Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Als ik een B-17 zie, maakt dat nog altijd hetzelfde gevoel in me los.
Is het geen prachtig vliegtuig?
Net een beeldhouwwerk.
En je kunt er heerlijk mee door de lucht zoeven.
Als je in formatie vloog...
...soms met wel 1000 vliegtuigen...
...was dat een indrukwekkend gezicht.
In de koude luchten van Europa...
...werd er gestreden op een nieuw en onbekend strijdterrein.
Uniek in de oorlogsgeschiedenis. Deze gevechten kennen hun weerga niet.
Vliegers uit 40 Amerikaanse Bomber Groups...
...kwamen in groten getale om bij deze luchtgevechten.
Een van deze groepen, krijgszuchtig en ongedisciplineerd...
...leed in zo'n korte tijd zulke grote verliezen...
...dat die de Bloody Hundredth werd genoemd.
START OORLOG IN EUROPA
Duitsland is Polen binnengevallen.
Rond 9.00 uur werd Warschau gebombardeerd.
WARSCHAU
Het Duitse leger is Nederland en België binnengevallen.
Wat is ons beleid? Oorlog voeren, te land, ter zee en in de lucht.
Oorlog voeren tegen een wrede tirannie die nooit overtroffen is...
...in de duistere geschiedenis van menselijke misdaden.
LONDEN GEBOMBARDEERD
Als Groot-Brittannië valt...
...hebben de asmogendheden de macht in Europa, Azië...
...en Afrika en zijn ze in staat...
...om een enorme krijgsmacht op de been te krijgen en tegen ons in te zetten.
Vanochtend is Pearl Harbor zwaar gebombardeerd.
Het is menens. We zijn in oorlog.
Ik vraag het Congres, na de ongeprovoceerde...
...en lafhartige aanval van Japan, een staat van oorlog af te kondigen.
ITALIË, DUITSLAND VERKLAREN DE OORLOG
In deze fase van de oorlog had Duitsland de macht op het Europese vasteland.
Groot-Brittannië stond er alleen voor...
...de laatste Europese democratie die nog in oorlog was met de nazi's.
De vraag was hoe ze in de tegenaanval moesten gaan.
Britse bommenwerpers hadden Duitsland onophoudelijk...
...maar zonder veel resultaat bestookt sinds 1940...
...waarbij er veel slachtoffers vielen, terwijl er vaak geen doel getroffen werd.
De nazi's vormden een gevaar voor de wereldwijde democratie.
De Grootste Generatie, de generatie van mijn vader, nam patriottisme heel serieus.
Dit praatje is geen opgave voor me...
...want het gaat over m'n favoriete onderwerp: de luchtmacht.
Ik heb nog niet veel ervaring. Ik ben pas een jaar in dienst...
...maar ik weet nu wel wat de luchtmacht te bieden heeft.
Daar gaat dit over.
De luchtmacht heeft 15.000 kapiteins...
...40.000 luitenants en 35.000 sergeant-vliegers nodig.
Jonge mannen van Amerika, de lucht roept. Je vliegersspeldje ligt op je te wachten.
Ik zat in het tweede jaar van m'n studie...
...en ik vulde m'n tijd met meisjes versieren en whiskey drinken.
En toen vond de aanval op Pearl Harbor plaats...
...en werd ik samen met mijn studievrienden gerekruteerd als luchtvaartcadet.
Geef acht.
In die tijd heerste er veel antisemitisme.
En Hitler had z'n mond vol van het superieure Arische ras...
...en dat zat me enorm dwars, maar ik kon er niks tegen doen.
Die frustratie verdween als sneeuw voor de zon, want nu kon ik iets doen.
Ik had het idee dat ik als piloot het meest kon bewerkstelligen.
De volgende dag meldde ik me bij het wervingskantoor als luchtvaartcadet.
Voor ze in dienst gingen, hadden duizenden vliegers...
...nog nooit in een vliegtuig gezeten of op iets anders dan een dier geschoten.
Het waren mannen uit alle uithoeken van het land en alle lagen van de bevolking.
Je had geschiedenisstudenten van Harvard en mijnwerkers uit West Virginia.
Advocaten op Wall Street en cowboys uit Oklahoma.
Hollywoodsterren en footballhelden.
De cadetten zijn geslaagd. Nu krijgen ze vliegles.
Elke instructeur had vier leerlingen.
De andere drie hadden al vliegles gehad. Ik had nog nooit in een vliegtuig gezeten.
Na zo'n tien uur les vloog je in je eentje.
Als je eenmaal was opgestegen, stond je er alleen voor.
Ik werd navigator omdat ik er als piloot niks van bakte.
Ik zakte. Degene die me liet zakken was luitenant Maytag...
...een toepasselijke naam voor zo iemand.
Ik had 'n militaire instructeur die me wilde laten zakken.
Hij zei: 'Je gaat er toch wel aan, maar luister, ik ga onder die boom zitten.
Als je drie keer het rondje kunt vliegen, ben je aangenomen.
Zo niet, dan lig je eruit.'
We vlogen van 8.00 uur 's ochtends tot 20.00 uur 's avonds.
Ik voerde allerlei manoeuvres uit. En op vrije dagen deden we luchtgevechten.
Ik genoot er met volle teugen van.
Ik haalde samen met 40 klasgenoten m'n vliegbrevet.
We moesten in B-17's vliegen. Dat hadden we nog nooit gedaan.
De Boeing Flying Fortress, bemand door tien mannen...
...kan een snelheid behalen van bijna 500 km/u.
Er zitten koepels op voor machinegeweren. Dankzij de motoren met wel 4000 pk...
...kan hij bijna 5000 kilometer vliegen zonder bij te tanken.
De B-17 was het eerste toestel dat geschikt was voor aanval én verdediging.
Voor die tijd kon hij heel zware bommenladingen droppen.
En hij beschikte over heel wat machinegeweren.
De B-17 vloog heerlijk.
Je kon hem zo makkelijk besturen dat ik me er meteen thuis in voelde.
Ik vond het fijn om in B-17's te vliegen.
We hadden zo'n zes maanden training gehad voor een missie in het buitenland.
In 1943 werden we naar Engeland gestuurd om ons bij de 8th Air Force te voegen.
Voor we vertrokken, zeiden ze tegen ons:
'Kijk naar de mannen links en rechts van je, maar één van jullie komt terug.'
We gingen onze dood tegemoet.
Toen de mannen van de 100th op hun nieuwe basis...
...in Engeland arriveerden, ging de oorlog net een nieuwe fase in.
Operatie Pointblank ging van start. Er werden continu bombardementen uitgevoerd:
de Amerikanen overdag en de Britten 's nachts.
Het doel was om luchtoverwicht te krijgen boven Noord-Europa...
...voor de D-Day-invasie zou plaatsvinden.
Zonder luchtoverwicht konden de geallieerden niet aan land.
We leerden elkaar net kennen...
...en King, de piloot, vroeg me wat ik voorheen voor werk had gedaan.
Ik zei: 'Nou, tot voor kort werkte ik als cowboy.'
En hij zei: 'Goed, dan noemen we jou vanaf nu Cowboy.'
Het was een groep jonge mannen. Er zaten wat onbesuisde commandanten bij.
Gale Cleven, een squadroncommandant, en een luchtofficier die John Egan heette.
Zij hoefden niet te vliegen, maar dat deden ze wel altijd.
Dat boezemde ontzag in.
Buck Cleven en Bucky Egan droegen sjaals...
...en hadden hun petten scheef op hun hoofd en ze waren nogal zelfingenomen.
Ze belden je in de officiersclub op: 'Luitenant, komen. Ik wil je spreken.'
Voor John Egan en Gale Cleven draaide hun leven om vliegen.
Ze mochten dat doen voor hun geliefde land op een missie waar ze in geloofden.
Cleven en Egan voerden de 100th aan...
...tegen de machtigste luchtmacht ter wereld, de Duitse Luftwaffe...
...met zijn ervaren piloten die hadden gevochten in Spanje, Noorwegen, Polen...
...Frankrijk, Rusland, Griekenland, Noord-Afrika en Engeland.
Ze zullen erachter komen dat ze 'n enorme inschattingsfout hebben gemaakt...
...door te denken dat de nazi's het luchtoverwicht zouden behouden.
Dat overwicht zijn ze voorgoed verloren.
Wij geloven dat de nazi's en de fascisten erom hebben gevraagd...
...en we zullen ze krijgen ook.
JUNI 1943
ÉÉN JAAR VOOR D-DAY
Kapitein Kirk en Thompson, luitenant Bushka...
...Iverson, Holloway en Hawkers vliegen vandaag. Kom op.
De commandant kwam naar voren...
...trok een rolgordijn omhoog...
...en dan zag je een rode lijn die van Thorpe Abbotts naar het doelwit liep.
Deze gebouwen zijn jullie doelwit.
Dit gebouw is het richtpunt.
Als jullie de bommen hier laten vallen...
...wordt de fabriek verwoest.
Je stapte uit de jeep, laadde wat spullen in...
...klom in het vliegtuig en startte de motoren.
Ze vlogen in formatie om elkaar te beschermen...
...en hadden elk 13 machinegeweren aan boord...
...zodat ze zich een weg konden banen door massa's vijandelijke vliegtuigen.
De Thunderbolts staan klaar.
Ze vliegen richting de bommenwerpers.
De twee groepen komen samen boven het Kanaal...
...en terwijl de jagers de bommenwerpers omringen...
...gaan ze richting vijandelijk gebied.
De bommenwerpers kregen enige bescherming...
...van de kleinere jachtvliegtuigen, zoals de P-47 Thunderbolt...
...die 'n kleine brandstoftank had en daarom weer terug moest...
- ...als ze boven Duitsland vlogen. - De bemanning was op een plek...
...waar ze niet konden overleven zonder speciale kleding...
...speciale apparatuur en beademingsmaskers.
Op grote hoogte moesten we beademingsmaskers opzetten.
En het was ijskoud. De temperaturen zakten beneden het vriespunt.
We moesten werken bij 45 of 50 graden onder nul.
De jagerescorte kon niet...
...helemaal meevliegen naar de doelwitten in Duitsland...
...dus die keerde weer terug.
Toen we voor het eerst het Kanaal overstaken...
...keek ik naar beneden en besefte ik dat we boven vijandelijk gebied zaten...
...en toen kreeg ik het benauwd. Ik was heel bang.
Je ziet de zwarte vlekken van het luchtafweergeschut.
Het Duitse 88mm-afweergeschut kon wel 12 kilometer hoog schieten.
De afgevuurde granaten ontploften dan en versplinterden tot scherven.
Het omhulsel van het vliegtuig is van aluminium.
Dus dat werd doorboord door de scherven.
Ik werd voor het eerst bestookt met zwaar luchtafweergeschut...
...en het was doodeng.
We moesten het gevecht aangaan met zeer ervaren...
...zeer goed uitgeruste en zeer goed getrainde tegenstanders.
Zij waren echte profs en wij maar amateurs.
Als de formatie het doelwit naderde...
...voerden de bommenrichters verschillende waarden in...
...in hun Norden-bommenvizier, geheime richtapparatuur die ontworpen was...
...om het optimale punt te vinden om de lading te droppen.
Het vizier was naar verluidt zo nauwkeurig...
...dat je van zes kilometer hoogte een pekelton zou kunnen raken.
Als de bommen gelost werden, zag ik de bommen voor me vallen...
...maar ik zag ze ook onder ons vallen als ik omlaag tuurde door de koepel.
Als ze ontploften, kon je die explosies ook echt zien.
Het doelwit wordt al aan het gezicht onttrokken door de brandjes.
Een energiecentrale en verschillende duikboten zijn geraakt.
We dropten de bommen, werden beschoten en niemand raakte gewond.
Ik dacht: dit valt best mee.
De eerste doelwitten van de 100th bevonden zich aan de kust:
duikbootdokken en industrieterreinen in Frankrijk en Noorwegen.
Ze probeerden de militaire middelen van de nazi's te verwoesten.
De fabrieken die de vliegtuigen, tanks en kogellagers maakten.
Het nieuws over de luchtgevechten ging rond.
Veel van de B-17's waren beschadigd.
Een aantal hadden kapotte propellers of defecte landingsgestellen.
De B-17 stond bekend als een betrouwbaar toestel.
Eén werkende motor was genoeg.
Als je de helft van het kielvlak verloor, kon je nog thuiskomen.
Twee motoren waren genoeg en sommigen redden het zelfs met één.
17 AUGUSTUS 1943
TIEN MAANDEN VOOR D-DAY
BRIEFINGRUIMTE
Alles zou veranderen met de grootste luchtaanval tot dan toe.
Twee doelwitten: de kogellagerfabrieken in Schweinfurt...
...en de Messerschmitt-fabrieken in Regensburg.
Plekken die goed verdedigd werden, diep in het hart van Duitsland.
De 100th zou naar Regensburg gaan.
Toen ze het rolgordijn optrokken...
...zag je die rode lijn door Duitsland lopen en we dachten: lieve help.
Het plan was briljant opgezet.
Curtis LeMay's Third Bombardment Division zou...
...de Messerschmitt-fabrieken bombarderen en dan naar Afrika vliegen.
Tien minuten achter hen vloog de First Bombardment Division...
...naar de kogellagerfabrieken om daarna terug te keren naar Engeland.
De Duitsers moesten kiezen wie ze zouden aanvallen.
Het probleem was dat 't erg mistig was in Groot-Brittannië.
Die ochtend...
...had ik lantaarns en zaklampen meegenomen om de vliegtuigen uitgeleide te doen.
We waren tien minuten te laat, maar konden wel vertrekken.
Curtis LeMay had z'n divisie getraind...
...om bij mist op te stijgen. De andere divisie was daar niet op getraind.
Dus LeMay had z'n eenheid al in formatie, maar de rest was nog niet eens vertrokken.
Dus toen kwamen ze pas twee uur later achter ze aan.
In dit filmpje kun je zien hoe snel de Duitsers in actie kwamen.
Ze hadden genoeg tijd om iedereen in positie te krijgen...
...en onze escorte in aantallen te overtreffen.
Ze vlogen het Kanaal over. Een prachtige dag.
Bij de Nederlandse kust ging het ineens helemaal los.
En dat twee uur lang.
Bij onze training hadden we het idee gekregen...
...dat we de Duitse jagers te snel af konden zijn. Het tegendeel bleek waar.
Het was een en al luchtafweergeschut en jagers.
Ik hoorde eindeloos geratel van de mitrailleur in de geschutskoepel.
Clevens vliegtuig werd zes keer geraakt.
Het hydraulische systeem en een motor lagen eruit.
De cockpit stond in brand.
Cleven draaide zich om en keek naar de radioman...
...en die was z'n benen kwijt. Die waren eraf gerukt.
Ik weet nog dat een vliegtuig compleet in lichterlaaie stond.
Daar heb ik nog lang dromen over gehad.
Alle bemanningsleden vochten voor vrijheid en democratie.
Maar voor wie vecht je in het heetst van de strijd?
De mannen die aan je zijde staan.
De mannen door wie je omringd wordt. Je vecht voor hen.
Cleven zat in de cockpit en z'n copiloot zei: 'We moeten springen.'
Cleven zei: 'We moeten eerst onze bommen op het doelwit droppen.'
Vlak voordat we bij het doelwit aankwamen, was er ineens doodse stilte.
Geen jagers en geen luchtafweer.
Het lukte ons de bommen te droppen.
Met nog maar weinig brandstof...
...vocht de Regensburggroep zich een weg over de Alpen naar Noord-Afrika...
...terwijl de Schweinfurtgroep de volle laag kreeg van de Luftwaffe.
Dus de Duitsers bestookten LeMay's mannen...
...om vervolgens even bij te tanken voor ze op de Schweinfurtgroep af gingen.
De hele Luftwaffe stortte zich op de Schweinfurtgroep en vaagde ze weg.
In Noord-Afrika aangekomen...
...zijn de ploegen van de 100th Bomb Group gesloopt en uitgeput...
...maar blij dat ze nog leven.
Elke commandant die mannen eropuit moest sturen...
...terwijl ze alles tegen hadden...
...en maar weinig training hadden genoten, stond voor moeilijke beslissingen.
Het was alsof je ze ter dood veroordeelde.
In de zomer van 1943 landde ik in Engeland...
...en toen moest ik me bij de 100th Bomb Group melden.
Rosie Rosenthal kwam bij de groep...
...ter vervanging van de verloren manschappen.
Egan had gehoord dat Rosie een behoorlijk goeie piloot was.
Dus Egan doorliep alle protocollen met hem en zei: 'Ik wil jou in mijn squadron.'
Ik zat in de bar.
Ik was een glaasje whiskey aan het drinken en toen werd ik op m'n schouder getikt.
Ik draaide me om en daar stond de squadroncommandant.
Hij zei: 'Lucky, ik zou maar wat gaan slapen. Je moet morgen vliegen.'
OKTOBER 1943 ACHT MAANDEN VOOR D-DAY
Toen het weer op 8 oktober boven Duitsland opklaarde...
...stuurden de Amerikanen er verschillende eenheden opuit...
...om vliegtuigfabrieken te verwoesten.
De vliegers zouden dit uiteindelijk Black Week noemen.
Op 8 oktober vertrokken 855 vliegtuigen om een luchtaanval uit te voeren.
Ze hadden 1,1 miljoen kilo aan bommen en 275 miljoen stuks munitie bij zich.
Toen we net over het doelwit heen waren...
...zag ik twee Fw 190's recht op ons af vliegen.
Hij schoot het toestel vóór me neer.
Ze raakten uit formatie en het vliegtuig ontplofte.
We werden weggevaagd.
We raakten uit formatie. Motor nummer drie stond in brand.
Cleven probeerde de leiding over te nemen toen hij werd neergeschoten.
Cleven werd geraakt. Er heerste chaos in het vliegtuig.
Ze moesten springen.
Gale Cleven werd neergeschoten. Dat was een enorm gemis bij de 100th.
Iedereen dacht dat hij dood was.
Dat was de eerste keer dat ik bang was dat ik niet thuis zou komen.
Mijn vliegtuig, Rosie's Riveters, was zwaar beschadigd.
Een paar motoren lagen eruit.
Na het droppen van de bommen vloog ik met de overgeblevenen naar huis:
zes vliegtuigen maar.
Stel je eens voor wat dat met je doet, zoveel slachtoffers.
Ze ruimden de barakken uit als een vliegtuig was neergestort.
Dus je liep dan een lege barak in.
Egan was op verlof in Londen en hij kreeg te horen dat Cleven was neergeschoten.
Egan was zo woest dat hij meteen zijn verlof beëindigde...
...en naar de basis terugkwam en zei: 'Ik voer de volgende missie aan.'
De luchtaanval op Münster was gericht op de stad, nieuw voor de 8th.
Het doelwit was een rangeerterrein in het stadscentrum...
...en een buurt met arbeiderswoningen die eraan grensde.
In de strijd tegen de nazi-tirannie waren mensen het doelwit geworden...
...een essentieel onderdeel van de oorlogsmachine.
Er hing spanning in de ruimte. Veel vliegers hadden voor het eerst...
...twijfels over de missie. Egan hield een betoog.
Deze missie was voor Cleven, ze zouden hem wreken.
Vanwege de grote verliezen waren er grote gaten geslagen in de groep...
...en konden we maar 13 vliegtuigen de lucht in sturen.
Als 't om de Duitse jagers ging...
...en er meerdere formaties waren, een van 13 vliegtuigen en een van 18...
...dan vielen ze de kleinere groep aan.
We werden meteen aangevallen door meer dan 200 Duitse jagers.
Twee Me 109's vlogen achter ons aan en schoten onze staartschutter dood.
Ik werd geraakt door rondvliegende granaatscherven...
...en ging onderuit. Het was duidelijk dat het vliegtuig onbestuurbaar was...
...en dat we gingen neerstorten.
We zaten op zo'n 6500 meter hoogte.
De grond leek zo ver weg, maar ik had geen keus.
Ik moest springen, dus dat deed ik.
We liepen het terrein over en we wachtten en wachtten maar.
Toen kwam er eindelijk een aanvliegen.
Maar één vliegtuig had 't gered.
Rosenthal was de piloot van dat vliegtuig.
Dus hij was getuige geweest van heel wat ellende.
We gingen naar de officiersclub. Daar hing een doodse stilte.
Er waren wat mensen die niet op missie waren geweest...
...en niemand kwam naar ons toe.
We stonden daar helemaal alleen. Het was een heel rare situatie.
We voelden verdriet om de mensen die waren neergeschoten.
Ik al helemaal. Ik was m'n beste vriend verloren bij de missie naar Münster.
Toen Bucky Egan en Cleven werden neergeschoten...
...kreeg de algehele stemming een flinke knauw...
...want iedereen beschouwde hen als onoverwinnelijk.
De Münster-missie was het grootste luchtgevecht tot dan toe.
Het was een ware titanenstrijd tussen twee grote en moordlustige luchtmachten.
De 100th was vier maanden voor de missie in Engeland gearriveerd, met 140 vliegers.
Na Münster waren er nog maar drie over die eropuit konden gaan.
Die cijfers gingen rond...
...en men begon zich zorgen te maken. Ze noemden ons The Bloody Hundredth.
Als vliegers eropuit gaan, staan ze vier uur lang doodsangsten uit.
Vervolgens fiets je naar de pub, drink je een biertje, versier je een meisje.
Niks aan de hand. De volgende dag moet je het gevaar weer trotseren.
Dat zorgde er uiteindelijk voor dat sommigen het niet meer aankonden.
Na Black Week bereikte de algehele stemming een nieuw dieptepunt.
Men vreesde voor oproer onder de bemanning.
Er werden verontrustende meldingen gedaan...
...van abnormaal gedrag bij de bemanning door medisch personeel.
De gevechten zorgden ervoor dat ze zichzelf niet meer onder controle hadden.
Ik heb meegemaakt...
...dat sommigen niet eens meer in staat waren om het vliegtuig uit te stappen.
Zij stonden op het punt ten prooi te vallen aan shellshock.
We hebben ondervonden dat ze snel kunnen herstellen...
...als ze tijdelijk rust krijgen.
We moeten vooral vertrouwen op hun eigen herstellend vermogen.
Hierbij is een ziekenhuisomgeving niet bevorderlijk.
FLAK HOUSE OXFORD, ENGELAND
We probeerden ze uit de oorlogsomgeving te halen...
...en stuurden ze naar een rusthuis. We noemden dat het Flak House.
Vaak zorgde dat voor herstel, soms niet.
Hier kregen alle commandanten mee te maken...
...want sommige mensen zitten zo in elkaar...
...dat ze hier niet mee kunnen omgaan.
We moesten die mensen direct...
...uit hun ploeg halen en van de basis verwijderen...
...want anders verspreidde dat sentiment zich snel...
...en het mocht niet de stemming beïnvloeden van de mensen...
...die er iedere dag opuit gingen en hun taken uitvoerden.
Je zou kunnen stellen dat de geallieerden...
...niet alleen geen luchtoverwicht hadden, maar zelfs aan de verliezende hand waren.
Onze bommen waren niet altijd raak.
Zelfs op mooie, heldere dagen zaten we soms wel kilometers van het doelwit.
Ze raakten hun doelwitten niet en waren zelf het doelwit...
...van de Duitse jagers. De strijdkrachten kwamen bij bosjes om.
Dit is vliegtuigenschroot, elk exemplaar staat voor 22.000 uur aan arbeid...
...en tien dode of gevangengenomen Amerikaanse jongens.
Het ergste dat je kon overkomen was neergeschoten worden.
We wisten dat dat kon gebeuren. Als je jong bent, waan je jezelf onsterfelijk...
...dus we dachten dat wij gespaard zouden blijven.
Ik wist dat m'n moeder zich erg ongerust maakte en dat ze...
...bericht zou krijgen dat ik vermist was en verder niets zou horen over mijn lot.
Vliegers leerden niet hun parachutes te gebruiken...
...en ze kregen maar weinig training in ontsnappingstactieken.
Ze wisten ook niet dat inwoners van gebombardeerde stadjes...
...neergehaalde vliegers steeds vaker belaagden.
Cleven landde op de grond en zag dat er allemaal boeren op hem af kwamen.
Voor hij het wist, had een boer een hooivork op z'n borst gezet...
...die hem eraan wilde rijgen. Luftwaffe-agenten verschenen ten tonele.
Ik werd naar een militair vliegveld gebracht...
...waar alle gevangengenomen Amerikaanse vliegers werden verzameld.
DULAG LUFT FRANKFURT, DUITSLAND
Ik werd ondervraagd door een kerel die me feliciteerde met m'n promotie.
Ik was drie dagen eerder gepromoveerd tot eerste luitenant.
Dat overviel me een beetje. Hij gaf me een kaartje van 7 bij 12 centimeter...
...waarop m'n naam, geboortedatum, adres en de namen van m'n ouders stonden.
De Duitsers lieten spionnen in de VS kranten uit hun woonplaats sturen.
Ze stelden je op je gemak door te doen alsof ze alles van je wisten.
Deze slinkse verhoormethode wist soms vliegers ertoe te bewegen...
...informatie te onthullen die ze niet belangrijk achtten...
...maar die wel waardevol was voor de verhoorders.
De volgende ochtend zetten ze ons in een wagon.
We zaten met zo'n 30 of 40 man in één wagon.
We wisten niet wat er komen ging.
STALAG LUFT III SAGAN, DUITSLAND
Ik weet nog dat ik door de poort liep en grote houten palen zag...
...waartussen prikkeldraad was gespannen. Op alle hoeken stonden wachttorens.
En er zat zo'n drie meter tussen het grote hek...
...en een kleiner hek. Daar mochten we niet overheen, anders werden we neergeschoten.
Veel van de Amerikaanse krijgsgevangenen zaten bij de 100th...
...en waren voor mij neergehaald. Toen ze ons binnen zagen komen...
...lachten ze en zeiden: 'We zaten al op jullie te wachten.'
Cleven en Egan kwamen enkele dagen na elkaar in Stalag Luft III aan.
Cleven slingerde grappen naar het hoofd van de gewonde Egan...
...en algauw waren de twee weer kamergenoten...
...en namen ze in het kamp de rol van leider op zich.
We woonden samen, kookten samen, wasten samen onze kleren, douchten samen.
Je mocht één keer per week douchen, als je geluk had.
Het leven in de kampen ging met veel regels gepaard.
Men hanteerde 'n strikt regime om iedereen onder de duim en in leven te houden.
TEHERAN, IRAN
Tijdens een geheime vergadering op de Conferentie van Teheran in 1943...
...kwamen Roosevelt, Churchill en Stalin overeen een tweede front te openen...
...dat de Amerikanen en Britten op touw zouden zetten.
Het ging om een grootschalige amfibische operatie...
...op vijf stranden in Normandië, met de codenaam 'Overlord'.
Hij stond gepland voor mei 1944, slechts zes maanden later.
Generaal Eisenhower was in Londen.
Volgens hem moest de Luftwaffe eerst uitgeschakeld worden.
Dat was nu onze missie.
We wisten dat er geen landinvasie kon plaatsvinden...
...als er geen luchtoverwicht was.
We moesten zoveel jagers neerhalen dat ze die niet meer konden inzetten.
Al die jagers hebben voor grote verliezen gezorgd.
Dus we hebben in hoog tempo jagers gebouwd.
Eind 1943 arriveerde er 'n jachtvliegtuig...
...waar de 8th al die tijd op had zitten wachten: de P-51 Mustang.
De Mustang. De P-51. De jager met de grootste actieradius.
- Snel, krachtig en wendbaar. - Toen de P-51's arriveerden...
...was hun actieradius groot genoeg om ons tot aan het doelwit te begeleiden.
En ze hadden de P-47's aangepast zodat die ook het hele eind mee konden.
Toen we naar Emden vlogen en ik al die mooie P-51's zag...
...dacht ik: dit gaat goedkomen.
Ze gingen niet alleen mee als escorte.
Hun hoofdmissie was de aanval openen op de Luftwaffe.
Op zondagochtend 15 februari...
...maakten we ons op voor de grootste aanval in de geschiedenis van onze luchtmacht.
Dit was de aanloop naar de invasie.
Ze voerden een reeks aaneengesloten luchtaanvallen uit.
Dit zou de oorlog beslissen.
Dag in, dag uit...
...nemen de Mustang en Thunderbolt het op tegen de Me 109's en Fw 190's.
Onze jagers voeren de ene na de andere aanval uit.
En steeds vaker zijn we aan de winnende hand.
Tussen januari en mei 1944...
...vond 99 procent van de Duitse piloten aan het westfront de dood.
Ze werden werkelijk afgeslacht.
Pas toen de Mustang z'n intrede deed...
...verkregen Amerika en Engeland luchtoverwicht.
Als je de Luftwaffe tot actie wilt dwingen, ga je naar Berlijn.
Toen ze het rolgordijn optrokken en de lijn helemaal naar Berlijn liep...
...viel het eerst stil en klonk er toen een luide kreet.
Je hoort niet wat er daarbeneden gaande is...
...maar rangeerterreinen, chemische tanks, schepen en loodsen...
...reservemotoren en kogellagerfabrieken worden tot niets gereduceerd.
Dit was de eerste keer dat de Amerikanen Berlijn in het vizier namen.
Een lastiger doelwit had de 8th nooit gekend, maar het moest gebeuren.
Als ik in Duitsland had gezeten...
...en dagelijks al die bommenwerpers en bombardementen had aanschouwd...
...was de moed me in de schoenen gezonken.
De burgers en soldaten bleven er vast niet koel onder.
Een van de ergste dingen aan gevangenzitten...
...is dat je niet weet hoelang dat nog gaat duren.
Je moet geen straf uitzitten of zo.
Je zit daar tot je ontsnapt of tot de oorlog voorbij is.
Ik begon een tunnel te graven. Er was een oud toilet met een tegelvloer...
...en ik besloot een poging te wagen.
We konden de tegels steeds weghalen en verdergaan met graven.
De bewakers hadden het bijna meteen door.
Zo'n 76 Britse gevangenen ontsnapten via een tunnel uit het blok...
...dat aan dat van ons grensde. Het staat bekend als 'the Great Escape'.
Op twee na werd iedereen weer gepakt en 50 mannen werden geëxecuteerd.
Als we al een goede verstandhouding met de Duitsers hadden, was dat nu gedaan.
Op een dag werd ik gebeld en ze zeiden:
'Generaal LeMay wil je spreken.'
Hij zei: 'Jeffrey, ik heb een groepscommandant nodig...
...voor de 95th Bomb Group en de 100th Bomb Group. Jij mag kiezen.'
De 95th had een goede staat van dienst.
Ze waren maar weinig vliegtuigen verloren. Ik bedacht dat ik meer kon betekenen...
...voor de 100th. Dus ik belde hem terug en zei dat ik, met zijn toestemming...
...de leiding over de 100th op me zou nemen. Wanneer moest ik me melden?
Hij zei: 'Vanmiddag'.
Het eerste wat ik deed, was generaal LeMay vragen of hij de 100th...
...twee dagen vrij kon geven, en dat deed hij.
Die twee dagen vlogen we 's ochtends en 's middags vier uur lang...
...met elk vliegtuig waarover de 100th beschikte, in formatie.
Tom Jeffrey was energiek, charismatisch en deskundig...
...op het gebied van het vliegtuig én gevechtsvliegen.
Ik liet de aanvoerder de formatie fotograferen...
...zodat we konden zien wie er goed vloog en wie niet.
En toen vloog ik met een oud vliegtuig om de formatie heen...
...om ze in positie te krijgen.
De commandanten bleven erop hameren...
...dat we in strakke formatie moesten vliegen.
Het kon allemaal niet strak genoeg.
Na die twee dagen kon de 100th beter in formatie vliegen dan wie ook.
Jeffrey bracht ons pas echt op hoog niveau.
We werden de beste eenheid van de luchtmacht.
Bij de 8th Air Force moest je 25 missies voltooien.
Als je dat was gelukt, mocht je terug naar de VS.
Toen m'n 25 missies erop zaten, zeiden ze dat ik mocht aanblijven...
...als commandant van een squadron of terug mocht keren naar de VS.
Ik kwam tot de conclusie dat ik erg veel geluk had gehad...
...dat ik het had overleefd en dat ik het lot niet moest tarten.
Dus ik koos ervoor om terug te keren.
Rosenthal voltooide z'n missies op 8 maart 1944 na een aanval op Berlijn.
De mannen spoorden me aan over het veld te scheren.
Ik was altijd erg voorzichtig, dus ik weigerde.
Maar op de terugweg zei ik: 'Waarom ook niet?'
Ik vloog recht op de toren af en iedereen dook daar naar de grond...
...en ik scheerde vervolgens drie of vier keer over het veld.
Beneden kwam iemand naar me toe en zei: 'Wist je dat generaal Huglin daar zat?
Hij dook naar de grond en z'n kleren zijn helemaal vuil.'
En toen zag ik generaal Huglin de ruimte binnenkomen.
Hij kwam naar me toe, greep m'n hand en zei: 'Prachtmanoeuvre, Rosie.'
Iedereen wist dat D-Day aanstaande was...
...en Rosie wilde niets liever dan het Derde Rijk te gronde richten.
Dit was het zenuwcentrum van de oorlog.
Toen besloot ik door te gaan met vliegen...
...en uiteindelijk werd ik aangesteld als squadroncommandant.
Op deze dag hebben 650 Amerikaanse B-17's...
...veel schade toegebracht aan Duitse verdedigingswerken aan de kust.
Ik was naar Frankrijk geweest voor een missie.
En toen ik terugkeerde, kwamen ze naar me toe...
...en zeiden ze dat ik me die avond bij generaal LeMay moest melden.
Generaal LeMay kwam binnen en kondigde aan dat de geallieerden...
...de volgende ochtend op de stranden van Normandië zouden landen.
Maar om ons er echt goed van te doordringen...
...hoe belangrijk deze operatie was...
...moest de 8th Air Force al zijn vliegtuigen inzetten...
...om ervoor te zorgen dat die mannen aan land kwamen.
Ik kwam naar de briefing...
...en toen ze het rolgordijn optrokken, werd er luid gejuicht.
Zo hadden ze nooit eerder gereageerd. Eindelijk was D-Day gearriveerd.
6 JUNI 1944
Soldaten, matrozen en vliegers van de geallieerde strijdkrachten...
...de 'Great Crusade' gaat zo van start, na al die maanden van voorbereiding.
Alle ogen zijn op jullie gericht.
Jullie hebben geen makkelijke taak.
Jullie vijand is goed getraind, goed uitgerust en ervaren.
Hij zal zich flink verzetten.
Ik heb alle vertrouwen in jullie moed, bezieling en vaardigheden.
We gaan voor een totale overwinning.
We vlogen over het Kanaal heen en zagen onder ons duizenden schepen.
Fantastisch. Een van de bemanningsleden begon te bidden en we deden allemaal mee.
Dit is Robert St. John vanaf de NBC-redactie in New York.
Dit is een belangrijk moment in de wereldgeschiedenis.
De mannen van generaal Dwight Eisenhower stappen uit hun landingsschepen...
...en bestormen de stranden om het naziterritorium te betreden.
Ze gaan vanuit zee de aanval aan, bijgestaan door talloze jagers.
De luchtaanvallen bleven maar komen.
Onze vliegers hebben die dag geen moment stilgezeten.
Bij terugkomst tankten ze meteen bij, laadden ze nieuwe bommen in...
...en gingen ze er keer op keer vastberaden opuit.
De Luftwaffe kwam er amper aan te pas toen we Normandië binnenvielen.
De luchtmacht had de weg vrijgemaakt voor de invasie.
Duitsland vocht nu op twee fronten:
...tegen de Britten en Amerikanen in het westen en de Russen in het oosten.
In augustus 1944 ontdekte het Rode Leger Majdanek...
...een verlaten concentratie- en vernietigingskamp bij Lublin in Polen...
...onweerlegbaar bewijs van Hitlers streven om de Joden in Europa uit te roeien.
BEWIJS VAN MASSAMOORD DOOR NAZI'S
Onze invasietroepen trekken op...
...tegen nazitroepen die opgedragen is tot de dood door te blijven vechten.
Maar ze zullen moeten sterven of capituleren, want ze krijgen...
...de volledige slagkracht van de geallieerden te incasseren.
In het kamp hadden we illegale radio's...
...en we wisten zo'n beetje alles wat de BBC ook wist.
Toen de invasie van start ging, wisten we dat we daar niet zouden blijven.
Er kwamen nog steeds piloten het kamp binnen.
Onder hen waren zwarte piloten...
...zoals tweede luitenants Alexander Jefferson en Richard Macon...
...die bij de befaamde 332nd Fighter Group zaten: de Red Tails.
De Tuskegee-piloten gaven hun staarten een rode kleur.
Of je nou wist dat de piloten zwart waren of niet, de Red Tails waren alom bekend.
We waren niet bang voor confrontaties met de vijand...
...want we wisten dat wij beter konden vliegen...
...en ik haalde ze zo neer.
Deze moedige zwarte vliegers...
...stonden te popelen om mee te vechten en ze deden fantastisch werk.
Binnen de luchtmacht en met name bij de bommenwerperploegen...
...die lange, gevaarlijke tochten maakten, was men erg op de Red Tails gesteld...
...meer dan op alle andere squadrons.
Op de basissen was er bij Macon en Jefferson rassenscheiding toegepast...
...en zij kwamen er tot hun verbijstering achter dat dat in het kamp niet zo was.
Er waren zo'n 150 mannen en we stonden allemaal opgesteld.
Uiteindelijk kwam er 'n lange boerenpummel uit Kentucky langslopen...
...en hij deed een paar stappen achteruit en zei: 'Nou, ik wil deze jongen wel.'
De kolonel zei tegen me: 'Luitenant, ga met hem mee.'
'Yes, sir.'
De Duitsers namen me de kamer in en lieten zien waar ik moest slapen.
M'n verwondingen waren erger dan gedacht. Ik was vanaf m'n middel verlamd.
Toen ze zagen dat ik me niet kon bewegen...
...vroegen de Duitsers wie 't onderste bed aan mij wilde afstaan.
Niemand zei wat.
Uiteindelijk zei een kerel uit Texas dat ik zijn bed wel mocht hebben.
We werden beste vrienden.
Ze moesten de handen ineenslaan.
Ze lieten vooroordelen varen of zetten die gedeeltelijk opzij...
...zodat ze elkaar erdoorheen konden slepen.
Een van de laatste luchtmachtoperaties bestond uit...
...het bombarderen van Duitse olieraffinaderijen.
Daarbij moesten ze zich ook richten op transportvoorzieningen en depots...
...voor de kolen waarop de vliegtuigfabrieken draaiden.
Deze luchtblokkade zou de oorlogsmachine stilleggen...
...en het Duitse leger zou zonder luchtsteun komen te zitten.
We zaten in de officiersclub.
Plotseling hoorden we de aankondiging: 'Maak je op voor 'n missie morgenochtend.'
We zetten 2000 zware bommenwerpers in.
Zover het oog reikte, zag je alleen maar bommenwerpers.
Om één raffinaderij uit te schakelen, ergens in Leuna...
...moesten er 6000 bommenwerpers zo'n 40 keer opuit gaan.
Onze groep voerde een grote aanval op Berlijn aan.
Het was een prachtige dag. De zon scheen, geen wolkje aan de lucht.
Toen we het doelwit naderden, werd het vliegtuig geraakt...
...maar we vlogen door en bombardeerden het doelwit...
...in de wetenschap dat we de basis niet zouden halen.
Het vliegtuig stond in brand en ik wist dat ik moest springen.
Toen ik sprong, dacht ik dat ik in de hemel was.
Vervolgens kwam ik op de grond neer, keek ik op...
...en zag ik drie soldaten met pistolen op me af komen.
Een van de soldaten hief z'n pistool op en wilde me een lel geven...
...en toen zag ik het embleem van het Rode Leger op z'n pet.
En ik riep: Amerikanski, Roosevelt, Stalin, Churchill, Pepsi-Cola...
...Coca-Cola, Lucky Strike.
De aanval op Berlijn was Rosies 52e en laatste missie.
Meer missies dan alle andere piloten van de 100th.
Toen hij weer was aangesterkt, ging Rosie terug naar Thorpe Abbotts...
...waar hij anderhalf jaar eerder z'n eerste missie had gedaan.
De Russen waren heel dichtbij. We hoorden artillerievuur...
...en andere gevechtsgeluiden in de verte.
Hitler twijfelde of hij de gevangenen zou weghalen of ombrengen.
Die kans was er.
Op een nacht kreeg onze hoogste officier te horen...
...dat er een evacuatie zou komen...
...en dat we het kamp binnen een uur te voet zouden verlaten.
Ze haalden ons voor 'onze eigen veiligheid' weg. Wij wisten wel beter.
Ze hadden geen idee waar ze naartoe gingen. Ze vreesden dat Hitler...
...hen als menselijk schild zou gebruiken. En het was de koudste winter in 100 jaar.
Het was bitter koud. De sneeuw kwam tot aan je knieën...
...en we moesten anderhalve dag lopen met maar een paar tussenstops.
In Spremberg zetten ze ons op de trein, in een wagon.
Daar zaten we hutjemutje met zo'n 70 man. Je kon niet eens zitten. Verschrikkelijk.
We zaten dicht op elkaar. Als je viel, werd je zowat vertrapt.
Toen de trein arriveerde, bonsden de mannen op de deur.
De bewakers openden die eindelijk. Het was zo erg als je je kunt voorstellen.
Dat kamp was ingericht voor maximaal 8000 of 10.000 man.
Er zaten er meer dan 100.000. Hellekamp was een goeie naam geweest.
Mensen moesten buiten bivakkeren.
Vreselijk. Niemand wist wat hem te wachten stond.
29 APRIL 1945
Op een dag liepen we wat rond. Iemand zei: 'Ik zie een Sherman-tank.'
En ja hoor, daar was een Sherman-tank in de verte.
Pattons 3e Leger.
Ik zag Patton op een tank staan toen hij door de poort kwam.
We waren bevrijd.
De mannen renden naar de vlaggenmast, haalden de swastika naar beneden...
...terwijl ze onze vlag hesen en wij in de houding sprongen.
Geen uniform aan, maar gehuld in lompen.
Het mooiste eresaluut dat ik ooit heb gegeven.
Een emotioneel moment. We werden eindelijk bevrijd...
...nadat we al die maanden en jaren gevangen hadden gezeten.
We konden amper geloven dat we eindelijk naar huis zouden gaan.
Dit is Londen met een nieuwsbericht.
De Duitse radio heeft net bekendgemaakt dat Hitler dood is.
Op 1 mei 1945, toen bekend werd dat Hitler zelfmoord had gepleegd...
...voerde de 100th nog 'n laatste missie uit als onderdeel van Operatie Chowhound.
De ploegen dropten nu eens voedsel, geen bommen.
Hulp voor vijf miljoen uitgehongerde mensen in Nederland...
...dat nog steeds bezet werd.
Toen de bommenwerpers de buitenwijken van Amsterdam bereikten...
...vlogen ze over prachtig gekleurde tulpenvelden.
In een van die velden waren de woorden 'Heel erg bedankt, Yanks' te lezen.
GEALLIEERDEN VERKONDIGEN: HET IS VOORBIJ
De oorlog in Europa was voorbij. De mannen van de 100th pakten hun tas in...
...en de inwoners uit de dorpen rond Thorpe Abbotts...
...trokken hun mooiste kleren aan om ze uit te zwaaien.
WELKOM THUIS
Toen ik in Atlanta aankwam...
...belde ik m'n moeder om te zeggen dat ik thuis was.
Ze barstte in tranen uit.
En ze kwamen naar Fort McPherson gereden om me mee naar huis te nemen.
We kwamen in Californië aan. M'n ouders waren er ook.
We hadden een prachtige reünie en ik was dolgelukkig.
En toen zocht ik mijn aanstaande, Barbara, op.
Drie weken later waren we getrouwd.
De mannen van de 100th waren eindelijk thuis...
...herenigd met hun familie...
...en hun vrouwen...
...en hun geliefden.
Sommigen hadden hen sinds hun vertrek niet meer gezien.
Toen ik afzwaaide, was ik uitgeput. Ik had zware beproevingen doorstaan...
...en ik wilde alles achter me laten en 'n normaal leven leiden.
Ik ging weer bij m'n oude werkgever aan de slag...
...en daar was ik eigenlijk nog niet klaar voor.
En toen ik daar zes maanden had gezeten...
...vernam ik dat je in Neurenberg als aanklager aan de slag kon.
Tijdens de overtocht ontmoette ik een mooie vrouw...
...die ook advocaat was en als aanklager ging werken.
Binnen tien dagen waren we verloofd en we trouwden in Neurenberg.
Ik zag daar de gedaagden, die nu van al hun macht ontdaan waren...
...gelaten de beschuldigingen en vonnissen aanhoren.
Toen ik dat zag, was de oorlog voor mij afgelopen.
WOII was een dieptepunt in de geschiedenis van de mens.
Er gingen meer levens verloren dan in welke oorlog dan ook.
De 8th Air Force leed daarbij de grootste verliezen...
...van alle Amerikaanse eenheden.
Nu ik het heb overleefd...
...en er na al die jaren op terugkijk, kan ik zeggen...
...dat 't mijn leven heeft veranderd.
Het roept zoveel gevoelens van opwinding, romantiek en avontuur op.
De vrienden die ik toen maakte, hebben mijn leven wel tig keer gered.
Betere vrienden kun je niet hebben.
Onze dienstmaten waren gedreven, ze brachten offers en hadden veel moed.
We deelden lief en leed.
We zagen onze kameraden omkomen...
...gewond raken, gevangengenomen worden.
We kregen veel respect voor elkaar en we hadden samen 'n overwinning behaald.
Ik denk dat iedereen dat zo ervaren heeft. Mensen wisten de handen ineen te slaan.
We zijn dank verschuldigd aan de mannen en vrouwen...
...die hun leven hebben gegeven en de wereld van 't fascisme hebben gered.
We hebben onze vrijheid niet cadeau gekregen.
Die is hard bevochten door mijn generatie en de generaties die voor ons kwamen.
En om die reden...
...verdient de generatie van WOII het om nooit vergeten te worden.
VERTELD DOOR TOM HANKS
Vertaling: Jenneke Takens