1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

3
00:00:16,767 --> 00:00:20,979
Als ik een B-17 zie, maakt dat
nog altijd hetzelfde gevoel in me los.

4
00:00:21,688 --> 00:00:24,441
Is het geen prachtig vliegtuig?

5
00:00:25,150 --> 00:00:26,777
Net een beeldhouwwerk.

6
00:00:28,195 --> 00:00:32,406
{\an8}En je kunt er heerlijk mee
door de lucht zoeven.

7
00:00:37,079 --> 00:00:39,039
Als je in formatie vloog...

8
00:00:42,918 --> 00:00:45,504
...soms met wel 1000 vliegtuigen...

9
00:00:47,923 --> 00:00:50,384
...was dat een indrukwekkend gezicht.

10
00:00:52,636 --> 00:00:55,013
In de koude luchten van Europa...

11
00:00:55,556 --> 00:01:01,228
...werd er gestreden
op een nieuw en onbekend strijdterrein.

12
00:01:01,854 --> 00:01:08,694
Uniek in de oorlogsgeschiedenis.
Deze gevechten kennen hun weerga niet.

13
00:01:19,246 --> 00:01:21,748
Vliegers uit 40 Amerikaanse Bomber Groups...

14
00:01:21,832 --> 00:01:25,544
...kwamen in groten getale om
bij deze luchtgevechten.

15
00:01:26,044 --> 00:01:29,464
Een van deze groepen,
krijgszuchtig en ongedisciplineerd...

16
00:01:29,548 --> 00:01:33,677
...leed in zo'n korte tijd
zulke grote verliezen...

17
00:01:33,760 --> 00:01:36,471
...dat die de Bloody Hundredth werd genoemd.

18
00:01:54,198 --> 00:01:55,699
START OORLOG IN EUROPA

19
00:01:55,782 --> 00:01:57,993
Duitsland is Polen binnengevallen.

20
00:01:58,076 --> 00:02:02,122
{\an8}Rond 9.00 uur werd Warschau gebombardeerd.

21
00:02:02,206 --> 00:02:03,874
{\an8}WARSCHAU

22
00:02:06,877 --> 00:02:11,924
{\an8}Het Duitse leger
is Nederland en België binnengevallen.

23
00:02:16,762 --> 00:02:22,142
{\an8}Wat is ons beleid? Oorlog voeren,
te land, ter zee en in de lucht.

24
00:02:22,226 --> 00:02:26,813
Oorlog voeren tegen een wrede tirannie
die nooit overtroffen is...

25
00:02:26,897 --> 00:02:30,943
...in de duistere geschiedenis
van menselijke misdaden.

26
00:02:31,610 --> 00:02:33,237
LONDEN GEBOMBARDEERD

27
00:02:34,488 --> 00:02:36,657
Als Groot-Brittannië valt...

28
00:02:36,740 --> 00:02:42,704
{\an8}...hebben de asmogendheden
de macht in Europa, Azië...

29
00:02:42,788 --> 00:02:46,375
{\an8}...en Afrika en zijn ze in staat...

30
00:02:46,458 --> 00:02:52,464
...om een enorme krijgsmacht op de been
te krijgen en tegen ons in te zetten.

31
00:02:53,632 --> 00:02:59,596
{\an8}Vanochtend
is Pearl Harbor zwaar gebombardeerd.

32
00:03:00,138 --> 00:03:03,600
Het is menens. We zijn in oorlog.

33
00:03:05,060 --> 00:03:11,191
{\an8}Ik vraag het Congres,
na de ongeprovoceerde...

34
00:03:11,817 --> 00:03:18,657
{\an8}...en lafhartige aanval van Japan,
een staat van oorlog af te kondigen.

35
00:03:19,575 --> 00:03:23,120
ITALIË, DUITSLAND VERKLAREN DE OORLOG

36
00:03:32,546 --> 00:03:36,925
{\an8}In deze fase van de oorlog had Duitsland
de macht op het Europese vasteland.

37
00:03:37,009 --> 00:03:39,678
{\an8}Groot-Brittannië stond er alleen voor...

38
00:03:39,761 --> 00:03:44,224
...de laatste Europese democratie
die nog in oorlog was met de nazi's.

39
00:03:44,766 --> 00:03:47,936
De vraag was
hoe ze in de tegenaanval moesten gaan.

40
00:03:48,937 --> 00:03:52,191
Britse bommenwerpers
hadden Duitsland onophoudelijk...

41
00:03:52,274 --> 00:03:54,943
...maar zonder veel resultaat
bestookt sinds 1940...

42
00:03:55,027 --> 00:03:59,907
...waarbij er veel slachtoffers vielen,
terwijl er vaak geen doel getroffen werd.

43
00:04:01,909 --> 00:04:07,664
De nazi's vormden een gevaar
voor de wereldwijde democratie.

44
00:04:07,748 --> 00:04:14,004
{\an8}De Grootste Generatie, de generatie van
mijn vader, nam patriottisme heel serieus.

45
00:04:16,548 --> 00:04:19,091
Dit praatje is geen opgave voor me...

46
00:04:19,176 --> 00:04:22,721
...want het gaat over
m'n favoriete onderwerp: de luchtmacht.

47
00:04:24,056 --> 00:04:28,644
{\an8}Ik heb nog niet veel ervaring.
Ik ben pas een jaar in dienst...

48
00:04:28,727 --> 00:04:31,939
...maar ik weet nu wel
wat de luchtmacht te bieden heeft.

49
00:04:33,106 --> 00:04:34,483
Daar gaat dit over.

50
00:04:35,692 --> 00:04:39,363
De luchtmacht heeft 15.000 kapiteins...

51
00:04:39,446 --> 00:04:43,784
...40.000 luitenants
en 35.000 sergeant-vliegers nodig.

52
00:04:44,326 --> 00:04:49,248
Jonge mannen van Amerika, de lucht roept.
Je vliegersspeldje ligt op je te wachten.

53
00:04:51,250 --> 00:04:54,586
Ik zat in het tweede jaar van m'n studie...

54
00:04:54,670 --> 00:05:00,551
{\an8}...en ik vulde m'n tijd
met meisjes versieren en whiskey drinken.

55
00:05:01,176 --> 00:05:04,137
En toen vond
de aanval op Pearl Harbor plaats...

56
00:05:04,221 --> 00:05:09,685
...en werd ik samen met mijn studievrienden
gerekruteerd als luchtvaartcadet.

57
00:05:09,768 --> 00:05:11,311
Geef acht.

58
00:05:12,437 --> 00:05:15,607
In die tijd heerste er veel antisemitisme.

59
00:05:15,691 --> 00:05:20,070
En Hitler had z'n mond vol
van het superieure Arische ras...

60
00:05:20,153 --> 00:05:24,658
...en dat zat me enorm dwars,
maar ik kon er niks tegen doen.

61
00:05:24,741 --> 00:05:29,663
Die frustratie verdween als sneeuw
voor de zon, want nu kon ik iets doen.

62
00:05:30,163 --> 00:05:33,876
{\an8}Ik had het idee dat ik als piloot
het meest kon bewerkstelligen.

63
00:05:35,252 --> 00:05:40,090
De volgende dag meldde ik me bij
het wervingskantoor als luchtvaartcadet.

64
00:05:43,218 --> 00:05:46,847
Voor ze in dienst gingen,
hadden duizenden vliegers...

65
00:05:46,930 --> 00:05:51,685
...nog nooit in een vliegtuig gezeten
of op iets anders dan een dier geschoten.

66
00:05:51,768 --> 00:05:57,274
Het waren mannen uit alle uithoeken van
het land en alle lagen van de bevolking.

67
00:05:57,357 --> 00:06:01,612
Je had geschiedenisstudenten van Harvard
en mijnwerkers uit West Virginia.

68
00:06:01,695 --> 00:06:04,740
Advocaten op Wall Street
en cowboys uit Oklahoma.

69
00:06:05,365 --> 00:06:08,660
Hollywoodsterren en footballhelden.

70
00:06:11,330 --> 00:06:15,250
De cadetten zijn geslaagd.
Nu krijgen ze vliegles.

71
00:06:16,043 --> 00:06:19,421
Elke instructeur had vier leerlingen.

72
00:06:19,505 --> 00:06:25,511
De andere drie hadden al vliegles gehad.
Ik had nog nooit in een vliegtuig gezeten.

73
00:06:30,015 --> 00:06:32,935
Na zo'n tien uur les
vloog je in je eentje.

74
00:06:33,435 --> 00:06:37,648
{\an8}Als je eenmaal was opgestegen,
stond je er alleen voor.

75
00:06:40,025 --> 00:06:45,280
{\an8}Ik werd navigator
omdat ik er als piloot niks van bakte.

76
00:06:46,657 --> 00:06:50,994
{\an8}Ik zakte. Degene
die me liet zakken was luitenant Maytag...

77
00:06:51,078 --> 00:06:54,498
{\an8}...een toepasselijke naam voor zo iemand.

78
00:06:55,082 --> 00:06:59,670
Ik had 'n militaire instructeur
die me wilde laten zakken.

79
00:07:00,379 --> 00:07:06,093
Hij zei: 'Je gaat er toch wel aan,
maar luister, ik ga onder die boom zitten.

80
00:07:06,176 --> 00:07:11,515
{\an8}Als je drie keer het rondje kunt vliegen,
ben je aangenomen.

81
00:07:12,057 --> 00:07:14,059
Zo niet, dan lig je eruit.'

82
00:07:16,687 --> 00:07:20,732
We vlogen van 8.00 uur
's ochtends tot 20.00 uur 's avonds.

83
00:07:20,816 --> 00:07:27,614
Ik voerde allerlei manoeuvres uit.
En op vrije dagen deden we luchtgevechten.

84
00:07:29,616 --> 00:07:32,578
Ik genoot er met volle teugen van.

85
00:07:43,505 --> 00:07:49,928
Ik haalde samen
met 40 klasgenoten m'n vliegbrevet.

86
00:07:50,012 --> 00:07:55,893
We moesten in B-17's vliegen.
Dat hadden we nog nooit gedaan.

87
00:07:58,145 --> 00:08:01,398
De Boeing Flying Fortress,
bemand door tien mannen...

88
00:08:01,481 --> 00:08:04,401
...kan een snelheid behalen
van bijna 500 km/u.

89
00:08:04,484 --> 00:08:09,573
Er zitten koepels op voor machinegeweren.
Dankzij de motoren met wel 4000 pk...

90
00:08:09,656 --> 00:08:13,452
...kan hij bijna 5000 kilometer
vliegen zonder bij te tanken.

91
00:08:13,535 --> 00:08:18,749
De B-17 was het eerste toestel dat
geschikt was voor aanval én verdediging.

92
00:08:19,458 --> 00:08:23,754
Voor die tijd kon hij
heel zware bommenladingen droppen.

93
00:08:23,837 --> 00:08:27,299
En hij beschikte
over heel wat machinegeweren.

94
00:08:28,884 --> 00:08:31,845
De B-17 vloog heerlijk.

95
00:08:32,346 --> 00:08:37,768
Je kon hem zo makkelijk besturen
dat ik me er meteen thuis in voelde.

96
00:08:38,809 --> 00:08:41,313
Ik vond het fijn om in B-17's te vliegen.

97
00:08:42,898 --> 00:08:48,153
We hadden zo'n zes maanden training gehad
voor een missie in het buitenland.

98
00:08:50,113 --> 00:08:55,994
{\an8}In 1943 werden we naar Engeland gestuurd
om ons bij de 8th Air Force te voegen.

99
00:08:57,955 --> 00:09:01,083
Voor we vertrokken, zeiden ze tegen ons:

100
00:09:01,875 --> 00:09:06,672
'Kijk naar de mannen links en rechts
van je, maar één van jullie komt terug.'

101
00:09:07,256 --> 00:09:09,508
We gingen onze dood tegemoet.

102
00:09:25,357 --> 00:09:28,777
Toen de mannen van de 100th
op hun nieuwe basis...

103
00:09:28,861 --> 00:09:33,991
...in Engeland arriveerden,
ging de oorlog net een nieuwe fase in.

104
00:09:34,074 --> 00:09:38,996
Operatie Pointblank ging van start. Er
werden continu bombardementen uitgevoerd:

105
00:09:39,079 --> 00:09:42,165
de Amerikanen overdag
en de Britten 's nachts.

106
00:09:42,666 --> 00:09:47,004
Het doel was om luchtoverwicht te krijgen
boven Noord-Europa...

107
00:09:47,087 --> 00:09:49,590
...voor de D-Day-invasie zou plaatsvinden.

108
00:09:50,591 --> 00:09:54,636
Zonder luchtoverwicht
konden de geallieerden niet aan land.

109
00:09:58,223 --> 00:10:01,894
We leerden elkaar net kennen...

110
00:10:01,977 --> 00:10:06,356
{\an8}...en King, de piloot, vroeg me
wat ik voorheen voor werk had gedaan.

111
00:10:06,440 --> 00:10:11,278
{\an8}Ik zei: 'Nou, tot voor kort
werkte ik als cowboy.'

112
00:10:11,361 --> 00:10:15,032
{\an8}En hij zei:
'Goed, dan noemen we jou vanaf nu Cowboy.'

113
00:10:15,949 --> 00:10:20,913
Het was een groep jonge mannen.
Er zaten wat onbesuisde commandanten bij.

114
00:10:20,996 --> 00:10:26,084
{\an8}Gale Cleven, een squadroncommandant,
en een luchtofficier die John Egan heette.

115
00:10:27,628 --> 00:10:31,507
{\an8}Zij hoefden niet te vliegen,
maar dat deden ze wel altijd.

116
00:10:31,590 --> 00:10:33,300
{\an8}Dat boezemde ontzag in.

117
00:10:33,383 --> 00:10:38,180
Buck Cleven en Bucky Egan
droegen sjaals...

118
00:10:38,263 --> 00:10:43,519
...en hadden hun petten scheef op hun hoofd
en ze waren nogal zelfingenomen.

119
00:10:43,602 --> 00:10:49,650
{\an8}Ze belden je in de officiersclub op:
'Luitenant, komen. Ik wil je spreken.'

120
00:10:50,567 --> 00:10:55,322
{\an8}Voor John Egan en Gale Cleven
draaide hun leven om vliegen.

121
00:10:55,405 --> 00:11:01,495
{\an8}Ze mochten dat doen voor hun geliefde land
op een missie waar ze in geloofden.

122
00:11:02,538 --> 00:11:05,040
Cleven en Egan voerden de 100th aan...

123
00:11:05,123 --> 00:11:09,586
...tegen de machtigste luchtmacht
ter wereld, de Duitse Luftwaffe...

124
00:11:09,670 --> 00:11:14,299
...met zijn ervaren piloten die hadden
gevochten in Spanje, Noorwegen, Polen...

125
00:11:14,383 --> 00:11:19,680
...Frankrijk, Rusland, Griekenland,
Noord-Afrika en Engeland.

126
00:11:20,180 --> 00:11:26,019
{\an8}Ze zullen erachter komen dat ze
'n enorme inschattingsfout hebben gemaakt...

127
00:11:26,103 --> 00:11:30,649
{\an8}...door te denken dat de nazi's
het luchtoverwicht zouden behouden.

128
00:11:31,191 --> 00:11:35,362
Dat overwicht zijn ze voorgoed verloren.

129
00:11:35,946 --> 00:11:41,326
Wij geloven dat de nazi's en de fascisten
erom hebben gevraagd...

130
00:11:41,410 --> 00:11:43,328
...en we zullen ze krijgen ook.

131
00:11:47,791 --> 00:11:48,834
JUNI 1943

132
00:11:50,085 --> 00:11:51,795
ÉÉN JAAR VOOR D-DAY

133
00:11:52,379 --> 00:11:55,007
Kapitein Kirk en Thompson,
luitenant Bushka...

134
00:11:55,090 --> 00:11:58,343
...Iverson, Holloway en Hawkers
vliegen vandaag. Kom op.

135
00:12:02,014 --> 00:12:04,391
De commandant kwam naar voren...

136
00:12:05,225 --> 00:12:07,519
...trok een rolgordijn omhoog...

137
00:12:07,603 --> 00:12:12,566
{\an8}...en dan zag je een rode lijn die
van Thorpe Abbotts naar het doelwit liep.

138
00:12:13,817 --> 00:12:16,653
Deze gebouwen zijn jullie doelwit.

139
00:12:17,404 --> 00:12:19,990
Dit gebouw is het richtpunt.

140
00:12:20,532 --> 00:12:24,161
Als jullie de bommen hier laten vallen...

141
00:12:24,244 --> 00:12:27,539
...wordt de fabriek verwoest.

142
00:12:35,214 --> 00:12:38,967
Je stapte uit de jeep,
laadde wat spullen in...

143
00:12:39,051 --> 00:12:42,304
{\an8}...klom in het vliegtuig
en startte de motoren.

144
00:12:55,609 --> 00:13:00,322
Ze vlogen in formatie
om elkaar te beschermen...

145
00:13:00,405 --> 00:13:04,826
...en hadden elk
13 machinegeweren aan boord...

146
00:13:04,910 --> 00:13:09,206
...zodat ze zich een weg konden banen
door massa's vijandelijke vliegtuigen.

147
00:13:10,582 --> 00:13:13,252
De Thunderbolts staan klaar.

148
00:13:18,382 --> 00:13:20,592
Ze vliegen richting de bommenwerpers.

149
00:13:20,676 --> 00:13:23,971
De twee groepen
komen samen boven het Kanaal...

150
00:13:24,054 --> 00:13:27,474
...en terwijl de jagers
de bommenwerpers omringen...

151
00:13:27,558 --> 00:13:30,310
...gaan ze richting vijandelijk gebied.

152
00:13:32,229 --> 00:13:35,607
De bommenwerpers
kregen enige bescherming...

153
00:13:35,691 --> 00:13:39,528
...van de kleinere jachtvliegtuigen,
zoals de P-47 Thunderbolt...

154
00:13:39,611 --> 00:13:42,990
...die 'n kleine brandstoftank had
en daarom weer terug moest...

155
00:13:43,073 --> 00:13:47,452
- ...als ze boven Duitsland vlogen.
- De bemanning was op een plek...

156
00:13:47,536 --> 00:13:52,416
...waar ze niet konden overleven
zonder speciale kleding...

157
00:13:52,499 --> 00:13:57,254
...speciale apparatuur en beademingsmaskers.

158
00:13:57,337 --> 00:14:03,135
Op grote hoogte
moesten we beademingsmaskers opzetten.

159
00:14:03,218 --> 00:14:07,431
En het was ijskoud. De temperaturen
zakten beneden het vriespunt.

160
00:14:07,514 --> 00:14:11,310
We moesten werken
bij 45 of 50 graden onder nul.

161
00:14:17,941 --> 00:14:21,153
De jagerescorte kon niet...

162
00:14:21,236 --> 00:14:25,282
...helemaal meevliegen
naar de doelwitten in Duitsland...

163
00:14:25,365 --> 00:14:27,534
...dus die keerde weer terug.

164
00:14:35,334 --> 00:14:39,129
Toen we voor het eerst
het Kanaal overstaken...

165
00:14:39,213 --> 00:14:43,383
...keek ik naar beneden en besefte ik
dat we boven vijandelijk gebied zaten...

166
00:14:43,467 --> 00:14:46,845
...en toen kreeg ik het benauwd.
Ik was heel bang.

167
00:14:49,681 --> 00:14:53,977
Je ziet de zwarte vlekken
van het luchtafweergeschut.

168
00:14:54,770 --> 00:15:00,067
Het Duitse 88mm-afweergeschut
kon wel 12 kilometer hoog schieten.

169
00:15:00,150 --> 00:15:05,197
De afgevuurde granaten ontploften dan
en versplinterden tot scherven.

170
00:15:07,574 --> 00:15:10,661
Het omhulsel van het vliegtuig
is van aluminium.

171
00:15:10,744 --> 00:15:13,121
Dus dat werd doorboord door de scherven.

172
00:15:15,249 --> 00:15:20,337
Ik werd voor het eerst bestookt
met zwaar luchtafweergeschut...

173
00:15:20,420 --> 00:15:23,298
...en het was doodeng.

174
00:15:28,053 --> 00:15:31,682
We moesten
het gevecht aangaan met zeer ervaren...

175
00:15:31,765 --> 00:15:36,061
...zeer goed uitgeruste
en zeer goed getrainde tegenstanders.

176
00:15:36,144 --> 00:15:39,857
Zij waren echte profs
en wij maar amateurs.

177
00:15:43,902 --> 00:15:46,488
Als de formatie het doelwit naderde...

178
00:15:46,572 --> 00:15:50,200
...voerden de bommenrichters
verschillende waarden in...

179
00:15:50,284 --> 00:15:55,455
...in hun Norden-bommenvizier,
geheime richtapparatuur die ontworpen was...

180
00:15:55,539 --> 00:15:59,001
...om het optimale punt te vinden
om de lading te droppen.

181
00:15:59,585 --> 00:16:02,546
Het vizier was
naar verluidt zo nauwkeurig...

182
00:16:02,629 --> 00:16:07,801
...dat je van zes kilometer hoogte
een pekelton zou kunnen raken.

183
00:16:10,596 --> 00:16:14,683
{\an8}Als de bommen gelost werden,
zag ik de bommen voor me vallen...

184
00:16:14,766 --> 00:16:21,231
{\an8}...maar ik zag ze ook onder ons vallen
als ik omlaag tuurde door de koepel.

185
00:16:21,315 --> 00:16:25,569
Als ze ontploften,
kon je die explosies ook echt zien.

186
00:16:25,652 --> 00:16:30,574
Het doelwit wordt al aan
het gezicht onttrokken door de brandjes.

187
00:16:31,366 --> 00:16:36,955
Een energiecentrale
en verschillende duikboten zijn geraakt.

188
00:16:38,957 --> 00:16:43,045
We dropten de bommen, werden
beschoten en niemand raakte gewond.

189
00:16:43,629 --> 00:16:45,714
{\an8}Ik dacht: dit valt best mee.

190
00:16:48,509 --> 00:16:52,221
De eerste doelwitten van de 100th
bevonden zich aan de kust:

191
00:16:52,304 --> 00:16:57,434
duikbootdokken en industrieterreinen
in Frankrijk en Noorwegen.

192
00:16:57,518 --> 00:17:02,147
Ze probeerden de militaire middelen
van de nazi's te verwoesten.

193
00:17:02,231 --> 00:17:07,194
De fabrieken die de vliegtuigen,
tanks en kogellagers maakten.

194
00:17:07,778 --> 00:17:11,114
Het nieuws
over de luchtgevechten ging rond.

195
00:17:12,199 --> 00:17:14,826
Veel van de B-17's waren beschadigd.

196
00:17:14,910 --> 00:17:19,164
Een aantal hadden kapotte propellers
of defecte landingsgestellen.

197
00:17:20,249 --> 00:17:24,502
De B-17 stond bekend
als een betrouwbaar toestel.

198
00:17:24,586 --> 00:17:26,630
Eén werkende motor was genoeg.

199
00:17:26,713 --> 00:17:31,176
Als je de helft van het kielvlak verloor,
kon je nog thuiskomen.

200
00:17:31,260 --> 00:17:36,557
{\an8}Twee motoren waren genoeg
en sommigen redden het zelfs met één.

201
00:17:37,307 --> 00:17:38,559
17 AUGUSTUS 1943

202
00:17:39,059 --> 00:17:40,727
TIEN MAANDEN VOOR D-DAY

203
00:17:40,811 --> 00:17:42,646
BRIEFINGRUIMTE

204
00:17:42,729 --> 00:17:47,568
Alles zou veranderen
met de grootste luchtaanval tot dan toe.

205
00:17:47,651 --> 00:17:51,363
Twee doelwitten:
de kogellagerfabrieken in Schweinfurt...

206
00:17:51,446 --> 00:17:54,241
...en de Messerschmitt-fabrieken
in Regensburg.

207
00:17:54,324 --> 00:17:58,203
Plekken die goed verdedigd werden,
diep in het hart van Duitsland.

208
00:17:58,287 --> 00:18:01,498
De 100th zou naar Regensburg gaan.

209
00:18:02,165 --> 00:18:04,960
Toen ze het rolgordijn optrokken...

210
00:18:05,043 --> 00:18:10,048
{\an8}...zag je die rode lijn door Duitsland lopen
en we dachten: lieve help.

211
00:18:10,716 --> 00:18:13,427
Het plan was briljant opgezet.

212
00:18:13,510 --> 00:18:19,057
{\an8}Curtis LeMay's
Third Bombardment Division zou...

213
00:18:19,141 --> 00:18:23,270
...de Messerschmitt-fabrieken bombarderen
en dan naar Afrika vliegen.

214
00:18:23,353 --> 00:18:27,232
Tien minuten achter hen
vloog de First Bombardment Division...

215
00:18:27,316 --> 00:18:31,653
{\an8}...naar de kogellagerfabrieken
om daarna terug te keren naar Engeland.

216
00:18:31,737 --> 00:18:35,032
{\an8}De Duitsers moesten kiezen
wie ze zouden aanvallen.

217
00:18:35,115 --> 00:18:39,703
{\an8}Het probleem was
dat 't erg mistig was in Groot-Brittannië.

218
00:18:41,205 --> 00:18:42,623
Die ochtend...

219
00:18:42,706 --> 00:18:47,169
{\an8}...had ik lantaarns en zaklampen meegenomen
om de vliegtuigen uitgeleide te doen.

220
00:18:48,086 --> 00:18:51,423
We waren tien minuten te laat,
maar konden wel vertrekken.

221
00:18:51,507 --> 00:18:54,426
Curtis LeMay had z'n divisie getraind...

222
00:18:54,510 --> 00:18:59,014
...om bij mist op te stijgen. De andere
divisie was daar niet op getraind.

223
00:18:59,097 --> 00:19:05,020
Dus LeMay had z'n eenheid al in formatie,
maar de rest was nog niet eens vertrokken.

224
00:19:05,771 --> 00:19:08,774
Dus toen kwamen ze
pas twee uur later achter ze aan.

225
00:19:11,235 --> 00:19:17,157
In dit filmpje kun je zien
hoe snel de Duitsers in actie kwamen.

226
00:19:17,658 --> 00:19:21,036
Ze hadden genoeg tijd
om iedereen in positie te krijgen...

227
00:19:21,119 --> 00:19:24,790
...en onze escorte
in aantallen te overtreffen.

228
00:19:27,960 --> 00:19:30,963
Ze vlogen het Kanaal over.
Een prachtige dag.

229
00:19:31,755 --> 00:19:35,133
Bij de Nederlandse kust
ging het ineens helemaal los.

230
00:19:36,176 --> 00:19:38,136
En dat twee uur lang.

231
00:19:41,014 --> 00:19:44,184
Bij onze training
hadden we het idee gekregen...

232
00:19:44,268 --> 00:19:50,107
...dat we de Duitse jagers te snel af
konden zijn. Het tegendeel bleek waar.

233
00:19:50,983 --> 00:19:55,153
{\an8}Het was een en al
luchtafweergeschut en jagers.

234
00:19:55,237 --> 00:19:59,867
{\an8}Ik hoorde eindeloos geratel
van de mitrailleur in de geschutskoepel.

235
00:20:00,534 --> 00:20:04,246
Clevens vliegtuig werd zes keer geraakt.

236
00:20:04,329 --> 00:20:07,249
Het hydraulische systeem
en een motor lagen eruit.

237
00:20:07,833 --> 00:20:09,501
De cockpit stond in brand.

238
00:20:09,585 --> 00:20:13,589
Cleven draaide zich om
en keek naar de radioman...

239
00:20:13,672 --> 00:20:17,050
...en die was z'n benen kwijt.
Die waren eraf gerukt.

240
00:20:19,887 --> 00:20:24,808
Ik weet nog dat een vliegtuig
compleet in lichterlaaie stond.

241
00:20:26,810 --> 00:20:29,521
Daar heb ik nog lang dromen over gehad.

242
00:20:30,564 --> 00:20:35,611
Alle bemanningsleden
vochten voor vrijheid en democratie.

243
00:20:35,694 --> 00:20:39,198
Maar voor wie vecht je
in het heetst van de strijd?

244
00:20:39,281 --> 00:20:41,992
De mannen die aan je zijde staan.

245
00:20:42,075 --> 00:20:45,746
De mannen door wie je omringd wordt.
Je vecht voor hen.

246
00:20:48,707 --> 00:20:55,672
Cleven zat in de cockpit
en z'n copiloot zei: 'We moeten springen.'

247
00:20:55,756 --> 00:21:00,093
Cleven zei: 'We moeten eerst
onze bommen op het doelwit droppen.'

248
00:21:00,177 --> 00:21:05,432
Vlak voordat we bij het doelwit
aankwamen, was er ineens doodse stilte.

249
00:21:05,516 --> 00:21:07,392
Geen jagers en geen luchtafweer.

250
00:21:08,227 --> 00:21:10,812
Het lukte ons de bommen te droppen.

251
00:21:13,982 --> 00:21:16,068
Met nog maar weinig brandstof...

252
00:21:16,151 --> 00:21:21,240
...vocht de Regensburggroep zich een weg
over de Alpen naar Noord-Afrika...

253
00:21:21,323 --> 00:21:25,953
...terwijl de Schweinfurtgroep
de volle laag kreeg van de Luftwaffe.

254
00:21:26,828 --> 00:21:30,207
Dus de Duitsers bestookten LeMay's mannen...

255
00:21:30,290 --> 00:21:35,420
...om vervolgens even bij te tanken
voor ze op de Schweinfurtgroep af gingen.

256
00:21:39,174 --> 00:21:44,513
De hele Luftwaffe stortte zich
op de Schweinfurtgroep en vaagde ze weg.

257
00:21:51,812 --> 00:21:53,939
In Noord-Afrika aangekomen...

258
00:21:54,523 --> 00:21:58,652
...zijn de ploegen van de 100th Bomb Group
gesloopt en uitgeput...

259
00:21:59,194 --> 00:22:01,530
...maar blij dat ze nog leven.

260
00:22:02,906 --> 00:22:05,784
Elke commandant
die mannen eropuit moest sturen...

261
00:22:05,868 --> 00:22:10,038
...terwijl ze alles tegen hadden...

262
00:22:10,122 --> 00:22:15,794
{\an8}...en maar weinig training hadden genoten,
stond voor moeilijke beslissingen.

263
00:22:16,920 --> 00:22:19,131
Het was alsof je ze ter dood veroordeelde.

264
00:22:23,594 --> 00:22:28,932
{\an8}In de zomer van 1943
landde ik in Engeland...

265
00:22:30,184 --> 00:22:33,520
{\an8}...en toen moest ik me
bij de 100th Bomb Group melden.

266
00:22:33,604 --> 00:22:36,481
Rosie Rosenthal kwam bij de groep...

267
00:22:36,565 --> 00:22:40,736
...ter vervanging
van de verloren manschappen.

268
00:22:41,320 --> 00:22:45,324
Egan had gehoord
dat Rosie een behoorlijk goeie piloot was.

269
00:22:45,407 --> 00:22:51,038
Dus Egan doorliep alle protocollen met hem
en zei: 'Ik wil jou in mijn squadron.'

270
00:22:54,875 --> 00:22:56,668
Ik zat in de bar.

271
00:22:56,752 --> 00:23:03,258
Ik was een glaasje whiskey aan het drinken
en toen werd ik op m'n schouder getikt.

272
00:23:03,759 --> 00:23:06,887
Ik draaide me om
en daar stond de squadroncommandant.

273
00:23:07,471 --> 00:23:12,392
Hij zei: 'Lucky, ik zou maar
wat gaan slapen. Je moet morgen vliegen.'

274
00:23:13,060 --> 00:23:16,438
OKTOBER 1943
ACHT MAANDEN VOOR D-DAY

275
00:23:16,522 --> 00:23:20,234
Toen het weer op 8 oktober
boven Duitsland opklaarde...

276
00:23:20,317 --> 00:23:24,238
...stuurden de Amerikanen er
verschillende eenheden opuit...

277
00:23:24,321 --> 00:23:27,366
...om vliegtuigfabrieken te verwoesten.

278
00:23:28,158 --> 00:23:31,870
De vliegers zouden
dit uiteindelijk Black Week noemen.

279
00:23:32,579 --> 00:23:38,877
Op 8 oktober vertrokken 855 vliegtuigen
om een luchtaanval uit te voeren.

280
00:23:38,961 --> 00:23:44,591
Ze hadden 1,1 miljoen kilo aan bommen
en 275 miljoen stuks munitie bij zich.

281
00:23:46,510 --> 00:23:50,013
Toen we net over het doelwit heen waren...

282
00:23:50,097 --> 00:23:56,353
...zag ik twee Fw 190's
recht op ons af vliegen.

283
00:23:56,436 --> 00:23:59,815
Hij schoot het toestel vóór me neer.

284
00:23:59,898 --> 00:24:03,735
Ze raakten uit formatie
en het vliegtuig ontplofte.

285
00:24:05,070 --> 00:24:06,738
We werden weggevaagd.

286
00:24:06,822 --> 00:24:10,617
We raakten uit formatie.
Motor nummer drie stond in brand.

287
00:24:11,869 --> 00:24:16,498
Cleven probeerde de leiding over te nemen
toen hij werd neergeschoten.

288
00:24:17,833 --> 00:24:21,670
Cleven werd geraakt.
Er heerste chaos in het vliegtuig.

289
00:24:21,753 --> 00:24:23,589
Ze moesten springen.

290
00:24:27,384 --> 00:24:33,098
Gale Cleven werd neergeschoten.
Dat was een enorm gemis bij de 100th.

291
00:24:33,182 --> 00:24:36,476
Iedereen dacht dat hij dood was.

292
00:24:37,811 --> 00:24:43,317
Dat was de eerste keer dat ik bang was
dat ik niet thuis zou komen.

293
00:24:44,318 --> 00:24:49,114
{\an8}Mijn vliegtuig,
Rosie's Riveters, was zwaar beschadigd.

294
00:24:49,198 --> 00:24:51,325
Een paar motoren lagen eruit.

295
00:24:53,160 --> 00:24:58,665
Na het droppen van de bommen
vloog ik met de overgeblevenen naar huis:

296
00:24:58,749 --> 00:25:01,084
zes vliegtuigen maar.

297
00:25:04,379 --> 00:25:08,425
Stel je eens voor
wat dat met je doet, zoveel slachtoffers.

298
00:25:09,009 --> 00:25:13,388
Ze ruimden de barakken uit
als een vliegtuig was neergestort.

299
00:25:13,472 --> 00:25:15,933
Dus je liep dan een lege barak in.

300
00:25:17,267 --> 00:25:23,565
Egan was op verlof in Londen en hij kreeg
te horen dat Cleven was neergeschoten.

301
00:25:24,816 --> 00:25:28,695
Egan was zo woest
dat hij meteen zijn verlof beëindigde...

302
00:25:28,779 --> 00:25:33,450
...en naar de basis terugkwam en zei:
'Ik voer de volgende missie aan.'

303
00:25:34,201 --> 00:25:39,289
De luchtaanval op Münster
was gericht op de stad, nieuw voor de 8th.

304
00:25:39,373 --> 00:25:43,710
Het doelwit was
een rangeerterrein in het stadscentrum...

305
00:25:43,794 --> 00:25:47,589
...en een buurt met arbeiderswoningen
die eraan grensde.

306
00:25:48,215 --> 00:25:53,345
In de strijd tegen de nazi-tirannie
waren mensen het doelwit geworden...

307
00:25:53,428 --> 00:25:56,557
...een essentieel onderdeel
van de oorlogsmachine.

308
00:25:56,640 --> 00:26:01,645
Er hing spanning in de ruimte.
Veel vliegers hadden voor het eerst...

309
00:26:01,728 --> 00:26:05,607
...twijfels over de missie.
Egan hield een betoog.

310
00:26:05,691 --> 00:26:10,279
Deze missie was voor Cleven,
ze zouden hem wreken.

311
00:26:14,783 --> 00:26:19,913
{\an8}Vanwege de grote verliezen
waren er grote gaten geslagen in de groep...

312
00:26:20,414 --> 00:26:24,376
{\an8}...en konden we
maar 13 vliegtuigen de lucht in sturen.

313
00:26:26,003 --> 00:26:28,672
{\an8}Als 't om de Duitse jagers ging...

314
00:26:28,755 --> 00:26:34,136
...en er meerdere formaties waren,
een van 13 vliegtuigen en een van 18...

315
00:26:34,219 --> 00:26:36,513
...dan vielen ze de kleinere groep aan.

316
00:26:36,597 --> 00:26:40,767
We werden meteen aangevallen
door meer dan 200 Duitse jagers.

317
00:26:41,351 --> 00:26:46,523
Twee Me 109's vlogen achter ons aan
en schoten onze staartschutter dood.

318
00:26:46,607 --> 00:26:50,360
Ik werd geraakt
door rondvliegende granaatscherven...

319
00:26:50,444 --> 00:26:54,781
...en ging onderuit. Het was duidelijk
dat het vliegtuig onbestuurbaar was...

320
00:26:54,865 --> 00:26:57,034
...en dat we gingen neerstorten.

321
00:26:57,576 --> 00:27:00,746
We zaten op zo'n 6500 meter hoogte.

322
00:27:00,829 --> 00:27:04,833
De grond leek zo ver weg,
maar ik had geen keus.

323
00:27:04,917 --> 00:27:07,252
Ik moest springen, dus dat deed ik.

324
00:27:15,719 --> 00:27:20,140
We liepen het terrein over
en we wachtten en wachtten maar.

325
00:27:24,478 --> 00:27:26,855
Toen kwam er eindelijk een aanvliegen.

326
00:27:28,023 --> 00:27:30,567
Maar één vliegtuig had 't gered.

327
00:27:31,068 --> 00:27:33,904
Rosenthal was de piloot van dat vliegtuig.

328
00:27:33,987 --> 00:27:38,700
Dus hij was getuige geweest
van heel wat ellende.

329
00:27:40,994 --> 00:27:46,792
We gingen naar de officiersclub.
Daar hing een doodse stilte.

330
00:27:46,875 --> 00:27:49,920
Er waren wat mensen
die niet op missie waren geweest...

331
00:27:50,546 --> 00:27:53,173
...en niemand kwam naar ons toe.

332
00:27:53,257 --> 00:27:57,594
We stonden daar helemaal alleen.
Het was een heel rare situatie.

333
00:27:59,179 --> 00:28:04,268
We voelden verdriet
om de mensen die waren neergeschoten.

334
00:28:04,351 --> 00:28:10,899
Ik al helemaal. Ik was m'n beste vriend
verloren bij de missie naar Münster.

335
00:28:14,486 --> 00:28:17,948
Toen Bucky Egan en Cleven
werden neergeschoten...

336
00:28:18,031 --> 00:28:20,993
...kreeg de algehele stemming
een flinke knauw...

337
00:28:21,076 --> 00:28:24,788
...want iedereen beschouwde hen
als onoverwinnelijk.

338
00:28:26,582 --> 00:28:30,544
De Münster-missie
was het grootste luchtgevecht tot dan toe.

339
00:28:30,627 --> 00:28:37,009
Het was een ware titanenstrijd tussen
twee grote en moordlustige luchtmachten.

340
00:28:37,092 --> 00:28:43,807
De 100th was vier maanden voor de missie
in Engeland gearriveerd, met 140 vliegers.

341
00:28:43,891 --> 00:28:48,854
Na Münster waren er nog maar drie over
die eropuit konden gaan.

342
00:28:49,354 --> 00:28:52,065
{\an8}Die cijfers gingen rond...

343
00:28:52,149 --> 00:28:56,361
{\an8}...en men begon zich zorgen te maken.
Ze noemden ons The Bloody Hundredth.

344
00:28:58,697 --> 00:29:02,534
Als vliegers eropuit gaan,
staan ze vier uur lang doodsangsten uit.

345
00:29:02,618 --> 00:29:07,956
Vervolgens fiets je naar de pub, drink je
een biertje, versier je een meisje.

346
00:29:08,040 --> 00:29:12,461
Niks aan de hand. De volgende dag
moet je het gevaar weer trotseren.

347
00:29:15,047 --> 00:29:22,012
Dat zorgde er uiteindelijk voor
dat sommigen het niet meer aankonden.

348
00:29:25,599 --> 00:29:30,270
Na Black Week bereikte
de algehele stemming een nieuw dieptepunt.

349
00:29:30,354 --> 00:29:32,856
Men vreesde
voor oproer onder de bemanning.

350
00:29:33,398 --> 00:29:35,901
Er werden verontrustende meldingen gedaan...

351
00:29:35,984 --> 00:29:40,906
...van abnormaal gedrag bij de bemanning
door medisch personeel.

352
00:29:40,989 --> 00:29:46,578
De gevechten zorgden ervoor dat ze
zichzelf niet meer onder controle hadden.

353
00:29:46,662 --> 00:29:48,664
Ik heb meegemaakt...

354
00:29:48,747 --> 00:29:53,961
...dat sommigen niet eens meer in staat
waren om het vliegtuig uit te stappen.

355
00:29:54,962 --> 00:30:01,051
Zij stonden op het punt
ten prooi te vallen aan shellshock.

356
00:30:03,345 --> 00:30:07,349
We hebben ondervonden
dat ze snel kunnen herstellen...

357
00:30:07,432 --> 00:30:10,269
...als ze tijdelijk rust krijgen.

358
00:30:10,769 --> 00:30:16,108
We moeten vooral vertrouwen
op hun eigen herstellend vermogen.

359
00:30:16,191 --> 00:30:19,945
Hierbij is
een ziekenhuisomgeving niet bevorderlijk.

360
00:30:20,028 --> 00:30:22,072
FLAK HOUSE
OXFORD, ENGELAND

361
00:30:22,155 --> 00:30:26,660
We probeerden ze
uit de oorlogsomgeving te halen...

362
00:30:26,743 --> 00:30:32,457
...en stuurden ze naar een rusthuis.
We noemden dat het Flak House.

363
00:30:33,500 --> 00:30:37,588
Vaak zorgde dat voor herstel, soms niet.

364
00:30:39,089 --> 00:30:41,967
Hier kregen
alle commandanten mee te maken...

365
00:30:42,050 --> 00:30:46,430
...want sommige mensen zitten zo in elkaar...

366
00:30:46,513 --> 00:30:49,141
...dat ze hier niet mee kunnen omgaan.

367
00:30:49,808 --> 00:30:53,312
We moesten die mensen direct...

368
00:30:53,395 --> 00:30:56,440
...uit hun ploeg halen
en van de basis verwijderen...

369
00:30:56,523 --> 00:31:00,611
...want anders
verspreidde dat sentiment zich snel...

370
00:31:00,694 --> 00:31:04,448
...en het mocht niet de stemming beïnvloeden
van de mensen...

371
00:31:04,531 --> 00:31:08,660
...die er iedere dag opuit gingen
en hun taken uitvoerden.

372
00:31:10,954 --> 00:31:13,832
Je zou kunnen stellen dat de geallieerden...

373
00:31:13,916 --> 00:31:18,962
...niet alleen geen luchtoverwicht hadden,
maar zelfs aan de verliezende hand waren.

374
00:31:20,422 --> 00:31:23,800
Onze bommen waren niet altijd raak.

375
00:31:23,884 --> 00:31:29,640
{\an8}Zelfs op mooie, heldere dagen zaten we
soms wel kilometers van het doelwit.

376
00:31:30,724 --> 00:31:35,938
Ze raakten hun doelwitten niet
en waren zelf het doelwit...

377
00:31:36,021 --> 00:31:39,650
{\an8}...van de Duitse jagers.
De strijdkrachten kwamen bij bosjes om.

378
00:31:40,400 --> 00:31:46,198
Dit is vliegtuigenschroot, elk exemplaar
staat voor 22.000 uur aan arbeid...

379
00:31:47,157 --> 00:31:50,869
...en tien dode of gevangengenomen
Amerikaanse jongens.

380
00:31:56,208 --> 00:32:00,379
Het ergste dat je kon overkomen
was neergeschoten worden.

381
00:32:00,462 --> 00:32:05,175
We wisten dat dat kon gebeuren. Als je
jong bent, waan je jezelf onsterfelijk...

382
00:32:05,259 --> 00:32:09,012
...dus we dachten
dat wij gespaard zouden blijven.

383
00:32:10,430 --> 00:32:14,601
Ik wist dat m'n moeder
zich erg ongerust maakte en dat ze...

384
00:32:14,685 --> 00:32:21,149
...bericht zou krijgen dat ik vermist was
en verder niets zou horen over mijn lot.

385
00:32:23,527 --> 00:32:26,822
Vliegers leerden niet
hun parachutes te gebruiken...

386
00:32:26,905 --> 00:32:31,034
...en ze kregen maar weinig training
in ontsnappingstactieken.

387
00:32:31,118 --> 00:32:35,247
Ze wisten ook niet
dat inwoners van gebombardeerde stadjes...

388
00:32:35,330 --> 00:32:38,667
...neergehaalde vliegers
steeds vaker belaagden.

389
00:32:40,794 --> 00:32:46,717
Cleven landde op de grond en zag
dat er allemaal boeren op hem af kwamen.

390
00:32:46,800 --> 00:32:51,471
Voor hij het wist, had een boer
een hooivork op z'n borst gezet...

391
00:32:51,555 --> 00:32:56,226
...die hem eraan wilde rijgen.
Luftwaffe-agenten verschenen ten tonele.

392
00:32:58,312 --> 00:33:01,690
Ik werd
naar een militair vliegveld gebracht...

393
00:33:01,773 --> 00:33:06,236
...waar alle gevangengenomen
Amerikaanse vliegers werden verzameld.

394
00:33:08,155 --> 00:33:10,073
DULAG LUFT
FRANKFURT, DUITSLAND

395
00:33:11,700 --> 00:33:17,289
Ik werd ondervraagd door een kerel
die me feliciteerde met m'n promotie.

396
00:33:18,290 --> 00:33:22,377
Ik was drie dagen eerder
gepromoveerd tot eerste luitenant.

397
00:33:22,461 --> 00:33:27,716
Dat overviel me een beetje. Hij gaf me
een kaartje van 7 bij 12 centimeter...

398
00:33:27,799 --> 00:33:32,638
...waarop m'n naam, geboortedatum, adres
en de namen van m'n ouders stonden.

399
00:33:34,765 --> 00:33:40,145
De Duitsers lieten spionnen in de VS
kranten uit hun woonplaats sturen.

400
00:33:40,229 --> 00:33:46,109
Ze stelden je op je gemak
door te doen alsof ze alles van je wisten.

401
00:33:46,193 --> 00:33:51,907
Deze slinkse verhoormethode
wist soms vliegers ertoe te bewegen...

402
00:33:51,990 --> 00:33:55,452
...informatie te onthullen
die ze niet belangrijk achtten...

403
00:33:55,536 --> 00:33:58,372
...maar die wel waardevol was
voor de verhoorders.

404
00:33:59,289 --> 00:34:02,626
De volgende ochtend
zetten ze ons in een wagon.

405
00:34:02,709 --> 00:34:05,796
We zaten
met zo'n 30 of 40 man in één wagon.

406
00:34:07,089 --> 00:34:09,049
We wisten niet wat er komen ging.

407
00:34:11,510 --> 00:34:13,178
STALAG LUFT III
SAGAN, DUITSLAND

408
00:34:15,556 --> 00:34:19,935
Ik weet nog dat ik door de poort liep
en grote houten palen zag...

409
00:34:20,018 --> 00:34:25,732
...waartussen prikkeldraad was gespannen.
Op alle hoeken stonden wachttorens.

410
00:34:25,815 --> 00:34:30,152
En er zat zo'n drie meter
tussen het grote hek...

411
00:34:30,237 --> 00:34:35,324
...en een kleiner hek. Daar mochten we niet
overheen, anders werden we neergeschoten.

412
00:34:36,577 --> 00:34:41,456
Veel van de Amerikaanse
krijgsgevangenen zaten bij de 100th...

413
00:34:41,540 --> 00:34:46,378
...en waren voor mij neergehaald.
Toen ze ons binnen zagen komen...

414
00:34:46,460 --> 00:34:50,174
...lachten ze en zeiden:
'We zaten al op jullie te wachten.'

415
00:34:51,592 --> 00:34:56,096
{\an8}Cleven en Egan kwamen enkele dagen
na elkaar in Stalag Luft III aan.

416
00:34:56,179 --> 00:34:59,683
Cleven slingerde grappen
naar het hoofd van de gewonde Egan...

417
00:34:59,766 --> 00:35:02,269
...en algauw
waren de twee weer kamergenoten...

418
00:35:02,352 --> 00:35:05,564
...en namen ze in het kamp
de rol van leider op zich.

419
00:35:05,647 --> 00:35:11,236
We woonden samen, kookten samen,
wasten samen onze kleren, douchten samen.

420
00:35:11,320 --> 00:35:14,781
Je mocht één keer per week douchen,
als je geluk had.

421
00:35:15,782 --> 00:35:19,953
Het leven in de kampen
ging met veel regels gepaard.

422
00:35:20,037 --> 00:35:26,335
Men hanteerde 'n strikt regime om iedereen
onder de duim en in leven te houden.

423
00:35:27,377 --> 00:35:28,378
TEHERAN, IRAN

424
00:35:31,882 --> 00:35:36,094
Tijdens een geheime vergadering
op de Conferentie van Teheran in 1943...

425
00:35:36,178 --> 00:35:41,767
...kwamen Roosevelt, Churchill en Stalin
overeen een tweede front te openen...

426
00:35:41,850 --> 00:35:45,521
...dat de Amerikanen en Britten
op touw zouden zetten.

427
00:35:46,897 --> 00:35:50,984
Het ging
om een grootschalige amfibische operatie...

428
00:35:51,068 --> 00:35:55,656
...op vijf stranden in Normandië,
met de codenaam 'Overlord'.

429
00:35:55,739 --> 00:36:00,911
Hij stond gepland voor mei 1944,
slechts zes maanden later.

430
00:36:01,787 --> 00:36:04,331
Generaal Eisenhower was in Londen.

431
00:36:05,666 --> 00:36:09,837
Volgens hem moest
de Luftwaffe eerst uitgeschakeld worden.

432
00:36:10,420 --> 00:36:12,381
Dat was nu onze missie.

433
00:36:12,464 --> 00:36:17,803
We wisten
dat er geen landinvasie kon plaatsvinden...

434
00:36:17,886 --> 00:36:20,722
...als er geen luchtoverwicht was.

435
00:36:22,266 --> 00:36:27,646
We moesten zoveel jagers neerhalen
dat ze die niet meer konden inzetten.

436
00:36:30,858 --> 00:36:36,280
{\an8}Al die jagers hebben
voor grote verliezen gezorgd.

437
00:36:37,406 --> 00:36:42,661
{\an8}Dus we hebben
in hoog tempo jagers gebouwd.

438
00:36:43,370 --> 00:36:46,331
Eind 1943 arriveerde er 'n jachtvliegtuig...

439
00:36:46,415 --> 00:36:51,170
...waar de 8th al die tijd
op had zitten wachten: de P-51 Mustang.

440
00:36:52,171 --> 00:36:56,884
{\an8}De Mustang. De P-51.
De jager met de grootste actieradius.

441
00:36:56,967 --> 00:37:03,891
- Snel, krachtig en wendbaar.
- Toen de P-51's arriveerden...

442
00:37:03,974 --> 00:37:08,645
...was hun actieradius groot genoeg
om ons tot aan het doelwit te begeleiden.

443
00:37:08,729 --> 00:37:15,485
En ze hadden de P-47's aangepast
zodat die ook het hele eind mee konden.

444
00:37:17,613 --> 00:37:21,491
Toen we naar Emden vlogen
en ik al die mooie P-51's zag...

445
00:37:21,575 --> 00:37:23,869
...dacht ik: dit gaat goedkomen.

446
00:37:25,746 --> 00:37:28,790
Ze gingen niet alleen mee als escorte.

447
00:37:28,874 --> 00:37:33,086
Hun hoofdmissie
was de aanval openen op de Luftwaffe.

448
00:37:37,508 --> 00:37:40,135
Op zondagochtend 15 februari...

449
00:37:40,636 --> 00:37:46,808
...maakten we ons op voor de grootste aanval
in de geschiedenis van onze luchtmacht.

450
00:37:47,976 --> 00:37:50,729
Dit was de aanloop naar de invasie.

451
00:37:52,022 --> 00:37:57,027
Ze voerden een reeks
aaneengesloten luchtaanvallen uit.

452
00:37:57,110 --> 00:37:58,987
Dit zou de oorlog beslissen.

453
00:38:05,744 --> 00:38:07,788
Dag in, dag uit...

454
00:38:08,288 --> 00:38:13,460
...nemen de Mustang en Thunderbolt het op
tegen de Me 109's en Fw 190's.

455
00:38:13,544 --> 00:38:16,630
Onze jagers voeren
de ene na de andere aanval uit.

456
00:38:17,339 --> 00:38:20,592
En steeds vaker
zijn we aan de winnende hand.

457
00:38:21,885 --> 00:38:25,222
Tussen januari en mei 1944...

458
00:38:25,305 --> 00:38:29,726
...vond 99 procent van de Duitse piloten
aan het westfront de dood.

459
00:38:29,810 --> 00:38:31,812
Ze werden werkelijk afgeslacht.

460
00:38:33,981 --> 00:38:36,650
Pas toen de Mustang z'n intrede deed...

461
00:38:36,733 --> 00:38:39,903
...verkregen
Amerika en Engeland luchtoverwicht.

462
00:38:41,238 --> 00:38:47,202
{\an8}Als je de Luftwaffe tot actie
wilt dwingen, ga je naar Berlijn.

463
00:38:48,245 --> 00:38:53,458
{\an8}Toen ze het rolgordijn optrokken
en de lijn helemaal naar Berlijn liep...

464
00:38:54,168 --> 00:38:57,754
...viel het eerst stil
en klonk er toen een luide kreet.

465
00:39:01,425 --> 00:39:05,095
Je hoort niet
wat er daarbeneden gaande is...

466
00:39:05,637 --> 00:39:09,683
...maar rangeerterreinen,
chemische tanks, schepen en loodsen...

467
00:39:09,766 --> 00:39:14,313
...reservemotoren en kogellagerfabrieken
worden tot niets gereduceerd.

468
00:39:15,522 --> 00:39:20,110
Dit was de eerste keer dat
de Amerikanen Berlijn in het vizier namen.

469
00:39:20,194 --> 00:39:25,115
Een lastiger doelwit had de 8th
nooit gekend, maar het moest gebeuren.

470
00:39:27,242 --> 00:39:29,453
Als ik in Duitsland had gezeten...

471
00:39:29,536 --> 00:39:35,083
...en dagelijks al die bommenwerpers
en bombardementen had aanschouwd...

472
00:39:35,167 --> 00:39:37,753
...was de moed me in de schoenen gezonken.

473
00:39:37,836 --> 00:39:41,798
De burgers en soldaten
bleven er vast niet koel onder.

474
00:39:47,763 --> 00:39:50,974
Een van de ergste dingen
aan gevangenzitten...

475
00:39:51,475 --> 00:39:54,728
...is dat je niet weet
hoelang dat nog gaat duren.

476
00:39:54,811 --> 00:39:57,731
Je moet geen straf uitzitten of zo.

477
00:39:57,814 --> 00:40:01,401
Je zit daar tot je ontsnapt
of tot de oorlog voorbij is.

478
00:40:02,194 --> 00:40:07,449
Ik begon een tunnel te graven.
Er was een oud toilet met een tegelvloer...

479
00:40:07,533 --> 00:40:10,327
...en ik besloot een poging te wagen.

480
00:40:10,410 --> 00:40:16,166
We konden de tegels steeds weghalen
en verdergaan met graven.

481
00:40:16,250 --> 00:40:18,627
De bewakers hadden het bijna meteen door.

482
00:40:20,170 --> 00:40:25,133
{\an8}Zo'n 76 Britse gevangenen
ontsnapten via een tunnel uit het blok...

483
00:40:25,217 --> 00:40:31,139
...dat aan dat van ons grensde.
Het staat bekend als 'the Great Escape'.

484
00:40:31,223 --> 00:40:37,312
Op twee na werd iedereen weer gepakt
en 50 mannen werden geëxecuteerd.

485
00:40:38,397 --> 00:40:43,318
Als we al een goede verstandhouding
met de Duitsers hadden, was dat nu gedaan.

486
00:40:46,655 --> 00:40:49,950
Op een dag werd ik gebeld en ze zeiden:

487
00:40:50,033 --> 00:40:52,202
'Generaal LeMay wil je spreken.'

488
00:40:52,286 --> 00:40:55,289
Hij zei: 'Jeffrey,
ik heb een groepscommandant nodig...

489
00:40:55,372 --> 00:40:59,960
...voor de 95th Bomb Group
en de 100th Bomb Group. Jij mag kiezen.'

490
00:41:00,586 --> 00:41:03,172
De 95th had een goede staat van dienst.

491
00:41:03,255 --> 00:41:09,469
Ze waren maar weinig vliegtuigen verloren.
Ik bedacht dat ik meer kon betekenen...

492
00:41:09,553 --> 00:41:15,142
...voor de 100th. Dus ik belde hem terug
en zei dat ik, met zijn toestemming...

493
00:41:15,225 --> 00:41:19,396
...de leiding over de 100th op me zou nemen.
Wanneer moest ik me melden?

494
00:41:19,479 --> 00:41:20,689
Hij zei: 'Vanmiddag'.

495
00:41:25,194 --> 00:41:30,324
Het eerste wat ik deed,
was generaal LeMay vragen of hij de 100th...

496
00:41:30,407 --> 00:41:33,869
...twee dagen vrij kon geven,
en dat deed hij.

497
00:41:33,952 --> 00:41:37,706
Die twee dagen vlogen we
's ochtends en 's middags vier uur lang...

498
00:41:37,789 --> 00:41:42,085
...met elk vliegtuig
waarover de 100th beschikte, in formatie.

499
00:41:42,920 --> 00:41:49,301
Tom Jeffrey was energiek,
charismatisch en deskundig...

500
00:41:49,384 --> 00:41:53,138
...op het gebied
van het vliegtuig én gevechtsvliegen.

501
00:41:54,681 --> 00:41:58,060
Ik liet de aanvoerder
de formatie fotograferen...

502
00:41:58,143 --> 00:42:01,522
...zodat we konden zien
wie er goed vloog en wie niet.

503
00:42:01,605 --> 00:42:05,359
En toen vloog ik
met een oud vliegtuig om de formatie heen...

504
00:42:05,442 --> 00:42:08,403
...om ze in positie te krijgen.

505
00:42:08,487 --> 00:42:10,989
{\an8}De commandanten bleven erop hameren...

506
00:42:11,073 --> 00:42:13,992
{\an8}...dat we in strakke formatie
moesten vliegen.

507
00:42:14,076 --> 00:42:16,787
Het kon allemaal niet strak genoeg.

508
00:42:17,788 --> 00:42:23,961
Na die twee dagen kon de 100th
beter in formatie vliegen dan wie ook.

509
00:42:25,087 --> 00:42:30,300
Jeffrey bracht ons
pas echt op hoog niveau.

510
00:42:31,093 --> 00:42:33,679
We werden
de beste eenheid van de luchtmacht.

511
00:42:37,766 --> 00:42:42,271
Bij de 8th Air Force
moest je 25 missies voltooien.

512
00:42:42,354 --> 00:42:46,441
Als je dat was gelukt,
mocht je terug naar de VS.

513
00:42:47,693 --> 00:42:52,322
Toen m'n 25 missies erop zaten,
zeiden ze dat ik mocht aanblijven...

514
00:42:52,406 --> 00:42:58,120
...als commandant van een squadron
of terug mocht keren naar de VS.

515
00:42:58,203 --> 00:43:04,376
Ik kwam tot de conclusie
dat ik erg veel geluk had gehad...

516
00:43:04,459 --> 00:43:09,756
...dat ik het had overleefd
en dat ik het lot niet moest tarten.

517
00:43:09,840 --> 00:43:13,051
Dus ik koos ervoor om terug te keren.

518
00:43:14,845 --> 00:43:21,143
Rosenthal voltooide z'n missies
op 8 maart 1944 na een aanval op Berlijn.

519
00:43:21,852 --> 00:43:25,606
De mannen spoorden me aan
over het veld te scheren.

520
00:43:25,689 --> 00:43:29,109
Ik was altijd erg voorzichtig,
dus ik weigerde.

521
00:43:29,860 --> 00:43:33,363
Maar op de terugweg zei ik:
'Waarom ook niet?'

522
00:43:33,447 --> 00:43:38,035
Ik vloog recht op de toren af
en iedereen dook daar naar de grond...

523
00:43:38,619 --> 00:43:42,414
...en ik scheerde vervolgens
drie of vier keer over het veld.

524
00:43:42,497 --> 00:43:48,504
Beneden kwam iemand naar me toe en zei:
'Wist je dat generaal Huglin daar zat?

525
00:43:49,004 --> 00:43:52,424
Hij dook naar de grond
en z'n kleren zijn helemaal vuil.'

526
00:43:52,508 --> 00:43:56,220
En toen zag ik generaal Huglin
de ruimte binnenkomen.

527
00:43:56,303 --> 00:44:01,391
Hij kwam naar me toe, greep m'n hand
en zei: 'Prachtmanoeuvre, Rosie.'

528
00:44:02,476 --> 00:44:05,437
Iedereen wist dat D-Day aanstaande was...

529
00:44:05,521 --> 00:44:10,192
...en Rosie wilde niets liever
dan het Derde Rijk te gronde richten.

530
00:44:10,692 --> 00:44:14,613
Dit was het zenuwcentrum van de oorlog.

531
00:44:14,696 --> 00:44:17,991
Toen besloot ik door te gaan met vliegen...

532
00:44:18,075 --> 00:44:22,621
...en uiteindelijk werd ik aangesteld
als squadroncommandant.

533
00:44:23,539 --> 00:44:27,709
Op deze dag hebben 650 Amerikaanse B-17's...

534
00:44:27,793 --> 00:44:31,463
...veel schade toegebracht
aan Duitse verdedigingswerken aan de kust.

535
00:44:35,843 --> 00:44:39,137
Ik was naar Frankrijk geweest
voor een missie.

536
00:44:39,221 --> 00:44:42,516
En toen ik terugkeerde,
kwamen ze naar me toe...

537
00:44:42,599 --> 00:44:48,272
...en zeiden ze dat ik me die avond
bij generaal LeMay moest melden.

538
00:44:49,523 --> 00:44:54,945
{\an8}Generaal LeMay kwam binnen
en kondigde aan dat de geallieerden...

539
00:44:55,028 --> 00:44:58,740
{\an8}...de volgende ochtend op de stranden
van Normandië zouden landen.

540
00:44:58,824 --> 00:45:03,120
{\an8}Maar om ons er
echt goed van te doordringen...

541
00:45:03,203 --> 00:45:06,415
{\an8}...hoe belangrijk deze operatie was...

542
00:45:06,498 --> 00:45:11,420
...moest de 8th Air Force
al zijn vliegtuigen inzetten...

543
00:45:11,503 --> 00:45:14,882
...om ervoor te zorgen
dat die mannen aan land kwamen.

544
00:45:16,133 --> 00:45:18,343
{\an8}Ik kwam naar de briefing...

545
00:45:18,427 --> 00:45:22,723
...en toen ze het rolgordijn optrokken,
werd er luid gejuicht.

546
00:45:22,806 --> 00:45:27,644
Zo hadden ze nooit eerder gereageerd.
Eindelijk was D-Day gearriveerd.

547
00:45:28,437 --> 00:45:29,938
6 JUNI 1944

548
00:45:31,732 --> 00:45:36,361
Soldaten, matrozen en vliegers
van de geallieerde strijdkrachten...

549
00:45:37,905 --> 00:45:43,660
{\an8}...de 'Great Crusade' gaat zo van start,
na al die maanden van voorbereiding.

550
00:45:44,578 --> 00:45:46,538
Alle ogen zijn op jullie gericht.

551
00:45:47,998 --> 00:45:50,125
Jullie hebben geen makkelijke taak.

552
00:45:51,001 --> 00:45:54,588
Jullie vijand is goed getraind,
goed uitgerust en ervaren.

553
00:45:55,088 --> 00:45:56,757
Hij zal zich flink verzetten.

554
00:45:57,633 --> 00:46:02,721
Ik heb alle vertrouwen
in jullie moed, bezieling en vaardigheden.

555
00:46:03,680 --> 00:46:06,975
We gaan voor een totale overwinning.

556
00:46:10,437 --> 00:46:16,860
We vlogen over het Kanaal heen
en zagen onder ons duizenden schepen.

557
00:46:18,570 --> 00:46:25,452
Fantastisch. Een van de bemanningsleden
begon te bidden en we deden allemaal mee.

558
00:46:30,541 --> 00:46:34,336
Dit is Robert St. John
vanaf de NBC-redactie in New York.

559
00:46:34,419 --> 00:46:37,339
Dit is een belangrijk moment
in de wereldgeschiedenis.

560
00:46:37,923 --> 00:46:42,177
De mannen van generaal Dwight Eisenhower
stappen uit hun landingsschepen...

561
00:46:42,261 --> 00:46:45,889
...en bestormen de stranden
om het naziterritorium te betreden.

562
00:46:46,723 --> 00:46:52,271
Ze gaan vanuit zee de aanval aan,
bijgestaan door talloze jagers.

563
00:46:53,522 --> 00:46:56,149
De luchtaanvallen bleven maar komen.

564
00:46:56,233 --> 00:47:01,113
Onze vliegers hebben die dag
geen moment stilgezeten.

565
00:47:01,196 --> 00:47:05,534
Bij terugkomst tankten ze meteen bij,
laadden ze nieuwe bommen in...

566
00:47:05,617 --> 00:47:08,829
...en gingen ze er
keer op keer vastberaden opuit.

567
00:47:12,207 --> 00:47:17,880
De Luftwaffe kwam er amper aan te pas
toen we Normandië binnenvielen.

568
00:47:19,089 --> 00:47:24,761
De luchtmacht had
de weg vrijgemaakt voor de invasie.

569
00:47:28,473 --> 00:47:31,018
Duitsland vocht nu op twee fronten:

570
00:47:31,101 --> 00:47:35,314
{\an8}...tegen de Britten en Amerikanen
in het westen en de Russen in het oosten.

571
00:47:35,397 --> 00:47:39,318
{\an8}In augustus 1944
ontdekte het Rode Leger Majdanek...

572
00:47:39,401 --> 00:47:44,531
...een verlaten concentratie-
en vernietigingskamp bij Lublin in Polen...

573
00:47:44,615 --> 00:47:50,204
...onweerlegbaar bewijs van Hitlers streven
om de Joden in Europa uit te roeien.

574
00:47:50,287 --> 00:47:52,247
BEWIJS VAN MASSAMOORD DOOR NAZI'S

575
00:47:56,084 --> 00:47:58,837
Onze invasietroepen trekken op...

576
00:47:58,921 --> 00:48:03,300
...tegen nazitroepen die opgedragen is
tot de dood door te blijven vechten.

577
00:48:03,967 --> 00:48:08,096
Maar ze zullen moeten sterven
of capituleren, want ze krijgen...

578
00:48:08,180 --> 00:48:12,684
...de volledige slagkracht
van de geallieerden te incasseren.

579
00:48:12,768 --> 00:48:16,230
{\an8}In het kamp hadden we illegale radio's...

580
00:48:16,313 --> 00:48:19,358
{\an8}...en we wisten zo'n beetje alles
wat de BBC ook wist.

581
00:48:19,441 --> 00:48:25,697
Toen de invasie van start ging,
wisten we dat we daar niet zouden blijven.

582
00:48:26,990 --> 00:48:30,577
Er kwamen
nog steeds piloten het kamp binnen.

583
00:48:30,661 --> 00:48:32,412
Onder hen waren zwarte piloten...

584
00:48:32,496 --> 00:48:36,875
{\an8}...zoals tweede luitenants
Alexander Jefferson en Richard Macon...

585
00:48:36,959 --> 00:48:41,672
{\an8}...die bij de befaamde
332nd Fighter Group zaten: de Red Tails.

586
00:48:41,755 --> 00:48:45,008
De Tuskegee-piloten
gaven hun staarten een rode kleur.

587
00:48:45,092 --> 00:48:50,556
{\an8}Of je nou wist dat de piloten zwart waren
of niet, de Red Tails waren alom bekend.

588
00:48:51,056 --> 00:48:54,768
We waren niet bang
voor confrontaties met de vijand...

589
00:48:54,852 --> 00:48:57,813
...want we wisten
dat wij beter konden vliegen...

590
00:48:57,896 --> 00:49:00,440
{\an8}...en ik haalde ze zo neer.

591
00:49:02,276 --> 00:49:04,653
Deze moedige zwarte vliegers...

592
00:49:04,736 --> 00:49:09,575
...stonden te popelen om mee te vechten
en ze deden fantastisch werk.

593
00:49:11,785 --> 00:49:15,622
Binnen de luchtmacht
en met name bij de bommenwerperploegen...

594
00:49:15,706 --> 00:49:20,294
...die lange, gevaarlijke tochten maakten,
was men erg op de Red Tails gesteld...

595
00:49:20,377 --> 00:49:23,922
{\an8}...meer dan op alle andere squadrons.

596
00:49:24,715 --> 00:49:29,803
Op de basissen was er bij Macon
en Jefferson rassenscheiding toegepast...

597
00:49:29,887 --> 00:49:34,850
...en zij kwamen er tot hun verbijstering
achter dat dat in het kamp niet zo was.

598
00:49:34,933 --> 00:49:40,022
Er waren zo'n 150 mannen
en we stonden allemaal opgesteld.

599
00:49:40,105 --> 00:49:46,111
{\an8}Uiteindelijk kwam er 'n lange boerenpummel
uit Kentucky langslopen...

600
00:49:46,195 --> 00:49:50,991
{\an8}...en hij deed een paar stappen achteruit
en zei: 'Nou, ik wil deze jongen wel.'

601
00:49:51,074 --> 00:49:54,328
De kolonel zei tegen me:
'Luitenant, ga met hem mee.'

602
00:49:55,162 --> 00:49:56,163
'Yes, sir.'

603
00:49:57,164 --> 00:50:03,086
De Duitsers namen me de kamer in
en lieten zien waar ik moest slapen.

604
00:50:03,629 --> 00:50:09,009
M'n verwondingen waren erger dan gedacht.
Ik was vanaf m'n middel verlamd.

605
00:50:09,092 --> 00:50:11,595
Toen ze zagen dat ik me niet kon bewegen...

606
00:50:11,678 --> 00:50:17,559
...vroegen de Duitsers
wie 't onderste bed aan mij wilde afstaan.

607
00:50:17,643 --> 00:50:19,019
Niemand zei wat.

608
00:50:19,102 --> 00:50:23,232
Uiteindelijk zei een kerel uit Texas
dat ik zijn bed wel mocht hebben.

609
00:50:23,857 --> 00:50:26,443
We werden beste vrienden.

610
00:50:27,361 --> 00:50:30,155
Ze moesten de handen ineenslaan.

611
00:50:30,239 --> 00:50:34,701
Ze lieten vooroordelen varen
of zetten die gedeeltelijk opzij...

612
00:50:34,785 --> 00:50:38,580
...zodat ze elkaar erdoorheen konden slepen.

613
00:50:40,582 --> 00:50:44,753
Een van de laatste
luchtmachtoperaties bestond uit...

614
00:50:44,837 --> 00:50:47,881
...het bombarderen
van Duitse olieraffinaderijen.

615
00:50:47,965 --> 00:50:52,094
Daarbij moesten ze zich ook richten
op transportvoorzieningen en depots...

616
00:50:52,177 --> 00:50:55,389
...voor de kolen
waarop de vliegtuigfabrieken draaiden.

617
00:50:55,472 --> 00:50:58,892
Deze luchtblokkade
zou de oorlogsmachine stilleggen...

618
00:50:58,976 --> 00:51:04,314
...en het Duitse leger
zou zonder luchtsteun komen te zitten.

619
00:51:04,398 --> 00:51:07,109
{\an8}We zaten in de officiersclub.

620
00:51:07,901 --> 00:51:12,114
{\an8}Plotseling hoorden we de aankondiging:
'Maak je op voor 'n missie morgenochtend.'

621
00:51:15,033 --> 00:51:18,370
We zetten 2000 zware bommenwerpers in.

622
00:51:18,453 --> 00:51:22,374
Zover het oog reikte,
zag je alleen maar bommenwerpers.

623
00:51:24,918 --> 00:51:29,214
Om één raffinaderij
uit te schakelen, ergens in Leuna...

624
00:51:29,298 --> 00:51:35,262
...moesten er 6000 bommenwerpers
zo'n 40 keer opuit gaan.

625
00:51:36,597 --> 00:51:40,392
Onze groep voerde
een grote aanval op Berlijn aan.

626
00:51:40,475 --> 00:51:44,938
Het was een prachtige dag.
De zon scheen, geen wolkje aan de lucht.

627
00:51:45,606 --> 00:51:49,776
Toen we het doelwit naderden,
werd het vliegtuig geraakt...

628
00:51:49,860 --> 00:51:52,863
...maar we vlogen door
en bombardeerden het doelwit...

629
00:51:52,946 --> 00:51:56,200
...in de wetenschap
dat we de basis niet zouden halen.

630
00:51:56,783 --> 00:52:00,537
Het vliegtuig stond in brand
en ik wist dat ik moest springen.

631
00:52:00,621 --> 00:52:03,123
Toen ik sprong,
dacht ik dat ik in de hemel was.

632
00:52:04,374 --> 00:52:07,836
Vervolgens kwam ik op de grond neer,
keek ik op...

633
00:52:08,629 --> 00:52:11,673
...en zag ik drie soldaten
met pistolen op me af komen.

634
00:52:12,674 --> 00:52:16,803
Een van de soldaten hief z'n pistool op
en wilde me een lel geven...

635
00:52:16,887 --> 00:52:21,767
...en toen zag ik
het embleem van het Rode Leger op z'n pet.

636
00:52:22,434 --> 00:52:28,023
En ik riep: <i>Amerikanski</i>, Roosevelt,
Stalin, Churchill, Pepsi-Cola...

637
00:52:28,106 --> 00:52:31,485
...Coca-Cola, Lucky Strike.

638
00:52:32,653 --> 00:52:36,448
De aanval op Berlijn
was Rosies 52e en laatste missie.

639
00:52:36,532 --> 00:52:39,826
Meer missies
dan alle andere piloten van de 100th.

640
00:52:39,910 --> 00:52:44,831
Toen hij weer was aangesterkt,
ging Rosie terug naar Thorpe Abbotts...

641
00:52:44,915 --> 00:52:49,294
...waar hij anderhalf jaar eerder
z'n eerste missie had gedaan.

642
00:52:52,589 --> 00:52:57,970
De Russen waren heel dichtbij.
We hoorden artillerievuur...

643
00:52:58,053 --> 00:53:01,431
...en andere gevechtsgeluiden in de verte.

644
00:53:02,057 --> 00:53:07,938
{\an8}Hitler twijfelde of hij
de gevangenen zou weghalen of ombrengen.

645
00:53:08,021 --> 00:53:09,273
{\an8}Die kans was er.

646
00:53:09,982 --> 00:53:14,903
Op een nacht
kreeg onze hoogste officier te horen...

647
00:53:14,987 --> 00:53:17,364
...dat er een evacuatie zou komen...

648
00:53:17,447 --> 00:53:21,994
...en dat we het kamp
binnen een uur te voet zouden verlaten.

649
00:53:22,911 --> 00:53:28,625
Ze haalden ons voor 'onze eigen
veiligheid' weg. Wij wisten wel beter.

650
00:53:30,502 --> 00:53:35,465
Ze hadden geen idee waar ze
naartoe gingen. Ze vreesden dat Hitler...

651
00:53:35,549 --> 00:53:41,054
...hen als menselijk schild zou gebruiken.
En het was de koudste winter in 100 jaar.

652
00:53:42,431 --> 00:53:46,560
Het was bitter koud.
De sneeuw kwam tot aan je knieën...

653
00:53:46,643 --> 00:53:52,065
...en we moesten anderhalve dag lopen
met maar een paar tussenstops.

654
00:53:57,029 --> 00:54:01,742
{\an8}In Spremberg
zetten ze ons op de trein, in een wagon.

655
00:54:01,825 --> 00:54:07,456
{\an8}Daar zaten we hutjemutje met zo'n 70 man.
Je kon niet eens zitten. Verschrikkelijk.

656
00:54:08,165 --> 00:54:13,670
{\an8}We zaten dicht op elkaar.
Als je viel, werd je zowat vertrapt.

657
00:54:13,754 --> 00:54:17,549
Toen de trein arriveerde,
bonsden de mannen op de deur.

658
00:54:17,633 --> 00:54:22,554
De bewakers openden die eindelijk.
Het was zo erg als je je kunt voorstellen.

659
00:54:27,851 --> 00:54:34,525
Dat kamp was ingericht
voor maximaal 8000 of 10.000 man.

660
00:54:34,608 --> 00:54:38,820
Er zaten er meer dan 100.000.
Hellekamp was een goeie naam geweest.

661
00:54:40,739 --> 00:54:43,033
Mensen moesten buiten bivakkeren.

662
00:54:43,116 --> 00:54:46,245
Vreselijk.
Niemand wist wat hem te wachten stond.

663
00:54:47,621 --> 00:54:49,665
29 APRIL 1945

664
00:54:49,748 --> 00:54:55,420
{\an8}Op een dag liepen we wat rond.
Iemand zei: 'Ik zie een Sherman-tank.'

665
00:54:55,504 --> 00:54:59,633
En ja hoor,
daar was een Sherman-tank in de verte.

666
00:55:00,634 --> 00:55:02,761
Pattons 3e Leger.

667
00:55:02,845 --> 00:55:07,599
Ik zag Patton op een tank staan
toen hij door de poort kwam.

668
00:55:07,683 --> 00:55:08,684
We waren bevrijd.

669
00:55:10,936 --> 00:55:15,941
De mannen renden naar de vlaggenmast,
haalden de swastika naar beneden...

670
00:55:16,024 --> 00:55:21,154
...terwijl ze onze vlag hesen
en wij in de houding sprongen.

671
00:55:21,238 --> 00:55:24,241
Geen uniform aan, maar gehuld in lompen.

672
00:55:24,324 --> 00:55:26,910
Het mooiste eresaluut
dat ik ooit heb gegeven.

673
00:55:29,830 --> 00:55:33,750
Een emotioneel moment.
We werden eindelijk bevrijd...

674
00:55:33,834 --> 00:55:38,630
...nadat we al die maanden en jaren
gevangen hadden gezeten.

675
00:55:38,714 --> 00:55:42,634
We konden amper geloven
dat we eindelijk naar huis zouden gaan.

676
00:55:43,760 --> 00:55:47,973
Dit is Londen met een nieuwsbericht.

677
00:55:48,473 --> 00:55:53,270
De Duitse radio heeft net bekendgemaakt
dat Hitler dood is.

678
00:55:55,230 --> 00:56:00,110
Op 1 mei 1945, toen bekend werd
dat Hitler zelfmoord had gepleegd...

679
00:56:00,194 --> 00:56:05,490
...voerde de 100th nog 'n laatste missie uit
als onderdeel van Operatie Chowhound.

680
00:56:05,574 --> 00:56:09,745
De ploegen dropten nu eens voedsel,
geen bommen.

681
00:56:09,828 --> 00:56:12,956
Hulp voor vijf miljoen
uitgehongerde mensen in Nederland...

682
00:56:13,040 --> 00:56:15,709
...dat nog steeds bezet werd.

683
00:56:16,210 --> 00:56:19,588
Toen de bommenwerpers
de buitenwijken van Amsterdam bereikten...

684
00:56:19,671 --> 00:56:23,926
{\an8}...vlogen ze
over prachtig gekleurde tulpenvelden.

685
00:56:24,009 --> 00:56:29,389
{\an8}In een van die velden waren de woorden
'Heel erg bedankt, Yanks' te lezen.

686
00:56:35,020 --> 00:56:37,731
{\an8}GEALLIEERDEN VERKONDIGEN: HET IS VOORBIJ

687
00:56:37,814 --> 00:56:43,028
{\an8}De oorlog in Europa was voorbij.
De mannen van de 100th pakten hun tas in...

688
00:56:43,111 --> 00:56:46,073
...en de inwoners
uit de dorpen rond Thorpe Abbotts...

689
00:56:46,156 --> 00:56:51,620
...trokken hun mooiste kleren aan
om ze uit te zwaaien.

690
00:56:57,835 --> 00:57:00,003
WELKOM THUIS

691
00:57:00,087 --> 00:57:02,548
Toen ik in Atlanta aankwam...

692
00:57:02,631 --> 00:57:05,676
...belde ik m'n moeder
om te zeggen dat ik thuis was.

693
00:57:06,218 --> 00:57:07,845
Ze barstte in tranen uit.

694
00:57:09,513 --> 00:57:15,769
En ze kwamen naar Fort McPherson gereden
om me mee naar huis te nemen.

695
00:57:18,438 --> 00:57:21,984
We kwamen in Californië aan.
M'n ouders waren er ook.

696
00:57:22,067 --> 00:57:25,696
We hadden een prachtige reünie
en ik was dolgelukkig.

697
00:57:26,822 --> 00:57:30,284
En toen zocht ik
mijn aanstaande, Barbara, op.

698
00:57:30,367 --> 00:57:33,078
Drie weken later waren we getrouwd.

699
00:57:34,788 --> 00:57:37,958
De mannen van de 100th
waren eindelijk thuis...

700
00:57:38,834 --> 00:57:41,086
...herenigd met hun familie...

701
00:57:41,753 --> 00:57:43,130
...en hun vrouwen...

702
00:57:44,006 --> 00:57:45,674
...en hun geliefden.

703
00:57:46,175 --> 00:57:49,720
Sommigen hadden hen
sinds hun vertrek niet meer gezien.

704
00:57:50,762 --> 00:57:57,186
Toen ik afzwaaide, was ik uitgeput.
Ik had zware beproevingen doorstaan...

705
00:57:57,269 --> 00:58:00,772
...en ik wilde alles achter me laten
en 'n normaal leven leiden.

706
00:58:01,982 --> 00:58:05,652
Ik ging weer
bij m'n oude werkgever aan de slag...

707
00:58:05,736 --> 00:58:09,198
...en daar was ik
eigenlijk nog niet klaar voor.

708
00:58:09,281 --> 00:58:12,743
En toen ik daar zes maanden had gezeten...

709
00:58:12,826 --> 00:58:18,123
{\an8}...vernam ik dat je in Neurenberg
als aanklager aan de slag kon.

710
00:58:20,584 --> 00:58:23,545
Tijdens de overtocht
ontmoette ik een mooie vrouw...

711
00:58:23,629 --> 00:58:27,549
...die ook advocaat was
en als aanklager ging werken.

712
00:58:27,633 --> 00:58:33,722
Binnen tien dagen waren we verloofd
en we trouwden in Neurenberg.

713
00:58:35,557 --> 00:58:40,437
Ik zag daar de gedaagden,
die nu van al hun macht ontdaan waren...

714
00:58:40,521 --> 00:58:44,149
...gelaten de beschuldigingen
en vonnissen aanhoren.

715
00:58:44,691 --> 00:58:48,779
Toen ik dat zag,
was de oorlog voor mij afgelopen.

716
00:58:53,867 --> 00:58:57,454
WOII was een dieptepunt
in de geschiedenis van de mens.

717
00:58:58,664 --> 00:59:02,125
Er gingen meer levens verloren
dan in welke oorlog dan ook.

718
00:59:03,126 --> 00:59:08,131
De 8th Air Force
leed daarbij de grootste verliezen...

719
00:59:08,215 --> 00:59:11,176
...van alle Amerikaanse eenheden.

720
00:59:14,304 --> 00:59:16,765
Nu ik het heb overleefd...

721
00:59:16,849 --> 00:59:22,354
...en er na al die jaren op terugkijk,
kan ik zeggen...

722
00:59:23,313 --> 00:59:25,524
...dat 't mijn leven heeft veranderd.

723
00:59:27,025 --> 00:59:32,489
Het roept zoveel gevoelens
van opwinding, romantiek en avontuur op.

724
00:59:32,573 --> 00:59:36,994
De vrienden die ik toen maakte,
hebben mijn leven wel tig keer gered.

725
00:59:37,077 --> 00:59:40,080
Betere vrienden kun je niet hebben.

726
00:59:40,664 --> 00:59:46,587
Onze dienstmaten waren gedreven,
ze brachten offers en hadden veel moed.

727
00:59:47,129 --> 00:59:50,048
We deelden lief en leed.

728
00:59:50,132 --> 00:59:54,511
We zagen onze kameraden omkomen...

729
00:59:54,595 --> 00:59:57,848
...gewond raken, gevangengenomen worden.

730
00:59:57,931 --> 01:00:03,353
{\an8}We kregen veel respect voor elkaar
en we hadden samen 'n overwinning behaald.

731
01:00:03,437 --> 01:00:09,902
{\an8}Ik denk dat iedereen dat zo ervaren heeft.
Mensen wisten de handen ineen te slaan.

732
01:00:12,696 --> 01:00:16,241
We zijn dank verschuldigd
aan de mannen en vrouwen...

733
01:00:16,325 --> 01:00:21,246
...die hun leven hebben gegeven
en de wereld van 't fascisme hebben gered.

734
01:00:23,749 --> 01:00:28,378
We hebben
onze vrijheid niet cadeau gekregen.

735
01:00:28,462 --> 01:00:35,302
Die is hard bevochten door mijn generatie
en de generaties die voor ons kwamen.

736
01:00:35,385 --> 01:00:36,720
En om die reden...

737
01:00:36,803 --> 01:00:42,601
...verdient de generatie van WOII het
om nooit vergeten te worden.

738
01:00:50,776 --> 01:00:53,278
VERTELD DOOR TOM HANKS

739
01:02:10,355 --> 01:02:12,357
Vertaling: Jenneke Takens