1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

3
00:00:50,342 --> 00:00:53,471
Başlangıçta, hiçbir şey yoktur.

4
00:00:56,223 --> 00:01:01,145
Başka bir dünyanın yüzeyinde ilerleyen

5
00:01:01,228 --> 00:01:03,856
robot bir kâşif konsepti yoktur.

6
00:01:08,611 --> 00:01:12,656
Ve sonra yavaş yavaş düşünmeye başlarsın.

7
00:01:13,657 --> 00:01:17,244
Harekete geçersin. İnşa etmeye başlarsın.

8
00:01:20,331 --> 00:01:22,708
Ve o makineler hayat bulur.

9
00:01:36,180 --> 00:01:42,144
2003'te Opportunity ve Spirit adında
ikiz robotlar Mars'a gönderildi.

10
00:01:43,896 --> 00:01:48,025
90 gün yaşamaları bekleniyordu.

11
00:02:13,884 --> 00:02:17,763
Birçok insan "Robot bunlar sadece." diyor.

12
00:02:19,557 --> 00:02:22,268
Ama onları ilk kez açtığımızda

13
00:02:22,351 --> 00:02:26,438
başka bir gezegendeki robotlardan
çok daha fazlasına dönüştüler.

14
00:02:38,075 --> 00:02:39,910
OPPORTUNITY - HAZCAM
SİSTEMLER SAĞLIKLI - SICAKLIK -40°C

15
00:02:39,994 --> 00:02:41,203
GELİYOR...

16
00:02:41,287 --> 00:02:44,248
UYANDIRMA ŞARKISI. ÇALIYOR...

17
00:02:44,331 --> 00:02:49,086
NASA:
GÜNAYDIN OPPORTUNITY. UYANMA ZAMANI!

18
00:02:52,006 --> 00:02:55,384
Aşıyor her yeri

19
00:02:55,968 --> 00:02:58,512
Dans et kızım

20
00:02:58,596 --> 00:03:02,683
Kirli, tozlu yollarda

21
00:03:03,434 --> 00:03:06,687
Dolaş istiyorsan

22
00:03:06,812 --> 00:03:10,190
Dolaş bütün dünyayı

23
00:03:10,316 --> 00:03:13,777
Dolaş istiyorsan

24
00:03:13,861 --> 00:03:17,406
Kanatsız, tekersiz

25
00:03:17,531 --> 00:03:20,242
Dolaş istiyorsan

26
00:03:20,326 --> 00:03:24,496
Araç Mars'a indiğinde
kendi yaşamı oluyor.

27
00:03:25,247 --> 00:03:27,666
Damarlarında enerji dalgalanıyor.

28
00:03:28,918 --> 00:03:31,629
Ve ona sevgi verilmesi gerekiyor.

29
00:03:35,090 --> 00:03:37,927
Onu olabildiğince
güvende tutmaya çalıştık.

30
00:03:40,262 --> 00:03:43,724
Ama bazen kendi kararlarını alıyor.

31
00:03:44,058 --> 00:03:49,980
OPPY:
SÜRÜŞ DURDU. TEHLİKE TESPİT EDİLDİ.

32
00:03:50,981 --> 00:03:55,903
NASA:
GÜVENLE DEVAM EDEBİLİRSİN.

33
00:03:56,111 --> 00:04:00,699
BU SADECE GÖLGEN.

34
00:04:09,249 --> 00:04:11,627
Evet, sadece bir robot.

35
00:04:12,920 --> 00:04:17,049
Ama bu robot sayesinde
beraber inanılmaz bir maceraya atılıyoruz.

36
00:04:18,092 --> 00:04:20,552
Ve ailenin bir üyesi oluyor.

37
00:05:00,718 --> 00:05:06,682
İYİ GECELER
OPPY

38
00:05:28,287 --> 00:05:33,584
JET TAHRİK LABORATUVARI (JPL)
PASADENA, CALIFORNIA

39
00:05:37,755 --> 00:05:41,300
GÖREV KONTROL
NASA MARS PROGRAMI

40
00:05:43,427 --> 00:05:44,553
JENNIFER TROSPER
GÖREV YÖNETİCİSİ

41
00:05:44,636 --> 00:05:47,056
Gece gökyüzüne baktığımızda

42
00:05:47,973 --> 00:05:50,059
hepimizin merak ettiği şey

43
00:05:51,977 --> 00:05:55,314
bu evrende yalnız olup olmadığımızdır.

44
00:05:57,524 --> 00:06:02,029
Bunu anlamaya çalışmak da
dünyadaki en büyük gizemlerdendir.

45
00:06:05,032 --> 00:06:06,408
Yüzyıllar boyunca,

46
00:06:07,159 --> 00:06:12,831
Mars gökyüzündeki
esrarengiz, küçük, kırmızı bir nokta oldu.

47
00:06:12,915 --> 00:06:14,958
ROB MANNING
SİSTEM BAŞMÜHENDİSİ

48
00:06:15,334 --> 00:06:18,253
Milyonlarca insanın
hayal gücünü canlandırdı.

49
00:06:21,465 --> 00:06:24,176
Bu uzak topraklarda neler dönüyordu?

50
00:06:28,222 --> 00:06:30,849
Mars programının genel amacı

51
00:06:31,683 --> 00:06:35,729
şu soruyu cevaplamaktır,
"Mars'ta hiç hayat oldu mu?"

52
00:06:36,355 --> 00:06:38,816
Özellikle Mars görevlerinin başlarında

53
00:06:38,899 --> 00:06:39,900
ASHLEY STROUPE
ARAÇ SÜRÜCÜSÜ

54
00:06:39,983 --> 00:06:41,652
suyu takip ediyorduk.

55
00:06:42,986 --> 00:06:46,949
Çünkü en azından Dünya'da
nerede su bulursak

56
00:06:49,243 --> 00:06:50,619
orada hayat vardı.

57
00:06:57,459 --> 00:07:01,713
Sorumuz da şuydu, "Mars'ta su var mıydı?

58
00:07:02,339 --> 00:07:04,216
"Ne tür bir su?

59
00:07:04,758 --> 00:07:07,719
"Hayatı destekliyor olabilir mi?"

60
00:07:12,224 --> 00:07:14,977
70'lerin ortasında, iki Viking görevi

61
00:07:15,060 --> 00:07:18,147
o dönemde
bu keşiflerin zirvesini oluşturdu.

62
00:07:18,897 --> 00:07:21,984
NASA iki yörünge uydusu
ve iki uzay aracı gönderdi,

63
00:07:22,568 --> 00:07:25,737
böylece Mars'a dair
yepyeni bir perspektifimiz olacaktı.

64
00:07:37,166 --> 00:07:38,876
Evet, bu iyi.

65
00:07:46,592 --> 00:07:48,760
STEVE SQUYRES
SORUMLU BİLİM İNSANI

66
00:07:48,844 --> 00:07:50,929
40 yıllık piksellerle

67
00:07:51,013 --> 00:07:53,724
bu kadar yoğun anıların canlanması ilginç.

68
00:07:55,309 --> 00:07:56,268
Ama canlanıyor.

69
00:07:57,311 --> 00:07:59,521
İlk gördüğüm zamanı hatırlıyorum.

70
00:08:03,859 --> 00:08:06,361
Viking görevi sırasında,

71
00:08:06,820 --> 00:08:09,198
saha jeoloğuydum.

72
00:08:09,281 --> 00:08:12,951
Sahaya iner
ve jeoloji çalışmaları yapardım.

73
00:08:14,369 --> 00:08:15,871
Büyüleyici bir bilim

74
00:08:16,914 --> 00:08:19,666
ama keşfedecek yeni yerler olmaması

75
00:08:20,292 --> 00:08:23,086
beni hayal kırıklığına uğrattı.

76
00:08:25,839 --> 00:08:29,927
Sonra Viking yörünge uydularının
görüntüleriyle çalışmaya başladım.

77
00:08:30,719 --> 00:08:34,264
Bu fotoğraflarla Mars'a bakardım

78
00:08:36,016 --> 00:08:38,894
ve neye baktığıma dair
hiçbir fikrim olmazdı.

79
00:08:38,977 --> 00:08:41,188
İşin güzelliği, kimsenin fikri yoktu.

80
00:08:44,233 --> 00:08:47,027
Kimsenin görmediği bir şeydi.

81
00:08:49,071 --> 00:08:51,907
Uzay keşfi yapacağımı anlamıştım.

82
00:08:53,909 --> 00:08:57,037
İki Viking yörünge uydusu
Mars'a baktığında

83
00:08:57,120 --> 00:08:59,248
bir şey gördüler, "İlginç.

84
00:08:59,831 --> 00:09:02,876
"Bunlar geçmişte akan su izleri olabilir.

85
00:09:04,419 --> 00:09:08,840
"Mars bir zamanlar mavi okyanusları
ve canlıları olan yeşil bir dünya mıydı?"

86
00:09:08,924 --> 00:09:10,092
ROB MANNING
SİSTEM BAŞMÜHENDİSİ

87
00:09:12,552 --> 00:09:16,932
Gidebilsek kendimiz giderdik.
Ama gidemeyiz.

88
00:09:18,350 --> 00:09:21,311
Jeoloji eğitimimden dolayı
şunu biliyordum ki

89
00:09:21,436 --> 00:09:25,482
Mars yüzeyine bir araç indirebilirsek

90
00:09:25,565 --> 00:09:27,901
ve onu hareket ettirip

91
00:09:27,985 --> 00:09:30,737
kayalara yakından bakabilirsek

92
00:09:30,821 --> 00:09:34,408
Mars'ın geçmişine dair
gerçekleri öğrenebiliriz.

93
00:09:38,704 --> 00:09:41,456
Böylece 80'lerin ortasından itibaren

94
00:09:41,540 --> 00:09:44,876
on yıl boyunca NASA'ya teklif yazdım.

95
00:09:44,960 --> 00:09:46,795
Ama hepsi başarısız oldu.

96
00:09:49,214 --> 00:09:51,466
Ve tatsız bir ihtimal karşıma çıktı,

97
00:09:51,550 --> 00:09:54,594
kariyerimin koca bir on yılını

98
00:09:54,678 --> 00:09:56,179
bir hiç uğruna harcamıştım.

99
00:09:58,265 --> 00:10:01,560
Sonra JPL'de bir takım kurduk.

100
00:10:01,643 --> 00:10:05,397
Steve Squyres'ın hayal ettiği aracı yapıp

101
00:10:06,231 --> 00:10:10,110
zaten tasarladığımız
iniş sistemlerini kullanabilir miydik?

102
00:10:10,777 --> 00:10:12,279
ARAÇ MODELİ

103
00:10:12,362 --> 00:10:16,992
Bir teklif oluşturduk ve NASA'ya sunduk.

104
00:10:18,618 --> 00:10:21,330
Nihayet hayallerimizi gerçekleştiren

105
00:10:22,748 --> 00:10:24,791
o arama geldi.

106
00:10:24,875 --> 00:10:28,670
Mars'a çok daha güçlü bir şekilde
geri döneceğimizi

107
00:10:28,754 --> 00:10:31,381
büyük bir mutlulukla ilan etmek isterim.

108
00:10:31,465 --> 00:10:32,466
BAY SCOTT HUBBARD
MARS PROGRAMI DİREKTÖRÜ, NASA MERKEZİ

109
00:10:32,549 --> 00:10:35,177
İkizlerle. İkiz Mars araçlarıyla.

110
00:10:36,178 --> 00:10:39,181
Adlarını Spirit ve Opportunity koyduk.

111
00:10:40,015 --> 00:10:43,060
On yıl boyunca teklif yazmıştım

112
00:10:43,143 --> 00:10:46,730
ve nihayet hayalini kurduğum şey
sonuç vermişti.

113
00:10:48,106 --> 00:10:52,361
Ama o zamanlar

114
00:10:52,444 --> 00:10:56,073
Mars'ın yüzeyine gitmenin

115
00:10:56,156 --> 00:10:58,367
bu kadar zor olduğunu bilsem

116
00:10:58,450 --> 00:11:00,744
bu kadar mutlu olmazdım.

117
00:11:06,416 --> 00:11:09,044
Yerlerimize geçip başlayalım mı?

118
00:11:09,127 --> 00:11:10,128
MARS KEŞİF ARACI
GÖREV SİSTEMİ KRİTİK TASARIM İNCELEMESİ

119
00:11:10,212 --> 00:11:12,589
Tamam. Proje mühendisi olarak buradayım.

120
00:11:12,672 --> 00:11:15,634
Uçuş ve görev sistemleri arasında

121
00:11:15,717 --> 00:11:17,844
parçaların bir arada
olmasını sağlayacağım.

122
00:11:17,928 --> 00:11:20,430
Hızlıca fırlatma, yolculuk
ve EDL konusunda...

123
00:11:20,514 --> 00:11:23,600
Amacımız,

124
00:11:23,683 --> 00:11:27,562
90 sol, yani Mars'ta üç ay
hayatta kalabilecek

125
00:11:28,063 --> 00:11:31,733
güneş enerjili iki otonom araç yapmaktı.

126
00:11:33,360 --> 00:11:36,947
En azından birinin çalışmasını umuyorduk.

127
00:11:38,156 --> 00:11:43,453
Ama doğru yapamazsak fırlatma tarihini
kaçıracağımızı biliyorduk.

128
00:11:44,913 --> 00:11:47,249
Mars Görevi programı

129
00:11:47,332 --> 00:11:50,335
gezegenlerin hizalanmasına bağlıdır.

130
00:11:50,419 --> 00:11:52,879
Fırlatma penceresini kaçırırsanız

131
00:11:52,963 --> 00:11:56,508
bir sonraki 26 ay sonra gelir.

132
00:11:56,633 --> 00:11:58,468
DÜNYA
MARS

133
00:11:58,552 --> 00:12:03,181
Bu süre, iki aracı tasarlayıp
geliştirdikten ve test ettikten sonra

134
00:12:03,265 --> 00:12:05,016
roketlere yerleştirmeye yetmezdi.

135
00:12:06,476 --> 00:12:09,396
Takımın üstündeki baskı inanılmazdı.

136
00:12:10,021 --> 00:12:12,566
Harika bir takım oluşturmamız lazımdı.

137
00:12:12,649 --> 00:12:13,483
FIRLATMAYA İKİ YIL

138
00:12:13,567 --> 00:12:15,819
Durmaksızın çalışmaları gerekiyordu.

139
00:12:19,448 --> 00:12:21,741
Küçüklüğümden beri Star Trek hayranıyım.

140
00:12:22,909 --> 00:12:24,786
Geordi La Forge olmak istiyordum.

141
00:12:24,870 --> 00:12:26,496
Mühendislik departmanı, ben La Forge.

142
00:12:26,580 --> 00:12:29,207
Bütün ışınlayıcıların gücünü kapatın.
Geliyorum.

143
00:12:29,291 --> 00:12:30,959
Hangi iş olduğunu bilmiyordum.

144
00:12:31,042 --> 00:12:34,504
Mühendis olduklarını biliyordum
ama anlamını bilmiyordum.

145
00:12:34,671 --> 00:12:38,508
Bir şeyleri tamir eden insan olmak
istediğimi biliyordum.

146
00:12:41,219 --> 00:12:45,599
Spirit ve Opportunity'nin inşası
sadece bir beyaz yazı tahtasıyla başladı.

147
00:12:47,767 --> 00:12:50,729
"90 günlük bir görev olacak.

148
00:12:50,812 --> 00:12:53,815
"Geçmişte su olduğuna dair
kanıt bulmak istiyoruz.

149
00:12:53,899 --> 00:12:56,109
"Bunun için ne yapmamız gerekiyor?"

150
00:12:56,193 --> 00:12:59,154
Sonra farklı mühendislerden oluşan takım

151
00:12:59,237 --> 00:13:02,657
bu araca hayat vermeliydi.

152
00:13:06,203 --> 00:13:07,913
Bu benim ilk görevimdi.

153
00:13:08,997 --> 00:13:11,500
Çok heyecan vericiydi.

154
00:13:11,583 --> 00:13:14,419
Kimsenin daha önce yapmadığı bir şey.

155
00:13:14,503 --> 00:13:16,296
Gana'da büyüdüm.

156
00:13:16,379 --> 00:13:19,299
Çocukken radyoya hayran kalmıştım.

157
00:13:20,175 --> 00:13:24,012
Merak ediyordum.
"Radyonun içinde insanlar mı var?"

158
00:13:24,596 --> 00:13:27,933
Bir gün radyoyu açtım
ve insan bulamayınca üzüldüm.

159
00:13:28,016 --> 00:13:28,850
ASHITEY TREBI-OLLENNU
ROBOTİK MÜHENDİSİ

160
00:13:28,934 --> 00:13:31,520
Bu yüzden mühendisliğe merak saldım.

161
00:13:33,021 --> 00:13:34,731
Aracı tasarlarken

162
00:13:36,399 --> 00:13:40,779
insani karakteristikler eklemek
bilinçli bir seçimdi.

163
00:13:44,908 --> 00:13:47,327
Sahada çalışan bir jeologsanız

164
00:13:47,410 --> 00:13:51,540
kayayı alırsınız, kırıp içine bakarsınız.

165
00:13:52,374 --> 00:13:55,043
Robotun robotik bir kola ihtiyacı var,

166
00:13:55,585 --> 00:13:58,630
ölçüm ve mikroskobik görüntüler için

167
00:13:58,713 --> 00:14:02,509
birden fazla aleti olmalı,
İsviçre çakısı gibi.

168
00:14:07,973 --> 00:14:10,517
Aracın kamerasının çözünürlüğü

169
00:14:10,600 --> 00:14:13,311
insan için yüzde yüz net görüşün eşdeğeri.

170
00:14:15,146 --> 00:14:19,025
Birdenbire gözbebeklerine
benzemeye başladılar.

171
00:14:21,778 --> 00:14:24,614
Aracın yüksekliği 158 santim.

172
00:14:24,698 --> 00:14:27,158
Ortalama insan boyu.

173
00:14:30,245 --> 00:14:33,707
O yüzden araç ilerlerken,
fotoğraf çekerken

174
00:14:33,790 --> 00:14:36,793
bir insan yürüyormuş gibi olacaktı.

175
00:14:39,921 --> 00:14:41,840
Aslında bir kutu kablo, değil mi?

176
00:14:44,050 --> 00:14:47,971
Ama karşımıza
bu tatlı görünümlü robot çıktı.

177
00:14:48,054 --> 00:14:48,930
DOUG ELLISON
KAMERA OPERASYON MÜHENDİSİ

178
00:14:49,014 --> 00:14:50,307
Yüzü olan bir robot.

179
00:14:52,642 --> 00:14:55,562
Harika bilimsel aletlerimiz vardı.

180
00:14:56,730 --> 00:14:59,691
Ama her şeyi araca koymaya başlayınca

181
00:14:59,774 --> 00:15:01,109
gövde de büyüyor.

182
00:15:01,192 --> 00:15:03,028
FIRLATMAYA 18 AY

183
00:15:03,111 --> 00:15:06,656
Mars'a inerken
büyük bir sorun olacaktı bu.

184
00:15:06,740 --> 00:15:09,326
Burada yapmaya çalıştığım şey

185
00:15:09,409 --> 00:15:12,912
altı kısa bungee kablosunu
buradaki hava yastıklarına bağlamak.

186
00:15:12,996 --> 00:15:17,751
İşin zor kısmı,
bunu yapmanın birçok yolunun olması.

187
00:15:17,834 --> 00:15:22,213
Hangisi en iyisi bilmiyoruz.
Ve tek bir şansımız var.

188
00:15:22,297 --> 00:15:26,259
İniş sistemimizde
şişmiş büyük hava yastıkları vardı,

189
00:15:26,968 --> 00:15:29,888
yüzeyde sekiyorlardı.

190
00:15:30,930 --> 00:15:33,099
En büyük sorunların ilki

191
00:15:33,183 --> 00:15:37,646
Spirit ve Opportunity'nin ağırlığını
hesaplamaya başladığımızda ortaya çıktı.

192
00:15:37,729 --> 00:15:40,815
Hava yastıkları
bu ağırlığı taşıyabilecek miydi?

193
00:15:43,151 --> 00:15:44,736
Testleri yapmaya başladık.

194
00:15:44,819 --> 00:15:46,738
-Bu ne...
-Müthiş.

195
00:15:46,821 --> 00:15:49,282
-Sorun değil.
-Güzel bir kaya.

196
00:15:49,366 --> 00:15:50,867
-Evet.
-Bu kayayı sevdim.

197
00:15:50,950 --> 00:15:51,910
Evet.

198
00:15:51,993 --> 00:15:54,037
Mars'ta karşılaşabileceğimiz kayalarla

199
00:15:54,120 --> 00:15:57,290
hava yastıklarını deniyorduk.

200
00:15:57,374 --> 00:15:59,084
İlk bırakışı yaptık.

201
00:16:01,086 --> 00:16:04,047
Hava yastıklarında devasa delikler açıldı.

202
00:16:04,130 --> 00:16:08,385
Kayalar yastıkları yırttı,
"Bu hiç iyi olmadı.

203
00:16:08,468 --> 00:16:09,719
"Hiç iyi olmadı." dedik.

204
00:16:10,970 --> 00:16:12,972
Paraşütler de başka bir olaydı.

205
00:16:13,056 --> 00:16:14,057
FIRLATMAYA BİR YIL

206
00:16:14,140 --> 00:16:16,184
Üç, iki, bir.

207
00:16:16,267 --> 00:16:19,896
Büyük roket şeklinde yüklerle
test yaptığımızda

208
00:16:19,979 --> 00:16:22,816
ve helikopterle
gökyüzünden bıraktığımızda,

209
00:16:22,899 --> 00:16:26,778
ilk paraşüt parçalandı.

210
00:16:29,572 --> 00:16:30,782
İkincisi...

211
00:16:33,410 --> 00:16:34,744
...parçalandı.

212
00:16:36,413 --> 00:16:39,582
Çalışan bir paraşütümüz
olmadığını fark ettik.

213
00:16:39,666 --> 00:16:42,627
Maalesef az önce patlayan paraşüt

214
00:16:42,711 --> 00:16:45,839
Mars'a götürmeyi planladığımız paraşüttü.

215
00:16:45,922 --> 00:16:47,006
Sadede gelelim.

216
00:16:47,090 --> 00:16:49,384
Çok ciddi bir sorununuz var.

217
00:16:49,467 --> 00:16:51,636
Hangi kısmı sizi motive ediyor?

218
00:16:52,178 --> 00:16:53,596
Nerelerde endişelisiniz?

219
00:16:53,680 --> 00:16:57,183
Bu insanların
bana getirdiği tehlike listesi bu,

220
00:16:57,267 --> 00:16:59,436
bütün tehlikeleri ekledim.

221
00:16:59,519 --> 00:17:02,939
Yanlış gidebileceğini düşündüğümüz
her şey kategorisindeler.

222
00:17:03,022 --> 00:17:04,649
Endişeni anlıyorum.

223
00:17:04,733 --> 00:17:09,529
Zihninizin bir köşesindeki bir ses
"Bir milyar dolarlık bir varlık.

224
00:17:09,612 --> 00:17:12,031
"Büyük bir felaket olabilir." diyordu.

225
00:17:13,908 --> 00:17:16,911
FIRLATMAYA ON AY KALA

226
00:17:20,415 --> 00:17:21,583
Tamam, hazırız.

227
00:17:21,666 --> 00:17:22,500
TİTREŞİM TESTİ

228
00:17:22,584 --> 00:17:23,710
İşte başlıyoruz.

229
00:17:23,793 --> 00:17:27,464
SPIRIT TESTİ

230
00:17:33,219 --> 00:17:36,014
Spirit ve Opportunity'yi

231
00:17:36,097 --> 00:17:39,058
birebir olacak şekilde
inşa etmeye başladık.

232
00:17:40,852 --> 00:17:45,023
Bu şekilde başladık
ama işler çabucak farklılaştı.

233
00:17:49,235 --> 00:17:50,820
TAM SEVİYE

234
00:17:51,780 --> 00:17:52,989
Tamam, hazırız.

235
00:17:53,072 --> 00:17:55,533
Montaj ve test sırasında

236
00:17:55,617 --> 00:17:59,454
hep önce Spirit teste giriyordu
ve başarısız oluyordu.

237
00:17:59,537 --> 00:18:01,998
-Geri. Bir kez.
-Bir burç kaybettik.

238
00:18:02,624 --> 00:18:03,875
Burç mu kaybettik?

239
00:18:03,958 --> 00:18:05,376
Üst kısma bak.

240
00:18:06,586 --> 00:18:09,088
Sonra Opportunity geliyordu.

241
00:18:09,172 --> 00:18:10,256
OPPORTUNITY TESTİ - SPIRIT TESTİ

242
00:18:10,340 --> 00:18:11,424
Eğleniyor muyuz?

243
00:18:11,508 --> 00:18:12,383
OPPORTUNITY TESTİ

244
00:18:12,467 --> 00:18:14,803
Üç, iki, bir.

245
00:18:16,179 --> 00:18:17,138
Dur.

246
00:18:18,389 --> 00:18:19,724
Teşekkür ederim.

247
00:18:19,808 --> 00:18:23,478
Opportunity her testi
çok iyi bir şekilde geçiyordu.

248
00:18:25,563 --> 00:18:29,108
Bu gezegenden ayrılmadan önce bile
Spirit sorunluydu,

249
00:18:29,192 --> 00:18:31,277
Opportunity ise Mükemmel Küçük Kadın'dı.

250
00:18:31,528 --> 00:18:35,114
FIRLATMAYA YEDİ AY

251
00:18:35,198 --> 00:18:39,369
Araç testi ve inşasıyla geçen
o kadar zamandan sonra

252
00:18:40,870 --> 00:18:43,581
Oppy'yi yere bırakmanın vakti geldi.

253
00:18:47,585 --> 00:18:49,337
İlk kez

254
00:18:50,213 --> 00:18:52,757
araca hayat üflüyoruz.

255
00:18:54,175 --> 00:18:55,260
Hareket et.

256
00:19:02,016 --> 00:19:03,059
İlk adımları.

257
00:19:05,645 --> 00:19:06,813
Tüylerim ürperdi!

258
00:19:07,522 --> 00:19:10,233
"İşte hayatta!" demek gibiydi.

259
00:19:15,613 --> 00:19:18,616
Size göre canlı bir şeye dönüşüyordu.

260
00:19:21,244 --> 00:19:25,665
Mars'a gittiğini düşündüğünüz,
gerçek, yaşayan bir robot,

261
00:19:25,790 --> 00:19:28,751
hayalini kurduğunuz şeyleri yapıyor.

262
00:19:30,128 --> 00:19:33,882
Bir çocuğun doğması gibi desek
ebeveynliği küçük görmüş oluruz

263
00:19:33,965 --> 00:19:35,842
ama öyle bir his.

264
00:19:39,178 --> 00:19:41,681
Ama çocuğunuzun

265
00:19:41,764 --> 00:19:45,226
bu vahşi dünyaya hazır olup olmadığını
tam bilmiyorsunuz.

266
00:19:47,729 --> 00:19:50,273
İstediğimiz bütün testleri yaptık mı?

267
00:19:52,108 --> 00:19:53,318
Kesinlikle hayır.

268
00:19:56,029 --> 00:19:58,448
Ama eninde sonunda zaman tükeniyor.

269
00:19:59,908 --> 00:20:01,326
Ve uçma zamanı geldi.

270
00:20:06,456 --> 00:20:08,583
FIRLATMA SABAHI
KENNEDY UZAY MERKEZİ

271
00:20:08,666 --> 00:20:11,127
Sabahın 5.30'unda buradayız.

272
00:20:11,210 --> 00:20:14,005
Bizim için oldukça uzun bir zaman,

273
00:20:14,088 --> 00:20:17,967
sayısız saat ve uykusuz gece
burada sonuca bağlanıyor.

274
00:20:18,760 --> 00:20:21,554
Gerçek dışı.
Fırlatma olacak mı bilmiyorum.

275
00:20:21,638 --> 00:20:24,557
Midemde kelebekleri hissediyorum.

276
00:20:33,983 --> 00:20:35,360
YEMİŞ

277
00:20:35,443 --> 00:20:36,402
Şans fıstığı.

278
00:20:38,446 --> 00:20:40,239
Önce Spirit fırlatılacak.

279
00:20:40,323 --> 00:20:41,658
SPIRIT FIRLATMASI
10 HAZİRAN 2003

280
00:20:41,741 --> 00:20:43,826
Üç hafta sonra da Opportunity.

281
00:20:43,910 --> 00:20:44,744
OPPORTUNITY FIRLATMASI
7 TEMMUZ 2003

282
00:20:44,827 --> 00:20:48,706
Burası Delta Fırlatma Kontrol,
fırlatmaya 8 dakika 40 saniye...

283
00:20:48,790 --> 00:20:52,710
JPL'de Spirit'in kontrol odasındaydım.

284
00:20:53,836 --> 00:20:56,422
Bir işim olması hoşuma gidiyor.

285
00:20:57,507 --> 00:20:59,384
O zaman odaklanabiliyorum.

286
00:20:59,467 --> 00:21:02,011
Duygulanmanız biraz daha zor oluyor

287
00:21:02,095 --> 00:21:04,889
çünkü odaklanmanız gereken bir şey var.

288
00:21:04,973 --> 00:21:08,685
Spirit MER-A uzay aracının
son kontrolleri.

289
00:21:08,768 --> 00:21:10,561
Ben Ohio'lu bir çiftlik kızıyım.

290
00:21:11,312 --> 00:21:13,940
Koyun, domuz, inek yetiştirerek büyüdüm.

291
00:21:14,607 --> 00:21:17,485
Babam Ordu Mühendisleri'nde,

292
00:21:18,903 --> 00:21:20,863
ilk roketlerden birinde çalışıyordu,

293
00:21:20,947 --> 00:21:23,574
harika hikâyeler anlatırdı.

294
00:21:25,243 --> 00:21:30,415
Ama havacılık ve uzay mühendisliği
kızların istediği bir şey değildi.

295
00:21:32,667 --> 00:21:34,627
Mars'a bir araç gönderebileceğim

296
00:21:34,711 --> 00:21:38,381
aklımın ucundan bile geçmezdi.

297
00:21:39,674 --> 00:21:41,926
-MER-2 fırlatma için hazır.
-Anlaşıldı.

298
00:21:42,301 --> 00:21:45,847
On saniye. Çıldırmaya başlıyorsunuz.

299
00:21:46,806 --> 00:21:52,145
Dokuz, sekiz, yedi, altı, beş, dört.

300
00:21:52,228 --> 00:21:54,731
-Üç, iki, bir.
-Üç, iki, bir.

301
00:21:54,814 --> 00:21:57,525
Motor çalıştı. Kalkış.

302
00:21:59,318 --> 00:22:01,779
Roketin sesini duyuyorsunuz.

303
00:22:04,699 --> 00:22:07,243
Patlamasın,

304
00:22:07,326 --> 00:22:10,496
patlamasın.

305
00:22:15,460 --> 00:22:18,546
Yük hafifletme entegrasyonu tamam.
Araç cevap veriyor.

306
00:22:18,629 --> 00:22:22,216
Araç kalkış geçişinden sonra
kendini güzelce toparlıyor.

307
00:22:23,426 --> 00:22:25,928
Ağladım mı bilmiyorum ama...

308
00:22:26,012 --> 00:22:31,476
O roket
umutlarımı ve hayallerimi taşıyordu.

309
00:22:31,559 --> 00:22:35,688
Bunu tarif etmek...
Tarif etmesi çok zor.

310
00:22:37,315 --> 00:22:40,818
Ama hayatınızın çalışmaları
o roketin içinde.

311
00:22:48,034 --> 00:22:49,952
Bu çocuğu ben büyüttüm.

312
00:22:50,036 --> 00:22:51,412
Evet!

313
00:22:51,496 --> 00:22:53,498
Öyle bir his veriyor.

314
00:22:55,208 --> 00:22:57,668
Şimdi sahne bu çocuğun.

315
00:23:00,088 --> 00:23:02,673
Veda etmek zordu.

316
00:23:04,258 --> 00:23:07,595
Hayatımın 16 yılını bu araçlara adadım.

317
00:23:09,764 --> 00:23:14,185
Roketin ucuna koyuyorsunuz,
uzaya fırlatıyorsunuz

318
00:23:15,061 --> 00:23:17,271
ve bir daha göremiyorsunuz.

319
00:23:22,318 --> 00:23:25,696
Opportunity için ailemle dışarı çıktık,

320
00:23:25,780 --> 00:23:28,366
babamın görevlerine çıktığı
fırlatma rampasından

321
00:23:28,449 --> 00:23:31,077
bu fırlatışı izliyorduk.

322
00:23:33,579 --> 00:23:35,373
Kendisi vefat etmişti.

323
00:23:37,083 --> 00:23:41,295
Sahip olabileceğiniz en gururlu babaydı.

324
00:23:42,755 --> 00:23:46,717
Benim, annem ve ailem için
çok duygusal bir andı,

325
00:23:46,801 --> 00:23:52,807
uzay keşfi için beni teşvik etmiş,
bana ilham vermişti.

326
00:24:10,658 --> 00:24:14,912
İki aracın Mars'a gidiş süresi
altı buçuk aydı.

327
00:24:18,457 --> 00:24:21,794
Spirit ve Opportunity arasında
sadece üç hafta vardı.

328
00:24:21,878 --> 00:24:24,463
Uzayı düşündüğümüzde
aralarındaki mesafe çok değil.

329
00:24:25,423 --> 00:24:29,051
Mars'a giden bir rotamız var.
Hareket ettikçe

330
00:24:29,135 --> 00:24:32,096
bu Mars yolunu takip ettiğimizden
emin olmak istiyoruz.

331
00:24:32,180 --> 00:24:35,975
DÜNYA
MARS

332
00:24:36,058 --> 00:24:39,854
Los Angeles'tan bir golf topu atıp

333
00:24:39,937 --> 00:24:44,150
Buckingham Sarayı'nın kapısını
vurmak gibi. Denediğimiz şey bu aslında.

334
00:24:46,027 --> 00:24:49,947
Buna sessiz aralık deniyor.
Altı buçuk aylık sessiz aralık.

335
00:24:50,072 --> 00:24:51,157
Hiçbir şey olmuyor.

336
00:24:51,824 --> 00:24:54,702
Bu tam olarak doğru değil.

337
00:24:58,164 --> 00:25:03,961
Daha önce hiç görülmemiş büyüklükte
güneş patlamaları yaşandı.

338
00:25:05,379 --> 00:25:09,842
Güneşin enerjisi ve parçacıkları
büyük bir patlamayla

339
00:25:09,926 --> 00:25:11,719
uzay aracımıza doğru uçuyordu.

340
00:25:20,019 --> 00:25:22,146
Güneş patlamaları sırasında

341
00:25:22,230 --> 00:25:26,150
güneş plazma bulutları fışkırttı.

342
00:25:28,486 --> 00:25:32,573
Plazma yüksek yüklü elektron bulutudur.

343
00:25:34,492 --> 00:25:38,204
İnsanı öldürebilecek
bu enerji parçacıkları

344
00:25:38,829 --> 00:25:41,249
araçlarımıza çarpmaya başladı.

345
00:25:42,500 --> 00:25:45,086
Ta bilgisayara kadar.

346
00:25:50,174 --> 00:25:51,759
Uzay aracı için kötü bir şey.

347
00:25:55,554 --> 00:25:58,391
Mekiğe koyduğumuz yazılım bozuldu.

348
00:26:01,185 --> 00:26:03,187
Araçları yeniden başlatmamız gerekti.

349
00:26:07,316 --> 00:26:10,736
Robotlarımıza uyumalarını söyledik.

350
00:26:11,654 --> 00:26:13,531
Gerçekten korkutucu.

351
00:26:15,741 --> 00:26:19,745
Yazılımın yeni versiyonunu
bu araçlara yüklüyorsunuz,

352
00:26:20,538 --> 00:26:23,541
oraya gönderiyorsunuz,
"control, alt, delete."

353
00:26:23,624 --> 00:26:24,834
Umut ediyorsunuz.

354
00:26:36,887 --> 00:26:37,972
İşe yaradı.

355
00:26:38,723 --> 00:26:40,099
Yeniden başlatıldılar.

356
00:26:41,684 --> 00:26:45,604
Bilgisayarları temizlememiz
iki hafta sürdü.

357
00:26:47,898 --> 00:26:50,609
O zamana kadar güneş sakinleşmişti

358
00:26:50,693 --> 00:26:54,280
ve yazılım yüklenmişti,
Mars'a inmeye hazırdık.

359
00:27:00,328 --> 00:27:06,167
O zamana kadar Mars görevlerinin
üçte ikisi başarısız olmuştu.

360
00:27:08,336 --> 00:27:10,254
Mars bir uzay aracı mezarlığıydı.

361
00:27:10,755 --> 00:27:11,797
Biz oraya uçarken.

362
00:27:14,300 --> 00:27:15,509
DÖRT YIL ÖNCESİ

363
00:27:15,593 --> 00:27:19,472
Birkaç yıl önce
NASA, Mars'a iki görev gönderdi.

364
00:27:19,555 --> 00:27:22,141
Mars Polar Lander ve Mars Climate Orbiter.

365
00:27:24,894 --> 00:27:25,978
İkisi de başaramadı.

366
00:27:27,855 --> 00:27:29,899
Biri atmosferde yandı,

367
00:27:29,982 --> 00:27:32,193
diğeri yüzeye çakıldı.

368
00:27:33,444 --> 00:27:36,405
Mars Climate Orbiter
bir iletişim sorunu yaşadı.

369
00:27:36,489 --> 00:27:40,659
İngilizce olarak verilen ölçütleri
dönüştürüyorduk,

370
00:27:40,743 --> 00:27:42,995
metrik sistem olduğunu düşünmüştük.

371
00:27:43,079 --> 00:27:45,831
Bu çok utanç verici.

372
00:27:45,915 --> 00:27:48,584
Dış uzaydan
büyük haberler var bayanlar ve baylar.

373
00:27:48,667 --> 00:27:54,423
Bilim insanları NASA'da
zeki yaşam formu olmadığını iddia ediyor.

374
00:27:54,507 --> 00:27:55,508
Evet.

375
00:27:56,842 --> 00:28:00,429
Bütün gözler üstümüzdeydi.

376
00:28:03,349 --> 00:28:08,062
Ekibimiz Spirit ve Opportunity'nin

377
00:28:08,145 --> 00:28:10,773
bunu telafi etmesi
gerektiğini düşünüyordu.

378
00:28:13,275 --> 00:28:16,320
Takımın parçası olarak

379
00:28:17,571 --> 00:28:20,032
bu iniş başarılı olmazsa

380
00:28:20,991 --> 00:28:23,160
NASA'nın bitebileceğini hissettik.

381
00:28:23,244 --> 00:28:26,038
NASA - JET TAHRİK LABORATUVARI
CALIFORNIA TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ

382
00:28:26,122 --> 00:28:29,166
Herkese iyi akşamlar. JPL için

383
00:28:29,250 --> 00:28:33,546
heyecan verici ve olaylı olabilecek
bir geceye hoş geldiniz.

384
00:28:33,629 --> 00:28:36,799
Spirit'in Mars'a inişini
canlı izleyeceğiz.

385
00:28:36,882 --> 00:28:38,592
Opportunity'nin Mars'a inişinin
canlı yayını.

386
00:28:38,676 --> 00:28:39,510
OPPORTUNITY İNİŞ - 24 OCAK 2004
SPIRIT İNİŞ - 3 OCAK 2004

387
00:28:39,593 --> 00:28:43,848
Bu gece navigasyon ekibi
"Bütün sistemler hazır." dedi.

388
00:28:48,269 --> 00:28:52,106
Spirit ve Opportunity üç hafta arayla
Mars'ın karşı yüzlerine

389
00:28:52,189 --> 00:28:53,274
iniş yapacaklar.

390
00:28:55,818 --> 00:28:57,278
Büyük bir gerginlik vardı.

391
00:28:58,112 --> 00:29:02,366
Hangi aşamada
tansiyon ilacımı aldım bilmiyorum.

392
00:29:03,617 --> 00:29:05,953
Uçuş güvertesinden iyi akşamlar.

393
00:29:06,036 --> 00:29:10,624
Şu anki hızımız saatte 18.217 kilometre,

394
00:29:10,708 --> 00:29:13,878
ABD'yi 12 dakikada aşmaya yetecek bir hız.

395
00:29:14,628 --> 00:29:17,256
Bu sefer arkanıza yaslanın
ve inişin tadını çıkarın.

396
00:29:17,339 --> 00:29:18,799
JPL DİREKTÖRÜ - NASA YÖNETİCİSİ

397
00:29:20,676 --> 00:29:22,803
Giriş, alçalış, iniş.

398
00:29:23,846 --> 00:29:27,850
Yaklaşık 86 aksiyon var,
biri bile sorun çıkarırsa...

399
00:29:29,977 --> 00:29:31,437
...araçları kaybederiz.

400
00:29:33,105 --> 00:29:35,774
Düşünebileceğiniz en korkunç şey.

401
00:29:35,858 --> 00:29:38,986
Çünkü araçların "Şunu yapıyorum." demesi

402
00:29:39,069 --> 00:29:41,614
Dünya'ya on dakika sonra ulaşıyor.

403
00:29:44,575 --> 00:29:46,243
Hayatta kalmalarını ummak dışında

404
00:29:47,828 --> 00:29:49,663
yapabileceğiniz hiçbir şey yok.

405
00:29:50,289 --> 00:29:52,500
Biz buna altı dakikalık kâbus diyoruz.

406
00:29:53,250 --> 00:29:58,339
Uzay aracının Mars atmosferine girişinden

407
00:29:58,422 --> 00:30:03,719
güvenle inmesi için otonom olarak,
kendi başına yapması gereken

408
00:30:03,802 --> 00:30:06,055
tüm aktiviteleri yapana dek geçen süre.

409
00:30:06,138 --> 00:30:10,351
Atmosferik girişe üç, iki, bir.

410
00:30:13,103 --> 00:30:16,649
Bu altı dakikalık kâbusta
her şey risk altında.

411
00:30:16,732 --> 00:30:18,984
Araç şu an Mars atmosferinin üstünde.

412
00:30:19,068 --> 00:30:20,486
Sıcaklığın zirve yaptığı an.

413
00:30:21,028 --> 00:30:24,657
Isı kalkanları
1600 derecenin üstüne kadar çıkacak.

414
00:30:27,201 --> 00:30:28,202
Paraşüt açılır.

415
00:30:30,287 --> 00:30:31,455
Sizi iyice yavaşlatır.

416
00:30:31,539 --> 00:30:33,707
Mevcut hız saatte 717 kilometre.

417
00:30:33,791 --> 00:30:36,126
Bu sürede aracın
ses hızının altına düşmesini bekliyoruz.

418
00:30:38,629 --> 00:30:41,549
Çok sıcak olan
ısı kalkanı denen bir şey var

419
00:30:41,632 --> 00:30:43,259
ve ondan kurtulmanız gerekiyor.

420
00:30:45,678 --> 00:30:47,596
Ama şimdi, zor kısım başlıyor.

421
00:30:48,681 --> 00:30:52,893
Araçların 20 metrelik halatla
aşağı inmesi gerekiyor.

422
00:30:54,520 --> 00:30:58,065
Yani paraşüt, arka kabuk ve bir araç var.

423
00:31:01,902 --> 00:31:03,237
Hava yastıkları şişiyor.

424
00:31:07,992 --> 00:31:10,953
12 metrede arka kabuk
geri roketleri ateşliyor.

425
00:31:11,579 --> 00:31:14,206
Aracın hızını
saatte 0 kilometreye düşürüyor

426
00:31:14,290 --> 00:31:15,958
ve sonra son kabloyu kesiyor.

427
00:31:25,259 --> 00:31:27,136
Şu anda sinyal görmüyoruz.

428
00:31:27,219 --> 00:31:30,431
Sektiğimizi gösteren
bir aralıklı sinyal gördük.

429
00:31:30,514 --> 00:31:34,101
Ama şu an uzay aracından sinyal almıyoruz.

430
00:31:34,768 --> 00:31:35,978
Lütfen beklemede kalın.

431
00:31:42,651 --> 00:31:44,236
Spirit kayboldu.

432
00:31:46,530 --> 00:31:48,365
Sinyal kesildi.

433
00:31:49,992 --> 00:31:51,160
Tamamen gitti.

434
00:31:53,245 --> 00:31:55,497
"Çakılmış olabilir." dediler.

435
00:32:02,588 --> 00:32:03,589
Sessizlik.

436
00:32:05,341 --> 00:32:07,301
Herkes sinyal bekliyor.

437
00:32:08,302 --> 00:32:10,220
Herkes bir şey bekliyor.

438
00:32:16,018 --> 00:32:18,979
Yaptığımız her şeyin
boşa gittiğini düşünüyordum.

439
00:32:20,481 --> 00:32:22,483
Belki de görevi kaybetmiştik.

440
00:32:30,824 --> 00:32:32,701
-Gördünüz mü?
-Neyi gördük mü?

441
00:32:32,785 --> 00:32:34,119
Görüyor musun?

442
00:32:35,913 --> 00:32:37,331
İşte orada!

443
00:32:39,875 --> 00:32:43,879
Sol kutuplaşma kanalından
güçlü bir sinyal geliyor,

444
00:32:43,962 --> 00:32:45,464
yani...

445
00:32:48,842 --> 00:32:50,886
Mars'tayız millet.

446
00:33:00,896 --> 00:33:04,108
Zıplıyoruz. Neşeden değil.

447
00:33:05,317 --> 00:33:06,819
Rahatladığımız için.

448
00:33:09,780 --> 00:33:12,658
İki araç da güvenle Mars yüzeyine indi.

449
00:33:23,085 --> 00:33:27,631
SOL 1
4 OCAK 2004

450
00:33:27,715 --> 00:33:31,593
Spirit Günlüğü. 4 Ocak 2004.

451
00:33:32,219 --> 00:33:33,429
Sol 1.

452
00:33:34,012 --> 00:33:36,807
Spirit tam bir drama kraliçesi.

453
00:33:36,890 --> 00:33:39,768
Tırnaklarımızı yediğimiz
on dakikalık sessizlikten sonra

454
00:33:39,852 --> 00:33:42,938
bir aracımız
güvenle Mars yüzeyine inmişti.

455
00:33:47,443 --> 00:33:50,112
Bayanlar baylar, şu anda Dünya üzerindeki

456
00:33:50,195 --> 00:33:52,906
en heyecan verici odalardan
birinde bulunuyorsunuz.

457
00:33:54,116 --> 00:33:57,327
Opportunity indiğinde lise öğrencisiydim.

458
00:33:58,162 --> 00:33:58,996
ABIGAIL FRAEMAN
YARDIMCI PROJE BİLİM İNSANI

459
00:33:59,079 --> 00:34:02,249
Oppy ilk görüntüleri gönderdiğinde

460
00:34:03,542 --> 00:34:07,379
bilim takımıyla birlikte
görev kontrol odasında bulunmak üzere

461
00:34:07,463 --> 00:34:10,048
dünya çapında seçilen
16 öğrenciden biriydim.

462
00:34:10,132 --> 00:34:13,302
Bütün navigasyon kameraları geliyor.

463
00:34:19,725 --> 00:34:21,351
Mars'tayız.

464
00:34:29,860 --> 00:34:31,779
İlk görüntüler geldiğinde

465
00:34:33,197 --> 00:34:35,657
o kadar rahatladım ki

466
00:34:35,741 --> 00:34:38,744
tansiyonum düşmeye başladı.

467
00:34:42,664 --> 00:34:44,416
Çok mutluyduk.

468
00:34:54,468 --> 00:34:56,178
Çocuğum doğmuştu.

469
00:34:56,804 --> 00:34:57,888
Bu...

470
00:35:02,142 --> 00:35:03,560
Mars'a hoş geldiniz.

471
00:35:08,774 --> 00:35:12,027
Opportunity Günlüğü. Sol 1.

472
00:35:14,112 --> 00:35:16,907
Araçtan gelen sinyal sabit ve güçlü.

473
00:35:18,075 --> 00:35:20,494
Opportunity Mars'ta.

474
00:35:47,437 --> 00:35:50,023
Opportunity, Meridiani Düzlükleri'nde

475
00:35:50,107 --> 00:35:51,567
küçük bir kratere indi.

476
00:35:53,110 --> 00:35:56,446
480 milyon kilometrelik bir golf atışıydı.

477
00:35:58,490 --> 00:36:04,204
Handcam, Navcam ve Hazcam kameraları
harika görüntüler gönderiyor.

478
00:36:08,458 --> 00:36:10,794
Neye bakıyoruz biz böyle?

479
00:36:14,715 --> 00:36:17,009
Bilim analizi yapmaya çalışmayacağım

480
00:36:17,092 --> 00:36:19,553
çünkü hayatımda gördüğüm
hiçbir şeye benzemiyor.

481
00:36:21,096 --> 00:36:22,431
Beklediğimiz gibi.

482
00:36:22,514 --> 00:36:25,642
Yuh artık! Özür dilerim...

483
00:36:30,564 --> 00:36:31,899
Diyecek başka kelimem yok.

484
00:36:36,069 --> 00:36:39,823
Her yerde koyu bir kum vardı.

485
00:36:42,117 --> 00:36:47,205
Sonra uzaklarda açık renkli kayalar vardı.

486
00:36:48,665 --> 00:36:50,751
Hoplayıp zıplıyor, şunu diyorlardı:

487
00:36:50,834 --> 00:36:53,754
"Tanrım! Ana kaya bu çocuklar.
Ana kaya görüyorum."

488
00:36:53,837 --> 00:36:58,175
Bunun ne demek olduğunu bilmiyordum tabii.
Niye önemli olduğunu bilmiyordum.

489
00:36:58,258 --> 00:37:01,511
O gece gözümü kırpmadım.
Çok heyecan vericiydi.

490
00:37:01,595 --> 00:37:02,763
OPPORTUNITY GÜNLÜĞÜ

491
00:37:02,846 --> 00:37:04,890
Ana kaya jeolojik gerçektir.

492
00:37:06,183 --> 00:37:09,603
Uzun zaman önce tam olarak aynı yerde

493
00:37:09,686 --> 00:37:12,272
neler olduğunu size anlatabilir.

494
00:37:22,574 --> 00:37:25,452
Dünya genelinde yüzlerce insan

495
00:37:25,535 --> 00:37:27,245
bu projede çalıştı.

496
00:37:28,538 --> 00:37:32,918
Bu anın yaşanması için
her şeyin mükemmel gitmesi gerekiyordu.

497
00:37:48,392 --> 00:37:49,935
Spirit hayatta,

498
00:37:50,018 --> 00:37:52,229
Opportunity güvenle indi

499
00:37:52,312 --> 00:37:55,899
ve Meridiani'de
önümüzde gerçek bir ana kaya var.

500
00:37:57,401 --> 00:37:59,820
Şimdi uyku zamanı.

501
00:37:59,903 --> 00:38:04,157
NASA: İYİ GECELER OPPORTUNITY.
NASA: İYİ GECELER SPIRIT.

502
00:38:04,241 --> 00:38:05,742
NASA JET TAHRİK LABORATUVARI
CALIFORNIA TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ

503
00:38:05,826 --> 00:38:10,247
Herkese merhaba.
Mars aracı için büyük bir gün.

504
00:38:10,789 --> 00:38:16,670
Tam olarak amacını gerçekleştirerek
bir robot jeolog olmaya hazır.

505
00:38:18,213 --> 00:38:22,259
Geleneğimiz gereği
günaydın şarkımız geliyor.

506
00:38:31,018 --> 00:38:32,352
Çalıştır motorunu

507
00:38:32,436 --> 00:38:34,479
OPPY:
GÜNAYDIN.

508
00:38:34,563 --> 00:38:35,397
GÖREVLER BAŞLATILIYOR.

509
00:38:35,480 --> 00:38:36,690
Düş yollara

510
00:38:36,773 --> 00:38:39,151
İnsanlı uzay uçuşunda

511
00:38:39,818 --> 00:38:42,529
mürettebatı uyandırmak bir gelenektir.

512
00:38:42,612 --> 00:38:45,615
Mürettebat uyandırma şarkısı.
Müzik çalarlar.

513
00:38:45,699 --> 00:38:48,702
"Uyanın çocuklar, çalışma vakti."

514
00:38:51,288 --> 00:38:54,708
Doğuştan çılgınız biz

515
00:38:54,791 --> 00:38:58,086
Mars günlerine sol deriz,

516
00:38:58,170 --> 00:39:01,339
bir Dünya gününden
yaklaşık 40 dakika daha uzundur.

517
00:39:01,423 --> 00:39:05,469
Bu yüzden programınız
her gün yaklaşık bir saat oynar.

518
00:39:06,344 --> 00:39:08,263
Mars saatine göre yaşıyorduk.

519
00:39:09,264 --> 00:39:11,349
Çok zor bir yaşam şekli

520
00:39:11,433 --> 00:39:15,353
çünkü bugünkü planlama toplantısı
öğlen başlayacak.

521
00:39:15,437 --> 00:39:19,524
İki buçuk hafta sonra
günü gece yarısı başlatacağız.

522
00:39:21,026 --> 00:39:23,528
Yorulduk. Zaman farkından etkilendik.

523
00:39:24,529 --> 00:39:26,156
Bizim de uyanmamız gerekiyordu.

524
00:39:37,042 --> 00:39:39,294
Mars'a dair olabildiğince şey bulmak için

525
00:39:39,377 --> 00:39:43,256
90 sol'luk bir yarışın içindeydik.

526
00:39:45,467 --> 00:39:49,096
Spirit iniş alanını
Gusev Krateri olarak seçtik,

527
00:39:49,179 --> 00:39:53,350
devasa bir kurumuş nehre benzeyen
bir yapı, içine doğru akıyor gibiydi.

528
00:39:53,892 --> 00:39:56,144
Geçmişte su ve yaşam olduğuna dair

529
00:39:56,228 --> 00:40:00,440
bir delil bulma umuduyla gittik.

530
00:40:00,524 --> 00:40:01,775
GUSEV KRATERİ

531
00:40:01,858 --> 00:40:06,154
Bir zamanlar
Gusev Krateri'nde bir göl olmalıydı.

532
00:40:07,447 --> 00:40:08,824
SPIRIT:
VOLKANİK KAYA.

533
00:40:10,951 --> 00:40:12,494
SPIRIT:
DAHA FAZLA VOLKANİK KAYA.

534
00:40:12,577 --> 00:40:16,540
Ama Spirit sadece lav kayaları buldu.

535
00:40:21,378 --> 00:40:24,214
SPIRIT:
DAHA DA FAZLA VOLKANİK KAYA.

536
00:40:24,297 --> 00:40:28,093
Bu kayalarla suyun etkileşimde
olduğuna dair hiçbir kanıt yoktu.

537
00:40:37,435 --> 00:40:39,229
Ve Mars'ın diğer tarafında

538
00:40:40,730 --> 00:40:44,818
Opportunity'nin iniş alanı
gördüğümüz hiçbir şeye benzemiyordu.

539
00:40:48,738 --> 00:40:51,116
Opportunity, Sol 8.

540
00:40:51,199 --> 00:40:55,579
Aracın hemen önünden
ilk toprak görüntülerini aldık.

541
00:40:56,204 --> 00:40:59,666
Mars'ta gördüğümüz en ilginç şeydi.

542
00:41:02,377 --> 00:41:06,298
Meğer bu konumda Mars yüzeyi

543
00:41:06,381 --> 00:41:12,387
sayısız küçük ve yuvarlak şeyle kaplıymış.

544
00:41:18,810 --> 00:41:21,146
Dış kaya yüzeyini geçince

545
00:41:21,229 --> 00:41:22,105
OPPORTUNITY - MİKROSKOBİK_GÖRÜNTÜLEYİCİ
SİSTEMLER SAĞLIKLI - SICAKLIK -15°C

546
00:41:22,189 --> 00:41:25,442
çöreğe gömülmüş yaban mersini gibi duran,
kayaya saplanmış

547
00:41:25,525 --> 00:41:27,235
ufak, yuvarlak şeyleri gördük.

548
00:41:30,155 --> 00:41:32,616
MINI-TES BAŞLATILDI...

549
00:41:36,036 --> 00:41:39,164
Meğer bu yaban mersinlerinin bileşiminde

550
00:41:39,247 --> 00:41:41,124
hematit adında bir mineral varmış.

551
00:41:41,208 --> 00:41:42,584
HEMATİT SAPTANDI

552
00:41:42,667 --> 00:41:45,879
Genelde suyla birlikte oluşan bir mineral.

553
00:41:52,093 --> 00:41:54,721
Mineralojiden, jeokimyaya,

554
00:41:55,847 --> 00:42:01,061
bir zamanlar Mars'ta su olduğuna dair
bir sonuca varmamızı sağlayacak

555
00:42:01,144 --> 00:42:03,146
her şey

556
00:42:03,980 --> 00:42:07,567
Eagle Krateri'nin duvarlarındaydı.

557
00:42:09,110 --> 00:42:12,906
Ama bu çok asidik bir ortam.

558
00:42:14,741 --> 00:42:17,369
Hayatın gelişebileceği bir yer değil.

559
00:42:18,620 --> 00:42:21,581
Evet, sıvı su varmış.

560
00:42:21,665 --> 00:42:25,085
Ama bu içmeyi isteyeceğiniz bir su değil.

561
00:42:30,548 --> 00:42:32,801
Akü asidi gibi diyebiliriz.

562
00:42:35,553 --> 00:42:37,555
Ayaklarınızı sokmazsınız.

563
00:42:37,639 --> 00:42:40,558
Soksanız parmağınız kalmazdı.

564
00:42:46,439 --> 00:42:51,444
İstediğiniz şey güzel, akan,
nötr pH dengesine sahip yer altı suyudur.

565
00:42:54,197 --> 00:42:57,325
Bu yaşam ihtimali hikâyesini
bulabilmek için

566
00:42:59,619 --> 00:43:02,038
biraz seyahat etmeniz gerekiyor.

567
00:43:02,122 --> 00:43:04,874
SOL 57

568
00:43:04,958 --> 00:43:10,672
Ama sorun, bu araçların
sadece 90 günlük ömrünün olması.

569
00:43:21,474 --> 00:43:24,853
VANDI VERMA
ARAÇ SÜRÜCÜSÜ

570
00:43:24,936 --> 00:43:29,065
Araç sürücüleri
Mars'ta araçları süren insanlardır.

571
00:43:32,986 --> 00:43:34,487
Çok eğlenceli bir iş.

572
00:43:34,571 --> 00:43:37,407
Ama direksiyon kullanamıyorsunuz

573
00:43:37,490 --> 00:43:38,366
ARAÇ PLANLAYICISI

574
00:43:38,450 --> 00:43:41,911
çünkü bir sinyalin Mars'a ulaşması

575
00:43:41,995 --> 00:43:43,955
dört ila 20 dakika sürüyor.

576
00:43:44,831 --> 00:43:46,374
Yani komutları gönderiyoruz

577
00:43:46,833 --> 00:43:48,418
ve sonra uyuyoruz.

578
00:43:50,211 --> 00:43:53,214
Sonra araç
günün sürüşünü gerçekleştiriyor,

579
00:43:53,298 --> 00:43:55,633
sürüş sona erdiğinde

580
00:43:55,717 --> 00:43:59,512
geri geliyoruz,
sonuçları alıp tekrar planlıyoruz.

581
00:44:01,014 --> 00:44:02,974
Hindistan'da büyüdüm,

582
00:44:03,058 --> 00:44:05,727
yedi yaşlarındayken

583
00:44:05,810 --> 00:44:09,022
biri bana uzay keşfine dair
bir kitap verdi

584
00:44:09,105 --> 00:44:10,690
ve aklım başımdan gitti.

585
00:44:12,734 --> 00:44:15,695
Başta kayaya ne kadar yaklaştığımızı
gördün mü?

586
00:44:15,779 --> 00:44:18,656
Görev sırasında ikizlere hamileydim,

587
00:44:19,282 --> 00:44:23,286
o yüzden ikiz araçlarla aramda
çok farklı bir bağ vardı.

588
00:44:24,120 --> 00:44:29,501
O kadar benzer ve bağlantılı olsalar da

589
00:44:29,584 --> 00:44:33,171
bambaşka bir hayat yaşayacaklardı.

590
00:44:35,840 --> 00:44:38,093
Araçların kendi kişiliği var,

591
00:44:38,176 --> 00:44:42,305
o yüzden aralarından favori seçmem zor.

592
00:44:42,931 --> 00:44:44,057
Birini seçemem.

593
00:44:44,140 --> 00:44:46,643
Yani ikiz annesi olmak gibi.

594
00:44:54,943 --> 00:44:58,613
Gusev Krateri'nde
Spirit çok daha serin bir alandaydı.

595
00:44:59,531 --> 00:45:03,159
Opportunity Ekvator'daydı,
Mars'ın tatil bölgesi diyebiliriz.

596
00:45:04,702 --> 00:45:08,206
Spirit'i daha zor bir görev bekliyordu.

597
00:45:12,210 --> 00:45:16,965
Spirit bir kaya buldu
ve adını "Adirondack" koyduk.

598
00:45:17,048 --> 00:45:21,594
SPIRIT - NAVCAM
SİSTEMLER SAĞLIKLI - SICAKLIK -60°C

599
00:45:21,678 --> 00:45:22,929
Kayaya dokundu.

600
00:45:28,726 --> 00:45:30,437
Ve evi aramadı.

601
00:45:30,520 --> 00:45:31,396
SPIRIT (MER-A) EKRANI
DÜNYAYA ERİŞME SAATİ (UTC)

602
00:45:31,479 --> 00:45:35,108
İstasyon 43 MER-2A. Şimdi çevrimiçi.

603
00:45:35,191 --> 00:45:38,194
Evet efendim.
Ekranlarımızda hiçbir şey görmüyorum.

604
00:45:38,278 --> 00:45:40,905
Şu anda sinyal görüyor musunuz?

605
00:45:44,868 --> 00:45:46,411
Negatif.

606
00:45:46,494 --> 00:45:47,537
Anlaşıldı.

607
00:45:51,958 --> 00:45:54,169
Spirit'in görev yöneticilerinden biriydim.

608
00:45:54,752 --> 00:45:58,173
Birkaç gün eve gitmedim.

609
00:46:00,717 --> 00:46:04,304
Görev Destek alanında
üzgün bir şekilde duruyorduk,

610
00:46:04,387 --> 00:46:08,766
Spirit'e komut veriyor
ve ondan bilgi almaya çalışıyorduk.

611
00:46:08,892 --> 00:46:11,769
Tekrar yapılandırmaya çalışıyoruz...

612
00:46:12,353 --> 00:46:15,982
Mark Adler
günün uyanma şarkısını seçiyordu.

613
00:46:16,065 --> 00:46:17,150
MARK ADLER
GÖREV YÖNETİCİSİ

614
00:46:17,942 --> 00:46:21,154
"Tanrım, uyanma şarkısı
çalmamız şart mı?" dedim.

615
00:46:21,237 --> 00:46:23,156
Spirit için endişeliydim.

616
00:46:24,240 --> 00:46:27,869
Uyanma şarkısının "eğlenceli" kısmı
artık benden geçmişti.

617
00:46:30,538 --> 00:46:32,332
Tüm istasyonlar, burası görev kontrol.

618
00:46:32,415 --> 00:46:35,793
Bugün geleneği durdurmayacağız.

619
00:46:35,877 --> 00:46:37,253
Bu yüzden şarkıyı çalacağız.

620
00:46:46,846 --> 00:46:49,224
Nerede o mutlu günler

621
00:46:49,307 --> 00:46:51,935
Bulmak ne zor

622
00:46:52,977 --> 00:46:56,981
Sana ulaşmaya çalışıyorum
Ama kapatmışsın zihnini

623
00:46:59,359 --> 00:47:02,445
Ne oldu aşkımıza?

624
00:47:03,279 --> 00:47:05,907
Keşke anlasam

625
00:47:07,033 --> 00:47:11,538
Ne hoştu eskiden
Ne güzeldi

626
00:47:15,041 --> 00:47:20,088
Yanımdayken duymuyor musun sevgilim
Sesleniyorum sana, SOS

627
00:47:22,924 --> 00:47:24,634
Bana verdiğin aşk dışında

628
00:47:24,717 --> 00:47:28,137
Hiçbir şey kurtaramaz beni, SOS

629
00:47:29,597 --> 00:47:31,474
Sen gidersen

630
00:47:31,599 --> 00:47:35,436
Çabalasam da
Nasıl devam ederim hayata?

631
00:47:41,859 --> 00:47:43,820
"Ne kadar mükemmel bir şarkı." dedim.

632
00:47:45,071 --> 00:47:46,239
ABBA, "SOS."

633
00:47:52,870 --> 00:47:56,666
Bir bip sesi geldi.
Ama Spirit çok hasta bir araçtı.

634
00:47:58,251 --> 00:48:02,463
Araç üstündeki flaş hafızası
bir şekilde bozulmuştu.

635
00:48:02,547 --> 00:48:05,425
Son iki aydır uyanıktı,

636
00:48:05,508 --> 00:48:08,177
tekrar tekrar bozuluyor
ve tekrar başlatılıyordu.

637
00:48:08,761 --> 00:48:11,139
Tüm gece ayaktaydı,

638
00:48:11,222 --> 00:48:13,933
başını oyundan kaldıramayan
bir ergen gibiydi.

639
00:48:14,017 --> 00:48:16,477
Hiç durmadan devam ediyordu,

640
00:48:16,561 --> 00:48:18,938
ta ki pilleri
neredeyse tamamen bitene kadar.

641
00:48:21,399 --> 00:48:25,278
"Onu kapatmaya çalışalım." dedik.

642
00:48:26,571 --> 00:48:29,616
Nazik bir şekilde kapanma komutu verdik

643
00:48:29,699 --> 00:48:31,284
ama kapanmadı.

644
00:48:32,368 --> 00:48:35,580
Biraz panik olmaya başladık çünkü

645
00:48:35,663 --> 00:48:38,416
Spirit'e "Kapansana be."
dememiz gerekiyordu.

646
00:48:38,499 --> 00:48:41,044
Başka hiçbir şey işe yaramadığında

647
00:48:41,127 --> 00:48:42,712
aracı kapatan komut.

648
00:48:42,795 --> 00:48:44,339
Bağlantı bir, iki ondalık alfa.

649
00:48:44,422 --> 00:48:47,091
Bu komut onu 24 saat kapatacaktır.

650
00:48:54,098 --> 00:48:57,560
Dünya'ya Spirit'i kaybettiğimizi
söylemeye hazırdık.

651
00:48:57,644 --> 00:48:58,519
DC-0-5. DC.

652
00:48:58,603 --> 00:49:00,730
Ama sonra birdenbire...

653
00:49:00,813 --> 00:49:03,274
Devam et telekom.
Veri geldiğini doğruluyoruz.

654
00:49:03,358 --> 00:49:05,735
OPPORTUNITY (MER-B) EKRANI

655
00:49:05,818 --> 00:49:08,738
Birkaç gece uykusuz kaldıktan sonra

656
00:49:08,821 --> 00:49:11,157
araç huzurlu bir şekilde uyuyor.

657
00:49:13,368 --> 00:49:14,952
Spirit geri döndü.

658
00:49:15,870 --> 00:49:17,955
Tıkır tıkır çalışıyor.

659
00:49:20,750 --> 00:49:22,669
SOL 78

660
00:49:22,752 --> 00:49:24,170
Bu bir tahmin.

661
00:49:24,253 --> 00:49:27,674
Bu araçların ömrünü sınırlayan şey

662
00:49:27,757 --> 00:49:30,426
güneş panellerinde biriken toz.

663
00:49:30,510 --> 00:49:33,763
90 sol sonra garanti süresinin
dolduğunu düşünebilirsiniz.

664
00:49:33,846 --> 00:49:36,599
Görevin bu kadar sürmesi gerekiyordu.

665
00:49:36,683 --> 00:49:38,810
90 sol bekliyoruz,

666
00:49:38,893 --> 00:49:41,979
bunun fazlası
Mars'ta karşılaştığımız şeylere bağlı.

667
00:49:44,941 --> 00:49:47,944
Mars'ta 90 sol geçtikten sonra

668
00:49:48,778 --> 00:49:53,199
Spirit ve Opportunity'nin
yeterli güçleri kalmayacağını

669
00:49:53,282 --> 00:49:55,993
ve araçların öleceğini düşünüyorduk.

670
00:50:24,355 --> 00:50:27,734
Şeytan hortumlarının da
Spirit ve Opportunity'ye

671
00:50:27,817 --> 00:50:30,778
yapabileceklerinden korkuyorduk.

672
00:50:36,617 --> 00:50:40,663
Haftalar önce çekilmiş bir fotoğraf vardı
ve oldukça kırmızı ve tozluydu.

673
00:50:40,747 --> 00:50:43,458
Güneş panellerini zar zor görüyorduk.

674
00:50:44,250 --> 00:50:46,419
Ama şeytan hortumundan sonraki sabah

675
00:50:46,502 --> 00:50:48,963
biri cam temizleyiciyle çalışmış gibiydi.

676
00:50:50,423 --> 00:50:54,093
Güneş panelleri
indiğimiz günkü kadar temizdi.

677
00:51:00,892 --> 00:51:04,937
Meğer şeytan hortumları
bu araçların en yakın arkadaşıymış.

678
00:51:09,650 --> 00:51:12,320
Yaşam destek makinemiz oldular.

679
00:51:12,945 --> 00:51:14,947
Doğru zamanda geldiler,

680
00:51:15,573 --> 00:51:19,994
bize nefes verdiler
ve enerji depolamamızı sağladılar.

681
00:51:22,622 --> 00:51:23,539
Şerefimize.

682
00:51:28,336 --> 00:51:31,631
Ana görev başarı şartlarımıza
ulaşmıştık. 90 Sol.

683
00:51:31,714 --> 00:51:32,548
SPIRIT TAKIMI
MUTLU 91 SOL'LARA

684
00:51:35,176 --> 00:51:39,680
Araçların sınırsız yaşam süresi
olabileceğini düşünmeye başladık

685
00:51:39,764 --> 00:51:42,558
çünkü bu şeytan hortumları
bize yardımcı olmuştu.

686
00:51:42,642 --> 00:51:46,646
Hadi, yola koyulalım,
gaza basıp Mars'a bakalım.

687
00:51:52,068 --> 00:51:55,488
İki araç da Sol 90'a ulaştı
ve çok eğlendik.

688
00:51:57,323 --> 00:51:59,158
Araç yarışı yapıyorduk.

689
00:51:59,242 --> 00:52:01,452
İki araç birbiriyle yarışarak

690
00:52:01,536 --> 00:52:04,288
bir günde en çok metre giden
taraf olmaya çalışıyordu.

691
00:52:05,122 --> 00:52:08,584
Spirit için Sol 99. Tepelere çıkılıyor.

692
00:52:08,668 --> 00:52:10,211
SPIRIT GÜNLÜĞÜ

693
00:52:10,294 --> 00:52:12,880
Spirit bizi hayal kırıklığına uğrattı,

694
00:52:12,964 --> 00:52:16,342
iniş alanı beklediğimiz gibi çıkmadı.

695
00:52:16,968 --> 00:52:21,180
Ama Spirit uzaklara baktı
ve yüksek bazı tepeler gördü,

696
00:52:21,264 --> 00:52:23,140
adını Columbia Tepeleri koyduk,

697
00:52:23,224 --> 00:52:26,310
içilebilir su kanıtı varsa

698
00:52:26,394 --> 00:52:28,437
belki orada bulabilirdik.

699
00:52:30,273 --> 00:52:32,441
Gezegenin diğer tarafında

700
00:52:33,192 --> 00:52:37,405
şanslı aracımız Opportunity
bambaşka bir maceraya atılmıştı.

701
00:52:38,781 --> 00:52:41,033
Opportunity Günlüğü.

702
00:52:41,117 --> 00:52:45,121
Daha fazla ana kaya bulmamız gerek,
toprağın derinliklerinde.

703
00:52:45,663 --> 00:52:50,376
Buna en yakın olan şey,
doğudaki Endurance adlı büyük krater.

704
00:52:51,377 --> 00:52:54,005
Bu kraterin iyi yönü

705
00:52:54,088 --> 00:52:56,549
dönemlerin sıralı şekilde
üst üste binmesiydi,

706
00:52:56,632 --> 00:52:58,759
altta eski kayalar,

707
00:52:58,843 --> 00:53:02,763
yukarıya çıkıldıkça gençleşen kayalar.

708
00:53:05,099 --> 00:53:07,310
Bilimsel bir hazinedir bu.

709
00:53:08,185 --> 00:53:13,441
Ama aracımızı hiç bu kadar
dik bir yamaçtan indirmeyi düşünmemiştik.

710
00:53:17,862 --> 00:53:20,656
Endurance gibi bir yerdeyseniz
başka bir gezegendeki

711
00:53:20,740 --> 00:53:23,034
bir robotu öldürmek çok kolaydır.

712
00:53:23,117 --> 00:53:27,121
Gidebileceğimiz kadar aşağı gidelim.

713
00:53:27,455 --> 00:53:29,582
Bilim insanları çılgınca şeyler isteyince

714
00:53:29,665 --> 00:53:32,335
mühendislerle aralarında
gerilim yaşanıyordu.

715
00:53:32,418 --> 00:53:36,464
"35 derecelik yamaçtan inmek istiyorum
çünkü şu kaya çok ilginç."

716
00:53:36,547 --> 00:53:40,217
Mühendisler de
"Hayır, güvenli değil, yapamazsınız.

717
00:53:40,301 --> 00:53:43,054
"Yapmak istediğiniz şey delilik." diyordu.

718
00:53:43,137 --> 00:53:47,183
Açıkçası güvenli bir şekilde
bu kayaları tırmanamazsak

719
00:53:47,266 --> 00:53:49,352
kratere giremeyeceğiz.

720
00:53:52,855 --> 00:53:58,319
Büyük bir test alanı yarattık,
aracın tam ölçekli kopyasını inşa ettik.

721
00:54:00,237 --> 00:54:01,572
Burası biraz kaygan.

722
00:54:02,365 --> 00:54:05,534
Toprağın geometrisini
kopyalamaya çalıştık.

723
00:54:07,703 --> 00:54:10,247
Tamam, ilk olarak test alanına gidip

724
00:54:10,331 --> 00:54:12,375
dümdüz çıkınca

725
00:54:12,458 --> 00:54:14,126
direk aşağı indi.

726
00:54:17,088 --> 00:54:19,465
İnç inç indik,

727
00:54:19,548 --> 00:54:22,218
metrik sistemi kullanalım,
santim santim indik...

728
00:54:24,929 --> 00:54:27,264
Opportunity'yi beladan uzak tutmak için

729
00:54:27,348 --> 00:54:30,559
çok dikkatli bir planlama yaptık.

730
00:54:42,947 --> 00:54:46,492
Ertesi sabah geri geldik
ve görüntülere baktık,

731
00:54:47,159 --> 00:54:50,413
odanın farklı yerlerinden
iç çekme sesleri geliyordu.

732
00:54:51,122 --> 00:54:54,291
Kraterin yanlarındaki yüzey

733
00:54:54,375 --> 00:54:57,128
umduğumuz kadar pürüzlü çıkmamıştı

734
00:54:57,211 --> 00:55:00,172
ve yamaçtan aşağı, dev bir kayaya doğru

735
00:55:01,215 --> 00:55:04,176
kaymaya başlamıştı.

736
00:55:04,260 --> 00:55:09,223
OPPORTUNITY - HAZCAM
SİSTEMLER SAĞLIKLI - SICAKLIK -30°C

737
00:55:12,518 --> 00:55:16,355
Ama araçların
"otonomi" adı verilen bir özelliği var.

738
00:55:18,107 --> 00:55:21,444
Düşünmelerine izin veriyoruz.

739
00:55:22,278 --> 00:55:25,239
Çünkü bu araçlar Mars'a dair

740
00:55:25,322 --> 00:55:28,117
bizden daha fazla şey biliyor.

741
00:55:30,119 --> 00:55:32,955
Opportunity kratere indiğinde

742
00:55:35,249 --> 00:55:37,918
hızla yamaçtan kaydığını fark etmiş

743
00:55:38,627 --> 00:55:44,592
ve güneş panelinin dokunmasına
santimler kala durmuş.

744
00:55:46,093 --> 00:55:49,096
Dev bir kayaya böyle çarpsa

745
00:55:49,764 --> 00:55:53,267
Opportunity için görev bitebilirdi.

746
00:55:55,394 --> 00:55:59,273
Hepimiz kalp krizi geçirdik
ama otonomi bizi kurtardı.

747
00:56:00,649 --> 00:56:03,235
Şanslı aracımızla gurur duyduk.

748
00:56:09,575 --> 00:56:10,785
Opportunity'den

749
00:56:11,535 --> 00:56:15,372
çok büyük bir resmi bastırdık.

750
00:56:15,498 --> 00:56:19,001
Yörüngeden alınan
kuzeyden güneye giden şeridi gösteriyordu.

751
00:56:19,627 --> 00:56:22,296
Gösterdiği yerleri,
yani indiğimiz Eagle Krateri'ni

752
00:56:22,379 --> 00:56:23,422
ENDURANCE KRATERİ - EAGLE KRATERİ

753
00:56:23,506 --> 00:56:25,758
ve Opportunity'nin olduğu

754
00:56:25,841 --> 00:56:27,927
Endurance Krateri'ni masaya serdik.

755
00:56:29,970 --> 00:56:31,597
Uç kısımda,

756
00:56:31,680 --> 00:56:34,433
kilometrelerce güneyde
büyük bir krater vardı,

757
00:56:34,517 --> 00:56:36,310
Victoria Krateri adını verdik.

758
00:56:40,106 --> 00:56:42,399
VICTORIA KRATERİ

759
00:56:42,483 --> 00:56:44,110
Saçma olduğunu biliyorum

760
00:56:44,193 --> 00:56:46,904
ama "Görev üç ay sürecekti." dediler.

761
00:56:46,987 --> 00:56:48,739
"Böyle bir krater var.

762
00:56:48,823 --> 00:56:51,117
"Oraya gitmek iki yıl sürebilir."

763
00:56:51,992 --> 00:56:53,244
Yine de gittik ama.

764
00:56:53,994 --> 00:56:55,788
Önce önemli şeyler.

765
00:57:14,682 --> 00:57:18,227
GÖREVİN
BİR BUÇUĞUNCU YILI

766
00:57:18,310 --> 00:57:22,565
Victoria Krateri kilometrelerce ötedeydi.

767
00:57:30,656 --> 00:57:34,451
Ama çok temiz bir yoldu.
Önümüzde tepe ya da dağ yoktu.

768
00:57:34,535 --> 00:57:35,536
OPPORTUNITY - NAVCAM
SİSTEMLER SAĞLIKLI - SICAKLIK -15°C

769
00:57:35,619 --> 00:57:37,830
Sadece kum dalgaları.

770
00:57:40,583 --> 00:57:43,377
"Kör sürüş" dediğimiz şeyi yaptık.

771
00:57:48,674 --> 00:57:50,384
Opportunity'yi aradık

772
00:57:50,467 --> 00:57:53,470
"Kör gidiyoruz, bana güven, devam et."

773
00:57:58,893 --> 00:58:00,477
Körlemesine sürdük,

774
00:58:00,561 --> 00:58:04,356
ilerlememizi teker dönüş sayısıyla
hesaplıyorduk.

775
00:58:09,528 --> 00:58:12,364
Yolda tekerler döndü.

776
00:58:14,950 --> 00:58:16,577
Ama şaşırtıcı şekilde...

777
00:58:19,830 --> 00:58:21,832
...Oppy hiç hareket etmemişti.

778
00:58:23,751 --> 00:58:24,710
SORUN: GÖMÜLÜ TEKERLEKLER

779
00:58:24,793 --> 00:58:27,046
Sıkıştığı yere git.

780
00:58:27,129 --> 00:58:30,633
Bu noktadan sonra pek aşama kaydetmemiş.

781
00:58:30,716 --> 00:58:33,260
Ama araç, planı yürüttüğünü,

782
00:58:33,344 --> 00:58:35,512
buraya kadar gittiğini sanmış.

783
00:58:35,596 --> 00:58:40,893
Opportunity gün boyunca
tekerlerini döndürmüş

784
00:58:40,976 --> 00:58:43,979
ve gittikçe daha da derine gömülmüş.

785
00:58:49,735 --> 00:58:51,487
NASA:
SÜRÜŞÜ DURDUR.

786
00:58:51,779 --> 00:58:55,115
OPPY:
TAMAM. SÜRÜŞ DURDURULDU.

787
00:58:56,116 --> 00:58:57,576
Böyle bir kitap yok,

788
00:58:57,660 --> 00:59:00,871
"Dördüncü Bölüm:
Mars Aracını Kum Tepesinden Çıkarmak."

789
00:59:00,955 --> 00:59:03,707
JPL'de kum tepelerinin
kopyasını inşa ettik

790
00:59:03,791 --> 00:59:05,125
ve bir aracı gömdük.

791
00:59:07,086 --> 00:59:09,004
Mühendislik açısından

792
00:59:09,672 --> 00:59:12,883
heyecanlıydı çünkü zorlukları severiz.

793
00:59:14,426 --> 00:59:16,136
Neredeyse bataklık gibiydi.

794
00:59:16,887 --> 00:59:21,267
Opportunity'yi nasıl çıkaracağımızı
bulmak için altı hafta çalıştık.

795
00:59:22,893 --> 00:59:26,689
Ama yamaçta hiç sürtünme yoktu.

796
00:59:27,690 --> 00:59:30,150
Pasta ununda araba sürmek gibiydi.

797
00:59:32,486 --> 00:59:37,032
Mühendisler, tek çıkış yolunun
geri vitese takmak olduğuna karar verdi.

798
00:59:40,661 --> 00:59:43,163
NASA:
TERS YÖN. MAKSİMUM HIZ.

799
00:59:43,372 --> 00:59:47,376
OPPY:
TAMAM. TEKERLER DÖNÜYOR.

800
00:59:56,385 --> 00:59:59,054
Ama Mars'ta işler kötüleşiyordu.

801
00:59:59,138 --> 01:00:01,640
Daha da derine batıyor gibiydik.

802
01:00:02,099 --> 01:00:03,517
Bu ölümcül olabilirdi.

803
01:00:05,769 --> 01:00:07,771
Sol 483.

804
01:00:08,397 --> 01:00:10,316
Güç ciddi anlamda düştü.

805
01:00:10,983 --> 01:00:14,611
Şu an sadece sorun yaşamamaya çalışıyoruz.

806
01:00:38,052 --> 01:00:40,387
OPPY:
İKİ METRE İLERLEME.

807
01:00:40,471 --> 01:00:41,513
ÇIKTIM!

808
01:00:41,597 --> 01:00:43,057
Sol 484.

809
01:00:44,350 --> 01:00:47,186
Uzun mesafe sürüş seçenekleri geri geldi.

810
01:00:55,152 --> 01:00:56,528
Şöyle dedik: "Tamam.

811
01:00:56,612 --> 01:00:59,948
"Bundan sonra sürüş konusunda
daha ihtiyatlı olalım."

812
01:01:00,032 --> 01:01:02,368
Dikkatli bir şekilde güneye sürdük

813
01:01:02,451 --> 01:01:05,537
ve nihayet Victoria Krateri'ne ulaştık.

814
01:01:06,455 --> 01:01:09,875
GÖREVİN İKİ BUÇUĞUNCU YILI

815
01:01:13,087 --> 01:01:15,672
Bir masanın etrafında toplanmış

816
01:01:15,756 --> 01:01:17,633
partide margarita içiyorduk.

817
01:01:19,134 --> 01:01:22,679
Biri "Hadi bahse girelim." dedi.

818
01:01:22,763 --> 01:01:26,392
Kokteyl peçetesini aldık
ve hepimiz isimlerimizi yazdık.

819
01:01:26,475 --> 01:01:28,685
Herkesin 20 dolar vermesi gerekiyordu.

820
01:01:28,769 --> 01:01:29,603
GEZEGENLER ARASI İNŞAAT TOPLUMU
MER 2003

821
01:01:29,686 --> 01:01:30,771
Şunu dedik: "Tamam.

822
01:01:30,854 --> 01:01:34,900
"Kim önümüzdeki yıla sıfır, bir
ya da iki aracın kalacağını düşünüyor?"

823
01:01:34,983 --> 01:01:36,110
MUTLU BAŞLANGIÇLAR
SPIRIT - OPPORTUNITY

824
01:01:36,902 --> 01:01:38,946
Kokteyl peçetesini muhafaza ettik.

825
01:01:39,696 --> 01:01:43,325
Bunu her geçen yıl yaptık.

826
01:01:46,286 --> 01:01:50,874
Her yıl, projenin baş bilim insanı
Steve Squyres

827
01:01:51,625 --> 01:01:55,045
iki aracın da
önümüzdeki yıl öleceğine oy vermişti.

828
01:01:55,129 --> 01:01:59,591
Mantığıma göre
nihayetinde ben kazanacaktım

829
01:01:59,675 --> 01:02:04,096
ve kazandığımda da üzgün olduğum dönemde
neşemi artıran bir şey olacaktı.

830
01:02:05,264 --> 01:02:07,349
Tam tersine oy verdim.

831
01:02:07,433 --> 01:02:09,685
İki aracın da hayatta kalmasına.

832
01:02:11,311 --> 01:02:15,315
Bu bahislerde
yıllar içinde çok para kazandım.

833
01:02:24,908 --> 01:02:28,745
O dönemde
çalışkan mavi yakalı aracımız Spirit

834
01:02:28,829 --> 01:02:30,998
Columbia Tepeleri'ni keşfediyordu.

835
01:02:33,417 --> 01:02:36,378
Ama mekanik sorunlar yaşıyordu.

836
01:02:40,591 --> 01:02:43,802
Sonra sağ ön tekeri bozuldu.

837
01:02:52,936 --> 01:02:56,398
Biri şöyle dedi:
"Market arabasına benziyor,

838
01:02:56,482 --> 01:02:59,943
"bir tekeri sıkıştığı zaman
çekmek itmekten daha kolay olur."

839
01:03:01,403 --> 01:03:03,864
"Evet! Geri geri gidelim." dedik.

840
01:03:08,994 --> 01:03:12,956
Spirit yavaşça
Columbia Tepeleri'nde geri geri gitti,

841
01:03:13,040 --> 01:03:16,293
bozuk tekerini de sürükledi.

842
01:03:17,211 --> 01:03:21,006
Çok kötü bir durumdu çünkü kış geliyordu.

843
01:03:26,970 --> 01:03:31,975
Mars kışı Dünya'ya göre iki kat uzundur.

844
01:03:33,268 --> 01:03:35,062
Çok soğuk olur.

845
01:03:35,812 --> 01:03:40,526
O kadar soğuk olur ki
enerjinizin büyük bir kısmını

846
01:03:40,609 --> 01:03:43,820
donanımınızı belli bir sıcaklıkta
tutmaya harcarsınız

847
01:03:43,904 --> 01:03:45,864
yoksa bozulabilir.

848
01:03:47,115 --> 01:03:50,536
Spirit alanında, güneş panellerini

849
01:03:50,619 --> 01:03:53,121
güneşe çevirmemiz gerekiyordu.

850
01:03:54,414 --> 01:03:58,710
Ama bunun tek yolu
aracı tamamen eğmekti.

851
01:04:10,305 --> 01:04:12,808
Kış boyunca hayatta kalabilmek için

852
01:04:12,891 --> 01:04:16,687
Spirit'in bu kayalıklı, engebeli arazide

853
01:04:19,273 --> 01:04:22,276
geri geri tırmanması gerekiyordu.

854
01:04:30,617 --> 01:04:34,705
Mevsimlerin yanı sıra
kum fırtınaları gibi şeyler de var.

855
01:04:35,497 --> 01:04:36,582
SOL 1220

856
01:04:36,665 --> 01:04:39,960
Bazen bu kum fırtınaları
küresel bir fırtınaya dönüşür.

857
01:04:40,043 --> 01:04:41,753
GÖREVİN ÜÇ BUÇUĞUNCU YILI

858
01:04:41,837 --> 01:04:44,464
Bu Opportunity'ye büyük darbe indirdi.

859
01:04:47,134 --> 01:04:49,928
Sol 1226.

860
01:04:50,971 --> 01:04:53,557
Opportunity hayatta kalma savaşı veriyor.

861
01:04:55,058 --> 01:04:58,895
Mars eldivenlerini çıkardı
ve Opportunity alanını

862
01:04:58,979 --> 01:05:01,815
rekor seviyede kumla dövdü.

863
01:05:08,614 --> 01:05:12,618
Bu yüzden araçların mevcut karar verme
sürecini değiştirmemiz gerekti,

864
01:05:12,701 --> 01:05:15,579
böylece enerji azalmaya başladığında...

865
01:05:17,956 --> 01:05:21,918
...Opportunity pilini korumak için
kendini kapatabilecekti.

866
01:05:22,002 --> 01:05:24,963
OPPY:
TÜM SİSTEMLER KAPATILIYOR.

867
01:05:30,844 --> 01:05:32,429
Hiç kimse

868
01:05:32,512 --> 01:05:35,599
görevin her an bitebileceğini
sesli söylemek istemiyordu.

869
01:05:37,017 --> 01:05:40,395
Kum fırtınasını görebiliyorduk,
yörüngeden takip ediyorduk.

870
01:05:42,856 --> 01:05:46,234
Havanın açılmaya başlaması
iki hafta sürdü.

871
01:05:47,944 --> 01:05:52,532
Verinin gelmesini beklediğimiz asıl saat

872
01:05:52,616 --> 01:05:56,203
20.40 UTC'ydi ama biraz gerideyiz.

873
01:05:57,037 --> 01:06:01,291
Bugünkü uyandırma şarkılarına dair
birçok öneri aldık,

874
01:06:01,375 --> 01:06:04,961
verileri toplarken
çalmaya devam etmek istedim.

875
01:06:18,266 --> 01:06:22,646
Sonra sadece hayatta kalıp kalmayacağımızı
beklememiz gerekti.

876
01:06:24,481 --> 01:06:26,858
Güneş doğuyor

877
01:06:28,485 --> 01:06:30,320
Güneş doğuyor

878
01:06:30,404 --> 01:06:33,490
Ve artık geçti diyorum

879
01:06:37,536 --> 01:06:43,250
Küçük sevgilim
Uzun, soğuk ve yalnız bir kış oldu

880
01:06:45,252 --> 01:06:51,174
Küçük sevgilim
Sanki yıllardır hiç doğmadı

881
01:06:52,384 --> 01:06:54,344
Güneş doğuyor

882
01:06:56,179 --> 01:06:58,056
Güneş doğuyor

883
01:06:58,140 --> 01:07:01,351
Ve artık geçti diyorum

884
01:07:05,731 --> 01:07:11,737
Küçük sevgilim
Yüzler yine gülüyor

885
01:07:12,696 --> 01:07:15,824
Küçük sevgilim, sanki...

886
01:07:15,907 --> 01:07:20,620
Kimse araçların bütün felaketlerden
sağ çıkacağını düşünmemişti.

887
01:07:20,704 --> 01:07:22,539
Güneş doğuyor

888
01:07:24,207 --> 01:07:26,251
Güneş doğuyor

889
01:07:26,334 --> 01:07:31,006
"Mars artık bize hiçbir şey yapamaz."
hissi gelmeye başladı.

890
01:07:31,089 --> 01:07:34,426
Her şeyden sağ çıktık.
Dokunulmazız aslında.

891
01:07:36,845 --> 01:07:38,513
Ama görevimiz bitmemişti.

892
01:07:39,973 --> 01:07:42,392
Hâlâ yaşamın tomurcuklanabileceği

893
01:07:42,476 --> 01:07:44,186
bir yer bulmayı umuyorduk.

894
01:07:44,770 --> 01:07:48,774
Nötr pH seviyesinde bir su,
hatta içebileceğiniz bir su.

895
01:07:58,825 --> 01:08:00,619
-Squyres.
-Burada olmak güzel.

896
01:08:00,702 --> 01:08:02,537
-Bize katıldığın için çok teşekkürler.
-Evet.

897
01:08:02,621 --> 01:08:07,292
Bu Mars araçlarından birinin maketi,
değil mi?

898
01:08:07,375 --> 01:08:09,878
-Evet.
-Hangisi, Spirit mi Opportunity mi?

899
01:08:09,961 --> 01:08:12,172
Aslında tek yumurta ikizleri.
Görünüşleri aynı.

900
01:08:12,255 --> 01:08:14,174
İki çocuğun arasındaki farkı
anlayamıyor musun?

901
01:08:14,257 --> 01:08:15,717
Berbat bir baba olduğunu söylüyorsun.

902
01:08:18,428 --> 01:08:21,014
Spirit ve Opportunity'nin görevi

903
01:08:21,723 --> 01:08:26,102
halk arasında
iyiden iyiye ses getirmeye başladı.

904
01:08:27,187 --> 01:08:28,063
MARS GÖREVİ
CNN TODAY - MILES O'BRIEN

905
01:08:28,146 --> 01:08:30,315
Mars'ta yine yoğun bir trafik var.

906
01:08:30,398 --> 01:08:32,651
Spirit ve Opportunity araçları
hâlâ iş üstünde.

907
01:08:32,734 --> 01:08:34,820
Şu ana kadar 15 kilometre yol gittiler

908
01:08:34,903 --> 01:08:35,737
Mars'a Muzaffer Bir İniş

909
01:08:35,821 --> 01:08:37,572
ve 156 binden fazla fotoğraf çektiler.

910
01:08:37,656 --> 01:08:38,865
Araçlar Gaza Basıyor
Mars Keşfinde Yeni Bir Sayfa Açıyorlar

911
01:08:38,949 --> 01:08:41,701
NASA uzay bilimi alanında
birçok harika şey yapıyor.

912
01:08:41,785 --> 01:08:42,744
Yetkililer Mars görüntülerini inceliyor
İnişle birlikte yaşam izi aranıyor

913
01:08:42,828 --> 01:08:47,332
Ama gama ışını spektroskopisini
sekiz yaşında bir çocuğa anlatmak zordur.

914
01:08:49,626 --> 01:08:51,419
Ama bir robot jeolog denince

915
01:08:52,170 --> 01:08:55,173
herkes bir nevi ne işe yaradığını anlar.

916
01:08:56,842 --> 01:08:59,261
Böylece bu keşif ve macera

917
01:08:59,344 --> 01:09:03,348
çok büyük ve ortak
bir insan tecrübesine dönüşebilir.

918
01:09:04,266 --> 01:09:05,183
O ne yapıyor?

919
01:09:06,476 --> 01:09:08,979
Araçlar bir fenomen hâline geldi.

920
01:09:09,938 --> 01:09:14,276
Dünyadaki keşif, merak
ve ilgi olgularını temsil ettiler.

921
01:09:14,359 --> 01:09:17,195
Mars araçlarının yolu açık olsun,
bu gece artık her neredelerse.

922
01:09:17,279 --> 01:09:21,867
Araçlar yaşamaya devam ettikçe
gelecek keşif hayalleri de artıyordu...

923
01:09:21,950 --> 01:09:23,535
Dirsek. Bir bileği var.

924
01:09:23,618 --> 01:09:27,914
...ve dünya üzerindeki insanlar
bu araçlara bağlanmaya başlıyordu.

925
01:09:29,583 --> 01:09:32,711
Spirit sıkışana kadar

926
01:09:32,794 --> 01:09:37,549
halk üzerindeki etkimizi
tam olarak anlamamıştık bence.

927
01:09:37,632 --> 01:09:41,428
GÖREV YÖNETİCİSİ

928
01:09:42,012 --> 01:09:45,140
Alt kimliğim Spirit bir sorun yaşadı.

929
01:09:45,473 --> 01:09:48,310
SOL 1900

930
01:09:48,810 --> 01:09:50,645
Zaten bir tekeri bozuktu.

931
01:09:50,729 --> 01:09:52,230
GÖREVİN BEŞİNCİ YILI

932
01:09:52,314 --> 01:09:54,691
Biraz derine batmıştı,

933
01:09:56,192 --> 01:09:58,778
sonra bir tekeri daha bozuldu,

934
01:09:58,862 --> 01:10:00,947
kış da geliyordu.

935
01:10:04,034 --> 01:10:08,830
Spirit'i tanıdığım için
bunu çözeceğini biliyordum.

936
01:10:12,125 --> 01:10:13,668
Bu kaya yığını,

937
01:10:14,377 --> 01:10:18,006
sıkıştığımız yer burası olabilir.

938
01:10:19,007 --> 01:10:22,761
Mars'ta ve test yatağında
sürdükçe derine batıyor.

939
01:10:24,846 --> 01:10:29,768
İlk slaytımız, Spirit'in
enerji gerekliliklerini gösteriyor.

940
01:10:30,310 --> 01:10:33,063
Kırmızı sayılar, geniş bir zaman diliminde

941
01:10:33,146 --> 01:10:36,942
hayatta kalmak için gereken enerjiye
sahip olmadığımız yerleri gösteriyor.

942
01:10:38,985 --> 01:10:41,404
Artık zamana karşı yarış başlamıştı.

943
01:10:41,488 --> 01:10:46,117
Çok yavaş ilerleme kaydediyorduk
ama kışı geride bırakmalıydık.

944
01:10:46,993 --> 01:10:51,539
İnsanlardan mektup
ve telefonlar almaya başladık.

945
01:10:52,916 --> 01:10:54,918
Spirit'i kurtarmak için

946
01:10:55,001 --> 01:10:58,380
ne gerekiyorsa yapmamız
gerektiğini hissediyorduk.

947
01:10:58,922 --> 01:11:02,133
ÖZGÜR SPIRIT

948
01:11:02,217 --> 01:11:05,220
Halk bu harekete "Özgür Spirit" dedi.

949
01:11:06,930 --> 01:11:08,598
Bu da bize gösterdi ki

950
01:11:08,682 --> 01:11:14,396
insanlar bir robotla bağ kurabiliyor.

951
01:11:15,814 --> 01:11:18,316
Sol 2196.

952
01:11:19,192 --> 01:11:22,028
Spirit kış uykusuna hazırlanıyor.

953
01:11:23,071 --> 01:11:24,656
Yatağına girmiş durumda.

954
01:11:25,281 --> 01:11:28,076
Şimdi hepimiz dikkatlice
sinyali bekliyoruz

955
01:11:28,576 --> 01:11:30,203
ya da bu sinyalin gelmemesini.

956
01:11:32,831 --> 01:11:37,419
Araç hipotermiye yakalanmaya başladıkça
iletişim kuramamaya başlıyor.

957
01:11:41,840 --> 01:11:44,134
Ertesi sabah ya uyanacak

958
01:11:44,718 --> 01:11:46,511
ya da hiç uyanmayacak.

959
01:11:51,474 --> 01:11:53,143
Güneş yeniden doğduğunda

960
01:11:54,811 --> 01:11:57,605
dinledik, bir fısıltı, bir ses

961
01:11:58,690 --> 01:12:02,694
duymaya çalıştık ama hiçbir şey yoktu.

962
01:12:05,196 --> 01:12:06,197
Duymadık.

963
01:12:11,244 --> 01:12:14,122
Birçok açıdan sanki

964
01:12:14,205 --> 01:12:17,459
bir arkadaşımızı kaybetmiş gibiydik.

965
01:12:19,335 --> 01:12:23,757
İnsanların bunu garip bulduğunu biliyorum,
birinden bahsediyormuşum gibi duruyor

966
01:12:23,840 --> 01:12:25,800
ama bir insan olmasa bile

967
01:12:25,884 --> 01:12:28,678
hayatımızın büyük bir parçasıydı.

968
01:12:31,723 --> 01:12:34,392
Spirit bitkin ve maceraperest aracımızdı

969
01:12:34,517 --> 01:12:37,312
ve bulunduğu ortam onu çok zorlamıştı.

970
01:12:38,063 --> 01:12:41,024
Belki de Spirit'in
görev yöneticisi olduğum

971
01:12:41,107 --> 01:12:43,610
ve benim gibi olmasını istediğim içindir.

972
01:12:43,693 --> 01:12:47,238
Spirit'le aramızda
böyle bir bağ olduğunu hissetmiştim.

973
01:12:52,577 --> 01:12:55,622
Belki bu kadar çalışmadan sonra

974
01:12:55,705 --> 01:12:57,582
o da yorgun düşmüştü.

975
01:13:02,545 --> 01:13:07,717
SPIRIT: GÖREVİN SONU
3 OCAK 2004 - 25 MAYIS 2011

976
01:13:14,057 --> 01:13:15,934
Burada yapılması gereken...

977
01:13:16,518 --> 01:13:22,524
Bugün 100 metre kadar
sürüş yapabilirsek...

978
01:13:22,607 --> 01:13:24,317
Gördüğünüz bu çizgi...

979
01:13:24,400 --> 01:13:28,947
Bu döneme geldiğimizde orijinal tasarıma
katılmış sadece bir avuç insan

980
01:13:29,030 --> 01:13:30,657
takımda kalmıştı.

981
01:13:31,616 --> 01:13:36,204
Yani yeni bir mühendis nesli
Opportunity'yi yönetiyordu.

982
01:13:40,917 --> 01:13:44,921
Opportunity'yle çalışacağım
bir milyon yıl düşünsem aklıma gelmezdi.

983
01:13:47,632 --> 01:13:50,093
Sekizinci sınıftayken

984
01:13:50,176 --> 01:13:54,347
Spirit ve Opportunity'nin inişlerini
anlatan haberleri izlemiştim.

985
01:13:56,099 --> 01:13:59,102
Teksas'ın ortasında,
bilinmez bir yerde küçük bir kızdım.

986
01:13:59,185 --> 01:14:00,019
BEKAH SOSLAND-SIEGFRIEDT
UÇUŞ DİREKTÖRÜ

987
01:14:00,979 --> 01:14:03,523
Ama bunu istediğimi biliyordum.

988
01:14:03,606 --> 01:14:06,192
Diğer gezegenlerde
yaşamın bulunması istiyordum.

989
01:14:07,402 --> 01:14:09,320
TARİHİN BİR PARÇASI OL!

990
01:14:09,404 --> 01:14:11,239
17 yaşlarındayken

991
01:14:11,322 --> 01:14:14,742
Spirit ve Opportunity için
bir isim yarışması yaptılar.

992
01:14:15,743 --> 01:14:17,412
MOOGEGA COOPER
GEZEGEN KORUMA MÜHENDİSİ

993
01:14:17,495 --> 01:14:20,874
Romulus ve Remus isimlerini sundum.

994
01:14:22,250 --> 01:14:25,628
Babaları da Mars'tı, Savaş Tanrısı.

995
01:14:27,005 --> 01:14:29,132
Aklımdan ne geçiyordu bilmiyorum.

996
01:14:29,674 --> 01:14:34,429
Ama beynim tamamen
Mars'a ve uzay keşfine

997
01:14:34,512 --> 01:14:36,097
o zaman kaymıştı.

998
01:14:38,308 --> 01:14:42,520
Nihayetinde de
NASA Mars Programı'na girdim.

999
01:14:43,980 --> 01:14:46,107
JPL'e başladığımda

1000
01:14:47,150 --> 01:14:49,819
Opportunity artık

1001
01:14:49,903 --> 01:14:53,823
ömrünün bin görev üstüne çıkmış
yaşlı bir araçtı.

1002
01:14:54,949 --> 01:14:58,953
Ama havacılık ve uzay mühendisliğine
başlamamın sebebi oydu.

1003
01:14:59,495 --> 01:15:03,208
Kariyerimi başlatmak istediğim yerin
Opportunity olduğunu biliyordum.

1004
01:15:03,291 --> 01:15:06,377
Tüm istasyonlar, burası TDL.

1005
01:15:06,461 --> 01:15:09,589
Günlük brifinge
beş dakika sonra başlayacağız.

1006
01:15:20,225 --> 01:15:22,852
Spirit gittiği için

1007
01:15:23,603 --> 01:15:26,606
"Opportunity'yle şimdi ne yapacağız?"
sorusu doğmuştu.

1008
01:15:28,066 --> 01:15:30,860
Tekerleri düşene kadar
sağda solda gezinecek miyiz?

1009
01:15:31,861 --> 01:15:35,406
Yoksa gaza basıp,
olabildiğince hızla yol alıp

1010
01:15:35,490 --> 01:15:38,409
bir sonraki büyük kratere mi
ulaşmaya çalışacağız?

1011
01:15:38,493 --> 01:15:40,912
VICTORIA KRATERİ

1012
01:15:40,995 --> 01:15:46,209
Kilometrelerce ötede
Endeavour adında devasa bir krater var.

1013
01:15:46,960 --> 01:15:49,087
Opportunity'nin göz attığı

1014
01:15:49,170 --> 01:15:52,131
en eski kayaları barındırıyor olacaktı.

1015
01:15:52,215 --> 01:15:53,800
ENDEAVOUR KRATERİ

1016
01:15:53,883 --> 01:15:55,885
Ama yıllarca ötedeydi

1017
01:15:56,719 --> 01:15:58,471
ve başaramayabilirdik

1018
01:15:58,554 --> 01:16:02,392
ama sıradaki ilgi çekici durak olduğu için
denemekten zarar gelmezdi.

1019
01:16:03,309 --> 01:16:07,772
Sol 1784. Görevin beşinci yılı.

1020
01:16:07,855 --> 01:16:09,274
GÖREVİN BEŞİNCİ YILI

1021
01:16:09,357 --> 01:16:12,568
Opportunity
Endeavour Krateri'ne doğru gidiyor,

1022
01:16:12,652 --> 01:16:16,239
olabildiğince uzun süre
ve sık yola çıkıyor.

1023
01:16:17,740 --> 01:16:20,952
Bu yıl ters galaksi lotosunu kazandı

1024
01:16:21,035 --> 01:16:24,205
ve yıldırım çarptı, bir nevi.

1025
01:16:24,289 --> 01:16:28,876
Onu birkaç gün durduran
bir kozmik ışın darbesi aldı.

1026
01:16:29,585 --> 01:16:33,589
Ama durumu iyi ve yola devam ediyor.

1027
01:16:34,507 --> 01:16:39,053
Sol 2042. Görevin altıncı yılı.

1028
01:16:39,137 --> 01:16:40,013
GÖREVİN ALTINCI YILI

1029
01:16:40,096 --> 01:16:43,308
Opportunity bir meteor avcısı
hâline gelmiş gibi duruyor.

1030
01:16:44,100 --> 01:16:48,771
Endeavour yolculuğunda üç meteor keşfetti.

1031
01:16:48,855 --> 01:16:50,898
OPPORTUNITY - HAZCAM
SİSTEMLER SAĞLIKLI - SICAKLIK -20°C

1032
01:16:51,733 --> 01:16:54,319
Sol 2213.

1033
01:16:55,403 --> 01:17:00,033
Oppy, Mars'taki dördüncü kışında
ve bu, şu ana kadarki en soğuk kış.

1034
01:17:00,908 --> 01:17:04,912
O yüzden enerji tasarrufu için
elektronik aletleri sıcak tutmak adına

1035
01:17:05,038 --> 01:17:07,248
aracın daha fazla uyuması gerekiyor.

1036
01:17:08,082 --> 01:17:09,334
ENDEAVOUR KRATERİ

1037
01:17:09,417 --> 01:17:11,919
Sürekli ilerliyorduk.

1038
01:17:12,003 --> 01:17:15,757
Bazı günler çok mesafe katediyorduk,
bazı günler hiç ilerlemiyorduk.

1039
01:17:15,840 --> 01:17:17,216
Ama devam ettik.

1040
01:17:18,176 --> 01:17:19,844
Görevin yedinci yılı.

1041
01:17:19,927 --> 01:17:21,054
GÖREVİN YEDİNCİ YILI

1042
01:17:21,137 --> 01:17:23,765
Opportunity Endeavour Krateri'nden

1043
01:17:23,848 --> 01:17:25,516
sadece iki kilometre ötede.

1044
01:17:26,309 --> 01:17:29,228
Spirit Noktası'na çıkarma yapacak,

1045
01:17:29,312 --> 01:17:32,815
burası adını Oppy'nin
sessiz kız kardeşinden alıyor.

1046
01:17:36,944 --> 01:17:37,820
BİTİŞ ÇİZGİSİ

1047
01:17:37,904 --> 01:17:42,909
Jet Tahrik Laboratuvarı'ndaki
ilk Mars Maratonu'na hoş geldiniz.

1048
01:17:45,620 --> 01:17:50,625
Opportunity aracı
bir buçuk hafta önce Mars'ta

1049
01:17:50,708 --> 01:17:52,377
bir maraton mesafesine ulaştı.

1050
01:17:56,089 --> 01:17:58,132
Herkese tebrikler!

1051
01:17:58,883 --> 01:18:04,430
Bu noktada garanti süresini geçmiştik,

1052
01:18:04,514 --> 01:18:07,517
bir garanti süresi daha geçirdik,
sonra bir telefon geldi,

1053
01:18:07,600 --> 01:18:11,145
"Daha fazla garanti veriyoruz."
Onu da geçtik.

1054
01:18:16,692 --> 01:18:20,071
Ve Oppy yaşını göstermeye başladı.

1055
01:18:22,031 --> 01:18:25,410
Kırlaşmış saçı,

1056
01:18:25,493 --> 01:18:28,413
kabloları arasında biriken tozlardı.

1057
01:18:33,126 --> 01:18:35,378
Opportunity'nin kolundaki

1058
01:18:35,461 --> 01:18:38,256
omuz eklemlerinden biri
kireçlenmeye başladı.

1059
01:18:47,932 --> 01:18:51,144
Hareket etmeye zorlarsak

1060
01:18:51,227 --> 01:18:54,355
istemediğimiz bir yerde
pes edeceğini fark ettik.

1061
01:18:58,860 --> 01:19:02,363
Bu yüzden görevin kalanında

1062
01:19:02,447 --> 01:19:04,157
kolunu aracın önüne doğru uzattık.

1063
01:19:07,410 --> 01:19:09,495
Kireçlenmeyle birlikte

1064
01:19:10,163 --> 01:19:14,333
Opportunity ön sağ tekerinde de
sorun yaşamaya başladı.

1065
01:19:18,921 --> 01:19:22,758
Sürerken her zaman
yalpa yaptığını düşünmeniz gerekiyordu,

1066
01:19:22,842 --> 01:19:25,219
düzeltme yapmanız gerekiyordu.

1067
01:19:30,850 --> 01:19:33,269
Giderek yaşlandıkça,

1068
01:19:33,352 --> 01:19:36,939
Oppy hafızasını da kaybetmeye başladı.

1069
01:19:44,614 --> 01:19:46,407
Uykuya dalıyordu...

1070
01:19:49,243 --> 01:19:52,914
...ve uyanmadan önce edindiği

1071
01:19:52,997 --> 01:19:56,167
tüm bilimsel bilgileri unutuyordu.

1072
01:19:59,670 --> 01:20:04,050
Opportunity hafızasını kaybetmeye
başladığı dönemde

1073
01:20:06,260 --> 01:20:09,472
büyükanneme Alzheimer teşhisi kondu.

1074
01:20:10,389 --> 01:20:15,686
Büyükannemin artık
kendinde olmadığını görmek...

1075
01:20:17,146 --> 01:20:18,356
Bir...

1076
01:20:18,439 --> 01:20:19,357
Bisiklet.

1077
01:20:19,440 --> 01:20:24,237
Yaşadığım en zorlu şeylerdendi.

1078
01:20:28,074 --> 01:20:32,286
Sonra Opportunity'nin de
kaybolmaya başladığını görünce

1079
01:20:34,205 --> 01:20:38,209
hafıza kaybı geçirdiği için
bu yeni şartlar altında farklı bir

1080
01:20:38,292 --> 01:20:40,503
operasyon yöntemi bulmamız gerekti.

1081
01:20:46,217 --> 01:20:51,138
Bunu da onu uyanık kalmaya
zorlayarak yaptık.

1082
01:20:51,222 --> 01:20:52,348
NASA:
BUGÜN KESTİRMEK YOK.

1083
01:20:52,431 --> 01:20:53,558
VERİ GÖNDERMEK İÇİN UYANIK KAL.

1084
01:20:53,641 --> 01:20:57,019
Böylece uyumadan önce
biz dünyalılara bütün verileri gönderiyor

1085
01:20:57,103 --> 01:20:58,896
ve yaptığı her şeyi unutuyordu.

1086
01:20:58,980 --> 01:21:01,941
OPPY:
VERİ GÖNDERİLİYOR.

1087
01:21:06,070 --> 01:21:11,033
Ama Opportunity sayesinde

1088
01:21:11,117 --> 01:21:13,578
büyükannemin durumuyla
daha iyi başa çıktım.

1089
01:21:15,955 --> 01:21:19,959
Hayatın o kısmını anladım.

1090
01:21:25,673 --> 01:21:28,134
Ama hâlâ mükemmel bir çocuktu

1091
01:21:29,176 --> 01:21:35,141
ve görevini tamamlamak için
elinden geleni yapıyordu,

1092
01:21:35,266 --> 01:21:39,270
yani Mars'ta yaşamı destekleyecek
doğal suyu bulmak için.

1093
01:21:46,235 --> 01:21:48,779
Birkaç yıllık seyahatten sonra,

1094
01:21:48,863 --> 01:21:53,284
ufukta Endeavour Krateri'nin dış çeperini
görmeye başladık.

1095
01:21:59,040 --> 01:22:02,043
Yaklaşık 20 kilometre genişliğinde olsa da

1096
01:22:03,586 --> 01:22:07,256
kenarına gelene kadar
farkında değildik ve birdenbire...

1097
01:22:17,475 --> 01:22:20,936
Oppy, Endeavour'ın çeperine ulaşınca
her şey değişti.

1098
01:22:23,439 --> 01:22:26,651
Yepyeni bir görevin başlangıcı gibiydi.

1099
01:22:28,736 --> 01:22:31,197
Keşfedilecek yepyeni bir ortam vardı,

1100
01:22:31,906 --> 01:22:35,409
zamanda onlarca, yüzlerce milyon yıl
geriye gidiyorduk.

1101
01:22:38,913 --> 01:22:41,040
Görevin bu kısmına bayıldım.

1102
01:22:41,582 --> 01:22:42,583
GÖREVİN DOKUZUNCU YILI

1103
01:22:42,667 --> 01:22:46,796
Sol 3300. Görevin dokuzuncu yılı.

1104
01:22:47,463 --> 01:22:50,299
Opportunity,
"Esperance" kayasının analizini

1105
01:22:50,383 --> 01:22:53,052
tamamlamak için durmaksızın çalışıyor,

1106
01:22:53,135 --> 01:22:57,098
bu kaya antik bir yaşanabilir ortama dair
ipuçları barındırıyor olabilir.

1107
01:23:05,231 --> 01:23:06,982
APXS DEVREYE GİRDİ...

1108
01:23:09,777 --> 01:23:14,699
Görece nötr pH olan bir su tarafından
yoğun olarak değiştirilmiş bir kil

1109
01:23:14,782 --> 01:23:15,616
KİL MİNERALLERİ TESPİT EDİLDİ

1110
01:23:16,283 --> 01:23:19,620
biyolojik açıdan
Opportunity'nin karşılaştığı

1111
01:23:19,704 --> 01:23:21,914
en verimli şartları sunuyor.

1112
01:23:25,334 --> 01:23:27,461
Bu büyük bir keşifti.

1113
01:23:27,545 --> 01:23:28,963
OPPORTUNITY - PANCAM
SİSTEMLER SAĞLIKLI - SICAKLIK -27°C

1114
01:23:29,046 --> 01:23:30,506
Su.

1115
01:23:30,589 --> 01:23:35,094
Zamanında Mars'ın yüzeyinde bulunan,
içilebilir, doğal su.

1116
01:23:42,643 --> 01:23:44,353
Sadece su yoktu,

1117
01:23:44,437 --> 01:23:47,898
antik mikrobiyal yaşamı da
destekleyebilirdi.

1118
01:23:48,649 --> 01:23:50,359
Devrimsel bir gelişme.

1119
01:23:52,820 --> 01:23:56,407
Antik Mars'ın

1120
01:23:57,158 --> 01:24:02,663
yaşamın kökeni için
çok daha uygun olduğunu bize gösterdi.

1121
01:24:04,749 --> 01:24:06,542
Kutsal Kâse'yi bulmuştuk.

1122
01:24:07,334 --> 01:24:09,920
Mars'a gitmemizin sebebi buydu.

1123
01:24:10,838 --> 01:24:16,010
Oppy, Mars'ın zamanında Dünya gibi

1124
01:24:16,093 --> 01:24:17,887
ıslak bir gezegen olduğunu keşfetti.

1125
01:24:19,180 --> 01:24:20,264
Okyanuslar varmış.

1126
01:24:20,347 --> 01:24:22,933
Su, tarihinin başlarında
büyük bir rol oynamış.

1127
01:24:23,017 --> 01:24:24,727
Gezegeni tamamen değiştirmiş.

1128
01:24:25,728 --> 01:24:30,733
GÖREVİN ONUNCU YILI

1129
01:24:30,816 --> 01:24:32,109
GÖREVİN 11. YILI

1130
01:24:32,193 --> 01:24:35,446
Opportunity yıllarını
Endeavour Krateri'nde geçirdi.

1131
01:24:35,529 --> 01:24:36,530
GÖREVİN 12. YILI

1132
01:24:36,614 --> 01:24:40,326
Suyun hikâyesini anlatan
inanılmaz keşifler yaptı.

1133
01:24:40,409 --> 01:24:42,369
GÖREVİN 13. YILI

1134
01:24:42,453 --> 01:24:47,416
Böylece bir zamanlar belki de
yaşam barındıran bir gezegene dönebildik.

1135
01:24:52,213 --> 01:24:56,175
Birçok insan Mars'ı keşfetmenin
niye önemli olduğunu soruyor.

1136
01:24:57,635 --> 01:25:00,846
Spirit ve Opportunity'nin
mirasından çıkacak

1137
01:25:00,930 --> 01:25:02,932
şeylerden biri

1138
01:25:03,015 --> 01:25:05,559
neden sorularının cevabı olacak.

1139
01:25:07,394 --> 01:25:08,604
Mars'ta su vardı.

1140
01:25:09,772 --> 01:25:11,440
O suya ne oldu?

1141
01:25:11,524 --> 01:25:13,692
Bu bilgiyi alıp

1142
01:25:13,776 --> 01:25:16,737
Dünya'da neler olabileceğini
anlayabilir miyiz?

1143
01:25:18,531 --> 01:25:20,533
Kendi rolümüzü anlayabilir miyiz?

1144
01:25:21,408 --> 01:25:25,704
Dünya'daki değişimi hızlandıran

1145
01:25:26,831 --> 01:25:29,250
bir şey mi yapıyoruz?

1146
01:25:30,584 --> 01:25:33,295
Çünkü bunun geri dönüşü olmaz.

1147
01:25:54,358 --> 01:25:55,442
GÖREVİN 14. YILI

1148
01:25:55,526 --> 01:25:57,778
Görevin 14'üncü yılındayız

1149
01:25:57,862 --> 01:26:01,156
ve Sol 5000 sadece bir kez gelir.

1150
01:26:01,240 --> 01:26:02,908
Büyük bir dönüm noktasıydı.

1151
01:26:04,535 --> 01:26:08,163
Yaşlanan bir aracımız var.
Unutkan, kireçlenmesi var.

1152
01:26:08,247 --> 01:26:11,125
Kameralar hâlâ çalışıyor. Ne yapabiliriz?

1153
01:26:12,751 --> 01:26:16,088
Sol 5000'den birkaç gün önce şaka yaparak

1154
01:26:16,547 --> 01:26:18,173
"Selfie çekmeliyiz." demiştim.

1155
01:26:20,843 --> 01:26:23,637
Mars'ı Oppy'nin gözlerinden gördük

1156
01:26:25,431 --> 01:26:27,892
ama Oppy'nin kendisini göremedik.

1157
01:26:29,184 --> 01:26:31,729
2003'te gezegenden ayrıldığından beri.

1158
01:26:31,812 --> 01:26:34,565
Önümüzde bir miktar veri madenciliği var.

1159
01:26:34,648 --> 01:26:37,192
Sol 5000 yaklaşıyordu,

1160
01:26:37,276 --> 01:26:40,195
bilim direktörü şunu söyledi,

1161
01:26:40,279 --> 01:26:42,740
"Mühendis ekibinin bir isteği var.

1162
01:26:42,823 --> 01:26:44,658
"Selfie çekmek istiyorlar."

1163
01:26:44,742 --> 01:26:46,869
Çıt çıkmadı.

1164
01:26:46,952 --> 01:26:49,288
Bütün bilim ekibi

1165
01:26:49,705 --> 01:26:50,789
"Nasıl yani?" dedi.

1166
01:26:51,957 --> 01:26:55,544
Bu robot kolunun kalan hayatını

1167
01:26:56,295 --> 01:27:00,007
bu tamamen kibirden oluşan harekete
harcıyor olabiliriz.

1168
01:27:02,051 --> 01:27:04,762
Bu fikri bilim ekibine satmaya çalıştık.

1169
01:27:07,932 --> 01:27:11,977
Ama zor bir şeydi çünkü omzu kırıktı.

1170
01:27:13,312 --> 01:27:18,359
Omzunu oynatmadan
aracı farklı açılardan çekmenin

1171
01:27:18,901 --> 01:27:20,694
bir yolunu bulmalıydık.

1172
01:27:22,780 --> 01:27:25,532
Harika değildi ama elimizden gelen buydu.

1173
01:27:26,533 --> 01:27:30,454
Böylece bilim ekibi, mühendis ekibine

1174
01:27:30,537 --> 01:27:33,666
"Teşekkürler" demiş oldu.
"Bu da bizden.

1175
01:27:33,749 --> 01:27:36,418
"Selfie çekebilirsiniz. Bunu hak ettiniz.

1176
01:27:36,502 --> 01:27:40,005
"Bizim için dans ettirdiğiniz
şu robota bir bakalım."

1177
01:27:51,892 --> 01:27:55,938
Böylece mühendisler
17 farklı açıdan fotoğraf çekti.

1178
01:27:58,107 --> 01:28:00,192
Mikroskobun göreceğini düşündükleri

1179
01:28:00,275 --> 01:28:03,278
küçük ön görüntüye göre.

1180
01:28:04,530 --> 01:28:07,116
Opportunity'nin yavaş, eski bilgisayarıyla

1181
01:28:10,953 --> 01:28:15,416
bir fotoğraf çekmek
yaklaşık bir dakika sürüyor.

1182
01:28:20,838 --> 01:28:23,132
"Yenile. Burada hiçbir şey yok." diyorduk.

1183
01:28:23,215 --> 01:28:25,426
"Yenile. Burada hiçbir şey yok. Yenile."

1184
01:28:25,509 --> 01:28:27,344
Bum! Bütün küçük resimler geldi.

1185
01:28:27,428 --> 01:28:30,097
Ufak, 64 piksellik küçük resimler.

1186
01:28:32,474 --> 01:28:35,477
Ama fotoğraflar bulanık ve baş aşağıydı.

1187
01:28:37,563 --> 01:28:40,357
Sonra fotoğrafları işledik.

1188
01:28:41,775 --> 01:28:43,944
İşte Opportunity'nin fotoğrafı.

1189
01:28:45,487 --> 01:28:49,116
Evet, küçüktü, siyah beyazdı
ve odak noktası bozuktu

1190
01:28:49,199 --> 01:28:53,996
ama 14 yılı aşkın bir zaman sonra ilk kez

1191
01:28:55,039 --> 01:28:56,498
aracımızı gördük.

1192
01:29:12,973 --> 01:29:15,517
CHARLES ELACHI GÖREV KONTROL MERKEZİ

1193
01:29:17,227 --> 01:29:19,813
Opportunity'de çalışan herkes olarak

1194
01:29:19,897 --> 01:29:24,109
günün Mars hava verisine dair
e-postalar alıyorduk.

1195
01:29:25,778 --> 01:29:30,032
Bir gün baktığımda, Opportunity alanında

1196
01:29:30,115 --> 01:29:32,117
toz ve bulutlar birikmeye başlamıştı.

1197
01:29:34,953 --> 01:29:40,167
Bu fotoğraf Sol 5106'da çekildi,

1198
01:29:40,250 --> 01:29:43,504
buradaki büyük parlak nokta da güneş.

1199
01:29:44,213 --> 01:29:48,550
Ama görebildiğiniz gibi sadece
üç sol sonra güneş tamamen kaybolmuştu.

1200
01:29:50,385 --> 01:29:51,386
Evet.

1201
01:29:52,971 --> 01:29:54,640
Gerçekten korkunç.

1202
01:29:57,935 --> 01:30:01,396
Oppy'ye yaklaşan bir kum fırtınası vardı.

1203
01:30:02,898 --> 01:30:05,818
Mars'taki diğer kum fırtınalarından
canlı çıktık.

1204
01:30:05,901 --> 01:30:07,528
Opportunity sağ çıktı.

1205
01:30:08,487 --> 01:30:12,950
Ama birkaç gün sonra
insanlar şunu fark etmeye başladı,

1206
01:30:13,033 --> 01:30:16,328
tecrübe ettiğimiz
hiçbir şeye benzemiyordu.

1207
01:30:18,205 --> 01:30:20,958
Sol 5111.

1208
01:30:22,626 --> 01:30:26,839
Opportunity'yi etkileyen toz fırtınası
iyice yoğunlaştı.

1209
01:30:31,635 --> 01:30:36,431
Düşük enerji riskinden dolayı
uzay aracı acil durumu ilan edildi.

1210
01:30:42,229 --> 01:30:44,398
PİLİM AZALDI

1211
01:30:44,481 --> 01:30:46,441
HAVA KARARIYOR.

1212
01:30:46,525 --> 01:30:50,779
OPPORTUNITY - PANCAM
SİSTEMLER SAĞLIKSIZ - SICAKLIK -28°C

1213
01:30:56,994 --> 01:30:59,204
Ve karanlığa gömüldü.

1214
01:31:01,999 --> 01:31:06,086
Ama "Ne yapacağımızı biliyoruz.
Kum fırtınası stratejimiz var." dedik.

1215
01:31:06,170 --> 01:31:08,630
"Opportunity'yle iletişimi
tekrar kurmak için

1216
01:31:08,714 --> 01:31:11,091
"elimizden gelen her şeyi yapacağız."

1217
01:31:12,718 --> 01:31:15,512
Bu noktada
uyandırma şarkıları ortadan kalkmıştı.

1218
01:31:16,180 --> 01:31:20,893
Ama belki şarkı söylemek iyi gelir diye
geleneğimize geri döndük.

1219
01:31:23,145 --> 01:31:26,940
Aracı ne zaman uyandırmaya çalışsak
bu şarkıları çaldık.

1220
01:31:41,205 --> 01:31:43,790
Sol 5176.

1221
01:31:44,541 --> 01:31:48,754
Opportunity'yle iletişimimizi kaybedeli
60 sol'ü geçti.

1222
01:31:49,796 --> 01:31:52,382
Hava açılmadan önce haftalar geçebilir.

1223
01:31:53,842 --> 01:31:57,471
VERİ DENETLEYİCİSİ

1224
01:31:59,556 --> 01:32:01,892
GOLDSTONE 14
RÜZGÂR HIZI SAATTE 2,47 KM

1225
01:32:01,975 --> 01:32:04,519
Sol 5210.

1226
01:32:04,603 --> 01:32:07,898
İletişim kurmadan
neredeyse 100 sol geçtikten sonra

1227
01:32:07,981 --> 01:32:12,361
takım hevesle Opportunity'den
haber almayı bekliyor.

1228
01:32:24,581 --> 01:32:26,792
Sol 5292.

1229
01:32:27,960 --> 01:32:32,297
Opportunity'yle en son iletişim kurulalı
altı aydan uzun zaman oldu.

1230
01:32:32,381 --> 01:32:35,008
Kum fırtınası nihayet sona erdi.

1231
01:32:36,051 --> 01:32:39,179
Uyanmasını umuyordum.

1232
01:32:39,263 --> 01:32:40,847
"Hayattayız" demeyi.

1233
01:32:46,186 --> 01:32:47,604
Ama bu olmadı.

1234
01:32:50,023 --> 01:32:54,945
Belli zamanlarda uyanmaya ayarlı
otonom bir sistemi var,

1235
01:32:55,028 --> 01:32:57,406
alarm çaldığı zaman haberimiz olurdu

1236
01:32:57,489 --> 01:33:00,158
ve dünyalılar olarak
iletişim kurmaya çalışırdık.

1237
01:33:00,242 --> 01:33:03,954
Her gün o saatte deneme yapıyorduk.

1238
01:33:04,037 --> 01:33:04,955
OPPORTUNITY GÜNLÜĞÜ

1239
01:33:05,038 --> 01:33:09,126
Zaman daralıyor ve sonbahar yaklaşıyor,

1240
01:33:09,209 --> 01:33:12,212
daha agresif komutlar göndermeye başladık.

1241
01:33:14,006 --> 01:33:18,593
Her gün Opportunity'nin
bizimle konuşmasını bekliyoruz.

1242
01:33:27,811 --> 01:33:31,523
NASA son bir kez

1243
01:33:31,606 --> 01:33:32,941
UZAY UÇUŞLARI OPERASYON TESİSİ
230

1244
01:33:33,025 --> 01:33:36,486
Opportunity'yi uyandırmaya
çalışacağımızı ilan etti.

1245
01:33:36,570 --> 01:33:38,697
SOL 5352
12 ŞUBAT 2019

1246
01:33:44,703 --> 01:33:48,790
Karanlık Oda adı verilen
odanın ortasında öylece izliyorduk.

1247
01:33:48,874 --> 01:33:51,501
İki araca 15 yıl boyunca

1248
01:33:51,585 --> 01:33:54,379
direktiflerin gönderildiği yer.

1249
01:34:01,887 --> 01:34:05,682
"Uyan hadi. Her şeyi daha iyi yapacağız.

1250
01:34:08,018 --> 01:34:10,228
"Keşfetmeye devam edeceğiz." diyorduk.

1251
01:34:28,580 --> 01:34:32,959
Saniyeler geçti,
dakikalar geçti, anladık ki...

1252
01:34:36,213 --> 01:34:40,592
İniş gecesi, capcanlı bir şekilde

1253
01:34:40,675 --> 01:34:42,177
gözümün önünde belirdi,

1254
01:34:42,928 --> 01:34:47,224
16 yaşında, aynı odada ayakta duruyordum

1255
01:34:47,307 --> 01:34:50,394
ve hayatımda ne yapmak istediğimin
farkına varıyordum.

1256
01:35:01,988 --> 01:35:04,991
Ama yolculuk bitmişti...

1257
01:35:07,369 --> 01:35:09,663
...ve bir anda durumu anlamaya başladım.

1258
01:35:15,919 --> 01:35:17,421
Operasyon takımı şöyle dedi:

1259
01:35:17,504 --> 01:35:20,006
"Son uyandırma şarkısını seçme fırsatını

1260
01:35:20,090 --> 01:35:22,509
"sana vermek istedik."

1261
01:35:24,177 --> 01:35:26,596
Hiç uyandırma şarkısı seçmemiştim.

1262
01:35:26,680 --> 01:35:29,808
Doğru hisler uyandıran
bir şarkı seçmek istedim.

1263
01:35:30,934 --> 01:35:34,479
Ve seçtiğim şarkı

1264
01:35:34,563 --> 01:35:38,483
bir ilişkinin bitişiyle alakalıydı.

1265
01:35:39,234 --> 01:35:40,444
Ve...

1266
01:35:45,490 --> 01:35:49,870
Sahip olduğumuz ilişkiye dair
duyulan minnet hissiyle.

1267
01:35:55,208 --> 01:35:57,210
MER Projesi sonlandı.

1268
01:36:00,130 --> 01:36:05,552
Seni göreceğim

1269
01:36:07,095 --> 01:36:12,934
Bütün o eski, tanıdık yerlerde

1270
01:36:13,602 --> 01:36:15,187
Size bunu söylememe gerek yok,

1271
01:36:15,270 --> 01:36:19,483
bu araçlarla aramızda
duygusal bir bağ var, değil mi?

1272
01:36:19,566 --> 01:36:22,819
"Sevgi" kelimesini ihtiyatlı kullanırız

1273
01:36:22,903 --> 01:36:25,405
ama bu araçları seviyoruz.

1274
01:36:27,365 --> 01:36:29,493
Bir ebeveyn olarak gururluyum.

1275
01:36:30,619 --> 01:36:32,621
Tarih kitaplarını yeniden yazdık.

1276
01:36:33,705 --> 01:36:35,957
Ama insan olarak üzgünüm.

1277
01:36:36,041 --> 01:36:37,834
Çünkü o arkadaşımızdı.

1278
01:36:44,382 --> 01:36:48,386
Bütün bir proje
bu sevgi hissiyle bir araya geldi.

1279
01:36:50,138 --> 01:36:51,556
Aracı seviyorsunuz,

1280
01:36:52,682 --> 01:36:56,019
birlikte aracı inşa ettiğiniz
insanları seviyorsunuz.

1281
01:36:56,102 --> 01:36:58,813
Birlikte çalıştığınız ve onunla yıllarca

1282
01:36:58,897 --> 01:37:02,567
beraber sevgiyle ilgilendiğiniz
insanları seviyorsunuz.

1283
01:37:04,361 --> 01:37:06,029
Her birimiz için

1284
01:37:06,112 --> 01:37:10,242
hayatta bir kez bulunabilecek
bir ayrıcalıktı.

1285
01:37:11,451 --> 01:37:14,371
Böyle bir maceraya
ikinci kez çıkamazsınız.

1286
01:37:14,454 --> 01:37:20,418
Seni göreceğim

1287
01:37:21,586 --> 01:37:26,800
Sol 5352. Görevin 15'inci yılı.

1288
01:37:28,009 --> 01:37:29,594
İlk günden,

1289
01:37:29,678 --> 01:37:33,598
Eagle Krateri'nden
kendini çıkardığı günden beri

1290
01:37:33,682 --> 01:37:38,270
Opportunity'ye "Şanslı Araç" adı verildi.

1291
01:37:39,187 --> 01:37:44,818
Ve şimdi, 13,744 komuta dosyası aldıktan

1292
01:37:44,901 --> 01:37:48,655
ve 90 sol'luk asıl emeklilik yaşını aşarak

1293
01:37:48,738 --> 01:37:52,909
5262 sol dayanan

1294
01:37:52,993 --> 01:37:57,747
Opportunity'nin inanılmaz macerası
sona ermişti.

1295
01:37:58,498 --> 01:38:02,127
İyi geceler Opportunity. Tebrikler.

1296
01:38:02,586 --> 01:38:07,757
Ay'a bakacağım

1297
01:38:08,925 --> 01:38:13,305
Ama

1298
01:38:13,388 --> 01:38:17,809
Seni göreceğim

1299
01:38:31,364 --> 01:38:33,283
MARS'A GERİ SAYIM

1300
01:38:33,366 --> 01:38:36,119
Spirit ve Opportunity'nin

1301
01:38:36,202 --> 01:38:39,581
kapısını açtığı bu keşif yolculuğu

1302
01:38:40,999 --> 01:38:43,960
bir sonraki araca götürüyor bizi.

1303
01:38:45,879 --> 01:38:50,091
Perseverance,
Spirit ve Opportunity'nin torunu olacak.

1304
01:38:51,676 --> 01:38:56,931
Özünde ondan önceki araçların
omurgası üstüne inşa edildi.

1305
01:38:57,891 --> 01:39:00,727
-Milo, roketi fırlatmaya hazır mısın?
-Evet.

1306
01:39:05,982 --> 01:39:11,404
Perseverance inşa edilirken
ikinci çocuğuma hamile kaldım.

1307
01:39:14,324 --> 01:39:17,994
Sanki bu araç
yeni doğan yoğun bakım ünitesindeydi

1308
01:39:19,162 --> 01:39:23,541
ve hepimiz ona bakıyorduk,
bir sonraki bebeğimize.

1309
01:39:24,793 --> 01:39:28,505
Space Coast'ta harika bir sabah.

1310
01:39:28,588 --> 01:39:30,632
-Ben Daryl Neal.
-Ben Moogega Cooper!

1311
01:39:30,715 --> 01:39:31,549
TEMMUZ 2020
PERSEVERANCE'IN FIRLATILIŞI

1312
01:39:31,633 --> 01:39:34,803
Fırlatmaya 50 dakika kala size bu görevin

1313
01:39:34,886 --> 01:39:38,014
Mars'a ulaşımını,
eski mikroskobik yaşamı araştırmasını

1314
01:39:38,098 --> 01:39:42,018
ve insanlı Mars görevlerine yönelik
yeni teknoloji testlerini anlatacağız.

1315
01:39:42,102 --> 01:39:47,023
Geleneğimiz gereği
fıstıkla açılışı yapıyoruz.

1316
01:39:51,945 --> 01:39:52,946
İster misiniz?

1317
01:39:58,076 --> 01:40:01,996
Bazıları uzay keşfinin
çok yabancı olduğunu düşünür.

1318
01:40:02,080 --> 01:40:07,127
Ama onlara şunu hatırlatırım,
atalarınız bu gezegende yürüdüğünde

1319
01:40:07,794 --> 01:40:11,131
yaptıkları ilk şey
gökyüzüne bakmak olmuştur.

1320
01:40:11,214 --> 01:40:12,465
Peki ne gördüler?

1321
01:40:12,549 --> 01:40:15,260
Takımyıldızlar, yıldızlar, harika şeyler.

1322
01:40:15,343 --> 01:40:17,178
Peki bunlarla ne yaptılar?

1323
01:40:17,262 --> 01:40:22,058
Gökyüzünü kullanarak ne zaman ekin ekip

1324
01:40:23,226 --> 01:40:26,229
ne zaman hasat yapacaklarını gösteren
takvimler buldular.

1325
01:40:26,813 --> 01:40:28,898
Uçuş, görev duyuyor. Gitme zamanı.

1326
01:40:29,023 --> 01:40:31,443
Bunu Dünya'nın sınırları
içerisinde yaptılar.

1327
01:40:31,526 --> 01:40:36,406
Yani gezegen keşfi
başından beri bizimle olan bir şey.

1328
01:40:36,489 --> 01:40:40,660
Atalarımızın nesiller boyunca yaptığı gibi
aynı amaç için yapıyoruz.

1329
01:40:40,744 --> 01:40:42,537
Dünya'da hayatı iyileştirmek.

1330
01:40:42,620 --> 01:40:45,123
İki, bir, sıfır.

1331
01:40:47,208 --> 01:40:48,585
Ve kalkış.

1332
01:41:41,304 --> 01:41:44,766
Milo, bak! Bu ne?

1333
01:41:44,849 --> 01:41:47,227
-Roket.
-Doğru!

1334
01:41:48,394 --> 01:41:50,188
Ve bir araç!

1335
01:41:51,022 --> 01:41:54,025
Araç. Evet. İçinde bir araç var!

1336
01:44:49,617 --> 01:44:51,619
Alt yazı çevirmeni: Mustafa Sakallı

1337
01:44:51,703 --> 01:44:53,705
Proje Kontrol Sorumlusu
Eda Söylerkaya