Hello, hello, hello. Isa, dalawa, tatlo, apat, handa sa rekord.
Kumusta kayo?
Sa mga magulang ko itong mga tape...
...itong mga audio tape na itinago nila.
B para sa mga bata, gusto ko ito. Pasensya na, mabilis lumaki ang sa akin.
C para sa cats, humahanga at naiinggit ako sa makasariling ugali nila.
D sa Desi, pinasasalamatan ko siya sa dalawang magaganda't malulusog kong anak
at sa kalayaan ko.
Alam mo, may nasa 20 tape na ganito.
Marami sa mga lugar na ito, walang ibang nakakaalam kundi ako lang.
Sa ilalim ng lahat ng masasakit na bagay at pagkadismayang ito,
sa kaibuturan, lahat ng ito ay tungkol sa walang pasubaling pag-ibig.
Nakita ko na...
LUCIE ARNAIZ LUCKINBILL ANAK NINA LUCY AT DESI
...na mas mapagpatawad ako sa pagbabalik-tanaw sa lahat ng ito.
Marami nang mas malinaw sa akin ngayon.
Ang pangunahing palabas ng Amerika, I Love Lucy.
Narito sina Lucille Ball at Desi Arnaz,
ang pangunahing tambalan, siyempre, sa telebisyon.
Isa 'yon sa mga bagay,
na kung suwerte ka, maaaring masabi isang beses sa buong buhay...
Kumusta! Halika, Ricky.
Kahit pa anong nagawa mo, Ricky, pinapatawad kita.
Sa buong mundo, walang problema ang mga mag-asawa sa Hollywood.
Mayroon, pero palagay ko hindi sila naniniwala.
Kung may bahay, dalawang kotse at pool kami, ano'ng problema namin?
Sayang hindi sina Lucy at Ricky sina Lucille at Desi.
Patay na patay ako kay Desi,
at hindi ko 'yon naramdaman kahit kanino noon.
LUCY AT DESI
Ikinararangal kong ipakilala sa inyo ang bida
ng palabas na I Love Lucy, isang mahusay na kaibigan at aktor.
Mga binibini at ginoo, G. Desi Arnaz.
Salamat, Roy.
Magandang gabi. Maraming salamat.
Sinasalubong namin kayo sa Desilu Playhouse.
Ipakikilala ko sa inyo ang binibini, ang paborito kong pula ang buhok,
ang Bise Presidente ng Desilu Productions Incorporated.
Ako ang Presidente.
Ang nanay ng aking mga anak, mga kaibigan. Ginagampanan niya si Lucy.
Napakaganda niya!
Salamat, mami. Salamat.
Ito... Siya nga pala, ginagampanan ko si Ricky.
Uy, tingnan mo 'yan. Gabi 'yan bago tayo ikasal.
Naging masaya naman tayo, 'di ba?
Oo, sir. Ito ang pinakamasayang 15 taon ng buhay ko.
-Anong problema? -Labintatlong taon lang tayong kasal.
Ibig kong sabihin, parang 15 taon na.
Ano?
Hindi, ang ibig kong sabihin, parang imposibleng
magkasya ang lahat ng kasiyahang iyon sa loob lang ng 13 taon.
BOSES NI DESI ARNAZ
Isa ang palabas na ito sa mga pinakamagandang nangyari sa buhay ko.
Pero ang dahilan kung bakit nangyari 'yun
ay dahil si Lucy ang pinakamamahal na tauhan sa buong mundo.
Itaas ang kanang binti kapantay ng baras.
Ngayon naman, dahan-dahang ibaba ang binti papunta sa sahig.
Wala siyang kinatatakutan sa komedya niya.
CAROL BURNETT, AKTRES, MANG-AAWIT, KOMEDYANTE AT MANUNULAT
Napaka-pisikal niya.
Madam, ibaba ang binti.
Nakita mo isang napakaganda at 'di natatakot na magmukhang pangit.
BETTE MIDLER, AKTRES, MANG-AAWIT, MANUNULAT AT PILANTROPO
Na halos hindi mo makikitang ginagawa ng kababaihan.
Magsuot ng pampataba, itiman ang ngipin, suot ng nakakatakot na wig, kung anu-ano,
at palagay ko kaya tumatagal pa rin ang lahat hanggang ngayon
dahil talagang nakakatawa.
Ayaw ko 'pag sinasabi ng taong walang hirap ang trabaho niya.
Walang bentahe ang pagiging babae noong dekada 50 sa industriya ng telebisyon.
LAURA LAPLACA - DIREKTOR NG ARKIBO AT PANANALIKSIK - SENTRO NG KOMEDYA
Hindi siya maswerte, henyo, lubos na talentado, binuo niya ang tagumpay niya.
Limang taong gulang pa lang ako, pinag-aaralan ko na si Lucy.
Malinaw namang mayroon siyang siyentipikong atake
sa kung anong nakakapagpatawa.
BOSES NI LUCILLE BALL
Naisip ko 'yung nabasa kong tinatawag na "Ang mahiwagang diwa ng dula."
Ginampanan ko ang tauhan ni Lucy habang gumanap namang lalaki si Desi.
Sabi namin, "Sige, magpanggap tayo ngayon,
"sa ganoon, wala tayong problemang paniwalaan ang ginagawa natin."
Ayan!
Medyo kamukha na niya.
Pambihira ito, Ricardo.
Parang nilalaktawan mo ang mga bagay kaysa sa binabalangkas.
Tumingin minsan sa katawa-tawang panig kapag medyo mahirap na.
Hindi ako nagsimulang maging aktres.
Mayroon akong lolo na hindi pinalalampas ang mga sarsuwela.
Dinadala niya kami tuwing Sabado.
Dalawang oras at kalahating umiiyak at tumatawa ang tao,
at talagang mahiwaga, at tingin ko 'yun ang nagtulak sa akin na pasukin ito.
Namatay ang tatay bago ako ipanganak,
FRED BALL KAPATID NI LUCY
kaya, lolo namin ang nagpalaki sa amin.
FREDERICK CHARLES HUNT LOLO NINA LUCY AT FRED
Napakabait niyang tao, at ganoon din siya bilang ama.
Tumira kami sa Chautauqua Lake.
BAHAY SA PAGKABATA NINA LUCY AT FRED
Mahirap ang mga taong 'yun.
Wala kaming kakilalang mayayaman.
Lahat ng miyembro ng pamilya palaging nagtatrabaho.
DESIREE "DEDE" BALL NANAY NINA LUCY AT FRED
Si Dede ang kumander. Napakamakapangyarihan.
Namana ni Lucy ang katangiang iyon.
Nagtrabaho ako sa Celoron Park.
Gumagawa ako ng mga hamburger at sumisigaw ako,
"Ingat! 'Wag kang umapak diyan, dito ka umapak at bumili ng hamburger."
Natatakot ang mga tao. At napakasarap din ng mga hamburger.
Palaging ginagawa ni Lucy ang gusto niya,
at noong 12 anyos ako, nagpunta siya sa New York.
Isang araw, may bisita akong nobya at nagsasanay kaming bumaril.
Kaya nandoon ako, ang nobya,
at batang lalaki galing sa kapitbahay, at si Lolo.
Itong nobya ko may riple, itinutok,
at sabay na tumalon ang kapitbahay,
at tinamaan siya sa likod at naparalisa siya.
Walang may kasalanan. Aksidente lang 'yun.
Idinemanda nila ang lolo ko sa lahat ng mayroon kami.
Tumestigo sila sa korte para sabihing ang lolo ko,
ginawang target 'yung bata para makapag-ensayo kami.
'Yun ang pinakanakakakilabot na bagay,
sinira nito ang tahanan namin, lumayo kami,
at nagbago na ang lolo namin.
PANAYAM SA LADIES' HOME JOURNAL NI BETTY HANNAH HOFFMAN
'Yung aksidente, 'yung paglilitis,
palagay mo ba pinatatag noon ang pagiging pamilya ninyo, at mas magmalasakit pa?
Oo, marahil. Masyado pa akong bata noon para lumabas at alagaan sila.
Habang nauubos ang kayamanan nila noong mga taong iyon,
sabik na sabik akong kumita nang sapat para makabawas sa pasanin nila.
LUNGSOD NG NEW YORK 1928
Noong dumating ako sa bayang ito, 15, 16 lang ako, wala akong kilala sa showbiz,
Hindi ko rin alam kung paano hanapin sa diyaryo.
Nakakuha ako ng trabaho bilang showgirl, pero hindi nagtagal.
Dahil paglipas ng ilang linggo, maiisip nilang wala akong kwenta.
Kaya sabi ko, "Ayaw ko na, aalamin ko na
"paano gawin ang bagay na magbabayad sa akin nang maganda."
Kaya nag-modelo ako, naging magaling na modelo ako.
Para magdagdag ng pang-akit sa buhay ko, ginawa kong Diane Belmont ang pangalan ko.
Sinasabi ko ring galing akong Montana kaya nagkaroon ako ng palayaw.
DALAWANG BARIL
Dalawang Baril.
Naglalakad ako sa kalye ng Hulyo at may nagsabing,
"Gusto mo bang makarating sa California?" "Pupunta ako kahit saan na hindi mainit."
Kailangan nila ng 12 showgirl para kay Sam Goldwyn.
Hindi pinayagan ng nanay 'yung isa pagkatapos mabuo ang 12 sa kanila.
Sabi ni Jim Movy, "Matangkad ka, magugustuhan ka ni G. Goldwyn.
"wala na kaming oras para subukan ka." Salamat sa Diyos hindi.
Hindi sana ako makakapasa, dahil hindi pa ako nakakapag-screen test.
Sumakay kami sa tren, pumunta rito para magtrabaho
nang anim na linggo na naging anim na buwan,
'yung pelikula kasama si Eddie Cantor na Roman Scandals.
Nagkaroon ako ng magandang relasyon sa lahat ng nasa studio,
gusto ko ang Hollywood.
Nakakita ako rito ng lugar na gusto kong tirhan, gusto ko pagdalhan sa pamilya ko.
Hindi ko na iniisip bumalik pa.
Para saan ka nakaayos, Lucy?
Bwisit, nakilala mo ako.
Kung hindi ko ba suot ito, makikilala mo ba kung sino ako?
Oo naman. Ano bang pinatutunayan mo?
Nag-eensayo lang ako.
Kaming mga artista, kailangang umikot nang nakatago o pagkakaguluhan kami ng tao.
Aba, si Lucy Ricardo. Pwede bang magpapirma?
'Wag kang magpabibo, Fred.
Sinong nagpapabibo?
Gusto kong nasa tseke 'yan sa renta ngayong buwan.
Makukuha mo ang pera mo, pare. Palaging nagbabayad kaming mga artista.
Sandali lang. Akala ko ba si Ricky ang magiging artista?
Magiging artista rin siya, 'wag kang mag-alala.
Din?
Naalala ko noong unang beses kong makita si Ricky sa San Fernando Valley.
EDUARDO MACHADO KUBANONG MANDUDULA / PROPESOR
Magandang umaga, mahal.
Alam mo, natuto akong mag-Ingles sa panonood ng I Love Lucy.
Nagdala ng pagiging sopistikado si Desi
kung saan madalang makita ang mga Latino na sopistikado.
Nariyan si Carmen Miranda.
Mayroon siyang saging.
Nariyan si Cesar Romero, pero hindi siya gumanap na Kubano.
Tapos pumasok si Desi at sinabing,
"Ako si Pedro Kubano. Ako ang hari ng indayog ng rumba."
Ayos!
Dumating ako sa bansang ito na walang pera
BOSES NI DESI ARNAZ
at hindi ako nagsasalita ng wika,
kaya sinusubukan ko lang kumita ng dolyar.
Dahil wala akong panimula.
At sabi ng tatay ko, "Ngayon, 16 ka.
"Sa aklat ko, ibig sabihin noon, hindi ka na bata.
"Matanda ka na."
May alagang mga kanaryo ang taong ito, at trabaho kong maglinis ng mga hawla,
at mayroon akong $15 kada linggo, at pagkain.
Mayroong lalaking may maliit na banda na tinatawag na The Siboney Septet.
Inalok niya ako ng $39 kada linggo. Ganoon ako napasok sa show business.
Nakatapos nang pasang-awa ang tatay ko sa hayskul,
pero nagkaroon siya ng pagkakataon na matuto mula sa pinakamahusay.
Natutunan ng tatay ko ang tungkol sa negosyo ng pagbabanda kay Xavier Cugat.
XAVIER CUGAT MUSIKERONG ESPANYOL AT PINUNO NG BANDA
Siya ang hari ng rumba, ang hari ng musikong Latino.
CHARO - ESPANYOL-AMERIKANONG AKTRES, MANG-AAWIT, KOMEDYANTE AT GITARISTA
Nakita niya ako noong 16 ako, at ganoon ako napadpad ng USA,
at nagustuhan ako ng tao, salamat sa Diyos.
Nakatuklas si Cugat ng maraming mahuhusay at talentadong tao.
At isa ako sa mga iyon.
Natuklasan ni Cugat si Desi, at nakita niyang may pangarap talaga ito.
Nakilala ko si Desi dahil kilala ko si Xavier Cugat.
Marami silang pagkakapareho mas matanda lang si Cugat,
dahil lumaki rin si Cugat sa Cuba,
kaya silang dalawa, ika nga sa Amerika, parang pinagbiyak na bunga.
Si Cugat ang maestro, at ang estudyante, si Desi.
Ito ang pinakamagandang karanasan sa mundo.
At kahit na hindi siya masyadong malaking magbayad,
malaki ang natutunan ko tungkol sa negosyo ng pagbabanda.
Para na ring nagkokolehiyo.
Sobrang nagpapasalamat ako na maging bahagi ng anumang negosyo.
Bahagi ako noon, wala akong pakialam anong gawin ko.
'Di sila nagdalawang salita sa ipagagawa nila sa akin.
Sabi ko, "Gusto ko malaman ito, gusto kong matutunang gawin ito."
PAKIUSAP KATAHIMIKAN
LUCY AT KATHARINE HEPBURN SA SET NG STAGE DOOR
Walang oras ng trabaho noon.
Buong araw kaming nagtatrabaho, 3:00 ng umaga, at nandoon kami ng 6:00.
Alam mo, kapag 'di ka maganda, at hindi ka masyado matalino,
nakakakuha ka ng atensyon kahit anong gawin mo.
Lahat kayo sinusubukang magpatawa. Wala ba kayong sineseryoso?
Pagkatapos mong tumambay nang isang taon sumusubok ng trabaho, 'di na rin.
Nagkaroon ako ng maraming trabaho dahil wala akong pakialam sa ginagawa ko.
BABAENG MULA SA PARIS 1936
Basta alam ko lang aksyon, ginagawa ang bagay na walang ibang gustong gumawa.
'Yon ang mga panahong mayroon kang mama at papa studio.
Sila ang seguridad namin.
May mga departamento sila sa publisidad na ginagawa kaming partikular na uri
dinadamitan kami, sinasanay kami,
itinulak kami sa B-pictures, sa ayaw o sa gusto namin.
Ayos lang naman sa akin.
Alam kong nakakakuha ako ng pag-aaral na malaki ang bayad. 'Yon ang pagkakaiba.
Si Lela ang una sa RKO na nag-iisip
sa mga kabataang may kontrata doon,
at inamin niyang isa ako sa mga pinakamahusay niyang estudyante.
Masaya akong maging bahagi ng grupo niyang nakapalibot noon kay Ginger.
GINGER ROGERS AKTRES / ANAK NI LELA
Nagtrabaho nang mabuti si Ginger higit sa sinumang nakilala ko.
Hindi magaling na mananayaw si Ginger noong nagsimula siya,
hindi siya malaking bituin, hindi siya magaling na aktres.
Natutunan niya ang lahat ng ito. At natutunan niya 'yon sa pagsisikap.
Napakabuti ng RKO sa akin.
At nagpapasalamat talaga ako na lumaki ako sa lugar na iyon.
Kalaunan, padadalhan nila ako ng iskrip at sasabihin,
"Gusto mo bang gawin ito?"
Isang araw, nakita ko sa iskrip, "Tipo ni Lucille Ball."
Iyon ang isa sa pinakanakakakilig na kaya kong maisip.
Isipin mo, kahit sino kilala si Lucille Ball.
Sabi ko, "Cugat, magbibitiw ako, kailangan ko ang munting banda ko."
Sabi niya, "Pumunta ka sa Miami." May maliit akong trabaho doon.
Sabi ko, "Nakuha ko na, ipadala mo ang banda."
Tinugtog namin ang unang set, sabi ng lalaki, "Tanggal na kayo."
Sabi niya, "Iyan ang pinakapangit na tugtog na narinig ko sa buong buhay ko."
At tama naman siya.
Kaya sabi ko, "Hayaan mong subukan ko." Tapos may malaki akong conga drum na dala.
Sa Cuba kasi, lahat ginagawa ang conga tuwing panahon ng karnabal,
partikular sa bayan namin. Para bang Mardi Gras ng New Orleans.
Lahat ng taga-isla pumupunta sa Santiago at ginagawa ang linya ng conga.
Nagdala ako ng bote ng rum, at sabi ko, "Inom. May susubukan tayong bago."
Ganoon nagsimula ang conga.
Ang sayaw ng desperasyon ko.
Lahat ng ritmo na 'yon na Afro-Kubano lahat,
at kinuha niya 'yon at ginawa niyang depinisyon ng Cuba sa buong mundo.
Isa, dalawa, tatlo.
Isa, dalawa, tatlo, sipa.
SENSOR
Kung mayroon ka noong mabigat na ritmo, lahat ng hampas, nanunuot sa buto mo.
Gumawa ako ng dula sa Broadway na tinatawag na Too Many Girls,
DATING MANG-AAWIT SA DAGAT MAAARING BAGONG BALENTINO
at binili ng RKO para gawing pelikula,
tapos dinala nila ako sa Hollywood para gawin ko ang ginawa ko sa Broadway.
Sabi sa akin gaganap daw akong dalagang musmos sa Too Many Girls
at noong panahong iyon, may pelikula akong tinatawag na Dance, Girl, Dance
na talagang bulgar na reynang burles.
Buong araw kong ginawa 'yung eksenang 'yun
at pagkatapos, nagtanghalian ako sa komisaryo.
Mayroon akong malalaking pasa sa mata at sa mukha.
At sa sandaling iyon, nakilala ko si Desi Arnaz.
Ineensayo namin ang musika, idinirekta ni George Abbott.
Sabi ko, "Siya ba ang dalagang musmos? Nababaliw na kayo."
Noong kinahapunan ang unang pagsasama.
At sabi ko sa tumutugtog ng piano, sabi ko, "Pare, ang gandang babae niyan."
Sabi niya, "Nakilala mo siya kaninang umaga. Si Lucille Ball 'yan."
Sabi ko, "Si Lucille Ball 'yan?"
May pwede bang pumunta rito? Nahimatay 'yung serbidor.
Pumunta siya.
Sabi ko, "Kung wala kang gagawin ngayong gabi,
"gusto mo bang matutong sumayaw ng rumba?"
Sabi niya, "Wala naman, at gusto ko."
Lumabas si Lucille Ball kasama ng guwapong Kubano, si Desi Arnaz.
ESPESYAL NA PAGHAHATID
BINIBINING LUCILLE BALL
SOBRANG NANGUNGULILA NA AKO SA IYO AT MAHAL NA MAHAL KITA
"Sandali, mahal mo ako?" Sabi niya, "Oo. Mahal kita."
Sabi ko, "Gusto ko ng anak."
Sabi niya, "Ano pa bang mayroon?"
Nagpakasal kami paglipas ng 6 na buwan.
LUCILLE BALL PINAKASALAN ANG AKTOR
Paano mo ipapaliwanag ang salitang "pag-ibig"?
Hindi ko alam.
Napakaganda ng pakiramdam ko kapag sinasabi mo 'yan,
hindi sa hindi ka nagkakamali,
pero kahit ano gagawin ko sa mundo para lang mapasaya ka.
Sa akin, 'yung kagustuhang makasiya,
'yung kagustuhan na ilaan ang sarili ko.
Hindi pa ako natatanong nang ganyan noon.
Paano mo 'yun ipapaliwanag?
Tama 'yan.
BOSES NI EDUARDO MACHADO
Walang may gustong magkaroon siya ng relasyon sa kanya, na ipinagbabawal,
na ang isang puting babae ikakasal sa maitim na lalaki.
At isa pa, kapag nakikita kang naiiba, tulad ng mga Kubano.
Desi, ang Kubanong dumudurog ng puso,
Mapusok at mainitin ang ulo, sa halip na intelektwal, o alam mo na...
Ang nag-iinit na alon mula Cuba na tumangay kay Lucille Ball.
Pero pareho nilang ipinilit 'yon,
at iyon ang umpisa ng pag-akyat sa malaking bundok.
Naramdaman mo na sa umpisa na magiging mahirap ito?
Umaasa akong hindi ako tumatakbo na puno ng mga negatibong pag-iisip.
Alam kong wala itong katiyakan.
Pauwi na si Ricky.
I LOVE LUCY "BIYENAN NI LUCY " SEASON 4, EPISODE 8
Malapit na sa bahay si Ricky.
Malapit?
Kumusta, mahal... Nanay!
Kailan ka dumating?
Hindi ba masaya ito?
Wala masyadong inaasahan sa akin ang biyenan ko kumpara kay Desi.
Matagal din akong sumubok na makisama, maging mabait.
Pumunta ba siya agad sa Hollywood simula noong lumipat kayong dalawa rito?
Oo. Palagi siyang nasa pinupuntahan ni Desi.
DOLORES "LOLITA" DE ACHA INA NI DESI
Bumitaw ang tatay niya, siya ang nag-alaga sa nanay niya.
BOSES NI LUCIE ARNAZ LUCKINBILL
Parehong tagapag-alaga ang nanay at tatay ko ng mga pamilya nila.
Unang gabing lumabas sila, 'yun 'yung unang gabing nagkakilala sila,
pinagkwentuhan nila 'yon.
Hindi na ako makapaghintay na itira rito ang pamilya ko sa iisang bubong.
Nang sa gayon, kakayanin namin.
Walang-wala ang nanay niya,
kaya siya ang naging puno ng pamilya
at kinailangang mag-alaga sa kanila sa buong buhay niya.
Pareho sa tatay ko.
Naghiwalay ang mga magulang niya noong makarating ang nanay niya sa US,
at kailangan niyang alagaan ang nanay niya buong buhay niya.
Dinala nila sa pagsasamang ito ang paniniwala
na pamilya ang pinakamahalaga sa lahat.
BUHAY PELIKULA
Unang beses kong nakita si Lucy sa pinilakang tabing,
ay sa pelikulang ginawa niya sa MGM, at nasa Technicolor 'yon,
tinatawag na Du Barry Was A Lady.
At ang nasa isip ko lang, napakaganda niya
dahil sa kulay kahel-pulang buhok at kulay ng balat niya.
Sa mga pelikulang 'yon,
hindi nila ipinakita ang talento niya sa komedya.
Kaya, wala akong alam na komedyante siya.
Hindi nila alam na mayroon siyang ganoong kakayanan,
at nakikita kong isa 'yun sa pinakamalalaking krimen.
Talaga. Isa sa pinakamalalaking krimen sa sining.
Tinawag nila siyang Reyna ng mga B.
Noong mga panahong 'yun, mga B picture. Mas maliliit ang badyet.
Nainggit ka ba sa tagumpay niya?
Hindi. Hindi talaga.
Pero hindi naman pwedeng nandito lang ako at walang ginagawa.
May kontrata siya sa Metro, pero walang nangyari
kaya sumali siya sa hukbo.
Noong lumabas siya sa hukbo, naglakbay siya kasama ng banda niya.
Limang taon.
At tatlo't kalahating taon siya sa hukbo.
Kaya walo't kalahating taon ng unang siyam na taon namin, hindi kami magkasama.
Sabihin mo sa akin. Kumusta ang makasal sa isang tagapagtanghal?
Kapana-panabik.
Isa pa, walang katulad ang show business.
Pwede mo ako i-quote.
Sige.
Hindi ka selosa?
Ano namang dapat pagselosan?
Aba, syempre, gwapo at kahanga-hanga si Ricky
pinalilibutan ng mga babae lahat ng oras.
Aba...
At nasa nightclub siya gabi-gabi.
Kapag sinabi niyang nasa ensayo siya, nasa ensayo siya.
Pwede ba kitang i-quote diyan?
Oo sige.
Siguro 'yan ang uri ng tiwalang nagpatagal sa pag-aasawa niyo.
Hindi ba?
Sabi ko, 'yan ang uri ng tiwalang nagpatagal sa pag-aasawa niyo.
Oo, 'yan ang uri ng tiwala na kailangang mayroon ka
sa kahit na anong uri ng kasal.
Nasa harapang upuan ako nang mahigit isang dekada na,
maingat na sinusubaybayan kung paano lumago ang karera ni Lucille Ball,
at mayroong hindi pantay na pokus
kung gaano siya kabagsik.
Pero isipin niyo kung ilang beses
siya pinagsabihan ng lalaki sa set.
Mahal, walang nabubuhay na mister ang makakatagal
na makisama sa misis na palaging tama sa lahat ng oras.
-Kahit na tama siya? -Hindi.
Higit pa 'yun sa kaya ng sinumang lalaki.
At bilang babae, kailangan mong maging napakagaling
dahil hindi naman talaga 'yun kadalasang tinatanggap.
Nakatutok talaga siya sa palaging pagpapakahusay.
Hindi mo siya makikitang nagpapabaya.
Noong kailangan kong maupo at magdesisyon kung anong gusto ko,
bumalik nga ako sa mga ginagawa ko sa pelikula.
At namangha ako, talaga, na malaman
na pumili ako ng nasa walo o siyam na eksenang domestiko.
Alam ko na kapag gumaganap ako sa bagay na nauunawaan ko,
isang maybahay o sekretarya,
na magagampanan ko 'yon nang maayos kasi naisabuhay ko na.
Nakuha ko ang malaking simula ko sa anumang komedya na nakuha ko sa radyo.
Oras na para sa My Favorite Husband, na pinagbibidahan ni Lucille Ball.
Jell-O, kayong lahat.
Takot na takot ako sa unang pagkakilala ko kay Lucy.
BOSES NI MADELYN PUGH DAVIS MANUNULAT
Hindi pa talaga ako nakakakilala ng totoong artista noon.
BOSES NI BOB CARROLL JR. MANUNULAT
Kasali kami sa tauhan ng CBS. May pagkakataon kaming isulat ang iskrip.
Ito ang kauna-unahan naming malaking palabas, at talagang malakas siya.
Hindi siya masaya sa ilang iskrip,
at takot na takot akong matanggal kami, siguro, 'yun ang ikinatatakot ko.
BOSES NI JESS OPPENHEIMER PRODYUSER / PUNONG MANUNULAT
Nasa ika-12 linggo na ng palabas sa radyo, at hindi maganda ang takbo nito.
Nagsulat ako ng iskrip para rito.
Marami na ngayong karanasan si Jess bilang prodyuser-punong manunulat,
kaya dumating siya, at medyo naging organisado kami.
GREGG OPPENHEIMER ANAK NI JESS OPPENHEIMER
Noong 1948, isinusulat ng tatay ko ang
The Baby Snooks Show, na pinagbibidahan ni Fanny Brice,
isa sa pinakamalalaking bituin ng Hollywood.
Nagkaroon ng pagtatalo si Fanny sa CBS dahil sa sahod at umalis siya sa palabas.
Kaya, biglang nawalan siya ng trabaho.
Bagong anak. Bagong biling bahay.
Bukas na bukas siya sa bagong trabaho kahit sabi ng mga kaibigan niya,
"Huwag kang magtatrabaho kay Lucille Ball. Napakahirap niyang katrabaho."
NASA ERE
-Narito na tayo, mahal. -Tinatawag mo na akong mahal ngayon?
Pero ano mo ako kapag tayo lang? Alipin mo.
Hinahampas mo ako ng tungkod at itinutulak ang bugbog kong katawan sa hagdan.
Hindi ko na iniisip ang sarili ko, pero itinutulak mo ang mga bata sunod sa akin.
-Ang mga bata? Hindi kaya. -Kung gayon, nasaan sila?
Matapos ang sampung taon ng eksperimento,
nakuha na ng telebisyon ang papel nito na bagong Amerikanong sining at industriya.
Sa pagpapasinaya ng regular na pagsahimpapawid ng telebisyon,
nagsisiya ang mga may-ari ng set sa bagong karanasan ng pelikula galing himpapawid.
Bago ito para sa lahat, mga network at mga tao sa pangkalahatan,
at hindi ito nagustuhan ng mga studio.
Mahal kita, alam mo ba?
At tuwing Biyernes ng gabi ang palabas mo sa radyo, My Favorite Husband.
Gustong iangkop ng CBS sa telebisyon ang palabas niya sa radyo,
at sabi niya, "Gagawin ko iyon kung si Desi ang gaganap na mister."
Babalu...
Hindi.
UNANG MAGKASAMANG LABAS SA TELEBISYON NINA LUCY AT DESI
Gusto kong kantahin mo ang "Babalu," pero teka.
Walang may gustong siya ang gumanap na asawa ko dahil Kubano siya,
at gusto nila ng totoong mag-asawang Amerikano.
Matagal na nilang pangarap na magkasama, magkatrabaho,
at magkaroon ng kakayanang maging pamilya.
Titigil ka ba sa pagbiyahe, Des?
Kasal kami ng siyam na taon, magkasama ng isang taon at dalawang buwan.
Nakakalungkot.
Hindi ka magkakaroon ng anak kapag ganoon.
Hindi mo sila magagawa sa telepono.
Kaya sabi ko kay Lucy, "Baka tama sila."
"Maaaring walang maniwala sa'yo, na maayos tayo."
Noong mga panahong iyon, may banda ako.
Dati kaming nagpapalabas ng sarsuwela.
Kaya sabi ko kay Lucy, "Sa susunod na iikot kami, sumama ka sa akin.
"Gagawa tayo ng ilang palabas at tingnan natin kung anong masasabi ng tao."
Titingnan ba nila tayong kakaiba o magugustuhan nila tayong magkasama?
Hindi namin alam kung ano ang iisipin.
Ginawan kami ng dula nina Bob at Madelyn.
Ginawa niya 'yung sa payaso, ginawa niya 'yung "Pedro Kubano",
at pinamangha niya ako,
at nagustuhan ng mga manonood sa buong bansa na magkasama kami.
Sinabi sa amin ng pinuno ng CBS,
"Sabagay, sampung taon na silang mag-asawa,
"baka maniniwala ang mga tao na ganoon nga sila."
Samantala, kakaiba talaga ang nararamdaman ko.
At sabi ko, "buntis ako."
Ilang taon akong naghintay, at biglang alam kong buntis ako.
Anong naramdaman mo doon?
Tuwang-tuwa ako, pero hindi pa ako nagpapatingin o anuman.
Nagpatingin ako sa New York at may espiya si Winchell,
-anuman ang tawag doon, sa lab, -Oo.
WALTER WINCHELL AMERIKANONG KOLUMNISTA SA TSISMIS
na ilang taon na niyang ginagawa.
Alam na nila ang pagsusuri bago ko pa malaman.
Sinabi nila kay Winchell at may palabas siya ng Linggo ng gabi.
Namamahagi si Walter Winchell ng mga tsismis sa Broadway at bagong balita,
nang walang patumpik-tumpik para sa mga tagapakinig sa Linggo.
Ginising ko si Desi, "Magkakaanak na tayo! Ayos ang pagsusuri."
Sabi niya, "Paano mo nalaman? Sa Lunes mo pa dapat malalaman."
Sabi ko, "Sinabi sa'kin ni Winchell."
Sabi niya, "Gusto mo ba 'yon?"
Kapag iniisip mo na nahirapang magbuntis si Lucille Ball,
pinakasalan ulit si Desi Arnaz sa Katolikong seremonya
dahil naniniwala ang biyenan niya
na bahagi kung bakit hindi siya mabuntis
ay dahil wala silang Katolikong kasal.
At para malamang isiniwalat na ni Walter Winchell ang balita
na buntis siya bago pa niya mismong malaman,
parang gusto kong maiyak para sa kanya.
Palagay mo ba naging bahagi ang pagiging nasa sarsuwela para malaglag ang bata?
Hindi ko alam.
Bandang Pasko 'yon, 1950,
nagkaroon ng kasunduan ang CBS kina Lucy at Desi para sa piloto.
Pero walang sinabi sa kasunduan kung tungkol saan ang palabas.
BOSES NI LAURA LAPLACA
Sa unang plano, gaganap sina Lucy at Desi na mga artista sa pelikula,
at binago agad nila 'yon.
UNYON NG MGA MANUNULAT
TINANGGAP NI JESS OPPENHEIMER I LOVE LUCY
Naisip ng tatay ko ang tungkol sa lalaking lumaki sa show business
at gusto niyang makawala rito at magkaroon ng normal na buhay sa bahay.
Alam mo ang pakiramdam ko rito. Ayaw ko ng asawa na nasa show business.
At nagpakasal siya sa babaeng gustong-gusto maging artista.
Oo, kilala kita, Ricky Ricardo.
Dahil sa magiging malaking artista ka sa TV,
binabalewala mo ako na parang lumang sapatos.
At nagsama sila ng materyal na isinulat nina Bob at Madelyn
para sa sarsuwela.
"HINDI IPINALABAS NA PILOT EPISODE" INIREKORD MARSO 2, 1951
Kung kailan ka handa, propesor, sasabay kami.
Pambihira ang pilot namin.
Ibinaba namin ang mga balakilan.
Noong gawin nila ang pilot...
INIHAHANDOG NG PHILIP MORRIS ANG "I LOVE LUCY"
...nakakuha sila ng isponsor para sa palabas.
At nakamamangha kay Lucy,
limang buwan siyang buntis noong gawin niya ang pilot.
Noong mabuntis ako sa wakas, naiyak ako sa saya.
Hindi talaga ako makapaniwala.
Noon ko naipanganak si Lucie.
Nanghina ako pagkapanganak kay Lucie, at inabot ng ilang buwan ang paggaling ko.
Si Desi ang perpektong asawa pagdating kay munting Lucie.
Nasiyahan ka ba sa pagbibihis at pagpapaligo sa bata?
Diyos ko, oo. Lagyan ko lang sila ng asin makakain ko na sila.
At kinailangan kong bumalik sa trabaho, kaya nalipasan ako ng maraming oras.
Noong simulan ang Lucy,
hindi pa nagagawa ang mga kinagawian, wala pang naitatatag na kaugalian,
kaya pinasok namin ang buong negosyong wala sa amin ang mayroong alam.
Noong mga panahong 'yon, gumawa kami ng palabas sa California,
ang nakuha lang nila sa East Coast ay kinescope,
at talagang napakasama ng kalidad.
Sinusubukan namin ni Lucy na magkasama nang matagal na panahon
at wala kaming balak na magpunta sa New York.
Sabi ko, "Bakit hindi natin gawin sa pelikula?
"At pagtapos, makukuha ng lahat ang parehong kalidad."
Tapos pumasok ang CBS at sinabing,
"Mas mahusay si Lucy kapag nasa harap ng manonood."
At tama nga sila.
Mas mahusay siya sa harap ng mga manonood.
Kaya sabi ko, "Bakit hindi natin gawing pelikula sa harap ng mga manonood?"
"Alam mo paano gawin 'yon? " Sabi ko, "Oo." Wala akong kaalam-alam.
Lumabas napakahusay niyang prodyuser,
na talagang nagpamangha sa aming lahat.
Pero higit sa lahat, natutunan niyang kumuha ng mahuhusay na tao
at hayaan ang mga ito gumawa.
Hindi umaasa si Desi sa suwerte.
Sinasadya niya talaga
DAVID DANIELS ANAK NINA MARC AT EMILY DANIELS
kung sino ang ipapasok niya sa grupo.
Direktor ang tatay ko sa mga unang bahagi ng telebisyon.
Dose-dosena na ang mga nagawa niyang
live na produksyon sa telebisyon sa New York.
Pambihirang dalubhasa si Karl Freund sa pag-iilaw at paggawa ng pelikula,
at kilala sa industriya ng pelikula.
Sina Madelyn, Jess, o Bob Carroll, mahuhusay na manunulat.
Si Dann Cahn, 'yong editor,
ang katuwang ni Desi sa pinakamataas na antas,
at doon mo makukuha ang pinakamagandang bagay.
-Uy, ano ito? -Hindi ko alam.
Aba, kalahating kabayo.
Uy, tingnan mo, nandito ang kalahati.
Oh, Ethel!
-Ito na! Gagawa tayo ng tungkol sa kabayo. -Kailangan ng dalawang tao para doon.
-Ano bang gagawin mo ngayong gabi? -Siguro naman pwede ako.
-Oo, dali! Subukan natin. -Sige.
Gagawin ko lang ito para sa iyo. Pwede mong gawin ito para sa akin.
Kahit pa para sa kawanggawa,
hindi ako papayag maging likod ng kabayo.
Nakatrabaho siya ng tatay ko ng huling bahagi ng '40s sa dula
at responsable sa pagkuha kay Vivian Vance na gumanap sa papel na Ethel.
BOSES NI JOURNEY GUNDERSON
Noong panahong 'yon, kultura na ang paglabanin ang mga babae,
at wala masyadong pagkakataon para sa mga babae na magtulungan bilang magkakampi.
Mukha silang mga babaeng galing Mars.
Hindi mo makikita 'yon, hanggang dumating sina Lucy at Ethel at ang kalokohan nila.
Iniingatan nila ang isa't isa.
Aba, hindi, hindi mo ako mapapapayag na gawin ito!
Makinig ka sa akin, ganda.
Nagsasabwatan sila, nagdadamayan.
May tiwala ako sa'yo.
Mahalagang kwento 'yon na dapat makita ng mga babae.
Gandang umaga, Lucy, dinala ko ang sulat mo.
Boto na ako sa iyo simula nang una pa lang kitang makita.
Tinanggap ka nga kahit hindi pa kita nakikita, tanda mo?
BOSES NI VIVIAN VANCE
Alam ko. Palagi kong naiisip, Bb. Ball.
Nakita mo na ba ako noon? Palagi kong naiisip pero walang makasagot.
Nasaan ka?
Nandito lang ako, mahal.
Ibang-ibang ka, Lucy.
Oo, iniba ko ang ayos ng buhok ko.
Ayaw ng lahat na gumanap si Bill Frawley na Fred.
Ayaw ng mga network, ayaw ng mga ahensya.
Sabi nila matagal na siyang walang ginagawa.
May problema siya sa pag-iinom,
at habang ibinababa nila siya,
mas lalo kong naiisip na nababagay siya para sa parte.
-Fred! -Tara na,
-Bitawan mo ang washing machine ko. -Hindi.
-Bitawan mo! -Ayaw kong malulong ka diyan.
-Gusto kong malulong! -Hindi mo 'yon gusto!
Bitawan mo ang washing machine ko.
Bakit ko bibitawan, sa atin naman ito?
Dali na!
Tingnan mo ang nangyari sa washing machine mo!
Isa sa mga bagay sa palabas na ito na talagang mahiwaga
ay makakita ng grupo na nasa pinakataas, sa kahusayan,
na hindi mo basta-bastang makikita.
Malapit ang lahat sa isa't isa. Parang grupo sa maliit na teatro.
Ibig kong sabihin, isang alitan lang 'yong kina Frawley at Vance.
Ano'ng ginagawa mo rito?
Lucy, siya ba ang ka-date ko?
Hindi siya pangarap, bangungot siya.
Mas bata ng 22 taon si Vivian kay Bill Frawley
at nasasaktan siya na maiisip ng tao
na pwede siyang ikasal sa "matandang hukluban" gaya ng tawag niya rito.
Narinig siya ni Bill Frawley na nagrereklamo,
at nasaktan talaga siya rito.
Minsan, pakiramdam ko ikinasal ako sa tapunan ng basura.
Tumahimik ka, tabatchoy.
Sila lang ang natatanging tao na gumagawa ng sitcom sa harap ng manonood
na may mga tumatakbong camera. Sila lang talaga iyon.
Ang plano, may tatlong camerang nakabukas sa lahat ng oras, magkakasabay.
Pero napakamahal noon, kaya dahil doon,
may patakaran si Desi na, "Walang ulitan."
Apat na raang tao sa mga upuan at mag-eensayo sila,
magsisimula ang banda at ang palabas, at isang beses lang gagawin 'yon.
At walang may alam sa malaking potensyal ng kakayanang
makarating sa milyun-milyong sala,
at ang kagyat na pagmamahal at pakiramdam ng pagkamalapit pagtapos ng pagganap.
Wala pang nakakaalam ng kabuuang iyon bago kami magsimula.
-Ikaw ba 'yan, Ricky? -Oo, mahal.
-Kumusta, mahal! -Kumusta!
Napakaraming nagawa ang I Love Lucy para maunawaan ng mga Amerikano
na hindi ibig sabihin na kapag lalaki, siya na ang dominanteng karakter.
Nariyan ka pala.
Ikaw na napakakisig na asawa.
Pwede ring maging dominanteng karakter ang mga babae.
-Lucy? -Ano 'yun, mahal?
Anong ginawa mo?
LUCILLE BALL AT DESI ARNAZ NAKAKATAWANG TAMBALAN
Napanood ko sa telebisyon, at agad ko siyang nagustuhan.
Parang may iba akong istasyon.
Ngayong gabi... Itigil mo 'yan! Umupo ka lang!
Wala pang nagiging tulad niya.
Pagbati, Gates. Magpakita ka naman ng kaunting balat.
Maiisip mong kaya ring gawin ng mga babae ito.
Hindi lang si Charlie Chaplin. Hindi lang si Buster Keaton.
At naghatid si Desi ng panibagong pang-unawa
sa bahagi ng mga lalaki sa pag-aasawa.
Ang kapal ng mukha mong sabihin 'yan.
-Anong sinabi ko? -Hindi ko alam, pero ang kapal mo?
BAKIT MAHAL NILA SI LUCY
Minahal namin sina Lucy at Desi.
Kapag nanonood ka, hindi lahi ang maiisip mo.
Kaya, umiiral ang kapasidad na iyon
at may malaking aral sa tao doon, sa palagay ko.
Hindi ba maganda?
"Minamahal na G. Ricardo, magkakaroon kami ng asawa ko ng pinagpalang pangyayari.
"Nalaman ko lang ito ngayon at hindi ko pa nasasabi sa kanya.
"Narinig kitang kumanta ng 'Magkakaroon Kami ng Anak, Ako at ang Mahal Ko.'
"Kung maaawit mo ito para sa amin,
"ganoon ko maipapaalam sa kanya ang balita."
Hindi ba maganda? Siyempre gagawin ko ito para sa iyo, oo naman.
Sa unang season, mayroon silang 41 palabas sa 41 linggo,
at nalaman nila sa dulo ng unang season,
buntis ulit si Lucy.
Uguyin ang sanggol, sa taas ng puno
Hindi?
Noong panahong iyon, may kontrobersiya
sa paglabas na buntis sa serye ng komedya,
pero 'di mo masabi ang salita.
Alam ko. Hindi, parang gusto kong sabihin, "Para akong buntis na gansa,"
at sabi nila pwede ko raw sabihing, "Para akong naghihintay na bibe."
Sabi lang ng tatay ko, "Binabati ko kayo.
"Alam ko na ang gagawin natin sa susunod na season."
Pareho nilang sinabi, "Hindi ka nila papayagang gawin 'yon sa TV."
At sabi ng tatay ko, "Siyempre papayag sila."
Kapag naputol ang sanga
Mahuhulog ang duyan
Mahal, hindi nga.
-Hindi nga, mahal. -Oo.
-Talaga? -Oo.
-Bakit hindi mo sinabi sa akin? -'Di mo ako pinagbigyan.
-Niloloko mo ba ako? -Hindi.
Ako ito! Magiging tatay ako!
Magkakaanak kami, ako at ang mahal ko
BOSES NI DESI ARNAZ JR. AKTOR / MUSIKERONG ANAK NINA LUCY AT DESI
Naroon ako sa palabas sa loob ng tiyan ni Mama.
Kaya pakiramdam ko bahagi ako ng isang bagay na nangyayari
kahit hindi pa ako lumalabas.
-Ricky, ito na 'yun. -Ito na...
-Ito na 'yun! -Ito na 'yun!
Tara na!
Kailangan nating magmadali, Ricky!
Magmadali na tayo, sabi niya!
Noong ipanganak ako, 'yung palabas tungkol sa paglabas ni Ricky liit,
kaya nasa mata na ako ng publiko bago pa ako matutong magsalita.
Uy! Hintayin niyo ako!
Magkakaanak kami
Ako
At ang mahal ko
Napakarami sa inyo ang mababait na nagpadala sa amin ng pera
at sumulat sa amin ng pagbati sa pagsilang ng bago naming anak na...
Talagang napakaganda.
Gustong ipasabi sa akin ni Lucy na mahalaga sa amin ang pagmamalasakit niyo
at malapit na ulit kayong makarinig mula sa amin.
Ang nakakamangha doon, 'yung pagbubuntis ang naging basehan
BOSES NI LAURA LAPLACA
para sa tinatawag ngayong re-run.
Noong umuusbong pa lang ang I Love Lucy,
isang beses lang nakikita ang palabas sa telebisyon,
at dahil si Desi ang may-ari sa mga pelikulang 'yon,
nagsimula silang uliting ipalabas ang mga episode habang nakatigil sila
at naitatag ang modelo ng re-run
na talagang nagbago sa kabuuan ng industriya ng telebisyon.
UNANG PAMILYA SA TV - LUCILLE BALL, DESI ARNAZ, DESI IV, LUCY DESIREE
Naaalala ko lang ang katahimikan at pahingang sobrang kinakailangan ko,
at pinayagan akong makapagpahinga.
Iyon ang huling pahingang pinayagan akong makuha.
Ikinagagalak kong ihandog
ang 1953 National Award ng Television Academy
sa Pinakamahusay na Situation Comedy sa I Love Lucy.
Hindi namin inaasahang mapanalunan ito ngayong gabi. Masaya kami rito.
Ipinagmamalaki naming maging bahagi ng industriyang ito.
Nagsisikap kami nang mabuti, at mas pagbubutihan pa namin. Salamat.
Nasa pinakatugatog ang Lucy show sa ikalawang taon na 'yon.
May mga bago silang rekord kada linggo,
nilampasan nila ang inagurasyon sa Presidente,
nilampasan nila ang koronasyon ng Reyna.
Mahal, tingnan mo, kawali, ihawan, Dutch oven, kaserola.
Parang sila ang unang lifestyle brand.
Para sa mahuhusay na gamit Pamasko, Westinghouse Royal Gifts.
Bigyan ang asawa mo ng sigarilyo ng Philip Morris.
Wala nang mas bago pa sa mundo
Gusto namin ang sa amin.
DUPONT MAHAL NI LUCY ANG LUCITE!
Bahagi 'yon ng pag-iisip ng mga tao bilang Amerikanong mamimili pagtapos ng giyera.
-Lumabas ka! Labas! -Hindi pwede, hindi pa ako tuyo.
Ang tanong sa komite na ito at ang saklaw ng kasalukuyan nitong pagtatanong
ay ang tukuyin ang kasukdulan ng panghihimasok ng komunista
sa industriya ng pelikula sa Hollywood.
Nag-subpoena kami ng mga saksi.
Mga katotohanan lamang ang habol namin.
Miyembro ka ba ng Partido Komunista,
o naging miyembro ng Partido Komunista?
Partido Komunista ka ba?,
Miyembro ka o naging Partido Komunista?
Isa ito sa pinakanakakatakot na nangyayari sa bansa kung saan
ang Komite sa mga Aktibidad na Di-Amerikano
ay kinakaladkad ang mga tao sa kalsada at sinasabing, "Komunista ka."
Napakaraming pagtugis, at tahasan nilang kinuha ang mga taong alam nilang
lubos na malinis sa anumang gaya nito.
M-G-M PINATALSIK ANG 2 PINANGALANANG PULAHAN
Ang responsibilidad ng komite sa pag-iimbestiga ng kongreso
ay hindi kailanman naging maayos sa kaso ni Lucille Ball.
Matagal nang mayroong impormasyon ang komite
na nagpapahiwatig na si Bb. Ball, sa layunin ng pagboto,
pumirma bilang komunista noong 1936.
KOMUNISTA
Para sa manggagawa talaga lagi si Lolo.
Nagparehistro kaming komunista, para lang mapayapa siya.
Sobrang tagal siyang kinastigo tungkol dito, at nalinis naman siya.
At pagkatapos, may nakakita ng card at may isang diyaryo
na may malalaking pulang pambungad, sa pulang tinta,
"Lucille Ball, komunistang may-dalang card."
NAKAREHISTRONG PULA NOONG '36: LUCILLE
At natakot siya.
Natakot siyang hindi siya paniniwalaan ng mga tao.
'LUCY' BALL MAY KAUGNAYAN SA PULA
Maaari nitong masira ang lahat ng mayroon sila,
MAMAHALIN PA RIN BA SI LUCY NG MGA TAGAHANGA NIYA?
at 'yung tatay ko ang nanguna noong linggong iyon.
Inanyayahan niya ang lahat ng press sa bahay namin
at sinabi niya ang eksaktong ginawa ng nanay ko,
na hindi siya kailanman nasangkot sa Partido Komunista.
TUMANGGI SI LUCILLE BALL NA TAPUSIN ANG PALABAS
Dinala niya ang mga ito sa pagkuha ng palabas,
tinawagan niya si J. Edgar Hoover sa telepono,
at inilapit ang telepono sa mikropono...
...at sabi niya, "Nalinis na ang asawa mo sa paratang, 100% malinis."
Tapos ipinakilala niya ang nanay ko sa mga manonood,
at naisip ang kanyang sikat na linya.
Ang tanging pula lang sa kanya ay ang buhok niya.
At kahit iyon, hindi pa rin nga totoo.
At tumayo ang lahat ng manonood, binigyan siya ng masigabong palakpakan.
Galit na galit ako noon dahil naubos ang lahat ng pera namin sa Cuba
dahil ang tatay ko ang kauna-unahang tao na nagpakulong ng komunista.
Ngayon, narito kami sa bansang ito at maayos kami
at alam niyo 'yun, napakaayos namin.
Tapos paparatangan siyang komunista.
Minsan magkukuwento siya tungkol sa Cuba
at ikukwento niya kung gaano kaganda ito.
Babanggitin niya iyon paminsan-minsan.
Pero hindi niya iyon madalas ikuwento.
Salamat, Ed, maraming salamat, mga binibini't ginoo.
Alam niyo, sa tingin ko kung hindi dahil kay Lucy,
matagal na akong sumuko na sumubok
dahil ako iyong lalaking lagi na lang 'di nababagay.
At alam niyo ba, gusto ko talagang sabihin sa inyo ngayong gabi,
na nagpunta kami sa bansang ito na walang kahit isang sentimo sa mga bulsa namin.
Mula sa paglilinis ng mga hawla ng kanaryo hanggang sa gabing ito dito sa New York,
napakahabang paglalakbay.
At palagay ko walang ibang bansa sa buong mundo
ang magbibigay ng pagkakataong iyon.
Gusto kong sabihing salamat, salamat, Amerika, salamat.
Sa napakaraming taon, 'di niya sinabi sa akin ang kwentong iyon.
At wala rin namang ibang nagsabi.
Sobrang nakaka-trauma.
Puno ng aksidente ang buong buhay ko.
Lahat ng nangyari sa akin ay dahil sa may ibang bagay na nangyari.
Tatay ko ang alkalde ng bayan namin.
DESIDERIO ALBERTO ARNAZ II TATAY NI DESI
Tiyuhin ko ang hepe ng pulisya.
Maayos ang bayan na iyon.
Nanggaling ang tatay ko sa komportableng kabataan sa Cuba.
Nagmula ang pamilya Arnaz sa angkan ng mga paramilitar at mediko.
Napakarami nilang bahay, may mga rantso, bangka, alila.
Nag-iisang anak lamang siya,
pero ang pamilya ng lolo at lola ko
ang isa sa mga tagapagtatag ng Bacardi Rum.
At ang Tatay ko ay magiging abogado, doktor o pupunta sa Notre Dame sa Amerika.
REBOLUSYON SA CUBA 1933
Nangyari ang Rebolusyon ng Cuba noong 14 na taong gulang ako.
Napatalsik ang administrasyon ng Machado na pinagtrabahuhan ng tatay niya.
Tinawagan siya ng tiyo niya, "Kailangan mo ilikas ang nanay sa bahay niyo."
"Anong dadalhin ko?" "Wala."
"Dalhin mo na siya! pababa na sila sa kalsada."
Sa loob ng apatnapu't walong oras, nawala sa amin ang lahat. Lahat.
Naipakulong nila lahat ng kongresista, alkalde, gobernador,
lahat ng tao nasa kampo.
At naroon ang tatay ko nang anim na buwan.
Lahat nawala sa isang iglap lang.
Anuman ang gawin niya sa buong buhay niya,
hindi 'yon kailanman magiging sapat.
Hindi 'yon kailanman magiging Cuba. Hindi kami kailanman makakauwi.
May malaking pagkakaiba sa pagiging imigrante at pagiging takas
at si Desi ay isang takas.
Ang takas, ayaw umalis pero kailangan, para sa mga pampulitikang dahilan.
Inaasam na makahanap ng lugar na mararamdaman mong nabibilang ka,
at kung saan mo nararamdaman ang init ng kung sino ka noon.
Pero walang paraan para makita 'yon.
At palagay ko 'yon ang kaibuturan ni Desi.
At siyempre, nasa kaibuturan ng nanay ni Desi.
Noong naging matagumpay na siya, ibinili niya ito ng bahay para sa Pasko,
at gusto niyang lahat maging katulad ng bahay nila noon sa Cuba.
At sabi niya, "Ayos na rin, Desi, pero hindi pa rin ito Cuba."
At palagay ko, iyon ang pagpapakasakit ni Desi sa buhay niya.
Dahil hindi niya talaga naramdamang nasa tahanan siya,
at palagi niya itong hinahanap kahit saan.
Natural, gusto mong malaman kung anong magagawa mo para makatulong
at anong magagawa mo para magbago
at anumang makapagtutulak sa kanya na magsalita o ihain ang pagkadismaya niya,
iyon ang layunin ko noon.
Ayos ba ang mga itlog mo, mahal?
Kumusta ang mga itlog mo, Lucy? Ayos naman, salamat.
Gusto mo ba ng kape? Hindi, salamat, ayos lang.
Napakahusay mong magluto. Talaga ba? Salamat.
Gusto mo ba ng asukal sa kape mo? Salamat, sige lang.
Nandiyan ka naman, hindi ba?
Kami rito sa Desilu ay naghahangad ng mataas.
Naghahangad kami ng sobrang taas.
Nagtatag sila ng sariling studio. Napakalaking operasyon sa negosyo iyon.
ANG AMING PRESIDENTE AT BISE PRESIDENTE
At nanguna si Desi doon.
At noong pumatok ang I Love Lucy,
napuno ang studio ng mga sound stage,
dahil lahat ng tao gustong gamitin ang tinatawag nilang paraang Desilu.
BOSES NI JOHNNY CARSON HOST, THE TONIGHT SHOW
Ang pambihirang bagay sa buhay mo ay nanggaling ka sa Cuba,
na naging isa sa mga pinakamalalaking prodyuser ng TV sa Hollywood.
Napakarami mong bituing nagtatrabaho para sa Desilu.
Oo. Higit sa lahat, si Lucy.
Paulit-ulit na sinasabi ng tatay ko,
Si Lucille Ball ang pinakamahusay na aktres sa ika-20 siglo.
Dinirekta niya si G. Laurence Olivier, Julie Harris, Sally Field, Paul Newman,
pero sinuman ang makausap niya,
si Lucille Ball ang pinakamahusay na aktres na nakatrabaho niya.
Kumusta, mga kaibigan! Ako ang inyong babaeng Vitameatavegamin.
-Inom ng isang kutsara pagkatapos kumain. -Tikman mo.
Napakasarap din.
Hindi mo kailangang maging nakakatawa para makakuha ka ng tawa.
Hindi ako nakakatawa.
Si Lucille Ball ang tipo ng tagapagtanghal na kailangan ng napakaraming ensayo,
at kapag marami siya noon, walang hanggan ang kaya niyang abutin.
Para sa nanay ko, ilang taong nagsimula ang pag-eensayo mula kay Buster Keaton,
na naging tagapayo niya
at nagturo sa kanya kung gaano kahalaga ang mga props.
Talagang pinaniniwalaan niya ang mga kalokohang ginagawa namin.
Pinaniniwalaan niya talaga.
Madalas, agad mong matutukoy ang paunang problema.
Nagagawa niya ang gusto talagang gawin ng karamihan ng tao sa sitwasyong iyon.
'Yung pagmamalabis ng kapani-paniwalang simula.
Bilang aktres, ang kilos ng katawan
ang isa sa pinakadakilang bagay na dapat malaman.
Dapat inoobserbahan mo ang kilos ng katawan ng lahat, ng lahat.
Mga pusa, aso, matatandang babae sa parke, lasing, magmasid ka lang.
Masaya akong nakapaghatid ako ng tawa
dahil ipinakita sa akin ang halaga noon
sa napakaraming paraan.
Ito ang pangunahing studio ng Desilu Productions.
Sa likod ng pintong ito ang opisina ng Presidente ng Desilu Productions.
At narito nakaupo sa kanyang mesa, makikita natin ang amo. Koreksyon.
Ang amo ng amo.
Ilang taon nang bituin si Lucy, at nahirapan si Desi na umangkop noon.
Nasaktan siya sa lahat ng publisidad na nagsasabing ang tagumpay ng I Love Lucy
ay dahil kay Lucy.
Sandali lang. Mesa ko ito. Sabi rito, "Presidente."
Pero kung gusto mong maging teknikal.
BISE PRESIDENTE
Gaano man katindi ang pagsisikap niya o gaano siya kahusay na negosyante,
si Lucy pa rin ang payaso, sa kanya ginawa ang palabas.
Bilang Presidente ng Desilu Productions, gusto kong...
Joan, napanood ko ang palabas mo at naisip kong napakahusay mo, nakakatuwa.
Salamat, Lucy.
Noong nandoon ka sa kabayo...
Kumusta ka?
Kagulo ang gintong eksenang 'yon, hindi pa ako tumawa nang ganoon kalala.
-Lucy, mayroon lang... -Nakikisabat ka.
Ako ang sumasabat? Ikaw ang sumabat.
Sa tingin ko hindi siya masyadong masaya sa relasyong
mas makapangyarihan ang asawa niya kaysa sa kanya,
at nagsimula siyang lumakas sa panig ng pagpoprodyus nito,
at mas higit pa siyang lumayo nang lumayo.
Mas mahirap na ang trabaho niya, mas napapagod na siya
at malaki ang pangangailangan niya na tumakas papunta sa bangka niya
at sa bakasyon niya ng paggo-golf at sa karerahan.
Palagi niyang kailangang umalis, umalis, umalis.
Napakalungkot ng buhay tahanan ni Lucy.
at sa trabaho niya lang nailalabas iyon.
Papasok siya at gusto niyang mag-ensayo,
buong maghapon, mahahabang oras.
Hindi namin naisip na magiging ganito ang Desilu kung ano na ito ngayon.
Trabaho ang naging buong buhay namin.
ITITIGIL ANG PALABAS NI LUCY PERO HINDI BUO
Anong nangyari matapos niyong ibenta ang mga re-run ng $5 milyon?
Bakit hindi pa siya nagretiro noon?
Gusto na niya, dahil nagawa na namin ang limang taon,
at limang taon lang ang plano namin
at naaalala kong pinag-usapan namin iyon.
Ayaw tumigil ni Lucy. Hindi niya gugustuhing tumigil.
Bakit hindi tumigil si Bob Hope? O si Jack Benny?
Gaya ng sabi ni Hope , naiinip siya sa pangingisda
dahil hindi siya tinatawanan ng isda.
Iyon... Hindi ako nanghuhusga,
dahil buhay nila iyon at masaya sila doon.
Nagkataong gusto ko ang ibang bagay liban sa pagiging nasa harap ng manonood.
BAGONG PORMAT ANG GINIGILING MAKAKAASA ANG TAGAHANGA NG 'I LOVE LUCY' SA PAGBABAGO
Maraming salamat, mga binibini't ginoo,
at ito ang aming bagong palabas.
Mayroon kaming ilang kamangha-manghang bisitang para sa inyo.
-Anong problema? -Oras na para sa palabas.
Oras na para sa palabas. Magkita tayo sa isang minuto.
The Lucy-Desi Comedy Hour!
Gusto nilang tuloy-tuloy na magtrabaho, pero magtrabaho nang kaunti,
kaya sabi nila gagawin nila pareho ang palabas,
pero gagawin itong buwanan lang.
Nawalan talaga ng kalidad ang mga palabas na 'yon.
Tumigil ka nga!
Napakaraming kuwento tungkol sa pagiging mahirap para sa kanila sa set,
at palagay ko, halatang-halata ito sa screen.
Bakit kailangan kong palaging kumilos na parang loko?
Hindi ko alam, siguro bahagi 'yon ng panghalina mo.
Dapat mayroong magbigay sa akin ng maayos na sipa sa ibaba.
Magboboluntaryo ako.
Talinghaga lang 'yon.
Palagay ko may kapalit ang natamo nilang tagumpay sa I Love Lucy, tingin ko talaga.
BUHAY NA TALAMBUHAY NG MGA SIKAT NA NOBELISTA
Pero hindi nila alam kung paano pahalagahan ang ligaya
ng paggawa sa palabas na iyon nang hindi ito pinalalaki,
mas pinahuhusay, kumuha ng mas malaking lugar.
Para lang itong sumusulpot na kabute at hindi na mapigilan.
DESI AT LUCY BINILI ANG RKO NG $6,150,000
Noong magkaroon ng pagkakataong bilhin ang RKO, binili ko. Hindi sa gusto ko ang RKO.
Pero dalawa lang ang pagpipilian ko, tumigil o mas magpalaki.
Ganoon ang paraan ng pagnenegosyo sa Estados Unidos.
Hindi ka pwedeng maging kalahating matagumpay.
Hindi ba 'yan ang dating RKO?
Tama 'yan.
Isa lang ang sigurado, hindi ka masisikipan sa lugar.
Hindi, sir, hindi sa 35 sound stage at tatlong studio.
Sa loob ng limang taon, nagsimula sila sa paggawa ng pilot ng I Love Lucy
hanggang sa pinatakbo ang pinakamalaking malayang kompanya sa telebisyon sa mundo.
Ibang usapan na ang makita itong natutupad.
Ang makitang 16, 17, 18, 19 ang mga palabas na tumatakbo
ay paghahayag kung paano niya nakayanan 'yon.
Naroon ako sa lugar na iyon ng 8:00 ng umaga at marami akong tawag sa New York
at palagay ko hindi pa ako umaalis sa lugar na iyon bago ang 10 o 11 ng gabi.
At habang dumarami ang mga responsibilidad ni Desi sa studio,
palagi siya pinapatawag palayo sa set
at sasabihin ni Lucy, "Saan ka pupunta? Mag-eensayo tayo."
Sasabihin ni Desi, "Bakit? Alam na natin ang mga linya."
At habang nagiging mas nakakabahala, mas mahirap para sa kanyang mabuhay.
Lumakas ang pag-inom niya.
At, kasabay ng pag-iinom,
makakalimutan niyang nakukunan siya ng litrato kasama ng ibang babae.
KATOTOHANAN: MAHAL BA TALAGA NI DESI SI LUCY?
Handa si Lucy na gawin ang lahat para sa kanya
ANG GABING HINDI MAN LANG NANGALAHATING LIGTAS SI DESI ARNAZ!
at hindi pa rin niya mahatak pabalik.
At mayroong sariling problema ang nanay ko at hindi nila 'yon napabuti.
Napakatigas niya
at iyon ang huling kailangan niya, ang katigasan.
Sinaktan niya ito sa mga kilos niya at nasaktan niya ito sa mga salita niya.
Isa ang pokus ng pag-iisip ko.
Ang pinakamalaking kasalanan ko ay hindi ako natuto ng moderasyon.
Sobra akong magtrabaho o sobrang maglaro.
Kung uminom ako, malakas. Kung trabaho, matinding magtrabaho.
Hindi ko alam. Isa sa mga pinakamatitindi na katangian sa mundo ang moderasyon.
'Yun ang nag-iisang bagay na hindi ko matututunan.
Kaya sa wakas nakakuha ako ng pahintulot mula kay Desi
na dumalo at sumali sa pag-uusap.
-Psychiatrist ito sa New York? -Oo.
Sinubukan naming magpatuloy si Desi,
para kay Desi wala siyang problema,
kaya ayaw niyang pag-usapan 'yon.
-Pakiramdam mo ba may napapala ka rito? -Oo, mayroon.
Nakuha ko ang sagot na gusto ko.
Gaano kalaki rito ang kasalanan ko at anong dapat kong gawin dito.
-Nagdesisyon kang hindi mo kasalanan? -Hindi ako nagdesisyon ng kahit ano.
Alam ko kung saan ako nagkamali.
May mali rin ako dahil hindi mo kayang tumagal ng ilang taon
na maging malungkot sa sitwasyon nang hindi ka nito binabago.
Ginagawa mo iyon para hindi mo matagalan.
Sinubukan nila ang huling bakasyon sa Europa.
BOSES NI LUCIE ARNAZ LUCKINBILL
Talagang bangungot 'yon, at naaalala ko ang nakakatakot na away isang gabi.
Hindi ko alam kung tungkol saan, pero naaalala ko na narinig ko iyon.
Malungkot ang buwan na iyon at malungkot na biyahe
at doon ko napagdesisyunan na tapos na ito.
Ako ang may gustong kumalas.
Binanggit ko iyon
at inilatag ko ang plano nang ilang buwan para gumana
dahil ayaw ko na ng kahit anong may kinalaman sa kanya.
Buo na ang desisyon ko, 'di ko na kaya ang ganoong buhay.
MAGTATAPOS NA ANG PANAHON NG TV SA HULING "LUCY"
Sa huling palabas ng Lucy, halatang
nagkakaproblema kami ni Desi.
Ano?
Narinig ko lahat.
Sabi ko na nga ba.
Ayaw ko na.
Tapos na.
Ano ba, mahal.
Sa plantasyon ng tabako ng tiyo ko talaga ako nababagay.
Sa Cuba.
Pero hindi ba't naiiyak-iyak ka pa sa huling palabas?
Wasak na ako.
Wasak na si Desi.
Alam niyo, umiiyak ang mga taga-camera at lahat ng tao lumuluha. Nakakalungkot.
KATAPUSAN NG KAPANAHUNAN
Malamang naisip niyong wala na talaga.
Wala akong pakialam kahit ano, pero katapusan iyon ng maraming bagay.
Kaya naghintay ka hanggang humingi siya ng diborsyo?
Inihanda ko na ang lahat.
Sa loob ng 20 minuto, narito na agad ang abogado.
NAGSAMPA SI LUCILLE BALL NG DIBORSYO KAY DESI ARNAZ
Ginawa talaga nila iyon para sa lahat ng nararapat na dahilan.
At ang tanging dahilan kung bakit mayroong I Love Lucy
ay dahil lang sa gusto nilang magkasama at bumuo ng pamilya
at paganahin ang pagsasama nila.
Kaya ginawa nila ang palabas na ito,
at ngayon nasa buong uniberso na ito.
At hindi naman nila nakuha ang gusto nila.
Pareho nila kaming kinausap sa sala sa Palm Springs.
Naaalala ko nang malinaw.
At sinabi lang nila na, "Kami ng mama niyo
"hindi na masyadong magkasundo para magsama pa."
Sobrang nakakatakot at naaawa ako para sa tatay ko.
Pero sa oras na naghiwalay sila, mas naging mabait sila sa isa't isa.
Nanlambot ang katigasan niya simula noong magdiborsyo sila.
Dahil minahal talaga nila ang isa't isa.
BOSES NI DAVID DANIELS
Binuo ng I Love Lucy ang bawat episode sa ideya ng lamat na iyon
at pagkatapos ay ang pagbabalikan.
At palagay ko, nananabik tayo sa ganoon bilang mga tao.
Hindi ito mga taong nagtatanim ng sama ng loob.
Hindi sila maaaring ikasal, pero patuloy silang nagtutulungan.
Kapag nagtatrabaho kami, masaya kami. Mahal namin ang trabaho namin.
Mahusay kaming magtrabaho.
Kahit pagkatapos ng diborsyo nagtrabaho pa rin kami.
Responsable ang Desilu Productions
sa ilan sa mga pinakamahuhusay sa telebisyon sa ika-20 siglo.
Ang orihinal na serye ng Star Trek, Mission Impossible.
At marami pang iba.
Lahat ng palabas na ito ay kinuhanan sa Desilu o prinodyus ng Desilu,
at bilang resulta, mayroong aklatan ng mga kontribusyon
sa kultura natin sa buong mundo.
At si Desi ang lahat ng iyon.
Si Desi ang nagtitimon ng barkong iyon.
Gustong-gusto ng tatay ko ang negosyo na hinayaan niyang bumagsak ang relasyon.
At ang simpleng paggawa ng kaligayahan ang naging bahaging hindi niya magawa.
At nilamon siya ng negosyo.
Paglipas ng panahon, sobra akong nasuklam doon.
Gusto kong makalayo hangga't maaari
at papunta talaga ako ng Europa para doon manirahan.
Maliliit pa noon ang mga bata
at magandang lugar sana iyon para sa pag-aaral nila.
Pero, nabuo ang Wildcat.
Masasabi mo, tingnan mo ako
Pakinggan mo ako
Galing sa ginhawa, narito ang bayarin
Hindi siya taong teatro.
Hindi siya mang-aawit. Hindi siya mananayaw.
Bibigyan niya ng kumakanta-sayaw na papel ang sarili niya,
walong palabas kada linggo.
Hindi ko maunawaan kung anong iniisip niya.
At humanda ka mundo, parating na ako
NAKITA NG MGA KRITIKO NA MAAMO ANG 'WILDCAT'
Hindi ako pinahiya ng Wildcat. 'Yung koreograpia lang.
Ginawa ng napakabuting babae at napakahinhing babae
ang koreograpiya.
At naging mahinhin ang kinalabasan ng sayaw.
At hindi ko naramdaman na umakma ito sa kabruskuhan ng palabas.
Pero, nasaktan ako.
LUCILLE BALL NAHIMATAY NA NAMAN SA 'WILDCAT'
Gusto kong maging malakas. 'Yun ang pinakamabilis na sagot.
Ayaw kong maging mahina, ayaw kong maging sakitin.
Hindi talaga ako hypochondriac. Hindi ako natutuwa sa kahinaan.
Gusto kong may lakas ako na gawin ang kailangan kong gawin.
Naaalala kong may pinanood akong palabas,
at pagkatapos pumunta ako sa backstage para makita si Lucy.
Nasa bihisan si Gary.
At sabi niya, "Alam mo bata, pinapatawa niya ako."
Komedyante si Gary. Pakiramdam niya, ligtas siya rito.
Sabi niya, "Pwede ba kitang maging nobya?"
Sa aktwal, sa bandang huli pa 'yung "Magpakasal na tayo?"
At noong magdesisyon akong tama 'yon, ginawa namin kaagad.
Sa loob ng limang araw.
Parang hindi naman inayawan ng publiko si Gary Morton,
pero tingin ko 'di pinansin si Gary Morton ng publiko at tuloy-tuloy 'yon.
Dahil sinisira nito ang pantasya na mayroon sa mga isip nila.
At alam ko nasaktan ang puso ng tatay ko.
Pero nagpakasal din naman ulit ang tatay ko pagkatapos ng ilang taon.
EDITH MACK HIRSCH ASAWA NI DESI (1963-1985)
Edie ang pangalan niya. Maganda, may pekas, pulang-buhok.
Napangasawa niya si Edie nang 26 na taon.
Napangasawa ng nanay ko si Gary Morton nang 27.
Kasal sila sa mga taong iyon nang mas mahaba kaysa sa isa't isa.
'Yon ang pinakamagandang bagay na nangyari sa kanilang dalawa.
Pinagbibidahan ni Lucille Ball.
Kasama si Vivian Vance.
-Mga bata, may reperi na ako sa laro niyo. -Hindi nga!
-Sino? -Ako.
-Anong alam ng mga nanay sa football? -Lalo ka na.
Ang Lucy Show ay tungkol sa dalawang dalagang ina na nagpapalaki ng mga anak.
Napakaraming bumatikos sa unang taon nito dahil puro tungkol kina Lucy at Viv.
Isa pa, tayo lang naman dito, dalawang babae lang, walang lalaki.
Hindi mo na kailangang ipagduldulan.
Kahit na may kaunting pagbabago sa pormat, dalawa o tatlong beses,
palaging mayroong nakakaugnay ang mga manonood kay Lucy.
At noong walang asawa, talagang nauugnay ang mga manonood
sa milyun-milyong babae na sinubukang mabuhay nang walang lalaki
at palakihin ang mga anak at ano pa man ang mangyari, mabuhay nang walang lalaki.
-Gusto mo ba ang isang ito? -Ayos siya. Gusto mo ng itim na tupa, Viv?
Gusto sila? Ikinasal nga ako sa isa.
Gumaganap si Vivian Vance ng diborsyadang dalagang ina.
Talagang pinatataas niya ang mga salaysay ng maraming peminista
sa panahong maraming kababaihan sa telebisyon sa paligid niya
ang hindi 'yon ginagawa.
Ang tauhang ginampanan niya sa telebisyon sa lahat ng taong iyon
ay nakakaganyak sa mga henerasyon ng kababaihan.
-Pananda. -Hindi nagmimintis.
Tahimik, aksyon!
Kumusta.
Sana nagustuhan niyo ang palabas namin.
SAMMY DAVIS JR. AKTOR. KOMEDYANTE, MANANAYAW, MANG-AAWIT
Binibigyan mo ng pahinga ang mga minorya ngayong linggo?
Diyos ko.
Magtatrabaho ngayong linggo ang mga minorya.
Babalu, babalu
Prinodyus ng tatay ang palabas.
Diborsyado na sila nang mangyari 'yon.
Lagi siya tinatawagan ng nanay ko para humingi ng payo.
Wala pa akong nakikitang kahit sino na talagang inuugat ang kwento
at ibibigay sa'yo ang mga kahalagahan noon at kung anong habol namin.
Nakikita niya kung anong nangyayari sa mga bagay na hindi nakikita ng marami.
Pero hindi siya masyadong nasisiyahan katulad noong mga unang bahagi
noong inaalam pa niya.
At talagang nalungkot siya dahil doon.
At uminom pa siya nang uminom.
Talagang bumagsak ang pangangatawan niya at nahirapan na siyang kumilos.
At talagang nakakahinayang 'yon dahil walang kasing galing niya.
Parang sasabihin mo sa isang piloto na hindi na siya makakalipad
dahil hindi na kaya ng katawan niya.
Sumuko siya.
Palagay ko naging konektado talaga silang dalawa
na sa paraang iyon, naging matapat siya.
Pero pagkatapos ng palabas na iyon, kung saan maraming tinukoy,
hindi na siya makapagpatuloy.
'Di na niya kayang magpatuloy.
At siya, dahil nagmula siya sa wala, kailangan niyang magpatuloy.
Salamat, Oscar. Magandang umaga.
LUCILLE BALL PINATALSIK SI DESI
-Handa na tayo? -Oo, handa na.
"Resultang pinansyal sa taon ng pananalapi na nagtapos noong ika-2 ng Mayo, 1964.
Ang kabuuang kita ng taong iyon ay $23,885,252..."
Hindi ba kakaiba ang trabaho mo sa buong mundo ngayon?
Hindi ba nag-iisa kang babaeng pinuno ng korporasyong kasing laki ng Desilu?
Sa negosyo ng aliw, siguro, oo.
Ang isa pang bagay na higit pang nagpapa-iba ng sa akin
ay ang katotohanang nagtatrabaho ako. Wala ako sa loob ng opisina namumuno.
-Nasa entablado ako ng The Lucy Show. -Alam ko!
At ginagawa nito ang lahat na mabilis. Alam niyo, mabilis na ang lahat.
Sabi niya, "Alam mo, noong kasal pa ako sa Kubano,
"Si Desi ang gumagawa ng lahat.
"At ang kailangan ko lang gawin
"ay dumating ng Lunes at maging baliw na Lucy.
"Naroon ang lahat."
Kailangan kong harapin ang mga tunay na problema ng pagpapatakbo ng studio gaya ko
at maaga akong nagpupunta roon, at huli akong umaalis.
Pinangangasiwaan ko ang maraming bagay na interesado ako,
mas pipiliin ko pang iba ang gumagawa, pero sa sandaling 'yon, kailangan ako.
Sa tuwing sinasabi kong gawin mo ito, hindi pwede 'yang camera
para sa malapitang dalawang kuha dahil sa anino ng camera.
-Oo. -Alamin kung paano aalisin.
Sinasagad namin ito...
Hindi ko alam kung paano ilawan ang eksenang walang ilaw.
Tapos.
Alam mo, hindi, hindi 'yan ang tanong ko. Hindi ko kinukwestyon 'yan.
Sabi niya, "Kaya ngayon, nagagawa ko nang harapin ang mga ito",
at hindi niya ginagawa 'yun noon.
At sabi niya, "Bata, kaya nga nila nilagyan ng S ang huli ng apelyido ko."
Naibenta ko na ang isang pilot, The Greatest Show on Earth,
ipapalabas 'yun sa ABC.
Malaking bagay sa kompanya ang isang oras na palabas.
DANNY THOMAS AKTOR / PRODYUSER SA TELEBISYON
At tumupad kami ng ibang kasunduan nang tatlong taon
kasama ang imperyo ni Danny Thomas.
Mayroon siyang anim o pitong palabas sa isa ko pang studio.
Ginagawa ni George Stevens ang The Greatest Story Ever Told
at hinahawi ni Hesukristo ang tubig sa Culver 40 acres.
Kaya napakasaya namin doon.
Umaakyat ng kaunti ang stock namin at masaya kami doon.
NETONG KITA SA BENEPISYO NG MGA PALABAS NG DESILU
Nagustuhan ng nanay ko ang proseso ng paglikha.
Kung saan siya ang karakter na Lucy at si Desi pinatatakbo ang studio,
iyon ang pinakamahusay.
Noong kailangan niyang gawin ang lahat ng iyon,
una sa lahat, patakbuhin ang palabas nang wala siya,
pero ang patakbuhin ang studio nang wala siya? Ayaw niya 'yon.
Wala siyang pakialam na maging unang babae sa anuman.
MAY TIWALA AT PAG-ASA AKO SA HINAHARAP. NAGPAPASALAMAT, LUCY
Sa oras na binigyan siya ng magandang alok, tinanggap niya ito.
SUMALI ANG DESILU SA PARAMOUNT
Sa Hollywood, panalo si Lucille Ball.
Hindi ako makapaniwala. Talagang hindi ako makapaniwala.
Wala akong nakahandang sasabihin dahil hindi ko inaasahan,
napakatagal nang panahon.
Mayroon akong isa o dalawa.
At sila... Mahalaga sila
dahil bigay niyong lahat ito, bahagi ng industriya.
Hindi ko alam, para lang,
iyon ang paraan at bahagi ng kung ano talaga ang ginagawa namin.
Matagal na itong umalis at masaya akong nagbabalik na siya.
Noong huling makuha ko,
akala ko ibinigay nila ito sa akin dahil nagkaanak ako.
At 14 na taon na ang sanggol na 'yon ngayon.
Mahal ko ang trabaho ko.
Salamat sa pagbibigay nito sa akin.
Mangingisda ako ng kapareha
Mangingisda siya ng kapareha
-Maghahanap ako sa bawat batis -Maghahanap siya sa bawat batis
Nakuha ko ang unang malaking sandali ko at isinama ako sa palabas na off-Broadway.
Noong gabing iyon, may malaking komosyon sa manonood
bago tumaas ang kurtina
at nagkamali ako na sumilip
at naroon 'yung kulay kahel na buhok sa ikalawang hanay.
Nagtatrabaho ako sa Universal Ampitheatre
bago pa magkabubong.
Wala nang mas nagulat pa kaysa sa akin na makita siya sa palabas ko.
Kasi malaswa ang ginagawa ko. Hindi dapat malaswa ang ginagawa mo.
Maaga akong naging malaswa, pero mahilig siyang tumawa.
Pumunta kami sa backstage, at sabi niya, "Uy, bata."
Tinawag niya akong bata kasi mas matanda siya ng 22 taon.
Sobrang nakakahikayat siya at sabi niya,
"Bata, kung kailanganin mo ako, tawagan mo ako."
Mismo.
Ibinigay sa akin ni Lucy ang pakiramdam na magagawa at masusubukan ko kahit ano,
at na huwag matakot na madapa.
Na pwede akong maging malaya.
Napakabait niya at tinulungan niya talaga ako.
Palagay ko noong mga panahong iyon, nagpasya siyang 'yun ang papel niya.
May dalagita rito na may suot na "I Love Lucy" na tshirt.
-Tumayo ka at... -Tanggalin mo ang kamay mo, David.
Pasensya na.
Nakita ko ang damit.
Kaya, naisip kong...
Alam mo na, ate o mama.
Ilan sa mga aktor sa grupo namin sa teatro.
Para gabayan ang mga tao, para gabayan ang mga babae.
Palagay ko sobrang ipinagmamalaki niya
kapag magaling ang tinuruan at minahal niya.
Parang walang araw na hindi ko siya naiisip,
na hindi siya dumadaan sa isip at puso ko.
Tama siya, mga dilag. Napakaganda ninyo.
Nakita mo, Kim. Tila, itinadhana tayong maging pipino.
Kapag mapapanood mo ang mga huling palabas ng Lucy,
naging diretsong lalaki siya.
Binibini.
Ipaliwanag mo nga kung bakit ang tulad mong serbidora,
ay nakaupo at hinahayaang nakatayo ang mga customer?
Dahil oras ng pagkakape ko.
Pwede kang magkape sa kusina.
Pwede kang kumain sa kusina.
At nawalan siya ng balikat na sasandalan, dahil si Desi 'yun.
Nagkaroon ng kanser sa baga ang tatay ko
at wala masyadong ibang panggamot para sa kanya
at nagpasya siyang itigil na ang pagki-chemo
at inaalagaan ko siya.
At isang beses, tinawagan ko ang nanay ko.
At sabi ko, "Mukhang kailangan mong pumunta rito sa Del Mar.
"Hindi ko na alam kung magtatagal pa siya." Palagay ko, medyo natakot siya.
At pagdating niya roon, hinayaan ko siyang maupo sa kuwarto niya.
At ginawa ko ang pinakalokong bagay,
nagsalang ako ng I Love Lucy at hinayaan ko silang manood nang magkasama.
Uy! Ayos ito, Fred.
-Napakaganda nito. -Oo, tingnan mo ang laki at ang luwag.
Pwede kang magsabit ng buong tagiliran ng baka.
Nagbibiro ka ba? Sigurado na...
Kumusta, Ricky, mahal ko.
-Heto, sigarilyo? -Salamat.
Wala ako sa kwarto, narinig ko lang kung anong nangyayari sa labas ng pinto.
At naririnig ko silang sabay na tumatawa.
Babalu
Mahal, tanggalin mo 'yan!
Hoy! Anong nangyayari rito?
At pagkatapos, umuwi na siya, at sabi niya sa akin, umiyak siya sa biyahe pauwi.
Pagkalipas ng isang buwan, noong malubha na talaga siya,
tinawagan ko siya at sabi ko,
"Mukhang kailangan mo siyang makausap.
"Hindi ko alam kung magtatagal pa siyang gising.
"Kaya kung may gusto kang sabihin sa kanya, ngayon na 'yun."
"Sige."
Alam mo, inilapit ko sa kanya ang telepono at lumapit ako nang ganito.
At sinabi niya,
"Mahal kita, mahal kita, mahal kita, mahal kita.
Mahal kita."
At sabi niya, "Mahal din kita, mahal ko."
Kinabukasan ng 12:05 ng umaga, namatay siya sa mga bisig ko.
Naisip ko, nagkaroon siya ng pagkakataong makausap siya,
ang huling taong nakausap niya bukod sa akin at sa nars,
ay ang nanay ko. Napakahusay noon.
At napagtanto ko na, noong ika-2 ng Disyembre ng 12:05 a.m.,
24 oras, nasa coma siya,
ika-30 ng Nobyembre sila nag-usap.
Anibersaryo nila.
5 ARAW PAGKATAPOS
Mula sa John F. Kennedy Center for the Performing Arts dito sa Washington,
ang Ika-Siyam na Taunang Paggawad sa Kennedy Center.
Noong alukin akong gumanap ng bahagi ni Eliot Ness sa The Untouchables,
naaalala ko ang babaeng nakaupo sa itaas
nakaupo siya sa harapang opisina dahil siya ang amo.
Ang amo, siya ang may-ari ng studio.
Pero 'yung kasosyo niya ang nanghikayat sa akin na gawin ko ang palabas.
Sabi niya, "Gagawa tayo ng pinakamahusay na palabas sa telebisyon."
Gugustuhin sana niyang narito siya sa gabing ito.
Gusto kong basahin sa inyo ang isinulat niya.
"Isa lang ang misyon ng I Love Lucy, ang patawanin ang mga tao.
"Binigyan ni Lucy ng ibang kalidad.
"Kaya niyang magtanghal ng pinakamabangis, kahit pinakamakalat na komedya,
"nang 'di nawawala ang kagandahan niya.
"Hiningi sa akin ng The New York Times na hatiin ang tagumpay
"sa pagitan ng mga manunulat, direktor, at tauhan.
"Sabi ko, 'Ibigay niyo kay Lucy ang 90% ng kredito,
"at hatiin niyo ang natitirang 10% sa aming lahat.'"
Pagtatapos ni Desi, "Si Lucy ang palabas,
"props lang kami nina Viv at Fred.
"Sobrang huhusay na props, pero gayunpaman props pa rin.
"Hindi lang basta pamagat ang I Love Lucy."
Sinasabi pa rin ng ilang tao sa industriyang ito,
"Kailangan maging malalaking artista tayo."
Kailangan pa naming hukayin ang iba sa kanila, dahil karamihan patay na.
Kailangan nating gumawa ng mga artista.
Paano ba gumawa ng artista?
Wala kang makikitang naka-panlamig na nakaupo sa soda fountain.
Matandang kwento na ni Cinderella 'yon.
Mas gusto kong makakita ng dalubhasa na.
'Yung mga taong alam ang gagawin kapag binigyan sila ng malaking pagkakataon
at hindi sila nananamantala.
Ibig sabihin ng show business, tuloy ang palabas.
Nauuna ang palabas kaysa sa pagkatao mo.
Lahat ng mga ito naaangkop sa tahanan gaya ng sa trabaho mo.
At isa ito sa mga bagay na gusto kong palawigin kinalaunan,
pero ayaw ko maglaan ng mas mahabang oras sa tape na ito.
Paalam na muna.
Namatay si Lucy tatlong taon pagtapos ni Desi, sa edad na 77.
Patuloy na kinikilala ang trabaho nila sa Pambansang Sentro ng Komedya
at sa Museo nina Lucille Ball Desi Arnaz.
Parehong matatagpuan sa bayan ni Lucy sa Jamestown, New York.
Gustong ipaabot ng mga Prodyuser ang pasasalamat din nila sa Desilu, LLC,
kay Lucie Arnaz Luckinbill, Desi Arnaz Jr.
at sa buong pamilya ng mga Arna at Luckinbill para sa suporta
at panghihikayat nila sa paggawa sa pelikulang ito.
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni Erika Ivene Columna
Mapanlikhang Superbisor Maribeth Pierce