo ryb, więc jeśli je wybiją,

193
00:13:38,234 --> 00:13:40,694
będą mogli łowić ich więcej.

194
00:13:40,778 --> 00:13:45,324
Rzeź tych delfinów to reakcja

195
00:13:45,407 --> 00:13:48,410
na zbyt intensywne połowy w Taiji.

196
00:13:49,662 --> 00:13:53,249
Jeśli to prawda,
że delfiny cierpią za przełowienie,

197
00:13:53,332 --> 00:13:56,335
bojkot parków wodnych nic nie da.

198
00:13:56,418 --> 00:13:59,171
Postanowiliśmy odwiedzić
lokalny port rybacki

199
00:13:59,255 --> 00:14:00,965
niedaleko Taiji.

200
00:14:01,549 --> 00:14:04,468
KII-KATSUURA, POŁUDNIOWA JAPONIA

201
00:14:04,552 --> 00:14:07,388
Ale od razu po przyjeździe odkryliśmy,

202
00:14:07,471 --> 00:14:09,473
że to nie typowy port rybacki.

203
00:14:13,519 --> 00:14:14,353
Ali.

204
00:14:14,854 --> 00:14:16,105
Co to?

205
00:14:17,147 --> 00:14:18,357
To tuńczyk.

206
00:14:19,108 --> 00:14:20,526
Same tuńczyki.

207
00:14:21,402 --> 00:14:25,739
Trafiliśmy do wielkiego
centrum połowów tuńczyków.

208
00:14:25,823 --> 00:14:30,286
Z tuńczykiem pospolitym,
najdroższą rybą na świecie.

209
00:14:30,369 --> 00:14:34,832
Jedną z ryb sprzedano w Tokio
za ponad trzy miliony dolarów.

210
00:14:34,915 --> 00:14:35,916
GATUNEK ZAGROŻONY

211
00:14:36,000 --> 00:14:37,376
Czytałem o nich.

212
00:14:37,459 --> 00:14:42,548
To istne gepardy oceanu.
Stałocieplne, szybsze od ferrari.

213
00:14:42,631 --> 00:14:43,883
TARG W TOKIO

214
00:14:43,966 --> 00:14:48,095
Ale ze względu na cenę
mknęły w stronę wyginięcia.

215
00:14:48,637 --> 00:14:52,141
Ich liczebność spadła o 97%.

216
00:14:52,224 --> 00:14:54,643
Kilka dekad temu było ich mnóstwo.

217
00:14:59,690 --> 00:15:02,067
Mają też inne gatunki tuńczyka.

218
00:15:02,651 --> 00:15:05,362
Sprzedają je na cały świat.

219
00:15:05,446 --> 00:15:09,617
To branża warta 42 miliardy rocznie.
Przełowienie stanowi problem.

220
00:15:09,700 --> 00:15:11,702
Jasne, że obwinią delfiny.

221
00:15:11,785 --> 00:15:16,790
Zabijanie delfinów za jedzenie ryb
było tylko wymówką.

222
00:15:16,874 --> 00:15:21,170
Tak naprawdę obwiniali je
za zbyt intensywne połowy.

223
00:15:21,253 --> 00:15:26,091
W ten sposób zabezpieczali
wielomiliardowy przemysł tuńczyków,

224
00:15:26,175 --> 00:15:29,136
zrzucając z siebie kwestie ekologii.

225
00:15:29,219 --> 00:15:33,140
Jedna z największych firm
należy do Mitsubishi

226
00:15:33,223 --> 00:15:36,769
i odpowiada za 40% połowów
zagrożonych tuńczyków pospolitych.

227
00:15:36,852 --> 00:15:40,856
Mają siedzibę w Japonii,
więc złożyliśmy im wizytę.

228
00:15:40,940 --> 00:15:42,441
SPÓŁKA ZALEŻNA MITSUBISHI

229
00:15:42,524 --> 00:15:44,401
Chcieliśmy zapytać,

230
00:15:44,485 --> 00:15:47,988
czemu wasza firma wybija zagrożony gatunek

231
00:15:48,072 --> 00:15:50,282
i jak to łączy się z rzezią delfinów.

232
00:15:50,366 --> 00:15:53,786
- Nasza firma odmawia.
- Tak.

233
00:15:53,869 --> 00:15:56,830
- Odmawia wywiadów?
- Tak.

234
00:15:57,581 --> 00:16:00,709
Kazano nam wyłączyć kamery i wyjść.

235
00:16:02,127 --> 00:16:07,716
W porcie zauważyłem,
że tuńczyk nie był jedynym łupem.

236
00:16:11,595 --> 00:16:13,847
Wszędzie leżały rekiny.

237
00:16:14,556 --> 00:16:16,850
Wszystkim odcinano płetwy.

238
00:16:20,229 --> 00:16:21,480
Wyłącz kamerę!

239
00:16:22,690 --> 00:16:25,067
Wyłącz!

240
00:16:25,859 --> 00:16:28,445
- Wyłącz to!
- Czemu?

241
00:16:30,155 --> 00:16:34,159
Przemysł płetw rekinów
jest warty miliardy dolarów.

242
00:16:34,243 --> 00:16:38,622
Często ma powiązania
z przestępcami i mafią.

243
00:16:38,706 --> 00:16:40,082
OBROŃCA REKINÓW, EKOLOG

244
00:16:40,165 --> 00:16:42,793
Odstraszają ludzi z kamerami,

245
00:16:42,876 --> 00:16:47,214
bo nie chcą,
by szemrane interesy wyszły na jaw.

246
00:16:47,297 --> 00:16:50,217
Rekiny zabija się dla płetw.

247
00:16:50,300 --> 00:16:54,680
Wysyła je się do Azji,
głównie do Chin, jako składnik zupy.

248
00:16:54,763 --> 00:16:56,390
To symbol statusu.

249
00:16:56,473 --> 00:17:00,019
Nie ma wartości odżywczych,
nie jest zbyt smaczna

250
00:17:00,102 --> 00:17:02,855
i czasami kosztuje nawet sto dolarów.

251
00:17:03,480 --> 00:17:05,190
Widok tylu rekinów bez płetw

252
00:17:05,274 --> 00:17:09,403
i wyrzucenie z portu
zachęciło mnie tylko do działania.

253
00:17:09,486 --> 00:17:12,948
Odkryliśmy już wszystko
o połowach delfinów w Taiji.

254
00:17:13,032 --> 00:17:16,702
Postanowiliśmy przyjrzeć się rekinom,
by zrozumieć wpływ,

255
00:17:16,785 --> 00:17:19,121
jaki ma ta branża na oceany.

256
00:17:22,666 --> 00:17:25,836
Niedaleko Japonii znajduje się Hongkong.

257
00:17:25,919 --> 00:17:28,130
Mekka płetw rekinów.

258
00:17:28,213 --> 00:17:34,386
Po przyjeździe od razu trafiliśmy
na ich przeładunki na każdym rogu.

259
00:17:36,221 --> 00:17:37,973
Kręciliśmy je z bliska,

260
00:17:38,640 --> 00:17:40,934
ale spotkaliśmy się z tą samą reakcją.

261
00:17:41,852 --> 00:17:42,978
Idź! Nie!

262
00:17:46,023 --> 00:17:46,857
Nie możemy?

263
00:17:49,276 --> 00:17:50,903
Uderzysz mnie krzesłem?

264
00:17:51,904 --> 00:17:53,155
Dobra, idziemy.

265
00:17:55,032 --> 00:17:56,241
- Zakaz zdjęć?
- Tak.

266
00:17:56,325 --> 00:17:59,953
Czemu kręcisz? Robisz zdjęcia?

267
00:18:00,037 --> 00:18:01,663
Nie masz zezwolenia.

268
00:18:01,747 --> 00:18:03,582
Usuń zdjęcie.

269
00:18:06,794 --> 00:18:09,588
Kręcenie w Hongkongu
było sporym wyzwaniem.

270
00:18:10,130 --> 00:18:14,134
By nakręcić płetwy z bliska,
kupiliśmy kamery szpiegowskie.

271
00:18:28,398 --> 00:18:30,192
Kiedyś bałem się rekinów.

272
00:18:31,110 --> 00:18:34,696
Ludzie nie powinni bać się
rekinów w oceanach.

273
00:18:35,239 --> 00:18:37,991
Powinni bać się, że ich zabraknie.

274
00:18:38,075 --> 00:18:43,247
Dbają one o zdrowie oceanów.
Utrzymują przy życiu ekosystemy.

275
00:18:43,330 --> 00:18:44,957
Rafy koralowe też.

276
00:18:45,040 --> 00:18:49,128
Jeśli wybijemy wszystkie tylko dla płetw,

277
00:18:49,211 --> 00:18:52,506
ocean zmieni się w bagno.
I kto umrze wtedy?

278
00:18:52,589 --> 00:18:53,423
My.

279
00:18:53,507 --> 00:18:57,010
Niewiele osób spodziewałoby się,
że będę bronił rekinów.

280
00:18:57,094 --> 00:19:00,347
Po 12 latach w wojsku
zostałem zaatakowany przez rekina.

281
00:19:00,430 --> 00:19:01,515
PRAWDZIWE NAGRANIE

282
00:19:01,598 --> 00:19:05,269
Miało to miejsce podczas ćwiczeń
w zatoce w Sydney.

283
00:19:05,352 --> 00:19:07,187
Ale wiedza rozwiewa strach.

284
00:19:07,271 --> 00:19:09,982
Dowiedziałem się
o trudnej sytuacji rekinów,

285
00:19:10,065 --> 00:19:14,236
przez ostatnią dekadę
pracując przy ich filmowaniu.

286
00:19:14,778 --> 00:19:18,907
Okazało się, że rekiny
są równie ważne co delfiny i walenie,

287
00:19:18,991 --> 00:19:20,659
by oceany żyły.

288
00:19:22,494 --> 00:19:24,246
Ale po raz pierwszy

289
00:19:24,329 --> 00:19:27,541
rekiny mogły wyginąć
z powodu działań człowieka.

290
00:19:28,417 --> 00:19:31,503
Ich populacja spadła jak u tuńczyków.

291
00:19:31,587 --> 00:19:35,257
W przypadku głowomłotów,
żarłaczy i młotowatych

292
00:19:35,340 --> 00:19:40,721
spadła ona nawet o 99% w kilka dekad.

293
00:19:40,804 --> 00:19:44,266
Powodowało to wyginięcie
również innych gatunków.

294
00:19:44,975 --> 00:19:48,937
Od 1950 roku, gdy zaczęliśmy
obserwować ptaki morskie…

295
00:19:49,021 --> 00:19:50,939
BADACZ MÓRZ, OCEANOGRAF, PISARZ

296
00:19:51,023 --> 00:19:53,692
…ich liczebność spadła o 70%.

297
00:19:53,775 --> 00:19:56,653
Stoi za tym sposób ich żywienia.

298
00:19:56,737 --> 00:19:57,905
REKINY

299
00:19:57,988 --> 00:20:02,534
Nurkują one w wodzie
i łapią małe ryby na powierzchni.

300
00:20:02,618 --> 00:20:04,536
Zwykle robią to tam,

301
00:20:04,620 --> 00:20:07,080
gdzie drapieżniki zaganiają ławice

302
00:20:07,164 --> 00:20:10,167
małych ryb na powierzchnię,
co ułatwia ich złapanie.

303
00:20:10,250 --> 00:20:12,127
Przełowienie drapieżników

304
00:20:12,211 --> 00:20:16,965
powoduje brak ławic na powierzchni,
więc ptaki nie mają pożywienia.

305
00:20:17,049 --> 00:20:20,385
Utrata ryb w oceanie powoduje,

306
00:20:20,969 --> 00:20:25,682
że konkurujemy o nie
z waleniami, delfinami i ptactwem wodnym.

307
00:20:25,766 --> 00:20:29,019
Sprawia to, że ich populacja
spada jeszcze bardziej.

308
00:20:29,686 --> 00:20:33,774
Rekiny to drapieżniki szczytowe
na szczycie łańcucha pokarmowego.

309
00:20:33,857 --> 00:20:35,692
Są na poziomie pierwszym.

310
00:20:36,401 --> 00:20:40,239
Jedzą poziom drugi,
jego najsłabszych przedstawicieli.

311
00:20:40,322 --> 00:20:44,701
Ale bez poziomu pierwszego
poziom drugi jest za duży.

312
00:20:44,785 --> 00:20:46,703
A poziom drugi je poziom trzeci,

313
00:20:46,787 --> 00:20:50,582
więc przez przerybienie
zjada całe swoje pożywienie,

314
00:20:50,666 --> 00:20:53,752
czyli poziom trzeci. I nie ma co jeść.

315
00:20:53,835 --> 00:20:56,213
Poziom drugi również znika.

316
00:20:56,296 --> 00:21:00,550
Ten proces zachodzi
aż do najmniejszych organizmów.

317
00:21:00,634 --> 00:21:03,804
Kiedy mówimy o znaczeniu
i ratowaniu rekinów,

318
00:21:03,887 --> 00:21:06,223
to nawet, jeśli ich nie lubimy,

319
00:21:06,306 --> 00:21:08,642
są one kluczowe dla życia w oceanach.

320
00:21:08,725 --> 00:21:13,355
Średnio na całym świecie
rekiny zabijają dziesięć osób rocznie.

321
00:21:13,438 --> 00:21:20,404
Dla porównania my zabijamy
od 11 000 do 30 000 rekinów na godzinę.

322
00:21:20,487 --> 00:21:25,993
Co najgorsze, połowa z nich to przyłowy

323
00:21:26,076 --> 00:21:27,494
z połowów komercyjnych.

324
00:21:27,577 --> 00:21:30,789
Wyrzuca je się z powrotem do oceanu.

325
00:21:30,872 --> 00:21:35,585
Przyłów to wszystkie stworzenia
złapane przy połowie gatunkowym.

326
00:21:35,669 --> 00:21:39,798
Każdego roku
co najmniej 50 milionów rekinów

327
00:21:39,881 --> 00:21:44,177
zaplątuje się w ich sieci,
przeznaczone dla ryb.

328
00:21:45,721 --> 00:21:48,932
Szacuje się, że nawet 40%
stworzeń złapanych w sieci

329
00:21:49,016 --> 00:21:51,727
zostaje wyrzucona jako przyłów.

330
00:21:51,810 --> 00:21:54,855
Większość umiera, nim wrócą do wody.

331
00:21:56,315 --> 00:21:59,776
Pozbycie się zupy z płetwy rekina
to nie wszystko.

332
00:21:59,860 --> 00:22:06,158
Jedzenie ryb jest równie złe,
co przemysł płetw rekina,

333
00:22:06,241 --> 00:22:09,995
bo ich rynkiem jest tylko Azja.

334
00:22:10,078 --> 00:22:13,373
Natomiast ryby je cały świat.

335
00:22:13,457 --> 00:22:17,711
Przyłów to dla mnie
niewidoczne ofiary rybołówstwa.

336
00:22:17,794 --> 00:22:18,670
KAPITAN

337
00:22:18,754 --> 00:22:21,381
Dla branży to „przypadkowy połów”,

338
00:22:21,465 --> 00:22:24,259
ale nie ma w nim nic przypadkowego.

339
00:22:24,343 --> 00:22:27,637
Jego on wpisany w ekonomię połowów.

340
00:22:27,721 --> 00:22:31,350
Zakłady rybołówstwa,
w których przyłów jest lepiej sprawdzany,

341
00:22:31,433 --> 00:22:33,727
podają niepokojące liczby.

342
00:22:33,810 --> 00:22:38,690
Na przykład na Islandii
w ciągu jednego miesiąca

343
00:22:38,774 --> 00:22:42,319
złapano 269 morświnów,

344
00:22:42,402 --> 00:22:45,572
900 fok z czterech różnych gatunków.

345
00:22:45,655 --> 00:22:47,949
i 5000 ptaków morskich.

346
00:22:48,033 --> 00:22:51,953
A to tylko jedno małe łowisko w Islandii.

347
00:22:52,037 --> 00:22:56,958
Na wszystkich oceanach
ilość przyłowu jest ogromna.

348
00:22:57,918 --> 00:23:01,546
Co najgorsze, ta sama firma

349
00:23:01,630 --> 00:23:05,509
od lat jest nagradzana
za zrównoważone połowy

350
00:23:05,592 --> 00:23:08,762
oznaczeniem, któremu ufałem, kupując ryby.

351
00:23:08,845 --> 00:23:10,472
Niebieskim haczykiem MSC.

352
00:23:11,139 --> 00:23:14,768
Chciałem przeprowadzić wywiad
z organizacją tym zarządzającą,

353
00:23:14,851 --> 00:23:16,478
ale bez skutku.

354
00:23:17,104 --> 00:23:21,525
Odkryłem też, że istnieje już
ponad sto różnych regulacji,

355
00:23:21,608 --> 00:23:24,027
które mają zmniejszyć przyłów.

356
00:23:24,111 --> 00:23:29,157
Jednak przy czterech i pół milionach
jednostek rybackich na morzach,

357
00:23:29,241 --> 00:23:32,411
rządy niemal zrezygnowały
z egzekwowania tych praw.

358
00:23:33,120 --> 00:23:38,417
Ale jedna organizacja
najwyraźniej wypełniała tę lukę.

359
00:23:39,000 --> 00:23:42,671
Grupa ochotników
bez strachu pływających po świecie,

360
00:23:42,754 --> 00:23:46,466
by chronić życie morskie
i łapać oceanicznych przestępców.

361
00:23:47,050 --> 00:23:49,177
Grupa ochrony mórz, Sea Shepherd,

362
00:23:49,261 --> 00:23:52,806
zatopiła 13 statków
do nielegalnego połowu ryb i waleni

363
00:23:52,889 --> 00:23:56,643
i uszkodziła kolejne pięć,
nie raniąc przy tym nikogo.

364
00:23:58,353 --> 00:24:02,065
Zbliżając się do jednostek
niszczących oceany,

365
00:24:02,149 --> 00:24:04,943
dokonali szokujących odkryć.

366
00:24:05,026 --> 00:24:08,071
Ostatnio Sea Shepherd odkryło,

367
00:24:08,155 --> 00:24:13,994
że na francuskim wybrzeżu Atlantyku
ginie 10 000 delfinów jako przyłów.

368
00:24:14,077 --> 00:24:18,999
To dziesięć razy więcej niż w Taiji,
a nikt o tym nie wie.

369
00:24:19,082 --> 00:24:22,085
Trwa to co najmniej od 30 lat,

370
00:24:22,169 --> 00:24:26,423
bo rząd Francji
skutecznie ukrywał ten temat.

371
00:24:26,506 --> 00:24:29,551
Ludzie uwielbiają delfiny i nie wiedzą,

372
00:24:29,634 --> 00:24:35,223
że jedząc ryby,
skazują te delfiny na śmierć.

373
00:24:41,271 --> 00:24:43,815
Większość ludzi nie zdaje sobie sprawy,

374
00:24:43,899 --> 00:24:48,320
że największe zagrożenie dla waleni
oraz delfinów to rybołówstwo.

375
00:24:48,403 --> 00:24:54,159
Każdego roku 300 000 osobników
ginie jako przyłów w połowach.

376
00:24:54,743 --> 00:24:58,497
A co z oznaczeniami zrównoważonego połowu?

377
00:24:58,580 --> 00:25:02,250
Ci, którzy spędzają na morzu
tyle czasu, co ja,

378
00:25:02,792 --> 00:25:06,630
widzą, że te oznaczenia
często tuszują to, co dzieje się na morzu.

379
00:25:07,130 --> 00:25:11,551
Złapaliśmy tuńczykowiec,
który zabił 45 delfinów,

380
00:25:11,635 --> 00:25:13,178
by złapać osiem tuńczyków.

381
00:25:13,261 --> 00:25:18,642
Pracował on dla Dolphin Safe.

382
00:25:20,393 --> 00:25:22,938
Dowiedziałem się wielu szokujących rzeczy,

383
00:25:23,021 --> 00:25:24,648
ale to mnie zamurowało.

384
00:25:25,232 --> 00:25:30,612
Nie mogłem tego zweryfikować
i ciężko było mi w to uwierzyć.

385
00:25:30,695 --> 00:25:34,533
By się upewnić, postanowiłem
spotkać się z twórcami etykiety,

386
00:25:34,616 --> 00:25:36,326
Earth Island Institute.

387
00:25:36,409 --> 00:25:39,371
Jaka ilość delfinów może zostać zabita,

388
00:25:39,454 --> 00:25:41,957
by otrzymać etykietę?

389
00:25:42,040 --> 00:25:43,667
Zero. Jeden.

390
00:25:45,085 --> 00:25:48,380
Jeden delfin cię dyskwalifikuje.

391
00:25:48,964 --> 00:25:52,217
Gwarantujesz, że żaden delfin
nie stracił życia?

392
00:25:52,300 --> 00:25:54,344
Nie mogę.

393
00:25:54,427 --> 00:25:57,764
Nie można mieć pewności,
co robią na oceanie.

394
00:25:58,515 --> 00:26:00,684
Mamy obserwatorów na pokładzie,

395
00:26:00,767 --> 00:26:02,644
ale można ich przekupić.

396
00:26:02,727 --> 00:26:06,356
Często są oni na pokładzie?

397
00:26:06,439 --> 00:26:07,816
Nie regularnie.

398
00:26:08,900 --> 00:26:14,739
Nikt nie pilnuje, czy zabijają delfiny.
Skąd mamy to wiedzieć,

399
00:26:14,823 --> 00:26:19,202
zwłaszcza kiedy płacą ci
za oznaczenie Dolphin Safe?

400
00:26:19,286 --> 00:26:22,163
Po prostu ufają kapitanowi.

401
00:26:22,247 --> 00:26:25,166
Sprawdzają dziennik, pytają go

402
00:26:25,250 --> 00:26:28,545
i dają oznaczenie. „Czekamy na zapłatę”.

403
00:26:28,628 --> 00:26:31,298
Sprawdzę, czy dobrze rozumiem.

404
00:26:31,381 --> 00:26:34,801
Macie obserwatorów,
ale rzadko i można ich przekupić.

405
00:26:34,884 --> 00:26:37,887
Etykieta nie gwarantuje,
że nie zginął żaden delfin.

406
00:26:37,971 --> 00:26:42,142
To prawda, tak działa system.

407
00:26:42,225 --> 00:26:45,437
Jak ludzie mogą chronić delfiny?

408
00:26:45,520 --> 00:26:47,772
Powinni kupować Dolphin Safe Tuna,

409
00:26:47,856 --> 00:26:51,526
czyli produkty z naszym atestem.

410
00:26:51,610 --> 00:26:55,739
- Ale nie dajecie gwarancji.
- Nikt nie daje.

411
00:26:56,906 --> 00:27:00,702
To czemu twierdzicie,
że delfiny są bezpieczne?

412
00:27:00,785 --> 00:27:04,998
- Bo to prawda.
- Ale tego nie gwarantujecie.

413
00:27:05,790 --> 00:27:08,418
Nie możemy tego zagwarantować,

414
00:27:09,419 --> 00:27:12,047
bo świat czasami bywa trudny.

415
00:27:15,425 --> 00:27:16,760
Konflikt interesów?

416
00:27:16,843 --> 00:27:20,180
Tak, i to do tego oszustwo.

417
00:27:20,263 --> 00:27:21,765
Pracowałem dla nich,

418
00:27:22,349 --> 00:27:23,642
ale odszedłem.

419
00:27:23,725 --> 00:27:25,810
Zarabiałem 100 000 $ rocznie.

420
00:27:25,894 --> 00:27:28,772
Miałem darmowe ubezpieczenie.

421
00:27:28,855 --> 00:27:31,483
Ale porzuciłem to przez ich kłamstwa

422
00:27:32,609 --> 00:27:35,820
z oznaczeniem Dolphin Safe.
To nie dla mnie.

423
00:27:35,904 --> 00:27:38,114
Nie mogłem w to uwierzyć.

424
00:27:38,198 --> 00:27:40,617
Znane na całym świecie oznaczenia

425
00:27:40,700 --> 00:27:44,287
są całkowitym wymysłem,
bo nic nie gwarantują.

426
00:27:44,371 --> 00:27:47,999
Zacząłem się zastanawiać,
co jeszcze się ukrywa.

427
00:27:48,083 --> 00:27:50,835
Nawet grupy,
które mówią o problemie plastiku…

428
00:27:50,919 --> 00:27:52,545
DZIENNIKARZ, PISARZ, EKOLOG

429
00:27:52,629 --> 00:27:55,173
…nie mówią o tym,
czym jest duża jego część.

430
00:27:55,256 --> 00:27:58,259
To sieci i sprzęt rybacki.

431
00:27:58,343 --> 00:28:00,762
Słyszymy o wyspie śmieci na Pacyfiku

432
00:28:00,845 --> 00:28:04,224
i myślimy: „Straszne. To nasze reklamówki

433
00:28:04,307 --> 00:28:07,644
tworzą tę stertę śmieci”.

434
00:28:07,727 --> 00:28:11,606
Ale 46% to porzucone sieci rybackie.

435
00:28:11,690 --> 00:28:15,944
Stanowią dużo większe zagrożenie
niż plastikowe słomki.

436
00:28:16,027 --> 00:28:18,029
Zaprojektowano je, by zabijały.

437
00:28:18,530 --> 00:28:23,368
Skoro to tak oczywiste,
czemu nikt o tym nie mówi?

438
00:28:23,451 --> 00:28:28,081
Czemu kampanie przeciwko plastikowi
nie wspominają o rybołówstwie?

439
00:28:30,208 --> 00:28:32,168
Jakim cudem o tym nie słyszałem?

440
00:28:32,252 --> 00:28:35,547
Kutry wyrzucają mnóstwo lin.
To ogromny problem.

441
00:28:35,630 --> 00:28:37,841
SIECI, BOJE, LINY, SPŁAWIKI, SKRZYNIE

442
00:28:37,924 --> 00:28:41,428
Nawet odludne miejsca
są pełne sprzętu rybackiego.

443
00:28:42,512 --> 00:28:45,014
Jak wyspa Henderson na Pacyfiku.

444
00:28:46,474 --> 00:28:48,518
Oraz Svalbar w Arktyce.

445
00:28:49,894 --> 00:28:54,482
Gdy przyjrzałem się waleniom,
które wyrzuciło na brzeg Anglii,

446
00:28:54,566 --> 00:28:57,694
odkryłem, że miały żołądki
pełne sprzętu rybackiego.

447
00:28:59,112 --> 00:29:02,657
Czemu nikt o tym nie mówił?

448
00:29:03,867 --> 00:29:05,618
Połowy haczykowe

449
00:29:05,702 --> 00:29:09,080
codziennie wykorzystują liny,
którymi można opleść Ziemię

450
00:29:09,164 --> 00:29:12,333
aż 500 razy.

451
00:29:14,419 --> 00:29:18,506
Żaden zakład rybołówstwa
nie chce łapać żółwi morskich,

452
00:29:18,590 --> 00:29:23,219
sześciu z siedmiu gatunków
grozi wyginięcie.

453
00:29:23,303 --> 00:29:26,473
Nie z powodu zmian klimatu,
zanieczyszczenia wód

454
00:29:26,556 --> 00:29:29,684
czy plastiku w oceanach,
a z powodu rybołówstwa.

455
00:29:29,768 --> 00:29:32,187
Ale nikt o tym nie mówi.

456
00:29:32,979 --> 00:29:35,982
Jeśli to prawda,
czemu nigdy o tym nie słyszałem?

457
00:29:36,065 --> 00:29:39,402
Wszystkie artykuły
dotyczą plastikowych słomek.

458
00:29:39,486 --> 00:29:41,696
Zapoznałem się z badaniami.

459
00:29:41,780 --> 00:29:45,533
Jedno z nich szacuje,
że od plastiku ginie rocznie

460
00:29:45,617 --> 00:29:47,243
około tysiąc żółwi.

461
00:29:47,327 --> 00:29:50,121
Jednak w samych Stanach Zjednoczonych

462
00:29:50,205 --> 00:29:54,334
250 000 żółwi jest łapanych, ranionych

463
00:29:54,417 --> 00:29:57,128
lub zabijanych przez łodzie rybackie.

464
00:29:57,796 --> 00:30:00,965
Skoro jeden żółw ze słomką stał się hitem,

465
00:30:01,049 --> 00:30:03,301
to czemu ten fakt całkiem się pomija?

466
00:30:03,968 --> 00:30:06,930
Strony organizacji morskich,

467
00:30:07,013 --> 00:30:08,640
które walczą z plastikiem,

468
00:30:08,723 --> 00:30:14,020
zachęcają do porzucenia
nawet herbaty w torebkach

469
00:30:14,103 --> 00:30:15,146
i gum do żucia.

470
00:30:15,230 --> 00:30:20,860
Ale żadna nie wspomina
o problemie sprzętu rybackiego.

471
00:30:20,944 --> 00:30:25,615
Plastikowe słomki stanowią
99% tekstów na tych portalach,

472
00:30:25,698 --> 00:30:27,742
co szokuje jeszcze bardziej

473
00:30:27,826 --> 00:30:34,624
po odkryciu, że słomki plastikowe
stanowią 0,03% plastiku w oceanach.

474
00:30:35,667 --> 00:30:39,295
To jak ratowanie Amazonii
i powstrzymanie wyrębów

475
00:30:39,379 --> 00:30:41,422
przez bojkot wykałaczek.

476
00:30:41,506 --> 00:30:43,258
To kropla w morzu.

477
00:30:43,341 --> 00:30:45,343
Skoro sprzęt był takim problemem,

478
00:30:45,426 --> 00:30:49,389
zapytałem, czemu nie mówi o nim
moja ulubiona organizacja.

479
00:30:49,472 --> 00:30:52,308
Jakie jest,
według Plastic Pollution Coalition,

480
00:30:52,392 --> 00:30:55,687
główne źródło plastiku
Wielkiej Pacyficznej Plamy Śmieci?

481
00:30:55,770 --> 00:30:56,813
Mikroplastik.

482
00:30:57,564 --> 00:31:00,733
W głównej mierze mikroplastik.

483
00:31:00,817 --> 00:31:06,739
Według ostatnich badań 46% plamy
to sieci rybackie.

484
00:31:06,823 --> 00:31:10,159
Reszta śmieci to głównie sprzęt rybacki.

485
00:31:10,243 --> 00:31:12,579
Czy to nie większość?

486
00:31:12,662 --> 00:31:17,417
Nie sądzę, by sieci rybackie
stanowiły większość.

487
00:31:18,042 --> 00:31:19,919
To wiele rzeczy.

488
00:31:20,003 --> 00:31:22,046
Większość to ponad 50%.

489
00:31:22,130 --> 00:31:25,717
Śmieci związane z rybołówstwem
tyle stanowią.

490
00:31:25,800 --> 00:31:27,969
Nie są większością?

491
00:31:28,052 --> 00:31:31,848
Jeśli stanowią niemal 50%…

492
00:31:33,224 --> 00:31:34,559
Plastikowe sieci.

493
00:31:34,642 --> 00:31:38,771
Żaden pojedynczy przedmiot
nie występuje tam tak licznie.

494
00:31:39,439 --> 00:31:44,861
Najgorsze jest to,
że sieci te są plastikowe.

495
00:31:44,944 --> 00:31:48,323
Czy ludzie mogą coś zrobić,
by tych sieci było mniej?

496
00:31:50,199 --> 00:31:53,578
Mogą wyeliminować

497
00:31:53,661 --> 00:31:57,582
lub ograniczyć spożycie ryb,

498
00:31:57,665 --> 00:32:00,627
by ich populacje wzrosły.

499
00:32:00,710 --> 00:32:05,506
Zmniejszy to również
ilość wykorzystywanych sieci.

500
00:32:05,590 --> 00:32:09,385
Czemu tak ważna wiadomość
nie jest na waszej stronie?

501
00:32:09,469 --> 00:32:12,138
Nie wiem, nie zarządzam nią.

502
00:32:12,221 --> 00:32:14,474
Porozmawiaj o tym z Dianną.

503
00:32:14,557 --> 00:32:18,770
Ona założyła organizację
i odpowie na to najlepiej.

504
00:32:18,853 --> 00:32:20,438
PREZESKA

505
00:32:20,521 --> 00:32:25,234
Według Jackie problem sieci rybackich
na oceanie można rozwiązać,

506
00:32:25,318 --> 00:32:27,445
przestając jeść ryby.

507
00:32:27,528 --> 00:32:30,907
Czemu tak ważnej informacji
nie umieściliście na stronie?

508
00:32:32,116 --> 00:32:34,535
By jeść mniej ryb?

509
00:32:35,286 --> 00:32:39,207
Nie jest to obszar mojego działania.

510
00:32:39,290 --> 00:32:41,084
Nie mam czasu, spieszę się.

511
00:32:41,167 --> 00:32:43,252
Wyłączcie kamery. Dziękuję.

512
00:32:44,337 --> 00:32:46,047
Nie na tym się skupiam.

513
00:32:46,130 --> 00:32:48,466
Nie mam opinii na ten temat.

514
00:32:49,175 --> 00:32:53,638
Pytałem, co mogą zrobić ludzie,
by w oceanie było mniej sieci.

515
00:32:53,721 --> 00:32:56,224
Jackie zaproponowała, by nie jeść ryb.

516
00:32:56,307 --> 00:32:58,977
- Spytałem…
- Nie powiedziała tak.

517
00:32:59,060 --> 00:33:00,144
- Tak.
- Nie.

518
00:33:00,728 --> 00:33:05,608
Mogą wyeliminować
lub ograniczyć spożycie ryb.

519
00:33:05,692 --> 00:33:08,695
- Powiedziała.
- Nie mówiła o wyeliminowaniu.

520
00:33:08,778 --> 00:33:10,738
Nie wiedziałem, co się dzieje.

521
00:33:10,822 --> 00:33:14,575
Czemu tak proste pytanie
spotkało się z takim oporem?

522
00:33:14,659 --> 00:33:18,371
Postanowiłem pójść za śladem pieniądza.

523
00:33:19,205 --> 00:33:21,541
I od razu znalazłem.

524
00:33:23,543 --> 00:33:26,045
Nie będą mówić o sieciach.

525
00:33:26,129 --> 00:33:28,006
Plastic Pollution Coalition

526
00:33:28,089 --> 00:33:31,467
to ta sama organizacja,
co Earth Island Institute.

527
00:33:31,551 --> 00:33:34,512
To oni odpowiadają
za oznaczenie Dolphin Safe

528
00:33:34,595 --> 00:33:37,515
i współpracują z branżą,
by sprzedawać więcej ryb.

529
00:33:37,598 --> 00:33:40,601
To dlatego nie wspominają
o głównym źródle plastiku

530
00:33:40,685 --> 00:33:42,186
w wielu częściach świata.

531
00:33:43,396 --> 00:33:47,525
To prawda, że musimy
zmniejszyć zużycie plastiku.

532
00:33:47,608 --> 00:33:51,279
Ale nawet gdyby ani gram plastiku

533
00:33:51,362 --> 00:33:54,949
nie dostał się już do oceanów,

534
00:33:55,033 --> 00:33:58,244
wciąż niszczylibyśmy te ekosystemy,

535
00:33:58,327 --> 00:34:01,831
ponieważ największym problemem
jest rybołówstwo komercyjne.

536
00:34:01,914 --> 00:34:05,835
Jest dużo bardziej szkodliwe
nie tylko do plastiku,

537
00:34:05,918 --> 00:34:09,130
ale i od wycieków ropy naftowej.

538
00:34:09,714 --> 00:34:14,177
Wyciek ropy w Zatoce Meksykańskiej
był największym w historii.

539
00:34:14,260 --> 00:34:19,307
Przez kilka miesięcy do morza
dostawały się wielkie ilości ropy.

540
00:34:19,390 --> 00:34:23,102
Wszyscy byli przerażeni
martwymi stworzeniami na plażach,

541
00:34:23,186 --> 00:34:24,771
gdy ropa dotarła do lądu.

542
00:34:24,854 --> 00:34:27,857
Ale przemysł rybołówczy w zatoce

543
00:34:27,940 --> 00:34:31,319
zabija więcej zwierząt dziennie

544
00:34:31,402 --> 00:34:34,322
niż wyciek ropy przez kilka miesięcy.

545
00:34:34,405 --> 00:34:37,533
Duże obszary zamknięto dla połowów

546
00:34:37,617 --> 00:34:40,411
z powodu ryzyka skażenia ropą,

547
00:34:40,495 --> 00:34:44,665
więc życie morskie
skorzystało na tym wycieku,

548
00:34:44,749 --> 00:34:47,001
bo odetchnęło od rybołówstwa.

549
00:34:48,002 --> 00:34:52,715
Ciężko mi uwierzyć, że to zwykli rybacy
powodują takie zniszczenia.

550
00:34:52,799 --> 00:34:54,425
- Tak.
- O co więc chodzi?

551
00:34:54,967 --> 00:35:00,473
Mamy obraz rybołówstwa
wzięty jeszcze z dzieciństwa.

552
00:35:00,556 --> 00:35:04,102
Mała, czerwona łódź
mknie przez lśniące morze

553
00:35:04,185 --> 00:35:06,229
z kapitanem Birdseye za sterem.

554
00:35:06,312 --> 00:35:10,024
Ma siwą brodę,
iskrę w oczach i czapkę rybacką.

555
00:35:10,108 --> 00:35:14,070
Ale tak naprawdę to maszyna do zabijania.

556
00:35:14,153 --> 00:35:19,242
Niezwykle wydajna maszyna technologiczna.

557
00:35:19,325 --> 00:35:23,830
To statki rybackie o potężnej mocy,

558
00:35:23,913 --> 00:35:27,166
których celem jest wybicie zwierząt,

559
00:35:27,250 --> 00:35:31,045
stanowiących podstawę
morskiego łańcucha pokarmowego,

560
00:35:31,129 --> 00:35:32,088
czyli ryb.

561
00:35:33,131 --> 00:35:36,425
W końcu szedłem w dobrym kierunku,

562
00:35:36,509 --> 00:35:38,302
ale czułem frustrację,

563
00:35:38,386 --> 00:35:42,098
że ciągłe skupienie
na plastiku i paliwach kopalnych

564
00:35:42,181 --> 00:35:45,309
odciąga ludzi od branży,
o której nic nie wiedzą,

565
00:35:45,393 --> 00:35:47,812
a która ma dużo większy wpływ na morza.

566
00:35:47,895 --> 00:35:52,441
Odkryłem nawet,
że dotyczy to też raf koralowych.

567
00:35:52,525 --> 00:35:56,529
Naukowcy przewidują,
że do 2050 roku zniknie 90% raf,

568
00:35:56,612 --> 00:35:59,949
a jako powód
wszyscy podają zmiany klimatyczne.

569
00:36:00,449 --> 00:36:03,619
Ale prawie nikt nie wspomina,
że ryby są kluczowe,

570
00:36:03,703 --> 00:36:04,871
by rafy przeżyły.

571
00:36:04,954 --> 00:36:06,789
RYBY UTRZYMUJĄ RAFY PRZY ŻYCIU

572
00:36:06,873 --> 00:36:09,625
Ekosystem raf koralowych
bazuje na recyklingu.

573
00:36:09,709 --> 00:36:11,043
BIOLOG MORSKI I EKOLOG

574
00:36:11,127 --> 00:36:14,463
Rafy żywią się odchodami ryb.

575
00:36:14,547 --> 00:36:18,926
Przez połów cierpi nie tylko ryba.

576
00:36:19,010 --> 00:36:23,306
Znika też pożywienie dla raf,

577
00:36:23,389 --> 00:36:27,059
dzięki któremu odżywiają się i rosną.

578
00:36:27,518 --> 00:36:31,022
Rybołówstwo jest największym
zagrożeniem dla raf na świecie.

579
00:36:31,856 --> 00:36:33,941
Od Bliskiego Wschodu po Karaiby,

580
00:36:34,025 --> 00:36:35,943
gdzie 90% dużych ryb,

581
00:36:36,027 --> 00:36:39,238
żyjących tam od mileniów, teraz zniknęło.

582
00:36:40,281 --> 00:36:42,909
Nasze oceany stały na krawędzi,

583
00:36:42,992 --> 00:36:44,952
a ja potrzebowałem odpowiedzi.

584
00:36:45,453 --> 00:36:47,288
Chciałem pomówić z ekologami,

585
00:36:47,371 --> 00:36:49,332
którzy całe życie chronią morza.

586
00:36:49,415 --> 00:36:51,417
Zacząłem od żywej legendy

587
00:36:51,500 --> 00:36:54,253
i jednej z moich największych bohaterek.

588
00:36:54,337 --> 00:36:56,339
Jestem Sylvia Earle, oceanografka,

589
00:36:56,422 --> 00:36:59,008
badaczka z National Geographic

590
00:36:59,091 --> 00:37:03,971
oraz założycielka Mission Blue
i Deep Ocean Exploration and Research.

591
00:37:04,055 --> 00:37:06,390
Widziałam w życiu wiele zmian.

592
00:37:06,474 --> 00:37:11,896
Żyję w epoce
największych odkryć oceanicznych.

593
00:37:11,979 --> 00:37:14,941
Ale również największych zniszczeń.

594
00:37:15,024 --> 00:37:17,151
Od połowy XX wieku

595
00:37:17,235 --> 00:37:20,738
ludziom udało się pozbyć z oceanów

596
00:37:20,821 --> 00:37:22,949
ogromnej ilości stworzeń.

597
00:37:23,032 --> 00:37:25,993
Szacuje się, że do połowy XXI wieku,

598
00:37:26,077 --> 00:37:29,288
przy zachowaniu obecnego poziomu połowów,

599
00:37:29,372 --> 00:37:30,998
nie będzie już rybołówstwa,

600
00:37:31,082 --> 00:37:33,834
bo ryb będzie po prostu za mało.

601
00:37:33,918 --> 00:37:36,504
W 1830 roku na Morzu Północnym

602
00:37:36,587 --> 00:37:41,759
typowy statek rybacki
poławiał dwie tony halibuta dziennie.

603
00:37:41,842 --> 00:37:46,389
Dziś cała flota wyławia dwie tony halibuta

604
00:37:46,472 --> 00:37:47,765
przez cały rok.

605
00:37:47,848 --> 00:37:52,645
Oznacza to, że jego liczebność
zmniejszyła się o ponad 1000 razy.

606
00:37:52,728 --> 00:37:55,064
Jesteśmy na wojnie z oceanami.

607
00:37:55,147 --> 00:37:58,109
Jeśli ją wygramy, stracimy wszystko,

608
00:37:58,192 --> 00:38:01,737
bo ludzie nie przetrwają
bez wód pełnych życia.

609
00:38:01,821 --> 00:38:06,701
Problemem jest całkowita
industrializacja rybołówstwa.

610
00:38:06,784 --> 00:38:09,328
Niszczymy wszystko
w zastraszającym tempie.

611
00:38:10,329 --> 00:38:15,167
Połowy komercyjne
masowo wybijają zwierzęta.

612
00:38:15,251 --> 00:38:19,422
Każdego roku
zabijają nawet 2,7 biliona ryb.

613
00:38:19,505 --> 00:38:23,134
To pięć milionów każdej minuty.

614
00:38:24,802 --> 00:38:29,098
Żadna inna branża
nie zabiła takiej liczby zwierząt,

615
00:38:29,181 --> 00:38:32,226
nie mówiąc o dzikich gatunkach,
które ledwo znamy.

616
00:38:32,310 --> 00:38:37,189
Doprowadziło to niektóre gatunki
na skraj wyginięcia.

617
00:38:37,273 --> 00:38:39,191
Ale najbardziej szokujący fakt

618
00:38:39,275 --> 00:38:42,278
przedstawili najwięksi
specjaliści dot. rybołówstwa.

619
00:38:42,361 --> 00:38:45,323
Jeśli obecny trend się utrzyma,

620
00:38:45,406 --> 00:38:50,119
do 2048 roku oceany będą już puste.

621
00:38:54,040 --> 00:38:56,959
Im więcej się dowiadywałem,
tym było ciężej.

622
00:38:57,585 --> 00:39:01,839
Zacząłem rozumieć, jak powiązane
jest życie różnych gatunków

623
00:39:01,922 --> 00:39:04,967
i jaką rolę odkrywają one
w utrzymaniu ekosystemu,

624
00:39:05,051 --> 00:39:07,428
oceanu i atmosfery naszej planety.

625
00:39:07,511 --> 00:39:09,722
Brzmi to niewiarygodnie,

626
00:39:09,805 --> 00:39:14,894
ale siła zwierząt
poruszających się w wodzie

627
00:39:14,977 --> 00:39:17,021
miesza ją równie skutecznie,

628
00:39:17,104 --> 00:39:21,025
co wszystkie wiatry, fale,

629
00:39:21,108 --> 00:39:24,403
pływy i prądy razem.

630
00:39:24,487 --> 00:39:27,656
Ma to ogromny wpływ

631
00:39:27,740 --> 00:39:32,244
na fizykę, chemię
oraz biologię mórz i oceanów.

632
00:39:32,828 --> 00:39:34,288
Wzburzone wody

633
00:39:34,372 --> 00:39:37,875
mogą być sposobem oceanów
na wchłanianie ciepła z atmosfery.

634
00:39:37,958 --> 00:39:40,169
Gdy zwierzęta płyną przez słup wody,

635
00:39:40,252 --> 00:39:41,796
tworzy to prąd zstępujący

636
00:39:41,879 --> 00:39:45,299
z ciepłą wodą powierzchniową
i chłodną wodą głębinową.

637
00:39:45,383 --> 00:39:47,301
Co prawda badania trwają,

638
00:39:47,385 --> 00:39:50,930
ale dziesiątkowanie życia morskiego
może zakłócać ten proces

639
00:39:51,013 --> 00:39:53,349
i ocieplać temperaturę wód.

640
00:39:53,432 --> 00:39:56,060
Życie w oceanach

641
00:39:56,143 --> 00:39:59,188
jest ważniejsze dla klimatu,
niż sądziliśmy.

642
00:39:59,772 --> 00:40:00,981
Okazuje się,

643
00:40:01,065 --> 00:40:04,610
że życie w oceanach jest kluczowe,

644
00:40:04,693 --> 00:40:09,990
by zapobiec wypuszczaniu
dwutlenku węgla do atmosfery.

645
00:40:10,074 --> 00:40:15,746
Wiemy, że niewycinanie
i sadzenie drzew pomaga,

646
00:40:15,830 --> 00:40:20,960
ale najważniejsze jest zachowanie
integralności systemów oceanicznych.

647
00:40:21,043 --> 00:40:23,838
Wielkie i małe zwierzęta

648
00:40:24,588 --> 00:40:28,759
wchłaniają dwutlenek węgla,
kiedy opadają na dno oceanu.

649
00:40:29,260 --> 00:40:31,887
To największy pochłaniacz CO2 na świecie.

650
00:40:34,098 --> 00:40:35,975
By zająć się zmianami klimatu,

651
00:40:36,058 --> 00:40:39,103
należy zacząć chronić oceany.

652
00:40:39,186 --> 00:40:42,022
Jak to zrobić? Zostawić je w spokoju.

653
00:40:42,106 --> 00:40:44,442
Porównuję to do statku kosmicznego.

654
00:40:44,525 --> 00:40:47,236
Ziemia to statek,
który krąży wokół galaktyki.

655
00:40:47,319 --> 00:40:49,572
Orbita zajmuje 250 milionów lat.

656
00:40:49,655 --> 00:40:52,491
Każdy statek posiada
system podtrzymywania życia.

657
00:40:52,575 --> 00:40:56,745
Zapewnia nam pożywienie, powietrze
i reguluje klimat oraz temperaturę.

658
00:40:56,829 --> 00:41:00,374
Obecnie zarządzany jest
przez istoty ziemskie.

659
00:41:00,458 --> 00:41:02,501
Jeśli zacznie się je zabijać,

660
00:41:02,585 --> 00:41:05,629
cały system się posypie,
zabraknie inżynierów.

661
00:41:05,713 --> 00:41:08,215
I tak się dzieje. Wybijamy tę załogę.

662
00:41:15,556 --> 00:41:20,019
Odkryłem, że ważnym członkiem załogi
na statku kosmicznym Ziemia

663
00:41:20,102 --> 00:41:22,146
są rośliny morskie.

664
00:41:22,229 --> 00:41:26,734
Magazynują one 20 razy więcej
dwutlenku węgla na akr

665
00:41:26,817 --> 00:41:28,194
niż lasy.

666
00:41:28,277 --> 00:41:31,489
Aż 93% dwutlenku węgla na świecie

667
00:41:31,572 --> 00:41:34,533
znajduje się w oceanach
dzięki roślinom wodnym,

668
00:41:34,617 --> 00:41:35,910
algom i koralowcom.

669
00:41:35,993 --> 00:41:38,579
Utrata 1% tego ekosystemu

670
00:41:38,662 --> 00:41:42,875
to równowartość emisji
97 milionów samochodów.

671
00:41:43,417 --> 00:41:46,045
Ciągłe odławianie ryb z oceanów…

672
00:41:46,128 --> 00:41:46,962
PISARZ

673
00:41:47,046 --> 00:41:48,964
…to tak naprawdę ich wylesianie.

674
00:41:49,048 --> 00:41:52,593
Nie tylko z powodu usuwania ryb,
ale i samego procesu.

675
00:41:52,676 --> 00:41:55,638
Metody rybołówstwa
niszczą środowiska i ekosystemy.

676
00:41:55,721 --> 00:41:57,973
DNO OCEANICZNE
USZKODZONE OD TRAŁOWANIA

677
00:41:58,057 --> 00:41:59,975
A wszystko to poza widokiem.

678
00:42:00,059 --> 00:42:03,854
Trałowanie to najbardziej szkodliwa
metoda rybołówstwa.

679
00:42:03,938 --> 00:42:05,981
Największe sieci są tak wielkie,

680
00:42:06,065 --> 00:42:10,236
że pomieściłyby katedry
lub 13 jumbo jetów.

681
00:42:10,319 --> 00:42:12,321
Na ich spodzie są ciężary,

682
00:42:12,404 --> 00:42:15,199
które dewastują
tętniące życiem dno oceaniczne,

683
00:42:15,282 --> 00:42:17,952
zostawiając tylko jałowe pustkowia.

684
00:42:18,035 --> 00:42:21,830
Są jak buldożery
w amazońskim lesie deszczowym,

685
00:42:21,914 --> 00:42:24,291
tylko że dużo gorsze.

686
00:42:24,375 --> 00:42:28,796
Każdego roku wycina się
10 milionów hektarów lasów.

687
00:42:28,879 --> 00:42:32,633
To 27 boisk każdej minuty.

688
00:42:32,716 --> 00:42:38,931
Jednak trałowanie niszczy
około miliard hektarów rocznie.

689
00:42:39,807 --> 00:42:46,355
To równowartość utraty
ponad 4316 boisk co minutę.

690
00:42:46,438 --> 00:42:50,651
W ciągu roku niszczony jest obszar

691
00:42:50,734 --> 00:42:53,571
równy Grenlandii,
Norwegii, Szwecji, Finlandii,

692
00:42:53,654 --> 00:42:57,157
Danii, Wielkiej Brytanii,
Niemcom, Francji, Hiszpanii,

693
00:42:57,241 --> 00:43:00,995
Portugalii, Włochom,
Turcji, Iranowi, Tajlandii

694
00:43:01,078 --> 00:43:03,539
i Australii razem.

695
00:43:04,456 --> 00:43:08,586
Czemu organizacje ekologiczne
o tym nie mówią?

696
00:43:08,669 --> 00:43:11,672
Przecież to takie oczywiste.

697
00:43:11,755 --> 00:43:15,175
Sektor rybołówstwa wybija ryby

698
00:43:15,259 --> 00:43:17,303
i resztę życia w wodach świata.

699
00:43:17,386 --> 00:43:20,306
Jak jaśniej to wyjaśnić?

700
00:43:20,389 --> 00:43:23,100
A jednak większość milczy.

701
00:43:23,183 --> 00:43:25,477
Nie sprzeciwiają się temu.

702
00:43:25,561 --> 00:43:31,650
Celowo nie angażują się
w najważniejszy problem.

703
00:43:31,734 --> 00:43:36,488
Wielu naukowców uważa,
że należy chronić 30% oceanów.

704
00:43:36,572 --> 00:43:41,160
Obecnie jest to 5%.

705
00:43:41,243 --> 00:43:45,998
A i to jest mylące, bo na 90% z nich
rybołówstwo jest dozwolone.

706
00:43:46,081 --> 00:43:49,877
Tak naprawdę regulujemy
niecały procent oceanów.

707
00:43:49,960 --> 00:43:53,297
Rządy mówią
o morskich obszarach chronionych.

708
00:43:53,380 --> 00:43:56,425
Podczas jednego z wywiadów
zapytano ministra:

709
00:43:56,508 --> 00:44:01,096
„Jak konkretnie chronicie te obszary?

710
00:44:01,180 --> 00:44:04,266
Nie ma tam rybołówstwa?”. „Jest”.

711
00:44:04,350 --> 00:44:07,102
„Nie ma wydobycia ropy?” „Jest”.

712
00:44:07,186 --> 00:44:09,271
„To przed czym je chronicie?”

713
00:44:09,355 --> 00:44:12,983
„Nałożymy restrykcje
na kajakowanie morskie”.

714
00:44:13,067 --> 00:44:15,027
Naprawdę? Kajakowanie?

715
00:44:15,110 --> 00:44:17,821
Tylko to przyszło jej do głowy?

716
00:44:17,905 --> 00:44:19,823
To całkowita hańba.

717
00:44:20,449 --> 00:44:23,911
Obszary chronione
przed rybołówstwem nie istniały,

718
00:44:23,994 --> 00:44:26,830
a globalna populacja ryb była na skraju.

719
00:44:26,914 --> 00:44:31,085
Zacząłem się zastanawiać,
czy zrównoważone rybołówstwo istnieje.

720
00:44:31,960 --> 00:44:36,548
Długo szukałam przykładu

721
00:44:36,632 --> 00:44:41,512
na zrównoważoną eksploatację
zwierząt na dużą skalę.

722
00:44:43,931 --> 00:44:47,267
Coś takiego nie istnieje.

723
00:44:47,810 --> 00:44:49,144
Nie można stwierdzić,

724
00:44:49,228 --> 00:44:52,648
że połowy są w porządku
tylko na niektórych obszarach.

725
00:44:52,731 --> 00:44:55,192
Kto wytyczy tę granicę?

726
00:44:55,275 --> 00:44:59,488
Jak sprawdzić, czy ryba
została złowiona nielegalnie,

727
00:44:59,571 --> 00:45:04,159
czy pochodzi ze zrównoważonej
metody rybołówstwa?

728
00:45:04,243 --> 00:45:08,831
To po prostu niemożliwe.
Zrównoważone rybołówstwo nie istnieje.

729
00:45:08,914 --> 00:45:10,749
Ryb jest po prostu za mało.

730
00:45:10,833 --> 00:45:12,459
Wszystko jest zrównoważone.

731
00:45:12,543 --> 00:45:14,878
To tylko chwyt marketingowy.

732
00:45:15,462 --> 00:45:17,548
Nie zgadza się pan z organizacjami,

733
00:45:17,631 --> 00:45:21,343
które zalecają, by jeść ryby
ze zrównoważonych połowów?

734
00:45:21,427 --> 00:45:23,303
Ani trochę.

735
00:45:23,387 --> 00:45:27,891
Po prostu dostosowują przekaz
do większości.

736
00:45:27,975 --> 00:45:30,018
Chcą wsparcia zjadaczy ryb.

737
00:45:30,102 --> 00:45:34,022
Ten sam problem widziałem
jako dyrektor Sierra Club.

738
00:45:34,106 --> 00:45:38,360
Nie chcieli walczyć z polowaniami,
rybołówstwem i jedzeniem mięsa.

739
00:45:38,444 --> 00:45:42,281
Obawiali się, że stracą swoich członków.

740
00:45:42,364 --> 00:45:44,867
Wiele grup nie chce rozwiązać problemu,

741
00:45:44,950 --> 00:45:46,952
tylko go wykorzystuje.

742
00:45:47,536 --> 00:45:49,830
Organizacje walczące ze zmianą klimatu

743
00:45:49,913 --> 00:45:53,917
czy chroniące przyrodę to firmy,
które poprawiają nam nastrój.

744
00:45:54,001 --> 00:45:55,753
Wszedłem na stronę Oceany.

745
00:45:55,836 --> 00:45:58,380
To największa na świecie
grupa ochrony wód,

746
00:45:58,464 --> 00:46:02,634
ale nie wspominają nawet słowem
o ograniczeniu konsumpcji ryb.

747
00:46:02,718 --> 00:46:07,139
Zalecają natomiast, by chronić ryby,

748
00:46:07,222 --> 00:46:08,557
jedząc ryby.

749
00:46:08,640 --> 00:46:11,351
Oceana promuje zrównoważone połowy,

750
00:46:11,435 --> 00:46:14,396
więc umówiłem się na spotkanie,
by mi to wyjaśnili.

751
00:46:14,480 --> 00:46:17,733
Co dokładnie oznacza
zrównoważone rybołówstwo?

752
00:46:17,816 --> 00:46:19,985
Bardzo dobre pytanie.

753
00:46:20,527 --> 00:46:23,739
Zrównoważenie nie podlega definicji.

754
00:46:23,822 --> 00:46:29,077
Nie ma całościowej definicji
zrównoważonego rybołówstwa.

755
00:46:29,161 --> 00:46:32,790
Czy zwrot: „Jedz zrównoważone ryby”
nie jest więc mylący,

756
00:46:32,873 --> 00:46:34,792
skoro definicja nie istnieje?

757
00:46:35,459 --> 00:46:36,293
Zdecydowanie.

758
00:46:36,376 --> 00:46:41,173
Klient nie jest w stanie ocenić,
która ryba jest zrównoważona.

759
00:46:42,090 --> 00:46:43,342
Porad jest sporo,

760
00:46:43,425 --> 00:46:47,095
ale klient nie może podjąć
w pełni świadomej decyzji.

761
00:46:47,179 --> 00:46:51,141
Skoro tak, to czy nie byłoby lepiej,

762
00:46:51,225 --> 00:46:54,102
gdybyście zachęcali
do ograniczenia spożycia ryb?

763
00:46:54,186 --> 00:46:56,230
Czy to nie lepsze dla oceanów?

764
00:46:58,065 --> 00:47:01,568
Ciężko mi odpowiedzieć.

765
00:47:01,652 --> 00:47:06,907
Potrzebowałabym więcej czasu,
by to przemyśleć.

766
00:47:08,075 --> 00:47:11,954
Nikt nas nigdy o to nie pytał.

767
00:47:12,037 --> 00:47:13,747
Chodzi o stronę.

768
00:47:13,831 --> 00:47:16,250
„Najlepsze, co możesz zrobić dla oceanów,

769
00:47:16,333 --> 00:47:18,877
to ograniczyć spożycie ryb”.

770
00:47:20,379 --> 00:47:24,174
Po wyjściu z biura Oceany
moja wiara w grupę osłabła.

771
00:47:24,258 --> 00:47:27,302
Rozczarowali mnie brakiem
odpowiedzi na pytanie

772
00:47:27,386 --> 00:47:28,720
o zrównoważone połowy.

773
00:47:28,804 --> 00:47:32,182
Może władze będą miały lepszą odpowiedź.

774
00:47:32,266 --> 00:47:36,144
Na stronie Oceany
był to drugi najlepszy sposób.

775
00:47:36,228 --> 00:47:38,939
Od razu udało mi się umówić na spotkanie…

776
00:47:39,022 --> 00:47:40,232
PARLAMENT EUROPEJSKI

777
00:47:40,315 --> 00:47:42,150
…z komisarzem ds. rybołówstwa,

778
00:47:42,234 --> 00:47:45,237
który chciał zakazać
jednorazowego plastiku.

779
00:47:45,320 --> 00:47:48,323
Jak brzmi definicja
zrównoważonego rybołówstwa?

780
00:47:48,407 --> 00:47:51,285
Jeśli masz pieniądze w banku.

781
00:47:51,368 --> 00:47:55,706
Przelewasz na konto 100 dolarów.

782
00:47:55,789 --> 00:48:00,252
Ten kapitał zapewnia ci odsetki.

783
00:48:00,335 --> 00:48:06,633
Dopóki wydajesz odsetki,
a nie tykasz kapitału,

784
00:48:06,717 --> 00:48:09,261
to zrównoważone postępowanie.

785
00:48:09,344 --> 00:48:12,681
Kiedy zaczynasz pobierać kapitał,

786
00:48:12,764 --> 00:48:15,976
nie zachowujesz się w zrównoważony sposób.

787
00:48:16,059 --> 00:48:18,437
Używając tej analogii,

788
00:48:18,520 --> 00:48:21,940
współczesne oceany
znajdują się w wielkim kryzysie.

789
00:48:22,024 --> 00:48:24,651
Czy nie powinniśmy obciąć wydatki?

790
00:48:24,735 --> 00:48:28,363
Nie możemy popadać w skrajności i uznać,

791
00:48:28,447 --> 00:48:31,700
że jedyny sposób to zakaz połowów.

792
00:48:31,783 --> 00:48:33,952
To niemożliwe.

793
00:48:34,036 --> 00:48:38,582
Jednak parlament planuje
zakazać plastiku jednorazowego,

794
00:48:38,665 --> 00:48:41,376
choć połowy są bardziej szkodliwe.

795
00:48:41,460 --> 00:48:44,546
Czemu tę branżę traktuje się specjalnie?

796
00:48:44,630 --> 00:48:47,966
Według mnie
nie powinno się zakazywać połowów,

797
00:48:48,050 --> 00:48:54,348
a prowadzić je
w bardziej zrównoważony sposób.

798
00:48:54,890 --> 00:48:58,727
Czyli skupić się na sposobie,
który nie działa

799
00:48:58,810 --> 00:49:00,520
i nie posiada definicji.

800
00:49:00,604 --> 00:49:06,944
Zastanawiałem się, co sądzą
grupy certyfikujące, jak MSC,

801
00:49:07,027 --> 00:49:09,029
które wciąż nie odpowiedziało.

802
00:49:09,112 --> 00:49:11,198
Marine Stewardship Council?

803
00:49:11,281 --> 00:49:12,532
- Tak.
- Boże.

804
00:49:13,158 --> 00:49:16,536
Pakujesz mnie w ten temat.

805
00:49:19,998 --> 00:49:23,418
Ile chcę powiedzieć?
Mają certyfikowane firmy,

806
00:49:23,502 --> 00:49:26,630
które notują ogromne przyłowy.

807
00:49:26,713 --> 00:49:29,007
Ale jest to ignorowane, bo sam pomiar

808
00:49:29,091 --> 00:49:31,802
jest uznawany za „zrównoważony”.

809
00:49:31,885 --> 00:49:34,179
Ale nie tego chce klient.

810
00:49:34,262 --> 00:49:38,600
Klient chce, by żadne zwierzę nie zginęło,

811
00:49:38,684 --> 00:49:41,061
by złowić tę rybę.

812
00:49:41,144 --> 00:49:45,190
Oznaczenie na puszce
często jest nic nie warte.

813
00:49:45,273 --> 00:49:51,780
Tworzą pozory, że zjedzenie łososia
ze zrównoważonego połowu

814
00:49:51,863 --> 00:49:54,199
jest lepsze niż zabicie tuńczyka.

815
00:49:54,282 --> 00:49:57,077
Dla klienta jest to usprawiedliwienie.

816
00:49:57,160 --> 00:50:02,249
Ale tak naprawdę to porównywanie
zabicia niedźwiedzia polarnego i pandy.

817
00:50:02,332 --> 00:50:06,086
Żadne z tych działań
nie jest zrównoważone i dobre.

818
00:50:06,169 --> 00:50:10,340
Czy istnieje możliwość
przeprowadzenia wywiadu z MSC?

819
00:50:10,924 --> 00:50:12,592
Wątpię, by się udało.

820
00:50:13,135 --> 00:50:16,596
Nikogo nie ma w biurze.
Trwają liczne konferencje.

821
00:50:16,680 --> 00:50:20,267
Po kolejnym odrzuceniu
prośby o wywiad przez telefon,

822
00:50:20,350 --> 00:50:22,686
postanowiliśmy odwiedzić ich siedzibę.

823
00:50:22,769 --> 00:50:24,312
Jestem Ali.

824
00:50:24,396 --> 00:50:27,524
Od miesięcy staram się
przeprowadzić wywiad z MSC.

825
00:50:27,607 --> 00:50:30,110
Mam pytania o zrównoważone połowy.

826
00:50:30,193 --> 00:50:33,071
Czy mógłbym z kimś porozmawiać?

827
00:50:33,155 --> 00:50:36,783
Kazano nam przejść do poczekalni.

828
00:50:36,867 --> 00:50:39,911
Ale po 30 minutach pełnych paniki spojrzeń

829
00:50:39,995 --> 00:50:41,204
kazano nam wyjść.

830
00:50:43,457 --> 00:50:46,251
MSC znów nas zbyło.

831
00:50:46,334 --> 00:50:49,004
Organizacja walcząca o zrównoważone połowy

832
00:50:49,087 --> 00:50:51,798
nie chce o tym rozmawiać.

833
00:50:53,633 --> 00:50:56,553
Pozostało mi pójść za śladem pieniądza.

834
00:50:57,054 --> 00:51:00,057
I szybko znalazłem
ogromny konflikt interesów.

835
00:51:00,557 --> 00:51:03,894
Wśród założycieli
widnieje korporacja Unilever,

836
00:51:03,977 --> 00:51:06,188
która zajmowała się sprzedażą ryb.

837
00:51:06,271 --> 00:51:10,317
Mimo szkodliwej działalności
zakładów rybołówstwa,

838
00:51:10,400 --> 00:51:14,780
tylko dwóm odmówiono certyfikatu
w ciągu 20 lat.

839
00:51:14,863 --> 00:51:18,492
Ale najbardziej szokuje fakt, że ponad 80%

840
00:51:18,575 --> 00:51:21,036
z niemal 30 milionów funtów zysku rocznie

841
00:51:21,119 --> 00:51:24,081
pochodzi z licencji za logo na rybach.

842
00:51:24,164 --> 00:51:27,542
Wydawanie oznaczeń to dla nich zarobek.

843
00:51:27,626 --> 00:51:31,963
Nie zamierzałem już im ufać.

844
00:51:32,047 --> 00:51:36,426
Inne próby regulacji branży
również ponosiły porażkę.

845
00:51:36,510 --> 00:51:40,889
Rządowi obserwatorzy,
którzy mieli monitorować statki,

846
00:51:40,972 --> 00:51:45,393
byli zamordowani
lub wyrzuceni za burtę jak Keith Davis.

847
00:51:45,477 --> 00:51:48,021
To 41-letni obserwator z USA,

848
00:51:48,105 --> 00:51:52,526
który w ostatnich latach
zaginął u wybrzeży Peru.

849
00:51:52,609 --> 00:51:54,027
W Papui-Nowej Gwinei

850
00:51:54,111 --> 00:51:57,197
w ciągu pięciu lat
zaginęło 18 obserwatorów.

851
00:51:57,280 --> 00:51:59,991
Na Filipinach w 2015 roku

852
00:52:00,075 --> 00:52:02,702
obserwatorka, Gerlie Alpajora,

853
00:52:02,786 --> 00:52:06,957
otrzymała groźby od rodzin rybaków,
aresztowanych za nielegalny połów.

854
00:52:07,541 --> 00:52:10,502
Potem do jej domu
wpadli uzbrojeni mężczyźni

855
00:52:10,585 --> 00:52:14,047
i zabili ją z zimną krwią,
strzelając jej w głowę

856
00:52:14,131 --> 00:52:16,633
na oczach dwóch synów.

857
00:52:17,884 --> 00:52:19,386
Zbrodnie w rybołówstwie

858
00:52:19,469 --> 00:52:23,932
warto postrzegać pod kątem
przestępczości zorganizowanej.

859
00:52:24,015 --> 00:52:27,018
Te same syndykaty,
które nielegalnie łowią ryby,

860
00:52:27,102 --> 00:52:33,191
zajmują się przemytem narkotyków,
ludzi i innymi zbrodniami.

861
00:52:33,275 --> 00:52:37,571
Gdy zagrażasz ich interesom,
ryzykujesz swoje życie.

862
00:52:37,654 --> 00:52:41,158
Z drugiej strony
rządy również posuną się daleko,

863
00:52:41,241 --> 00:52:44,661
by powstrzymać ujawnienie działań,

864
00:52:44,744 --> 00:52:46,913
które dotują na morzu.

865
00:52:47,664 --> 00:52:50,750
Dotacje to pieniądze podatników
przekazywane branżom,

866
00:52:50,834 --> 00:52:53,920
by zaniżać cenę produktu lub usługi.

867
00:52:54,004 --> 00:52:55,881
W coraz większej ilości krajów

868
00:52:55,964 --> 00:52:59,426
dotowano więcej pieniędzy
niż warte były same ryby.

869
00:53:00,010 --> 00:53:04,014
Nawet, jeśli nie jesz ryb,
wciąż pomagasz rybakom,

870
00:53:04,097 --> 00:53:06,433
bo płacisz podatki.

871
00:53:06,516 --> 00:53:08,518
ŚRODOWISKOWA NAUKOWCZYNI SPOŁECZNA

872
00:53:08,602 --> 00:53:11,646
To szokujące,
że dotujemy branżę rybołówstwa

873
00:53:11,730 --> 00:53:14,900
kwotą około 35 miliardów dolarów.

874
00:53:15,609 --> 00:53:20,697
Według ONZ taka kwota
pozwoliłaby zwalczyć głód.

875
00:53:22,449 --> 00:53:26,453
Dotacje miały gwarantować
lepszą dostępność żywności.

876
00:53:26,536 --> 00:53:30,207
Jak na ironię, teraz są źródłem
niedoboru żywności

877
00:53:30,290 --> 00:53:31,958
w krajach rozwijających się.

878
00:53:32,542 --> 00:53:38,924
Rybołówstwo w Afryce Zachodniej
napędzają dotacje Unii Europejskiej.

879
00:53:39,007 --> 00:53:43,762
Lokalne firmy nie mogą konkurować
z ekonomiczną potęgą

880
00:53:43,845 --> 00:53:45,347
Unii Europejskiej.

881
00:53:45,430 --> 00:53:51,186
To kontynuacja plądrowania
kontynentu afrykańskiego.

882
00:53:52,520 --> 00:53:56,191
Intensywne połowy
nie tylko zmniejszały populację ryb,

883
00:53:56,274 --> 00:53:58,818
ale i niszczyły gospodarki.

884
00:53:58,902 --> 00:54:03,782
W USA nawet jedna trzecia ryb z importu

885
00:54:03,865 --> 00:54:06,826
została złapana i sprzedana nielegalnie.

886
00:54:07,369 --> 00:54:12,207
Skradziona krajom w potrzebie,
gdzie trwają wojny o ryby.

887
00:54:12,290 --> 00:54:15,252
Jeden z powodów
dla słynnych piratów w Somalii,

888
00:54:15,335 --> 00:54:17,254
których boi się cały świat,

889
00:54:17,337 --> 00:54:19,214
to nielegalne połowy.

890
00:54:19,798 --> 00:54:23,093
Kiedyś byli rybakami, żywiącymi rodziny.

891
00:54:23,176 --> 00:54:25,220
Gdy Somalię ogarnęła wojna domowa,

892
00:54:25,303 --> 00:54:27,472
nielegalne kutry z zagranicy,

893
00:54:27,555 --> 00:54:29,557
prawdziwi piraci oceanów,

894
00:54:29,641 --> 00:54:32,143
wpłynęły na ich wody i zaczęły łowić ryby.

895
00:54:32,227 --> 00:54:35,146
Zaczęli odbierać im jedzenie

896
00:54:35,230 --> 00:54:39,276
i zmusili do znalezienia
innego źródła zarobku.

897
00:54:39,359 --> 00:54:43,530
Ale grabież afrykańskiego wybrzeża
trwała na całym kontynencie.

898
00:54:44,114 --> 00:54:46,783
Sea Shephard postanowił położyć temu kres

899
00:54:46,866 --> 00:54:50,829
i współpracuje z rządami,
by przejąć nielegalne statki

900
00:54:50,912 --> 00:54:52,747
w krajach jak Liberia.

901
00:54:52,831 --> 00:54:57,544
MONROVIA, LIBERIA
AFRYKA ZACHODNIA

902
00:54:57,627 --> 00:55:00,297
Mimo ostrzeżeń,
by nie latać te rejony świata,

903
00:55:00,380 --> 00:55:04,509
dołączyliśmy do Sea Shepherd,
by poznać problem z bliska.

904
00:55:05,969 --> 00:55:08,430
Głównie łowią tu jednostki z krajów,

905
00:55:08,513 --> 00:55:12,767
które wyczerpały już lokalne zapasy.

906
00:55:12,851 --> 00:55:16,646
Wypływają coraz dalej, by to nadrobić.

907
00:55:16,730 --> 00:55:19,774
Korzystają z nowoczesnych technologii,

908
00:55:19,858 --> 00:55:21,443
by połowy były większe.

909
00:55:21,526 --> 00:55:25,322
Międzynarodowe floty
często łowią tu nielegalnie.

910
00:55:25,405 --> 00:55:29,576
Zarabiają na tym ogromne pieniądze.

911
00:55:29,659 --> 00:55:31,077
BYŁY WICEMINISTER OBRONY

912
00:55:31,161 --> 00:55:34,456
Do niedawna nasze wody przybrzeżne
były wolną amerykanką.

913
00:55:34,539 --> 00:55:37,876
Obecnie staramy się położyć temu kres.

914
00:55:37,959 --> 00:55:42,630
Jako wojsko podchodzimy do tego
z najwyższą czujnością.

915
00:55:42,714 --> 00:55:47,093
Wiemy, że to działalność piracka.
To niebezpieczna operacja.

916
00:55:48,261 --> 00:55:53,475
170 KM OD WYBRZEŻA LIBERII
PATROL NIELEGALNYCH POŁOWÓW

917
00:55:54,184 --> 00:55:58,355
Po dotarciu stało się jasne,
czemu ocean przy Afryce Zachodniej

918
00:55:58,438 --> 00:55:59,814
był wart ochrony.

919
00:56:03,151 --> 00:56:06,571
Była to jedna z ostatnich
twierdz życia w oceanach.

920
00:56:09,032 --> 00:56:12,619
Pełna rzadkich i cudownych stworzeń.

921
00:56:16,164 --> 00:56:21,211
Liczne gatunki przepływają Atlantyk,
by znaleźć się tutaj.

922
00:56:21,920 --> 00:56:23,963
Mnożą się i odżywiają.

923
00:56:24,047 --> 00:56:27,592
Żyją w niesamowitej harmonii i równowadze.

924
00:56:28,676 --> 00:56:30,553
Ale inny gatunek

925
00:56:30,637 --> 00:56:34,140
płynął tutaj z zupełnie innego powodu.

926
00:56:36,601 --> 00:56:38,812
Szybko zobaczyłem, jak Sea Shepherd

927
00:56:38,895 --> 00:56:41,856
i straż przybrzeżna
namierzają i przejmują kutry.

928
00:56:56,079 --> 00:56:58,998
Gatunki, które widziałem
pierwszy raz w życiu,

929
00:56:59,082 --> 00:57:01,376
ginęły zaplątane w sieciach.

930
00:57:02,710 --> 00:57:06,172
Jednak sceny pod pokładem dowodziły,

931
00:57:06,256 --> 00:57:08,967
że te statki to pływające rzeźnie.

932
00:57:10,385 --> 00:57:13,012
To połów z jednego statku.

933
00:57:13,555 --> 00:57:17,183
To tylko wierzchołek.
Ładownia ciągnie się cały statek.

934
00:57:17,267 --> 00:57:19,060
Mogą mieć setki tysięcy ryb.

935
00:57:19,144 --> 00:57:23,106
Dostaliśmy się na statek
dopiero po akcji wojskowej.

936
00:57:23,189 --> 00:57:27,694
Równie dobrze mogliby je sprzedać
jako ze zrównoważonego połowu.

937
00:57:27,777 --> 00:57:32,365
Nie wiem, jak można
egzekwować zrównoważone połowy

938
00:57:32,449 --> 00:57:34,576
z tyloma statkami na morzu.

939
00:57:36,077 --> 00:57:37,954
To niemożliwe.

940
00:57:40,457 --> 00:57:43,751
WYBRZEŻE LIBERII, 3.30

941
00:57:45,044 --> 00:57:49,048
To pod osłoną nocy
nielegalne statki łowią najwięcej.

942
00:57:49,132 --> 00:57:53,928
Wpływają na obce wody i kradną ryby.

943
00:57:54,012 --> 00:57:57,891
Ale były to też najbardziej
pracowite godziny Sea Shepherd.

944
00:57:57,974 --> 00:58:01,269
Musimy jak najszybciej wejść na pokład.

945
00:58:01,352 --> 00:58:02,479
Przyjąłem.

946
00:58:02,562 --> 00:58:05,982
Zauważyliśmy statek na horyzoncie.

947
00:58:06,065 --> 00:58:08,902
Może być to nielegalny statek rybacki.

948
00:58:08,985 --> 00:58:10,528
Zaraz się przekonamy.

949
00:58:53,029 --> 00:58:54,364
CZTERY GODZINY PÓŹNIEJ

950
00:58:54,447 --> 00:58:56,574
Statek był chińskim trawlerem.

951
00:58:57,116 --> 00:59:00,828
W ładowni miał
ogromne ilości nielegalnych ryb.

952
00:59:00,912 --> 00:59:03,623
Statek został zatrzymany
i ukarany grzywną.

953
00:59:03,706 --> 00:59:05,250
To jedno zwycięstwo,

954
00:59:05,333 --> 00:59:08,294
ale wysyła jasny przekaz
dla innych statków,

955
00:59:08,378 --> 00:59:11,339
że za ich działania
grożą im realne konsekwencje.

956
00:59:12,048 --> 00:59:14,551
O świcie wciąż byłem
na nielegalnym statku.

957
00:59:14,634 --> 00:59:16,928
Szykowano go do powrotu do portu.

958
00:59:17,512 --> 00:59:19,305
Nagle zauważyłem łodzie.

959
00:59:20,265 --> 00:59:25,311
Pamiętałem ostrzeżenie ministra,
ale ci ludzie nie wyglądali na piratów.

960
00:59:25,853 --> 00:59:29,232
Czemu ryzykują życie,
płynąc tu na małym kanoe?

961
00:59:30,066 --> 00:59:32,151
Nagle to zobaczyłem.

962
00:59:34,112 --> 00:59:35,280
Byli głodni.

963
00:59:38,491 --> 00:59:42,328
Ludzie wzdłuż wybrzeża
mieszkają tu od zawsze.

964
00:59:42,912 --> 00:59:44,831
Tu jest ich świat.

965
00:59:44,914 --> 00:59:49,085
Gdy zbliża się do niego
rybołówstwo komercyjne,

966
00:59:49,168 --> 00:59:51,963
odbiera im szansę na dobre połowy.

967
00:59:52,046 --> 00:59:54,632
Jeśli rybak złapie za mało ryb,

968
00:59:54,716 --> 00:59:58,261
bo statek komercyjny
wcześniej wszystkie zgarnął,

969
00:59:58,344 --> 00:59:59,846
musi szukać dalej.

970
00:59:59,929 --> 01:00:03,516
Pływają tu bez kamizelek.
Wszystko się może zdarzyć.

971
01:00:03,600 --> 01:00:06,436
Jeśli wypadną z łodzi, nie przeżyją.

972
01:00:07,478 --> 01:00:11,357
Rybacy to jeden
z najcięższych zawodów świata.

973
01:00:11,441 --> 01:00:12,317
Dla porównania

974
01:00:12,400 --> 01:00:18,698
w ciągu ostatnich 15 lat
w Iraku zginęło 4500 żołnierzy USA.

975
01:00:18,781 --> 01:00:20,366
W tym samym czasie

976
01:00:20,450 --> 01:00:24,787
życie podczas pracy
straciło 360 000 rybaków.

977
01:00:24,871 --> 01:00:29,042
Rocznie ginie ich około 24 000.

978
01:00:29,125 --> 01:00:31,127
Tutejsi rybacy w kanoe

979
01:00:31,210 --> 01:00:35,506
mają jeden z najwyższych
współczynników śmiertelności.

980
01:00:36,591 --> 01:00:40,887
Wiele osób żywiło się rybami,
których już nie ma.

981
01:00:40,970 --> 01:00:44,098
To powoduje głód nie tylko na wybrzeżu,

982
01:00:44,182 --> 01:00:47,101
ale i w głębi lądu.

983
01:00:47,185 --> 01:00:49,270
Co więc robią ci ludzie?

984
01:00:49,854 --> 01:00:51,773
Polują na dzikie zwierzęta.

985
01:00:51,856 --> 01:00:55,276
Nie tylko wpływa to fatalnie

986
01:00:55,360 --> 01:00:57,362
na życie zwierząt lądowych,

987
01:00:57,445 --> 01:01:00,823
ale również na życie ludzi,

988
01:01:00,907 --> 01:01:02,867
bo to handel dzikim mięsem

989
01:01:02,950 --> 01:01:06,454
jest odpowiedzialny za epidemię eboli.

990
01:01:06,537 --> 01:01:09,666
Literatura naukowa to potwierdza.

991
01:01:09,749 --> 01:01:13,002
Kradzież ryb wzmaga

992
01:01:13,086 --> 01:01:16,923
lub wywołuje epidemię eboli
w Afryce Zachodniej.

993
01:01:19,217 --> 01:01:21,427
Nasza podróż w Liberii się kończyła,

994
01:01:21,511 --> 01:01:24,472
a ja zastanawiałem się,
czy istnieją metody połowu,

995
01:01:24,555 --> 01:01:26,432
które stanowiłyby rozwiązanie

996
01:01:26,516 --> 01:01:30,687
na środowiskowe i humanitarne
konsekwencje działań tej branży.

997
01:01:30,770 --> 01:01:34,440
Promyk nadziei pojawił się
pod postacią hodowli rybnych.

998
01:01:34,941 --> 01:01:36,567
To branża z reputacją

999
01:01:36,651 --> 01:01:41,572
ekologicznej żywności
bez problemów połowów.

1000
01:01:42,448 --> 01:01:44,867
Bez przyłowów, nielegalnych połowów,

1001
01:01:44,951 --> 01:01:48,329
niszczenia dna,
zabijania zagrożonych gatunków

1002
01:01:48,413 --> 01:01:51,958
i niebezpiecznych warunków pracy.
Właśnie tego szukałem.

1003
01:01:52,041 --> 01:01:54,168
Wiele ludzi uważa,

1004
01:01:54,252 --> 01:01:58,339
że zrównoważone hodowle
to najlepszy sposób.

1005
01:01:58,423 --> 01:02:00,591
Ale to nie do końca prawda.

1006
01:02:00,675 --> 01:02:03,678
Z hodowlami wiążą się liczne problemy.

1007
01:02:04,303 --> 01:02:08,933
Zanieczyszczanie, choroby.
I czym są karmione te ryby?

1008
01:02:09,016 --> 01:02:10,184
Czym są karmione?

1009
01:02:10,268 --> 01:02:13,604
Według branży hodowla
jednego kilograma łososia

1010
01:02:13,688 --> 01:02:16,441
wymaga tylko 1,2 kg karmy.

1011
01:02:16,524 --> 01:02:20,403
Okazało się jednak,
że to przetworzona karma

1012
01:02:20,486 --> 01:02:23,865
z suszonego mięsa ryb i oleju rybnego,

1013
01:02:23,948 --> 01:02:26,993
których produkcja wymaga dużej ilości ryb.

1014
01:02:27,076 --> 01:02:31,372
Hodowle wykorzystują więc dużo więcej ryb,

1015
01:02:31,456 --> 01:02:32,790
niż produkują.

1016
01:02:33,374 --> 01:02:36,461
Hodowle ryb to połowy pod przykrywką.

1017
01:02:37,086 --> 01:02:42,467
A jeszcze bardziej szokuje
obecna skala hodowli.

1018
01:02:42,550 --> 01:02:47,805
Około 50% ryb pochodzi z hodowli.

1019
01:02:48,389 --> 01:02:53,060
Wielkich klatek na oceanach
z dziesiątkami tysięcy ryb.

1020
01:02:55,104 --> 01:02:56,773
Opuściliśmy Liberię

1021
01:02:56,856 --> 01:02:59,358
i wróciliśmy do Szkocji,

1022
01:02:59,442 --> 01:03:02,195
głównego producenta hodowlanego łososia.

1023
01:03:02,278 --> 01:03:04,947
Wszystkie firmy odmówiły nam wywiadu,

1024
01:03:05,031 --> 01:03:08,201
więc postanowiliśmy
spotkać się z informatorami.

1025
01:03:08,743 --> 01:03:11,329
Szkocja posiada wiele hodowli łososia.

1026
01:03:11,412 --> 01:03:14,332
To międzynarodowe firmy warte miliardy.

1027
01:03:14,415 --> 01:03:17,668
Mają one dość zasobów,
by zdominować narrację

1028
01:03:17,752 --> 01:03:22,715
i ujawniać tylko te informacje,
które chcą.

1029
01:03:22,799 --> 01:03:24,550
By udokumentować te problemy,

1030
01:03:24,634 --> 01:03:27,261
trafiłem na jedną z tych ferm.

1031
01:03:27,345 --> 01:03:32,517
Zastałem tam istną plagę wszy morskich.

1032
01:03:33,559 --> 01:03:37,772
Corin zdołał nagrać łososia
zjadanego żywcem

1033
01:03:37,855 --> 01:03:40,358
przez chmarę wszy morskich.

1034
01:03:40,441 --> 01:03:43,736
W hodowlach zdarza się to bardzo często.

1035
01:03:44,195 --> 01:03:46,656
To przykre, że ten niesamowity gatunek

1036
01:03:46,739 --> 01:03:50,117
po milionach lat ewolucji
i migracjach przez oceany

1037
01:03:50,201 --> 01:03:53,496
oraz wzdłuż rzek aż do strumieni,

1038
01:03:53,579 --> 01:03:57,959
w których się narodził,
teraz tkwi we własnym brudzie.

1039
01:03:58,960 --> 01:04:03,464
Każda farma łososi w Szkocji
produkuje odpady organiczne

1040
01:04:03,548 --> 01:04:06,425
równe miastu z 20 000 mieszkańców.

1041
01:04:06,509 --> 01:04:10,388
Łącznie wszystkie hodowle w Szkocji

1042
01:04:10,471 --> 01:04:14,851
rocznie produkują tyle odpadów,
co wszyscy mieszkańcy Szkocji.

1043
01:04:19,730 --> 01:04:23,109
Kolejne spotkanie umówiłem
z aktywistą Donem Stanifordem.

1044
01:04:23,192 --> 01:04:26,445
Od lat stara się on ujawnić
rzeczywistość hodowli ryb.

1045
01:04:26,529 --> 01:04:28,155
NAJWIĘKSZA FARMA NA ŚWIECIE

1046
01:04:28,239 --> 01:04:30,032
Umówiliśmy się z nim na akcję.

1047
01:04:32,243 --> 01:04:34,495
Jesteśmy na farmie Marine Harvest.

1048
01:04:34,579 --> 01:04:35,705
Jest ohydnie.

1049
01:04:35,788 --> 01:04:40,042
To smród martwego, szkockiego łososia.

1050
01:04:40,126 --> 01:04:41,544
POJEMNIKI NA MARTWE RYBY

1051
01:04:41,627 --> 01:04:45,965
Ginie tu około 50% łososi
na różnym etapie życia.

1052
01:04:46,048 --> 01:04:48,050
To istna góra śmierci.

1053
01:04:48,134 --> 01:04:51,262
To objaw fabrycznej produkcji łososia.

1054
01:04:51,345 --> 01:04:54,849
Te ryby giną z powodu anemii,
zakażenia wszami,

1055
01:04:54,932 --> 01:04:58,019
chorób zakaźnych,
chlamydii czy chorób serca.

1056
01:04:58,102 --> 01:04:59,270
To znęcanie się,

1057
01:04:59,353 --> 01:05:02,315
a nie panaceum
na globalny problem z jedzeniem.

1058
01:05:02,398 --> 01:05:06,527
Hodowla łososi
to marnotrawstwo zasobów i nonsens.

1059
01:05:07,528 --> 01:05:09,155
Smród był straszny.

1060
01:05:09,238 --> 01:05:13,117
To nie były różowe łososie z reklam.

1061
01:05:13,743 --> 01:05:18,706
Bez barwników łosoś hodowlany
byłby całkowicie szary.

1062
01:05:18,789 --> 01:05:23,044
Hodowcy mogą wybrać kolor z tabeli,

1063
01:05:23,127 --> 01:05:24,879
jak przy malowaniu ścian.

1064
01:05:24,962 --> 01:05:28,382
Można wybrać barwę różowego.

1065
01:05:28,466 --> 01:05:33,638
Ludzie jedzą szarego łososia
pomalowanego na różowo.

1066
01:05:35,806 --> 01:05:38,517
To był prawdziwy potwór ze Szkocji.

1067
01:05:38,601 --> 01:05:42,438
Ale wpływ hodowli na środowisko
nie kończył się na rybach.

1068
01:05:43,022 --> 01:05:46,817
Namorzyny to jedno z ważniejszych
środowisk na świecie.

1069
01:05:46,901 --> 01:05:50,780
Są one kluczowe
dla zatrzymywania sztormów.

1070
01:05:50,863 --> 01:05:55,368
Chronią społeczności
przez falami, a nawet tsunami.

1071
01:05:55,451 --> 01:05:59,664
A jednak 38% namorzyn zostało zniszczonych

1072
01:05:59,747 --> 01:06:01,999
pod hodowlę krewetek.

1073
01:06:02,083 --> 01:06:06,253
Jednak to karma dla krewetek
ma największe skutki humanitarne,

1074
01:06:06,337 --> 01:06:08,756
bo wykorzystuje niewolnictwo.

1075
01:06:08,839 --> 01:06:11,258
Wiele słyszy się o krwawych diamentach.

1076
01:06:11,842 --> 01:06:13,094
To krwawe krewetki.

1077
01:06:15,054 --> 01:06:18,349
Niedawne nagranie
pokazuje azjatyckiego rybaka,

1078
01:06:18,432 --> 01:06:22,478
piszącego wiadomość do drona,
by nie zauważył jej kapitan.

1079
01:06:22,561 --> 01:06:26,524
POMOCY

1080
01:06:26,607 --> 01:06:30,152
Niewolnictwo na morzach to wielki problem.

1081
01:06:30,236 --> 01:06:33,739
Ciężko jest określić liczby,

1082
01:06:33,823 --> 01:06:36,867
ponieważ statki działają poza radarem.

1083
01:06:36,951 --> 01:06:42,373
Ludzie, którzy się tego dopuszczają,
nie chcą, by ktoś się dowiedział.

1084
01:06:42,456 --> 01:06:44,834
Głównie odbywa się to w Tajlandii.

1085
01:06:44,917 --> 01:06:51,048
Pod jej banderą
pływa 51 000 statków rybackich.

1086
01:06:51,132 --> 01:06:55,094
Musieli znaleźć sposób
na jeszcze tańsze połowy,

1087
01:06:55,177 --> 01:06:56,804
by łapać mniej ryb.

1088
01:06:56,887 --> 01:07:00,349
Stąd bierze się ten problem.

1089
01:07:00,433 --> 01:07:05,730
Większość połowów nie opłacałaby się
bez darmowej siły roboczej.

1090
01:07:08,315 --> 01:07:11,360
Na początku przygody
nie sądziłem, że skończę tu,

1091
01:07:11,444 --> 01:07:14,405
ale ciężko mi uwierzyć w skalę korupcji.

1092
01:07:14,488 --> 01:07:17,158
W sieci znajdowałem sprzeczne dane,

1093
01:07:17,241 --> 01:07:19,076
więc zapytałem u źródła.

1094
01:07:19,744 --> 01:07:23,664
Podczas konferencji
dla działających w branży.

1095
01:07:23,748 --> 01:07:27,710
Stworzyliśmy wizytówki fałszywej firmy,
by pozwolili nam wejść.

1096
01:07:27,793 --> 01:07:29,795
I udało się.

1097
01:07:29,879 --> 01:07:32,089
Potajemnie nagrałem rozmowę

1098
01:07:32,173 --> 01:07:34,341
z uczestnikami z Tajlandii.

1099
01:07:34,425 --> 01:07:36,761
- Prowadziłem badania.
- Badania?

1100
01:07:36,844 --> 01:07:41,057
Tak. Dowiedziałem się,
że sporo krewetek z Tajlandii

1101
01:07:41,140 --> 01:07:42,933
pochodzi z pracy niewolniczej.

1102
01:07:43,017 --> 01:07:45,144
- Nie!
- To nieprawda?

1103
01:07:45,227 --> 01:07:46,270
Nie.

1104
01:07:46,353 --> 01:07:48,522
- Kłamią?
- Tak.

1105
01:07:49,106 --> 01:07:51,233
- Nie ma niewolnictwa?
- Nie.

1106
01:07:51,859 --> 01:07:55,237
- Czemu tak twierdzą?
- Nie wiem.

1107
01:07:56,614 --> 01:07:59,200
- A więc to…
- Biznes.

1108
01:07:59,283 --> 01:08:01,118
Rozumiem.

1109
01:08:01,702 --> 01:08:06,082
Miałem już dość firm i organizacji
ukrywających prawdę,

1110
01:08:06,165 --> 01:08:08,834
ale szczerze mówiąc
nie wiedziałem, co myśleć.

1111
01:08:08,918 --> 01:08:13,380
Jedyny sposób, by przekonać się,
czy niewolnictwo na morzu istnieje,

1112
01:08:13,464 --> 01:08:16,300
to porozmawiać z tymi niewolnikami.

1113
01:08:16,383 --> 01:08:20,471
Czy powinienem się obawiać,
kręcąc ten film?

1114
01:08:21,222 --> 01:08:22,765
Oczywiście.

1115
01:08:22,848 --> 01:08:27,061
Podejmujesz ryzyko.

1116
01:08:27,144 --> 01:08:29,396
Ludzie są mordowani.

1117
01:08:29,522 --> 01:08:30,606
ZABÓJSTWO NA MORZU

1118
01:08:30,689 --> 01:08:32,650
Zabójcy działają w tej branży.

1119
01:08:32,733 --> 01:08:35,111
To możliwe, że ktoś cię zabije,

1120
01:08:35,194 --> 01:08:38,405
jeśli znajdziesz się
w złym miejscu w złym czasie.

1121
01:08:38,489 --> 01:08:43,119
Padniesz ofiarą
niesprawiedliwych działań policji,

1122
01:08:43,202 --> 01:08:45,788
która jest skorumpowana.

1123
01:08:45,871 --> 01:08:47,873
Musisz być bardzo ostrożny.

1124
01:08:47,957 --> 01:08:51,377
Wszelkie środki bezpieczeństwa

1125
01:08:51,460 --> 01:08:54,755
mogą uratować ci życie.

1126
01:08:54,839 --> 01:09:00,970
BANGKOK, TAJLANDIA

1127
01:09:02,471 --> 01:09:05,766
Dotarliśmy do Bangkoku
z namiarem na ośrodek przejściowy

1128
01:09:05,850 --> 01:09:07,101
dla niewolników.

1129
01:09:07,184 --> 01:09:09,603
Wiedzieliśmy, że te wywiady

1130
01:09:09,687 --> 01:09:12,648
i rzucenie światła
na działalność przestępczą

1131
01:09:12,731 --> 01:09:15,192
narazi nas na wielkie niebezpieczeństwo.

1132
01:09:15,276 --> 01:09:16,360
TŁUMACZ

1133
01:09:16,443 --> 01:09:20,573
Nie filmuj mojej twarzy.
Mogą mnie zabić za pomaganie ci!

1134
01:09:21,115 --> 01:09:25,327
Mogliśmy tylko trzymać kciuki,
że dostaniemy odpowiedzi.

1135
01:09:25,411 --> 01:09:29,665
MIEJSCE W POŁUDNIOWEJ TAJLANDII

1136
01:09:31,375 --> 01:09:35,379
Na początku powiedz,
jak długo byłeś na tych statkach.

1137
01:09:35,880 --> 01:09:38,090
Dziesięć lat, dwa miesiące i dwa dni.

1138
01:09:40,968 --> 01:09:45,806
Naprawdę się bałem.

1139
01:09:45,890 --> 01:09:51,729
Nikt nie mógł opuścić statku.
Pilnowali nas strażnicy.

1140
01:09:52,354 --> 01:09:56,483
Byłem na morzu przez sześć lat.

1141
01:09:57,234 --> 01:10:02,406
Byłem tak zdesperowany,
że trzy razy chciałem się zabić.

1142
01:10:02,990 --> 01:10:06,452
Gdy poznałem kapitana,
piliśmy i świetnie się bawiliśmy.

1143
01:10:06,535 --> 01:10:09,330
Ale gdy statek wypłynął na morze,

1144
01:10:09,413 --> 01:10:11,874
kapitan całkowicie zmienił oblicze.

1145
01:10:11,957 --> 01:10:14,752
Udawał, że się nie znamy.

1146
01:10:14,835 --> 01:10:17,838
Cały czas się nade mną znęcał.

1147
01:10:17,922 --> 01:10:21,675
Gdy byliśmy chorzy lub zmęczeni,
oblewał nas wrzątkiem.

1148
01:10:21,759 --> 01:10:25,930
Bił nas stalową rurą,
gdy coś się mu nie podobało.

1149
01:10:26,013 --> 01:10:29,350
Groził nam bronią.

1150
01:10:31,101 --> 01:10:34,355
Na moim statku

1151
01:10:34,438 --> 01:10:38,776
czasami przetrzymywali
martwe ciała w chłodni.

1152
01:10:39,860 --> 01:10:42,988
Wielu chłopaków utonęło w morzu.

1153
01:10:47,368 --> 01:10:50,496
Widziałem pływające ciała
wiele dni później.

1154
01:10:51,622 --> 01:10:55,584
Było mi szkoda ich rodziców,
że nie dowiedzą się o śmierci syna.

1155
01:10:56,460 --> 01:10:58,504
Gdy statek jest na środku oceanu

1156
01:10:59,213 --> 01:11:01,048
i pojawią się problemy,

1157
01:11:02,091 --> 01:11:05,886
mogą wyrzucić cię za burtę.

1158
01:11:05,970 --> 01:11:09,306
Władzom powiedzą po prostu,

1159
01:11:10,015 --> 01:11:13,560
że zasłabłeś i wpadłeś do morza.

1160
01:11:14,770 --> 01:11:18,315
Ludzie nie wiedzą, jak to wygląda.

1161
01:11:18,399 --> 01:11:20,859
Myślą tylko o jedzeniu.

1162
01:11:20,943 --> 01:11:26,740
Sporo ryb i owoców morza
pochodzi z pracy niewolniczej

1163
01:11:26,824 --> 01:11:29,410
wykonywanej pod przymusem.

1164
01:11:29,493 --> 01:11:35,457
Chciałbym, by ludzie
przestali to wspierać.

1165
01:11:36,792 --> 01:11:39,336
Zabrałbyś nas na statek z niewolnikami,

1166
01:11:39,420 --> 01:11:41,422
czy to zbyt niebezpieczne?

1167
01:11:43,090 --> 01:11:50,055
Kręcenie takiego dokumentu i statków
jest bardzo niebezpieczne.

1168
01:11:50,848 --> 01:11:53,517
Jeśli boisz się śmierci, wracaj do domu.

1169
01:11:56,687 --> 01:12:01,358
W tym momencie musieliśmy przerwać wywiad,

1170
01:12:01,442 --> 01:12:02,943
bo zbliżała się policja.

1171
01:12:03,027 --> 01:12:06,030
Ktoś doniósł, że nagrywamy bez zezwolenia.

1172
01:12:06,113 --> 01:12:08,240
Musieliśmy uciekać.

1173
01:12:24,840 --> 01:12:26,925
Nie chciałem wyjeżdżać tak szybko,

1174
01:12:27,009 --> 01:12:30,012
widząc, że moi rówieśnicy
są uwięzieni na statkach

1175
01:12:30,095 --> 01:12:31,638
i nie mogą wrócić do domu.

1176
01:12:31,722 --> 01:12:35,351
Jednak przy takim ryzyku
czułem się bezsilny.

1177
01:12:35,434 --> 01:12:38,812
Zwłaszcza, że władze
pomagały to wszystko tuszować.

1178
01:12:42,316 --> 01:12:47,488
ANGLIA
WIELKA BRYTANIA

1179
01:12:47,571 --> 01:12:50,115
Po powrocie długo nie ruszałem kamery.

1180
01:12:50,949 --> 01:12:54,912
Powaga tej sprawy
bardzo mnie przytłoczyła.

1181
01:12:55,621 --> 01:12:59,124
Ale mieliśmy już w planach
podróż na Wyspy Owcze.

1182
01:12:59,208 --> 01:13:03,045
To mały archipelag na Atlantyku,
stosujący dawne wielorybnictwo.

1183
01:13:03,128 --> 01:13:07,174
Ustalając tę podróż,
uważałem to za główne zagrożenie.

1184
01:13:07,758 --> 01:13:11,637
Jednak po odkryciu innych zagrożeń
i łamanych praw człowieka,

1185
01:13:11,720 --> 01:13:13,847
wydawał mi się to krok wstecz.

1186
01:13:13,931 --> 01:13:17,059
Ale ta forma wielorybnictwa, „grind”,

1187
01:13:17,142 --> 01:13:21,105
została określona przez media
jako zrównoważona,

1188
01:13:21,188 --> 01:13:24,525
ponieważ nie skupia się
na gatunkach zagrożonych

1189
01:13:24,608 --> 01:13:26,819
i nie szkodzi środowisku.

1190
01:13:26,902 --> 01:13:30,322
To przez walenie rozpocząłem tę podróż

1191
01:13:30,406 --> 01:13:33,409
i byłem sceptyczny
co do zrównoważenia tej formy.

1192
01:13:33,492 --> 01:13:37,287
Postanowiliśmy polecieć na Wyspy Owcze,

1193
01:13:37,371 --> 01:13:41,125
by zobaczyć takie polowanie
i pomówić z wielorybnikami.

1194
01:13:41,750 --> 01:13:46,088
Bywają lata, kiedy odbywa się
tylko kilka polowań na walenie.

1195
01:13:46,672 --> 01:13:48,674
Czasami nawet żadne.

1196
01:13:49,466 --> 01:13:52,344
Czekaliśmy cierpliwie przez dziesięć dni,

1197
01:13:52,428 --> 01:13:54,888
aż w końcu zadzwonił telefon.

1198
01:14:00,185 --> 01:14:01,562
Jest grind? Jak daleko?

1199
01:14:03,689 --> 01:14:04,523
Jasne.

1200
01:14:05,816 --> 01:14:07,985
Hvannasund? Jak to się pisze?

1201
01:14:12,906 --> 01:14:15,742
Już mam. Do zobaczenia.

1202
01:14:34,136 --> 01:14:37,473
HVANNASUND, WYSPY OWCZE

1203
01:16:01,181 --> 01:16:06,520
CIĘŻARNY WALEŃ

1204
01:17:47,162 --> 01:17:49,414
W całym tym chaosie

1205
01:17:49,956 --> 01:17:52,376
w końcu zrozumiałem zrównoważenie.

1206
01:17:52,876 --> 01:17:56,588
To kontynuowanie czegoś bez końca,

1207
01:17:57,339 --> 01:18:00,175
bez względu na cierpienie,
jakie to powoduje.

1208
01:18:00,258 --> 01:18:03,970
Grind był esencją zrównoważenia.

1209
01:18:04,054 --> 01:18:06,473
Zacząłem się jednak zastanawiać,

1210
01:18:06,556 --> 01:18:09,768
czy zrównoważony połów
to słuszny cel w walce o oceany.

1211
01:18:11,478 --> 01:18:13,063
WIELORYBNIK

1212
01:18:13,146 --> 01:18:15,857
Nie uważam się za złą osobę.

1213
01:18:15,941 --> 01:18:20,237
Jeżeli ktoś mnie za taką uważa
za zabicie walenia.

1214
01:18:21,863 --> 01:18:24,491
Wolę zabić walenia niż 2000 kurczaków.

1215
01:18:24,574 --> 01:18:26,952
To tyle samo mięsa.

1216
01:18:28,120 --> 01:18:30,372
Jeśli świat odbiera 2000 żyć,

1217
01:18:30,455 --> 01:18:32,416
a my jedno, proszę bardzo.

1218
01:18:33,208 --> 01:18:39,047
Uważam się za lepszą osobę
niż wiele innych ludzi,

1219
01:18:39,131 --> 01:18:41,466
którzy myślą sobie:

1220
01:18:42,050 --> 01:18:44,594
„Wczoraj jedliśmy łososia”.

1221
01:18:46,012 --> 01:18:51,017
Przy czterech osobach
to dwa lub trzy zabite łososie.

1222
01:18:51,601 --> 01:18:55,689
Czujesz się dobrze z tym,
że zabiłeś dwa łososie,

1223
01:18:56,231 --> 01:18:57,357
by zjeść obiad?

1224
01:18:58,608 --> 01:19:01,027
Rozumiem ludzi, którzy mówią:

1225
01:19:01,737 --> 01:19:03,739
„Jedz tak, by nie zabijać”.

1226
01:19:04,281 --> 01:19:07,951
Można jeść warzywa, owoce i tak dalej.

1227
01:19:08,034 --> 01:19:09,202
To akceptuję,

1228
01:19:09,286 --> 01:19:13,081
ale nie rozumiem ludzi, którzy mówią,

1229
01:19:13,999 --> 01:19:19,129
że grind jest zły.
A sami zabijają i jedzą zwierzęta.

1230
01:19:19,212 --> 01:19:24,801
Dla mnie ryba, kurczak i waleń
mają taką samą wartość.

1231
01:19:24,885 --> 01:19:26,261
To jedno życie.

1232
01:19:28,889 --> 01:19:31,433
Niektórzy nie uznają jedzenia mięsa,

1233
01:19:31,516 --> 01:19:33,310
ale my żyjemy inaczej.

1234
01:19:40,358 --> 01:19:42,652
Nie ze wszystkim się zgadzałem,

1235
01:19:42,736 --> 01:19:44,196
ale miał sporo racji.

1236
01:19:44,279 --> 01:19:46,198
Cały czas myślałem o rybach

1237
01:19:46,281 --> 01:19:49,576
i innych stworzeniach
pod kątem zrównoważenia i ekologii.

1238
01:19:49,659 --> 01:19:54,039
Nie myślałem jednak
o prawach i uczuciach zwierząt.

1239
01:19:55,499 --> 01:19:58,418
Dla mnie to niepojęte, że ktokolwiek pyta,

1240
01:19:59,211 --> 01:20:01,880
czy ryby czują ból.

1241
01:20:03,256 --> 01:20:07,052
Dla mnie to po prostu oczywiste.

1242
01:20:07,135 --> 01:20:09,137
Mają układ nerwowy.

1243
01:20:09,221 --> 01:20:13,266
Mają organy jak wszystkie kręgowce.

1244
01:20:13,350 --> 01:20:19,856
Ich zmysły znaczenie przerastają nasze.

1245
01:20:19,940 --> 01:20:22,400
Czujemy ból i dotyk.

1246
01:20:22,484 --> 01:20:25,862
Ale ryby posiadają na boku linię,

1247
01:20:25,946 --> 01:20:29,699
przez którą odczuwają
najdrobniejszy ruch wody.

1248
01:20:29,783 --> 01:20:32,285
Dlatego ławice poruszają się razem.

1249
01:20:32,369 --> 01:20:36,039
Jeśli ktoś twierdzi,
że ryba nic nie czuje,

1250
01:20:36,122 --> 01:20:40,043
jest nieświadoma, nie rozumie bólu

1251
01:20:40,126 --> 01:20:42,254
i nie potrafi wyczuć zagrożenia,

1252
01:20:42,337 --> 01:20:45,465
to wie o rybach naprawdę niewiele.

1253
01:20:45,549 --> 01:20:49,970
To usprawiedliwienie
dla tchórzliwych działań,

1254
01:20:50,053 --> 01:20:51,763
by krzywdzić niewinne istoty.

1255
01:20:52,681 --> 01:20:54,683
To jedyne wytłumaczenie,

1256
01:20:54,766 --> 01:20:59,187
by traktować ryby
w tak barbarzyński sposób.

1257
01:20:59,771 --> 01:21:01,356
Nie je pani ryb?

1258
01:21:01,439 --> 01:21:04,067
Nie jem żadnych zwierząt.

1259
01:21:05,652 --> 01:21:10,031
Zespół naukowy Unii Europejskiej
uznał, że ryby czują ból

1260
01:21:10,115 --> 01:21:11,491
i doświadczają lęku.

1261
01:21:11,992 --> 01:21:14,077
Jak delfiny i walenie,

1262
01:21:14,160 --> 01:21:16,329
i ryby mają złożone życie społeczne.

1263
01:21:16,413 --> 01:21:19,791
Potrafią szukać pokarmu
z innymi gatunkami.

1264
01:21:19,875 --> 01:21:23,587
Badania dowiodły inteligencję, pamięć

1265
01:21:23,670 --> 01:21:25,213
i zmysły tych zwierząt,

1266
01:21:25,297 --> 01:21:28,258
co sprawia, że ryby, a nawet skorupiaki,

1267
01:21:28,341 --> 01:21:29,843
nie są tak różne od nas.

1268
01:21:29,926 --> 01:21:32,762
To ryby stworzyły
wszystkie znane nam zmysły.

1269
01:21:32,846 --> 01:21:33,680
ETOLOG, PISARZ

1270
01:21:33,763 --> 01:21:35,265
Żyją od dawna.

1271
01:21:35,348 --> 01:21:38,018
Mają świetny wzrok i słuch,

1272
01:21:38,101 --> 01:21:40,395
poczucie dotyku, zapachu i smaku.

1273
01:21:40,478 --> 01:21:42,480
Mają odpowiednie receptory,

1274
01:21:42,564 --> 01:21:45,901
by odczuwać fizyczny,
chemiczny i termiczny ból.

1275
01:21:45,984 --> 01:21:47,736
Taki sam, jak my.

1276
01:21:48,528 --> 01:21:51,698
Są też dowody, że ryby okazują ciekawość.

1277
01:21:51,781 --> 01:21:53,742
Może nawet obawę i lęk,

1278
01:21:53,825 --> 01:21:56,536
gdy widzą inne ryby
wyjmowane ze zbiorników

1279
01:21:56,620 --> 01:21:59,164
i zabijane na pniaku obok.

1280
01:21:59,247 --> 01:22:01,124
Może być to ich rodzina

1281
01:22:01,207 --> 01:22:04,502
lub po prostu ryby, które polubiły.

1282
01:22:04,586 --> 01:22:08,798
Rośnie popularność nauki
dotyczącej demokracji wśród zwierząt.

1283
01:22:08,882 --> 01:22:12,552
Na przykład śledzie
komunikują się bardzo ciekawie.

1284
01:22:12,636 --> 01:22:14,387
Robią to przez pierdzenie.

1285
01:22:14,471 --> 01:22:17,641
Jeśli 60% śledzi w ławicy pierdzi,

1286
01:22:17,724 --> 01:22:20,602
to oznacza, że czas uciekać.
I nic dziwnego.

1287
01:22:20,685 --> 01:22:23,813
To dla nich narzędzie komunikacji.

1288
01:22:25,565 --> 01:22:27,651
Nie mogę zachować powagi.

1289
01:22:29,277 --> 01:22:30,528
Było to zabawne,

1290
01:22:30,612 --> 01:22:34,032
ale zawsze mówiono mi,
że ryby to podstawa zdrowej diety.

1291
01:22:34,115 --> 01:22:35,450
Wciąż miałem pytania.

1292
01:22:35,533 --> 01:22:38,536
Czego będzie mi brakować,
jeśli zrezygnuję z ryb?

1293
01:22:38,620 --> 01:22:39,454
LEKARZ, PISARZ

1294
01:22:39,537 --> 01:22:43,124
Jeśli przestaniesz jeść ryby,

1295
01:22:43,208 --> 01:22:46,795
nie będziesz już jeść toksycznej rtęci.

1296
01:22:46,878 --> 01:22:50,340
Zmniejszysz spożycie dioksyn, dwufenyli

1297
01:22:50,423 --> 01:22:52,801
i innych zanieczyszczeń organicznych.

1298
01:22:52,884 --> 01:22:54,844
Wodny łańcuch pokarmowy

1299
01:22:54,928 --> 01:22:59,099
to największe źródło
zanieczyszczeń pokarmowych.

1300
01:22:59,182 --> 01:23:00,725
Czysta ryba?

1301
01:23:00,809 --> 01:23:03,770
Są tylko brudne i brudniejsze.

1302
01:23:03,853 --> 01:23:06,690
To główne źródło dioksyn,

1303
01:23:06,773 --> 01:23:09,234
toksycznych metali ciężkich i dwufenyli,

1304
01:23:09,317 --> 01:23:10,860
heksachlorobenzenu,

1305
01:23:10,944 --> 01:23:13,655
plastiku i chemikaliów niepalnych.

1306
01:23:13,738 --> 01:23:17,325
Prawie każde zanieczyszczenie
najwięcej występuje u ryb.

1307
01:23:17,409 --> 01:23:22,122
Bo to do mórz i oceanów
trafiają wszystkie zanieczyszczenia.

1308
01:23:22,205 --> 01:23:23,206
LEKARKA, PISARKA

1309
01:23:23,289 --> 01:23:25,250
Rtęć jest toksyczna dla ciała.

1310
01:23:25,333 --> 01:23:28,795
Jeśli rtęć z przemysłu
zanieczyszcza powietrze lub wodę,

1311
01:23:28,878 --> 01:23:32,549
małe bakterie i planktony
zaczynają ją pobierać.

1312
01:23:32,632 --> 01:23:34,968
Potem zjadają je małe stworzenia.

1313
01:23:35,051 --> 01:23:38,388
Większe ryby zjadają mniejsze i tak dalej.

1314
01:23:38,471 --> 01:23:41,516
To tak zwana bioakumulacja.

1315
01:23:41,599 --> 01:23:45,103
Ryby to nie tylko
kwasy tłuszczowe omega-3.

1316
01:23:45,186 --> 01:23:50,025
Zanieczyszczenia często
przewyższają korzyści odżywcze.

1317
01:23:50,108 --> 01:23:50,942
LEKARZ

1318
01:23:51,026 --> 01:23:55,530
Panuje przekonanie, że ryby
to najlepsze źródło kwasów omega-3,

1319
01:23:56,114 --> 01:23:59,909
ale ludzie nie rozumieją,
że to nie ryby je wytwarzają.

1320
01:23:59,993 --> 01:24:03,288
Odpowiadają za to komórki alg.

1321
01:24:03,371 --> 01:24:05,999
Ryby po prostu je połykają,

1322
01:24:06,082 --> 01:24:10,045
więc ich mięso zawiera DHA alg.

1323
01:24:10,128 --> 01:24:15,842
A my zabijamy ryby
i wyciskamy z nich olej z kwasem.

1324
01:24:15,925 --> 01:24:18,470
Tak naprawdę to olej z alg.

1325
01:24:18,553 --> 01:24:19,471
BIOLOŻKA MORSKA

1326
01:24:19,554 --> 01:24:22,515
Czy nie lepiej jeść algi,
skoro dają te korzyści?

1327
01:24:22,599 --> 01:24:26,436
Po co nam pośrednik? Jedzmy samo źródło.

1328
01:24:26,519 --> 01:24:29,606
Misja New Wave Food to pomaganie oceanom,

1329
01:24:29,689 --> 01:24:32,901
poprzez tworzenie
owoców morza z roślin morskich.

1330
01:24:32,984 --> 01:24:38,198
Mają ten sam pyszny smak,
ale mniejszy cholesterol.

1331
01:24:38,281 --> 01:24:42,535
Nie mają bifenyli, rtęci i antybiotyków.

1332
01:24:42,619 --> 01:24:45,955
Dostaje się wszystkie zalety
i żadnych wad.

1333
01:24:46,039 --> 01:24:50,794
Rozwiązania oparte na roślinach
to dla nas najlepsza opcja.

1334
01:24:50,877 --> 01:24:56,382
Tradycyjne hodowle krów i drobiu
mają ogromny wpływ na ocean.

1335
01:24:56,466 --> 01:24:59,677
Odpady tworzą
w środowiskach martwe strefy.

1336
01:24:59,761 --> 01:25:04,974
Rybołówstwo i hodowle ryb też.
Skoro są zdrowe, smaczne alternatywy,

1337
01:25:05,058 --> 01:25:08,061
które są lepsze dla środowiska,
to wykorzystujmy je.

1338
01:25:08,645 --> 01:25:10,647
Moja podróż była długa.

1339
01:25:10,730 --> 01:25:13,525
Byłem świadkiem prawdziwego zniszczenia,

1340
01:25:13,608 --> 01:25:16,528
ale mój podziw dla oceanu tylko wzrósł.

1341
01:25:17,028 --> 01:25:19,197
Czułem się wzmocniony wiedzą

1342
01:25:19,280 --> 01:25:21,908
i chciałem wykorzystać ją w praktyce.

1343
01:25:21,991 --> 01:25:24,410
Choć wciąż zbieram śmieci na plaży,

1344
01:25:24,494 --> 01:25:30,041
rozpocząłem projekt, który informuje
o kwestiach ochrony środowiska.

1345
01:25:30,125 --> 01:25:32,293
Liczne alternatywy roślinne

1346
01:25:32,377 --> 01:25:35,630
dla niemal wszystkich owoców morza…

1347
01:25:35,713 --> 01:25:37,090
ROŚLINNE FISH & CHIPS

1348
01:25:37,173 --> 01:25:41,302
…pozwoliły mi zrozumieć,
że najlepsze, co mogę zrobić,

1349
01:25:41,386 --> 01:25:44,556
by chronić oceany i stworzenia morskie,

1350
01:25:44,639 --> 01:25:45,557
to po prostu…

1351
01:25:46,182 --> 01:25:47,308
nie jeść ich.

1352
01:25:48,518 --> 01:25:50,895
Jeśli zmniejszymy ilość połowów

1353
01:25:50,979 --> 01:25:54,649
i przywrócimy równowagę
oraz zdrowie ekosystemu,

1354
01:25:54,732 --> 01:25:57,986
istnieje spora szansa,
że przetrwa on ten okres.

1355
01:25:58,069 --> 01:26:01,531
Istnieje nadzieja, bo ekosystemy wodne

1356
01:26:01,614 --> 01:26:04,534
odradzają się naprawdę szybko.

1357
01:26:05,118 --> 01:26:07,287
Rafy wróciłyby do życia,

1358
01:26:07,370 --> 01:26:11,624
znów moglibyśmy podziwiać
niesamowite ławice ryb,

1359
01:26:11,708 --> 01:26:14,586
nad nasze wybrzeże wróciłyby walenie.

1360
01:26:14,669 --> 01:26:17,046
To wszystko w naszym zasięgu.

1361
01:26:17,130 --> 01:26:18,506
Możemy to zrobić.

1362
01:26:18,590 --> 01:26:23,928
Perspektywa odrodzenia oceanów
jest niesamowicie ekscytująca,

1363
01:26:24,012 --> 01:26:27,765
ale spełni się tylko wtedy,
jeśli duże obszary mórz

1364
01:26:28,349 --> 01:26:30,935
zamknie się dla rybołówstwa komercyjnego.

1365
01:26:31,019 --> 01:26:34,147
A póki rządy nie są gotowe do działania,

1366
01:26:34,230 --> 01:26:37,442
a branża praktycznie nie jest regulowana,

1367
01:26:37,525 --> 01:26:39,277
jedyne etyczne wyjście

1368
01:26:40,195 --> 01:26:41,696
to odstawienie ryb.

1369
01:26:41,779 --> 01:26:47,327
Nie jest jeszcze za późno,
by docenić to, co mamy

1370
01:26:47,952 --> 01:26:49,954
i uczynić ten świat naszym domem.

1371
01:26:50,038 --> 01:26:53,333
Szanujmy to, co mamy.
Chrońmy to, co nam zostało.

1372
01:26:53,416 --> 01:26:55,335
Zahamujmy to niszczenie.

1373
01:26:55,919 --> 01:26:58,421
Większość pozytywnych i negatywnych spraw,

1374
01:26:58,504 --> 01:27:02,800
które zmieniają ludzkość,
zaczyna się od jednej osoby.

1375
01:27:03,509 --> 01:27:04,677
Tylko jednej.

1376
01:27:05,511 --> 01:27:08,097
Nikt nie może zrobić wszystkiego,

1377
01:27:08,181 --> 01:27:11,893
ale każdy może zrobić coś.

1378
01:27:12,435 --> 01:27:16,773
Czasami wielkie idee zmieniają wszystko.

1379
01:27:16,856 --> 01:27:18,816
To możemy zrobić.

1380
01:27:18,900 --> 01:27:21,569
To możesz zrobić w tym momencie.

1381
01:27:22,028 --> 01:27:25,531
Spójrz w lustro i staw temu czoła.

1382
01:29:13,765 --> 01:29:18,770
Napisy: Krzysztof Zając