1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

3
00:00:22,288 --> 00:00:25,492
Nie należy lekceważyć mocy,
jaka drzemie w wierzeniach.

4
00:00:29,396 --> 00:00:30,964
Pochodzę z Vendy.

5
00:00:32,632 --> 00:00:34,934
Społeczności ukształtowanej przez mity.

6
00:00:39,139 --> 00:00:41,207
W języku venda

7
00:00:41,274 --> 00:00:44,077
łuskowiec nazywa się „khwara”.

8
00:00:46,913 --> 00:00:49,716
Nasza starszyzna wierzy,

9
00:00:50,617 --> 00:00:53,153
że łuskowce zstąpiły z nieba.

10
00:00:53,653 --> 00:00:57,457
I że drżenie ich łusek sprowadza burzę.

11
00:01:11,071 --> 00:01:13,973
Łuskowce zsyłają nam deszcz.

12
00:01:21,014 --> 00:01:23,483
Jeśli zobaczysz łuskowca,

13
00:01:23,550 --> 00:01:25,351
będzie sprzyjało ci szczęście.

14
00:01:32,725 --> 00:01:36,896
Bo każdy łuskowiec to dar od Boga.

15
00:01:42,769 --> 00:01:49,642
MÓJ PRZYJACIEL ŁUSKOWIEC

16
00:01:59,919 --> 00:02:05,358
JOHANNESBURG
REPUBLIKA POŁUDNIOWEJ AFRYKI

17
00:02:10,563 --> 00:02:11,865
Zanim się tym zająłem,

18
00:02:13,099 --> 00:02:15,468
chciałem zmienić coś w moim życiu.

19
00:02:15,535 --> 00:02:16,569
OPIEKUN ŁUSKOWCÓW

20
00:02:16,636 --> 00:02:22,342
Szukałem czegoś na dłużej,
czegoś wartościowego.

21
00:02:25,845 --> 00:02:28,381
Łuskowce mają w sobie to coś.

22
00:02:29,749 --> 00:02:31,985
Zmieniły moje postrzegania świata.

23
00:02:39,292 --> 00:02:43,296
Ale nigdy nie spotkałem łuskowca
w naturalnym środowisku.

24
00:02:46,032 --> 00:02:49,836
Miałem styczność tylko z tymi,
które uratowaliśmy z przemytu.

25
00:02:52,572 --> 00:02:55,375
Właśnie tak poznałem Gijimę.

26
00:03:06,686 --> 00:03:10,023
Każdy z ośmiu gatunków
tych wyjątkowych ssaków

27
00:03:10,089 --> 00:03:13,893
jest wyłapywany na potrzebny
tradycyjnej medycyny chińskiej.

28
00:03:13,960 --> 00:03:14,928
ZNAWCA ŁUSKOWCÓW

29
00:03:21,668 --> 00:03:23,870
Ich łuski wykorzystuje się

30
00:03:23,937 --> 00:03:27,240
do produkcji blisko 60
powszechnie dostępnych preparatów.

31
00:03:32,912 --> 00:03:37,116
Jeśli nielegalny handel łuskowcami
nadal będzie kwitł,

32
00:03:37,183 --> 00:03:39,752
za 20–30 lat gatunek całkowicie wyginie.

33
00:03:53,833 --> 00:03:58,204
Gdy dostaniemy cynk,
że ktoś chce sprzedać łuskowca,

34
00:03:58,271 --> 00:03:59,739
organizujemy zasadzkę.

35
00:04:08,748 --> 00:04:11,985
Ray udaje potencjalnego kupca.

36
00:04:19,792 --> 00:04:21,661
Dobra, w gotowości.

37
00:04:23,630 --> 00:04:25,198
Jazda!

38
00:04:26,232 --> 00:04:27,400
Teraz!

39
00:04:28,134 --> 00:04:30,003
Wstawaj!

40
00:04:44,083 --> 00:04:45,752
Ma go od tygodnia.

41
00:04:48,154 --> 00:04:50,023
- Leciutki.
- I mały.

42
00:04:54,994 --> 00:04:58,598
Gijima był jeszcze młody i malutki.

43
00:05:02,101 --> 00:05:03,736
To niesamowite,

44
00:05:04,671 --> 00:05:09,175
jak bardzo niewinne są te istoty.

45
00:05:10,977 --> 00:05:14,314
Gdy czują się zagrożone,
mogą jedynie zwinąć się w kulkę.

46
00:05:17,950 --> 00:05:19,118
Nie mogą uciec.

47
00:05:19,952 --> 00:05:21,454
Nie gryzą.

48
00:05:22,021 --> 00:05:24,357
Cześć, kolego. Jesteś bezpieczny.

49
00:05:24,424 --> 00:05:26,192
Są kompletnie bezbronne.

50
00:05:31,798 --> 00:05:34,467
Pomogliśmy uratować zwierzę,

51
00:05:34,534 --> 00:05:36,736
które pewnie zostałoby zabite.

52
00:05:36,803 --> 00:05:38,571
INSPEKTORKA OCHRONY ŚRODOWISKA

53
00:05:38,638 --> 00:05:40,973
Zrobiliśmy dobry uczynek.

54
00:05:51,617 --> 00:05:54,821
Kiedyś po takich akcjach
byłem mocno podjarany.

55
00:05:56,422 --> 00:05:57,557
Bo to takie męskie.

56
00:05:58,458 --> 00:06:00,093
Teraz jestem roztrzęsiony.

57
00:06:01,961 --> 00:06:05,298
Zdaję sobie sprawę,
jak bardzo to zwierzę cierpi.

58
00:06:07,667 --> 00:06:11,537
Niektóre nie wracają do siebie i umierają.

59
00:06:17,043 --> 00:06:22,382
JOHANNESBURG
KLINIKA WETERYNARYJNA DLA DZIKICH ZWIERZĄT

60
00:06:25,418 --> 00:06:26,586
Nigdy nie wiadomo,

61
00:06:27,086 --> 00:06:29,922
w jakim stanie łuskowiec do nas trafi.

62
00:06:33,159 --> 00:06:34,527
To dla nich trauma.

63
00:06:34,594 --> 00:06:37,630
Kłusownicy siłą wyrywają je
z ich raju na ziemi.

64
00:06:41,067 --> 00:06:43,136
Bardzo źle się z nimi obchodzą.

65
00:06:43,202 --> 00:06:45,505
SPECJALISTKA DS. REHABILITACJI ZWIERZĄT

66
00:06:45,571 --> 00:06:47,473
W koło sam krzyk, muzyka, hałas.

67
00:06:53,045 --> 00:06:55,081
Gijima był malutki.

68
00:06:56,449 --> 00:06:57,683
Serce się krajało.

69
00:06:57,750 --> 00:07:00,653
Powinien być jeszcze z matką.

70
00:07:02,922 --> 00:07:04,857
OŚRODEK REHABILITACJI ŁUSKOWCÓW

71
00:07:04,924 --> 00:07:07,827
Każdy łuskowiec ma swojego opiekuna.

72
00:07:12,131 --> 00:07:15,368
To bardzo wrażliwe zwierzęta.
Są samotnikami.

73
00:07:18,805 --> 00:07:21,774
Uderzyło mnie, jak bardzo był przerażony.

74
00:07:24,510 --> 00:07:27,180
Nie będzie z tobą lekko, co?

75
00:07:27,246 --> 00:07:28,181
No chodź.

76
00:07:29,015 --> 00:07:31,651
Będą z tobą kłopoty.

77
00:07:33,152 --> 00:07:37,657
Może przeżył coś wyjątkowo traumatycznego?

78
00:07:40,259 --> 00:07:44,630
To biedne stworzenie
było kompletnie przerażone.

79
00:07:45,731 --> 00:07:46,699
No chodź.

80
00:07:47,633 --> 00:07:49,969
Już dobrze. Spokojnie.

81
00:07:50,736 --> 00:07:52,672
Nie bój się, kolego.

82
00:07:54,307 --> 00:07:55,975
Od 2007 roku

83
00:07:56,042 --> 00:07:59,545
wypuściliśmy na wolność
blisko 100 łuskowców.

84
00:08:03,483 --> 00:08:05,952
Trzymaliśmy je na obserwacji kilka dni,

85
00:08:06,018 --> 00:08:09,755
dawaliśmy płyny i jak najszybciej
wypuszczaliśmy na wolność.

86
00:08:09,822 --> 00:08:11,290
Nie mieliśmy procedur.

87
00:08:11,991 --> 00:08:14,126
Teraz postępujemy zupełnie inaczej.

88
00:08:14,193 --> 00:08:16,262
Nauczyliśmy się na błędach.

89
00:08:27,306 --> 00:08:30,176
Gdy wypuszczaliśmy ja zaraz po leczeniu,

90
00:08:30,243 --> 00:08:31,811
sporo z nich umierało.

91
00:08:32,545 --> 00:08:33,713
Za duży przeskok.

92
00:08:37,183 --> 00:08:41,554
Łuskowce potrzebowały miejsca,
gdzie mogłyby dojść do siebie.

93
00:08:41,621 --> 00:08:43,389
Wrócić na łono natury.

94
00:08:45,758 --> 00:08:49,061
Tak narodził się nasz pomysł
na stworzenie pangolinarium.

95
00:08:49,128 --> 00:08:51,097
Szukaliśmy odpowiedniego miejsca.

96
00:08:55,668 --> 00:08:58,004
REZERWAT PRZYRODY LAPALALA

97
00:08:58,070 --> 00:09:00,439
Lapalala to przepiękny rezerwat.

98
00:09:03,109 --> 00:09:06,479
Są tam góry, mokradła, stepy.

99
00:09:13,185 --> 00:09:15,621
Żyje tam wiele gatunków mrówek.

100
00:09:20,526 --> 00:09:23,696
Idealne środowisko dla młodego łuskowca.

101
00:09:29,168 --> 00:09:31,837
Postanowiliśmy wysłać tam Gijimę.

102
00:09:33,639 --> 00:09:35,641
Razem z Garethem.

103
00:09:40,446 --> 00:09:44,350
Na pewno boję się, że się nie uda.

104
00:09:45,718 --> 00:09:50,590
Nigdy nie miałem pod opieką
tak bezbronnego stworzenia.

105
00:09:50,656 --> 00:09:53,059
Wytrzymaj jeszcze. Już niedaleko.

106
00:09:53,125 --> 00:09:56,996
Chciałem zrobić to najlepiej, jak się da.

107
00:10:00,900 --> 00:10:05,705
Ale Gijima nie ułatwiał sprawy.

108
00:10:08,040 --> 00:10:13,346
OBÓZ TOUCHSTONE, LAPALALA
TEREN PRZYSZŁEGO PANGOLINARIUM

109
00:10:21,887 --> 00:10:22,722
Hej.

110
00:10:26,092 --> 00:10:27,093
Już, już.

111
00:10:28,661 --> 00:10:30,229
Witaj w nowym domu.

112
00:10:32,098 --> 00:10:33,599
To twój nowy domek.

113
00:10:34,967 --> 00:10:37,703
No cześć. Hej, kolego.

114
00:10:38,804 --> 00:10:40,940
Gotowy na spacerek?

115
00:10:42,441 --> 00:10:43,542
Przejdziemy się?

116
00:10:43,609 --> 00:10:46,078
Mają za sobą traumatyczne przeżycie.

117
00:10:46,145 --> 00:10:49,215
Dlatego większość naszych działań

118
00:10:49,281 --> 00:10:52,251
skupia się na poprawie
ich stanu psychicznego.

119
00:10:53,452 --> 00:10:55,621
DZIEŃ 1, WAGA: 3,3 KG

120
00:10:55,688 --> 00:10:58,624
Gijima ważył około trzech kilogramów.

121
00:10:58,691 --> 00:10:59,925
GIJIMA VEL „KULU”

122
00:11:01,794 --> 00:11:05,464
Musi przytyć do sześciu i pół,
zanim puścimy go wolno.

123
00:11:05,531 --> 00:11:06,365
Gotowy?

124
00:11:06,432 --> 00:11:09,268
Do takich wniosków doszliśmy

125
00:11:09,335 --> 00:11:12,605
po wielu latach prób i błędów.

126
00:11:13,172 --> 00:11:17,276
Przykre doświadczenia pokazały,
że jeśli łuskowiec będzie za mały,

127
00:11:17,343 --> 00:11:19,011
to nie przetrwa.

128
00:11:22,214 --> 00:11:24,817
Gdy tylko wypuściłem go w Lapalali,

129
00:11:24,884 --> 00:11:25,885
poszedł w długą.

130
00:11:28,220 --> 00:11:29,522
A ty dokąd?

131
00:11:29,588 --> 00:11:30,690
Jest szybki.

132
00:11:32,725 --> 00:11:34,026
Tam jest płot.

133
00:11:37,129 --> 00:11:39,098
Uważaj, bo przydzwonisz w płot.

134
00:11:39,732 --> 00:11:41,701
Byłem trochę nadopiekuńczy.

135
00:11:42,435 --> 00:11:44,270
Nie spuszczałem go z oka.

136
00:11:44,336 --> 00:11:46,772
Jest i Gijima!

137
00:11:47,840 --> 00:11:49,942
I tyle go widzieli.

138
00:11:52,845 --> 00:11:54,346
Idziesz popływać?

139
00:11:56,782 --> 00:11:57,783
Ostrożnie.

140
00:11:58,684 --> 00:12:00,386
Uważaj.

141
00:12:02,621 --> 00:12:06,926
Nie próbował się tu zadomowić,
nie szukał jedzenia.

142
00:12:08,427 --> 00:12:11,564
Instynkt kazał mu uciekać.

143
00:12:27,046 --> 00:12:28,914
W moim towarzystwie

144
00:12:28,981 --> 00:12:31,417
nie czuł się bezpiecznie.

145
00:12:40,559 --> 00:12:43,362
Instynkt wziął górę.

146
00:12:43,429 --> 00:12:45,865
Nie był przyjazny, nie chciał się bawić.

147
00:12:46,732 --> 00:12:50,336
Instynkt podpowiadał mu, że musi uciec.

148
00:13:02,248 --> 00:13:04,283
To łuskowiec ziemny.

149
00:13:04,350 --> 00:13:06,819
Jeszcze uczy się chodzić na dwóch łapach.

150
00:13:09,388 --> 00:13:10,856
Gdy się porusza,

151
00:13:10,923 --> 00:13:14,627
często podpiera się na przednich łapach.

152
00:13:22,334 --> 00:13:26,138
Łuskowce są na Ziemi od 85 milionów lat.

153
00:13:27,139 --> 00:13:29,441
Żyły u boku dinozaurów.

154
00:13:32,812 --> 00:13:36,182
Chodzi na tylnych łapach,
przednie podnosi jak tyranozaur.

155
00:13:36,248 --> 00:13:37,316
Tupta powolutku.

156
00:13:43,189 --> 00:13:46,725
Żaden inny ssak nie jest pokryty
pancerzem z twardych łusek.

157
00:13:47,359 --> 00:13:50,896
Samo to sprawia, że są wyjątkowe.

158
00:13:53,065 --> 00:13:55,134
Ten prastary gatunek

159
00:13:55,634 --> 00:13:57,903
jest zagrożony wyginięciem.

160
00:13:58,504 --> 00:14:01,974
To stworzenie jest jedno na milion.

161
00:14:02,474 --> 00:14:04,643
Taka prawda. Są wyjątkowo rzadkie.

162
00:14:09,915 --> 00:14:12,918
Łuskowce nie otwierają buzi jak ludzie.

163
00:14:16,021 --> 00:14:19,391
Wysuwają język przez niewielki otwór.

164
00:14:21,227 --> 00:14:24,196
Żywią się mrówkami i termitami.

165
00:14:24,263 --> 00:14:25,130
I tyle.

166
00:14:32,338 --> 00:14:34,240
Mają bardzo dobry słuch.

167
00:14:36,809 --> 00:14:38,477
Za to słaby wzrok.

168
00:14:43,616 --> 00:14:47,586
Mają lepszy węch od psa.

169
00:14:53,192 --> 00:14:54,860
Nie mają strun głosowych.

170
00:14:55,928 --> 00:14:57,363
Nie wydają dźwięków.

171
00:14:59,098 --> 00:15:01,100
Prowadzą głównie nocny tryb życia.

172
00:15:01,934 --> 00:15:03,269
Śpią w norach w ziemi.

173
00:15:04,370 --> 00:15:06,605
Łatwo ich nie zauważyć.

174
00:15:09,308 --> 00:15:10,476
Nie widać ich.

175
00:15:15,614 --> 00:15:18,350
Samica rodzi tylko jedno młode na rok.

176
00:15:19,952 --> 00:15:22,721
Bardzo mocno polegają na rodzicach.

177
00:15:24,089 --> 00:15:26,926
Samice opiekują się młodym
od 6 do 7 miesięcy.

178
00:15:28,260 --> 00:15:32,531
Kiedy nadejdzie czas,
młode opuszcza norę na grzbiecie matki,

179
00:15:32,598 --> 00:15:35,935
a ta uczy je, czym się żywić
i jak znaleźć pożywienie.

180
00:15:37,403 --> 00:15:39,405
Potem są już zdane na siebie.

181
00:15:53,886 --> 00:15:55,521
Gdy mieszkasz z łuskowcem,

182
00:15:56,455 --> 00:15:58,223
dom wypełnia cisza.

183
00:16:01,860 --> 00:16:05,531
Musiałem zmienić mój plan dnia

184
00:16:06,398 --> 00:16:08,801
i dostosować się do współlokatora.

185
00:16:12,771 --> 00:16:16,308
Zazwyczaj wstaję około czwartej nad ranem,

186
00:16:17,609 --> 00:16:18,677
a potem

187
00:16:19,244 --> 00:16:20,579
ogarniam formalności,

188
00:16:20,646 --> 00:16:22,081
sprawy firmowe.

189
00:16:24,383 --> 00:16:27,853
I tylko czekam, aż usłyszę drapanie.

190
00:16:40,499 --> 00:16:41,567
Cześć, kolego.

191
00:16:43,202 --> 00:16:45,738
No cześć. Będziesz grzeczny?

192
00:16:46,905 --> 00:16:48,207
No chodź.

193
00:16:49,441 --> 00:16:51,377
Idziemy, kolego.

194
00:16:51,443 --> 00:16:55,748
Możesz podstawić łuskowcowi talerz mrówek,
ale on go nie tknie.

195
00:16:55,814 --> 00:16:58,183
Kto tak ziewa? Idziemy.

196
00:16:58,250 --> 00:16:59,918
Jeśli mają coś zjeść,

197
00:16:59,985 --> 00:17:02,154
muszą same znaleźć pożywienie.

198
00:17:02,221 --> 00:17:04,323
No dobrze, już cię puszczam.

199
00:17:05,024 --> 00:17:05,858
Już.

200
00:17:06,925 --> 00:17:09,828
Jesteśmy. Proszę bardzo, kolego.

201
00:17:11,030 --> 00:17:11,964
Śmiało.

202
00:17:22,441 --> 00:17:26,211
Żeby znaleźć mrówki,
musisz coś o nich wiedzieć.

203
00:17:28,380 --> 00:17:30,516
Gijima przybliżył mi ich świat.

204
00:17:32,951 --> 00:17:35,654
Rozciąga się na powierzchni ziemi

205
00:17:36,989 --> 00:17:38,290
i zaraz pod nią.

206
00:17:44,063 --> 00:17:46,665
To ich wspólne podziemne królestwo.

207
00:17:54,640 --> 00:17:56,175
Ogromne mrowisko.

208
00:17:57,342 --> 00:17:59,711
Caswell jest lekarzem od mrówek.

209
00:17:59,778 --> 00:18:01,647
Gatunek polyrhachis schistacea.

210
00:18:01,713 --> 00:18:04,383
Jest zafascynowany światem mrówek.

211
00:18:04,450 --> 00:18:06,318
Lubię mrówki.

212
00:18:06,385 --> 00:18:07,219
Jak łuskowce.

213
00:18:07,286 --> 00:18:09,521
ZAŁOŻYCIEL PRACOWNI BADAŃ NAD MRÓWKAMI

214
00:18:09,588 --> 00:18:12,658
Myrmekologia to nauka o mrówkach.
Tak w skrócie.

215
00:18:17,396 --> 00:18:21,767
O przyrodzie
nie uczyłem się z podręczników.

216
00:18:24,870 --> 00:18:28,340
Po prostu jak każdy młody chłopak z Vendy

217
00:18:28,407 --> 00:18:29,675
szedłem do buszu.

218
00:18:36,515 --> 00:18:39,485
Ziemia ciągnęła się po horyzont.
Tętniło tam życie.

219
00:18:40,486 --> 00:18:42,020
I roiło się od zwierząt.

220
00:18:45,457 --> 00:18:50,762
Na łonie natury spędziłem wiele lat,
ale nigdy nie spotkałem łuskowca.

221
00:18:56,101 --> 00:18:59,938
Pierwszy raz zobaczyłem łuskowca,
gdy Gareth mi go pokazał.

222
00:19:04,910 --> 00:19:06,545
Niesamowite przeżycie.

223
00:19:11,750 --> 00:19:13,585
To mityczne stworzenie.

224
00:19:15,120 --> 00:19:19,458
Wygląda jak połączenie
kilku różnych zwierząt.

225
00:19:22,561 --> 00:19:24,930
Coś niesamowitego.

226
00:19:45,984 --> 00:19:49,688
Prowadzę wieloletnie badania
na terenie Lapalali.

227
00:19:50,189 --> 00:19:53,492
Sprawdzam, jak mrówki reagują
na zmiany klimatyczne.

228
00:19:53,992 --> 00:19:54,960
Tu je widać.

229
00:19:55,861 --> 00:19:56,695
Te małe.

230
00:20:02,034 --> 00:20:04,736
Mrówki należą do grona
zwierząt społecznych.

231
00:20:04,803 --> 00:20:06,271
Podobnie jak ludzie.

232
00:20:07,139 --> 00:20:08,707
Są częścią jednej rodziny.

233
00:20:09,775 --> 00:20:11,777
Królowa stoi na czele całego rodu.

234
00:20:14,613 --> 00:20:16,415
Słowo matki jest ostateczne.

235
00:20:16,915 --> 00:20:20,118
Jej młode przypominają Terminatora.

236
00:20:20,185 --> 00:20:21,486
Wykonują polecenia.

237
00:20:21,987 --> 00:20:25,524
Wszystko, co robią,
robią dla dobra kolonii.

238
00:20:29,494 --> 00:20:32,231
Mrowisko opuszczają tylko samice.

239
00:20:32,931 --> 00:20:34,700
Wszystkie są siostrami.

240
00:20:34,766 --> 00:20:36,635
Wyglądają, jakby rozmawiały.

241
00:20:37,803 --> 00:20:40,405
- Myją się.
- Jedna myje drugą?

242
00:20:40,472 --> 00:20:41,673
Tak.

243
00:20:45,644 --> 00:20:49,414
Mrówki, które spotykamy,
są przeważnie starsze.

244
00:20:50,682 --> 00:20:53,652
Młode przebywają z samcami w mrowisku.

245
00:20:56,922 --> 00:20:59,524
Mamy tutaj dobrze rozwiniętą kolonię.

246
00:20:59,591 --> 00:21:03,996
Im starsza mrówka,
tym trudniejsze zadania ma do wykonania.

247
00:21:13,705 --> 00:21:16,842
Gdy szoruje nosem po ziemi,
szuka jedzenia.

248
00:21:17,409 --> 00:21:22,414
Potrafi wywęszyć mrówki
nawet 30 centymetrów pod ubitą ziemią.

249
00:21:27,019 --> 00:21:29,621
Interesują go głównie te larwy.

250
00:21:29,688 --> 00:21:31,890
Te malutkie ziarenka ryżu.

251
00:21:31,957 --> 00:21:33,225
Tak. To jaja.

252
00:21:33,292 --> 00:21:34,126
Tak.

253
00:21:35,927 --> 00:21:37,062
Nie żałuje sobie.

254
00:21:39,898 --> 00:21:41,667
Dla niego to jak lody.

255
00:21:43,368 --> 00:21:45,671
Mrówki wpadają w panikę.

256
00:21:50,242 --> 00:21:53,745
Nagle pojawia się ten ogromny smok

257
00:21:53,812 --> 00:21:56,515
i próbuje je pożreć.

258
00:22:02,487 --> 00:22:04,990
Mrówki próbują ocalić młode.

259
00:22:06,825 --> 00:22:10,829
Starają się przenieść jaja
w bezpieczne miejsce.

260
00:22:10,896 --> 00:22:12,431
Najszybciej, jak się da.

261
00:22:21,273 --> 00:22:23,141
Mrówki gryzą go w język,

262
00:22:23,809 --> 00:22:26,712
a on próbuje ściągnąć je pazurami.

263
00:22:35,187 --> 00:22:38,323
Zdarzy się, zawiąże język w supełek.

264
00:23:00,479 --> 00:23:01,880
Na pewno jadł.

265
00:23:02,714 --> 00:23:04,249
Nie ma wątpliwości.

266
00:23:05,050 --> 00:23:06,918
Ale cały czas chce uciec.

267
00:23:11,757 --> 00:23:14,559
Byłem pod ogromną presją.

268
00:23:15,060 --> 00:23:19,231
Dużo zależy od tego,
czy Gijima wróci na łono natury.

269
00:23:19,297 --> 00:23:20,866
2 MIESIĄCE I 4 DNI, 3,8 KG

270
00:23:20,932 --> 00:23:25,570
Chcielibyśmy założyć tutaj
azyl dla łuskowców.

271
00:23:27,305 --> 00:23:29,274
Jeśli z nim się nie uda,

272
00:23:29,341 --> 00:23:32,377
to projekt spali na panewce.

273
00:23:38,984 --> 00:23:41,953
W okolicy znajduje się
ogrodzenie pod napięciem.

274
00:23:47,092 --> 00:23:50,262
Płot zaczyna się
20 centymetrów nad ziemią.

275
00:23:50,829 --> 00:23:52,230
Linka na tej wysokości

276
00:23:52,297 --> 00:23:54,766
uderzy łuskowca idącego na tylnych łapach

277
00:23:54,833 --> 00:23:57,269
prosto w odsłonięty brzuszek.

278
00:23:57,335 --> 00:24:00,705
Łuskowca kopnie prąd,
a ten zwinie się w kulkę.

279
00:24:01,273 --> 00:24:02,240
I tak zostanie.

280
00:24:04,309 --> 00:24:05,277
Aż nie umrze.

281
00:24:07,245 --> 00:24:09,981
W tym kraju przez porażenie prądem

282
00:24:10,048 --> 00:24:13,418
ginie nawet 7 razy więcej zwierząt
niż z ręki kłusowników.

283
00:24:18,523 --> 00:24:22,828
Pewnego dnia byliśmy na spacerze
i na ułamek sekundy spuściłem go z oczu.

284
00:24:27,666 --> 00:24:29,634
Dojrzał w tym szansę.

285
00:24:31,036 --> 00:24:33,205
Ruszył w stronę ogrodzenia.

286
00:24:35,707 --> 00:24:39,010
Rzuciłem się do tyłu
i odepchnąłem go od płotu.

287
00:24:41,847 --> 00:24:45,183
Prąd przeszedł przeze mnie i go poraził.

288
00:25:01,032 --> 00:25:03,902
Zaczął się mocno trząść.

289
00:25:07,706 --> 00:25:08,740
Już dobrze.

290
00:25:10,742 --> 00:25:11,843
Brzmiał tak…

291
00:25:24,589 --> 00:25:28,560
Problem w tym,
że nie skojarzył bólu z płotem.

292
00:25:28,627 --> 00:25:30,962
Skojarzył go ze mną.

293
00:25:32,297 --> 00:25:35,300
Już dobrze. To ja, kolego.

294
00:25:35,967 --> 00:25:37,435
To ja.

295
00:25:38,537 --> 00:25:41,973
Spokojnie. To tylko ja.

296
00:25:46,044 --> 00:25:48,280
Musiałem zostawić go w spokoju.

297
00:26:02,127 --> 00:26:03,461
Czułem się okropnie.

298
00:26:03,528 --> 00:26:07,999
No chodź, nic się nie stało.
To przecież ja.

299
00:26:11,403 --> 00:26:13,738
Byłem sobą rozczarowany.

300
00:26:25,016 --> 00:26:27,919
Przez całe życie bałem się,

301
00:26:27,986 --> 00:26:29,988
że nie jestem wystarczająco dobry.

302
00:26:33,224 --> 00:26:35,093
W szkole mi nie szło.

303
00:26:35,160 --> 00:26:38,396
Byłem nadpobudliwy.
Nie mogłem usiedzieć na miejscu.

304
00:26:43,201 --> 00:26:45,070
W młodości byłem buntownikiem.

305
00:26:45,604 --> 00:26:48,673
Kilka razy zmieniłem liceum.

306
00:26:48,740 --> 00:26:50,842
Ostatecznie rzuciłem szkołę.

307
00:26:54,112 --> 00:26:57,649
Przez trzy lata
utrzymywałem się z grania w pokera.

308
00:27:00,418 --> 00:27:01,252
Imprezowałem.

309
00:27:02,954 --> 00:27:04,055
Było wspaniale.

310
00:27:09,461 --> 00:27:13,264
A potem dwóch moich przyjaciół
zginęło w wypadku samochodowym.

311
00:27:17,202 --> 00:27:20,071
Serce pękło mi na pół.

312
00:27:30,215 --> 00:27:33,018
Straciłem kontakt ze światem.

313
00:27:35,420 --> 00:27:37,455
Powoli docierało do mnie,

314
00:27:38,156 --> 00:27:40,492
że nigdy nie będę szczęśliwy.

315
00:27:41,059 --> 00:27:43,628
Chyba że znajdę inną drogę.

316
00:27:52,737 --> 00:27:55,573
Wakacje zawsze spędzałem w Zimbabwe.

317
00:27:55,640 --> 00:27:57,942
Bawiłem się w dziczy.

318
00:28:03,782 --> 00:28:09,454
Pamiętam, że dopiero tam
czułem się naprawdę wolny.

319
00:28:15,026 --> 00:28:16,728
Był tam wszechobecny spokój.

320
00:28:21,900 --> 00:28:24,436
Chciałem działać
na rzecz dzikiej przyrody,

321
00:28:24,936 --> 00:28:26,805
ale prowadziłem firmę.

322
00:28:27,739 --> 00:28:30,975
Nie miałem czasu,
by uciekać na łono natury.

323
00:28:31,976 --> 00:28:34,279
Wtedy poznałem Raya,

324
00:28:34,345 --> 00:28:37,282
który zabrał mnie
do kliniki Joburg Wildlife Vet.

325
00:28:38,583 --> 00:28:41,352
Tam pierwszy raz zobaczyłem łuskowca.

326
00:28:49,360 --> 00:28:52,831
I moje życie już nigdy
nie było takie samo.

327
00:29:00,205 --> 00:29:03,074
Każdego dnia
zabierałem łuskowce na spacer.

328
00:29:10,648 --> 00:29:13,651
Mają taką delikatną naturę.

329
00:29:17,388 --> 00:29:19,924
Całe życie słyszałem:

330
00:29:19,991 --> 00:29:22,594
„O uczuciach się nie rozmawia”.

331
00:29:26,231 --> 00:29:30,401
Jest jedna podstawowa różnica
między łuskowcami i ludźmi.

332
00:29:31,136 --> 00:29:33,505
Przed łuskowcem łatwiej się otworzyć.

333
00:29:38,543 --> 00:29:40,779
One nie będą cię oceniać.

334
00:29:41,679 --> 00:29:43,581
Widzą cię, jakim jesteś.

335
00:29:45,617 --> 00:29:48,953
Liczy się tu i teraz. Nic więcej.

336
00:30:05,837 --> 00:30:07,839
Po spotkaniu z płotem

337
00:30:07,906 --> 00:30:10,575
potrzebował dużo czasu, żeby mi wybaczyć.

338
00:30:12,510 --> 00:30:14,579
Pobiegaj sobie w ogródku.

339
00:30:14,646 --> 00:30:16,014
2 MIESIĄCE I 25 DNI

340
00:30:16,080 --> 00:30:18,216
Idę włożyć buty.

341
00:30:18,283 --> 00:30:19,651
WAGA: 4,3 KG

342
00:30:20,885 --> 00:30:22,887
Tylko nie wspinaj się na płot.

343
00:30:22,954 --> 00:30:24,222
Zaraz wracam.

344
00:30:30,061 --> 00:30:33,131
Każdy łuskowiec jest inny. Jak i ludzie.

345
00:30:34,799 --> 00:30:38,570
Niektóre potrafią
zaprzyjaźnić się z każdym.

346
00:30:40,638 --> 00:30:44,342
A inne bywają wrażliwe albo nerwowe.

347
00:30:46,010 --> 00:30:47,979
Nie mógł się tam zadomowić.

348
00:30:58,790 --> 00:31:01,292
W języku zulu „gijima” znaczy „biegnij”.

349
00:31:04,395 --> 00:31:06,598
Skoro cały czas tak do niego wołam,

350
00:31:06,664 --> 00:31:08,900
może wydaje mu się, że każe mu biec?

351
00:31:11,469 --> 00:31:14,672
Za to „kulula” znaczy „spokojnie”.

352
00:31:17,609 --> 00:31:20,178
Dlatego zacząłem wołać na niego Kulu.

353
00:31:22,547 --> 00:31:24,415
Ale na niego to nie podziałało.

354
00:31:28,286 --> 00:31:29,921
Kulu robi, co chce.

355
00:31:43,067 --> 00:31:46,037
Tu chcesz zejść? Idziesz?

356
00:31:47,639 --> 00:31:49,607
No chodź. Proszę.

357
00:31:50,708 --> 00:31:55,146
Próbowałem wyznaczyć mu pewne granice.

358
00:31:57,448 --> 00:32:02,153
Teren podzielony jest na obszary,
które wyznaczają różne drogi.

359
00:32:04,656 --> 00:32:06,291
Nie lubi ograniczeń.

360
00:32:08,092 --> 00:32:09,694
Jest wyjątkowo sprytny.

361
00:32:11,262 --> 00:32:13,932
Przy mnie trochę się hamuje.

362
00:32:21,005 --> 00:32:22,974
A potem nagle idzie w długą.

363
00:32:23,641 --> 00:32:26,711
Ma nadzieję, że go nie zauważę.

364
00:33:18,863 --> 00:33:21,499
Jesz, bo słyszałeś, że idę?

365
00:33:22,700 --> 00:33:25,503
Czy po prostu jesteś grzeczny?

366
00:33:28,072 --> 00:33:33,044
Zauważył, że gdy je,
to nie wezmę go na ręce.

367
00:33:33,111 --> 00:33:35,213
Wtedy mu nie przeszkadzam.

368
00:33:35,880 --> 00:33:41,085
Jak rzuca się do ucieczki,
a ja do niego podejdę, żeby go podnieść,

369
00:33:41,586 --> 00:33:45,289
zaczyna ryć w ziemi,
nawet jak nie ma tam jedzenia.

370
00:33:47,658 --> 00:33:49,027
Jest jak dziecko.

371
00:33:50,228 --> 00:33:52,697
Trzeba przekierować jego uwagę.

372
00:33:52,764 --> 00:33:55,466
Inaczej będzie po prostu eksplorował.

373
00:33:59,237 --> 00:34:01,973
W ramach procesu rehabilitacji

374
00:34:02,040 --> 00:34:05,076
Kulu buszuje po okolicznych norach.

375
00:34:19,924 --> 00:34:23,861
Nory wykopują jeżozwierze, dzikany, guźce.

376
00:34:24,429 --> 00:34:25,863
Mrówkojady też.

377
00:34:25,930 --> 00:34:28,866
A łuskowce przerabiają ich nory
na swoje potrzeby.

378
00:34:43,147 --> 00:34:44,615
W niektóre wieczory

379
00:34:44,682 --> 00:34:46,851
potrafi zakraść się do nory,

380
00:34:46,918 --> 00:34:48,986
bo chce spać na dworze.

381
00:34:50,421 --> 00:34:55,326
A ja muszę go potem z tej nory wyciągnąć.

382
00:34:56,294 --> 00:34:57,595
O Boże.

383
00:34:58,830 --> 00:35:00,898
Oby w środku nie było guźca.

384
00:35:03,034 --> 00:35:05,703
Zawsze martwię się,
że wyskoczą na niego węże.

385
00:35:06,337 --> 00:35:07,405
Pająki.

386
00:35:10,541 --> 00:35:11,742
Muszę się upewnić,

387
00:35:11,809 --> 00:35:14,812
że nie wyjdzie z nory o pierwszej w nocy

388
00:35:14,879 --> 00:35:16,547
i nie rzuci się do ucieczki.

389
00:35:20,384 --> 00:35:21,319
Boże.

390
00:35:33,397 --> 00:35:34,999
Parę razy się zaklinowałem.

391
00:35:35,066 --> 00:35:38,002
Zdarzyło się, że trzeba było mnie ratować.

392
00:35:38,069 --> 00:35:39,203
Wyciągnę cię.

393
00:35:39,704 --> 00:35:41,672
- Robimy taczkę.
- Tylko powoli.

394
00:35:46,043 --> 00:35:48,880
- Żyjesz?
- Gałąź wbiła mi się jajo.

395
00:35:48,946 --> 00:35:49,981
Rany boskie.

396
00:35:55,987 --> 00:35:57,488
Dobrze, że tam siedzi,

397
00:35:57,555 --> 00:36:01,959
ale dla mnie oznacza to bezsenną noc.

398
00:36:06,931 --> 00:36:08,299
Spałem obok niego.

399
00:36:09,600 --> 00:36:12,336
Włożyłem nogi do nory,

400
00:36:12,403 --> 00:36:16,340
bo jak usnę, to poczuję,
jak się po mnie wspina.

401
00:36:30,555 --> 00:36:35,092
4 MIESIĄCE I 3 DNI
WAGA: 5,2 KG

402
00:36:35,159 --> 00:36:38,196
Z czasem nauczyłem się mu ufać.

403
00:36:48,839 --> 00:36:51,876
Chcę dać mu namiastkę wolności.

404
00:36:55,446 --> 00:36:57,582
Zostawiam go na godzinę,

405
00:36:57,648 --> 00:37:00,851
a potem używam nadajnika,
żeby go namierzyć.

406
00:37:13,064 --> 00:37:16,033
Na spacerze z Kulu można wiele zobaczyć.

407
00:37:21,172 --> 00:37:25,142
Łuskowiec szukający pożywienia,
zakłóca życie całej kolonii.

408
00:37:28,813 --> 00:37:30,514
Jedzą z umiarem.

409
00:37:34,085 --> 00:37:35,653
To takie mądre.

410
00:37:46,597 --> 00:37:49,834
Cała powierzchnia ziemi się rusza.

411
00:37:49,900 --> 00:37:51,535
Roi się od mrówek.

412
00:37:52,903 --> 00:37:53,904
Niesamowite.

413
00:37:56,173 --> 00:37:59,043
To jedno wielkie mrowisko.

414
00:38:00,945 --> 00:38:03,247
Mrówki z gatunku polyrhachis schistacea

415
00:38:03,314 --> 00:38:06,284
są agresywne, dominujące i przerażające.

416
00:38:08,619 --> 00:38:10,788
A kto jest ich największym wrogiem?

417
00:38:11,856 --> 00:38:12,857
Łuskowiec.

418
00:38:19,230 --> 00:38:21,532
Te mrówki zjedzą wszystko.

419
00:38:23,134 --> 00:38:24,735
Potrafią powalić inne owady.

420
00:38:26,671 --> 00:38:28,706
A nawet małe ssaki,

421
00:38:28,773 --> 00:38:32,510
na przykład szczury, ptaki,
pisklęta, które jeszcze nie latają.

422
00:38:32,576 --> 00:38:33,444
Je też zjedzą.

423
00:38:38,649 --> 00:38:43,087
Okolice kopca termitów
to dla mrówek teren łowiecki.

424
00:38:47,692 --> 00:38:51,028
Gdy łuskowce jedzą termity…

425
00:38:53,431 --> 00:38:56,033
mrówki mogą na tym skorzystać.

426
00:38:56,867 --> 00:39:00,404
Pożywiają się resztkami
pozostawionymi przez łuskowca.

427
00:39:09,113 --> 00:39:12,283
Termity żołnierze czekają w gotowości

428
00:39:12,350 --> 00:39:14,318
i unoszą głowy wysoko w górę.

429
00:39:15,353 --> 00:39:19,457
Jeśli mrówka za bardzo się do nich zbliży,

430
00:39:19,990 --> 00:39:22,360
opryskają ją toksyczną substancją.

431
00:39:28,799 --> 00:39:31,235
Co działa jak odstraszacz.

432
00:39:40,211 --> 00:39:44,782
Robotnice mają czas,
by wciągnąć larwy do gniazda…

433
00:39:49,487 --> 00:39:51,722
i odciąć drogę do środka.

434
00:40:36,300 --> 00:40:41,205
Czuje wyjątkowo silny zew wolności.

435
00:40:41,272 --> 00:40:42,673
5 MIESIĘCY I 14 DNI

436
00:40:42,740 --> 00:40:45,910
Ale musi dobić do sześciu i pół kilograma.

437
00:40:45,976 --> 00:40:48,345
WAGA: 5,9 KG

438
00:40:48,412 --> 00:40:50,781
Łuskowiec o wadze 6,5 kilograma,

439
00:40:50,848 --> 00:40:52,349
jest bardzo silny.

440
00:40:53,017 --> 00:40:56,487
Może zwinąć się w kulkę,
utrzymać się w tej pozycji

441
00:40:56,554 --> 00:40:58,823
i ochronić się przed drapieżnikami.

442
00:41:11,502 --> 00:41:14,438
Kulu potrzebował dużo czasu,

443
00:41:14,505 --> 00:41:17,441
żeby poczuć się tutaj bezpiecznie.

444
00:41:19,844 --> 00:41:24,048
Zauważyłem, że powoli się tu zadomowił.
Był spokojniejszy.

445
00:41:27,251 --> 00:41:30,020
Nastąpiła w nim zdecydowana zmiana.

446
00:41:36,694 --> 00:41:38,662
W końcu mi zaufał.

447
00:41:43,033 --> 00:41:44,835
Przyjemnie, co?

448
00:41:44,902 --> 00:41:48,038
Proszę bardzo. Podoba się?

449
00:41:48,672 --> 00:41:51,842
Łuskowce mają problem
z regulacją temperatury ciała.

450
00:41:52,409 --> 00:41:53,444
Jak miło.

451
00:41:53,511 --> 00:41:57,448
Byliśmy na spacerze,
polałem go wodą, żeby go ochłodzić.

452
00:41:57,515 --> 00:41:59,316
Jeszcze na brzuszek.

453
00:42:03,320 --> 00:42:05,155
Zaczął robić kółka,

454
00:42:05,222 --> 00:42:07,758
kręcił się wokół drzewa jak szalony.

455
00:42:08,325 --> 00:42:09,660
Bardzo ładnie.

456
00:42:12,930 --> 00:42:14,098
Co ty robisz?

457
00:42:16,000 --> 00:42:18,536
Bawisz się? Fajnie?

458
00:42:19,169 --> 00:42:20,437
Chłodno i przyjemnie.

459
00:42:25,910 --> 00:42:27,878
Czasem w ramach zabawy

460
00:42:27,945 --> 00:42:30,247
zawijają ogon wokół twojej ręki.

461
00:42:36,153 --> 00:42:40,624
Kulu po raz pierwszy
pozwolił mi się podnieść.

462
00:42:40,691 --> 00:42:43,394
Moja ręka była dla niego zabawką.

463
00:42:48,632 --> 00:42:52,202
Lubi się tak kręcić,
gdy trzyma się go za ogon.

464
00:43:09,420 --> 00:43:11,255
Zaczął się przede mną otwierać.

465
00:43:11,322 --> 00:43:14,725
W końcu pozwolił sobie na zabawę.

466
00:43:25,402 --> 00:43:31,075
Doświadczył ogromnej krzywdy
z ręki człowieka.

467
00:43:32,776 --> 00:43:34,278
Ale zabawa, co?

468
00:43:36,513 --> 00:43:39,383
Jeszcze? Chcesz jeszcze?

469
00:43:39,450 --> 00:43:42,953
Fakt, że obdarzył mnie zaufaniem,

470
00:43:43,020 --> 00:43:44,622
jest niesamowicie budujący.

471
00:43:44,688 --> 00:43:46,423
Chcesz jeszcze? No to chodź.

472
00:43:46,991 --> 00:43:47,891
Dawaj.

473
00:43:59,637 --> 00:44:02,539
Przez zabawę uczy się, jak się bronić.

474
00:44:03,941 --> 00:44:08,379
Muszą mieć wyjątkowo silne
i rozbudowane mięśnie brzucha.

475
00:44:13,384 --> 00:44:14,718
Żeby zrobić formę,

476
00:44:14,785 --> 00:44:17,421
Kulu ćwiczył różne rodzaje brzuszków.

477
00:44:18,255 --> 00:44:19,590
I sporo się podciągał.

478
00:45:05,169 --> 00:45:06,603
Jesteśmy tu od pół roku.

479
00:45:06,670 --> 00:45:07,905
Kto jest taki duży?

480
00:45:07,971 --> 00:45:10,574
Wolność jest już blisko.

481
00:45:11,075 --> 00:45:13,944
No chodź. Pokażesz, jak ziewasz?

482
00:45:14,011 --> 00:45:18,882
Są gotowe do powrotu na wolność,
gdy zachowują się swobodnie.

483
00:45:18,949 --> 00:45:20,818
6 MIESIĘCY I 7 DNI
WAGA: 6,2 KG

484
00:45:22,252 --> 00:45:25,689
Muszą mieć apetyt i przybierać na wadze.

485
00:45:28,358 --> 00:45:32,463
Jesteśmy 45 minut drogi samochodem

486
00:45:32,529 --> 00:45:34,998
od miejsca, gdzie go wypuścimy.

487
00:45:35,065 --> 00:45:37,835
Jeden już z głowy. Po sprawie.

488
00:45:38,435 --> 00:45:40,003
Założyliśmy mu nadajnik,

489
00:45:40,070 --> 00:45:42,539
dzięki temu mogę śledzić go na telefonie.

490
00:45:45,609 --> 00:45:49,346
Co godzinę dostanę powiadomienie.
„Zobacz, tu jestem”.

491
00:45:50,080 --> 00:45:51,815
Przepraszam, kolego.

492
00:45:51,882 --> 00:45:56,286
Ale mimo tego ryzyko jest bardzo duże.

493
00:46:08,232 --> 00:46:12,002
Nawet zdrowy łuskowiec
może zginąć po jednym dniu na wolności.

494
00:46:13,370 --> 00:46:15,506
Padają ofiarami borsuków,

495
00:46:16,507 --> 00:46:19,009
lwów, lampartów, hien, a nawet i słoni.

496
00:46:20,577 --> 00:46:23,480
Każdy łuskowiec wystawia się
na niebezpieczeństwo.

497
00:46:24,114 --> 00:46:27,217
Ale Kulu musi w końcu wrócić na wolność.

498
00:46:28,752 --> 00:46:30,320
Pokażesz, jak ziewasz?

499
00:46:31,121 --> 00:46:33,190
Jesteś zmęczony?

500
00:46:54,211 --> 00:46:57,981
Kulu trafi do istnego raju dla łuskowców.

501
00:46:58,048 --> 00:46:59,750
MIEJSCE UWOLNIENIA KULU

502
00:47:04,288 --> 00:47:11,228
Na tym terenie
żyje mnóstwo mrówek i termitów.

503
00:47:17,234 --> 00:47:21,471
Muszę zadbać o to,
żeby Kulu się tu zadomowił.

504
00:47:22,172 --> 00:47:24,975
Musi orientować się w terenie.

505
00:47:27,044 --> 00:47:31,615
Powoli oswoi się
z różnymi nowymi zapachami.

506
00:47:32,182 --> 00:47:34,785
Rozpozna potencjalne zagrożenia.

507
00:47:43,627 --> 00:47:45,529
No chodź.

508
00:47:46,296 --> 00:47:47,798
Już dobrze.

509
00:47:47,865 --> 00:47:49,600
Już nie możesz się doczekać?

510
00:47:50,400 --> 00:47:53,337
Proszę. Znasz już to miejsce.

511
00:48:18,328 --> 00:48:20,397
Przez pierwsze trzy dni

512
00:48:20,464 --> 00:48:23,100
pokonywał od 3 do 4 kilometrów dziennie.

513
00:48:24,768 --> 00:48:26,637
To ogromne odległości.

514
00:48:26,703 --> 00:48:28,205
Ale zasuwa.

515
00:48:32,209 --> 00:48:34,344
Pochłaniał jedzenie jak najszybciej…

516
00:48:36,947 --> 00:48:40,851
i szedł przed siebie jak najdalej.

517
00:48:45,856 --> 00:48:48,358
Dokąd ty idziesz? Tam jest lampart.

518
00:48:49,059 --> 00:48:50,360
Jesteś tego pewien?

519
00:48:51,862 --> 00:48:53,563
Był bardzo narwany.

520
00:49:10,681 --> 00:49:11,748
Zostań w cieniu.

521
00:49:27,831 --> 00:49:30,100
Musi przynajmniej

522
00:49:30,167 --> 00:49:33,503
spędzić tydzień lub dwa w jednym miejscu

523
00:49:33,570 --> 00:49:35,706
i powoli eksplorować okolicę.

524
00:49:35,772 --> 00:49:39,543
Nie powinien biegać tak każdego dnia.

525
00:49:47,751 --> 00:49:51,588
Próbuję wywrzeć na nim presję,
żeby coś zjadł.

526
00:49:57,761 --> 00:49:59,196
Ładny widok, co?

527
00:50:27,224 --> 00:50:28,058
Chodź.

528
00:50:29,459 --> 00:50:31,595
Musisz coś zjeść, kolego.

529
00:50:44,141 --> 00:50:45,675
Bardzo ładnie.

530
00:50:46,676 --> 00:50:47,944
Właśnie tak, mały.

531
00:50:54,317 --> 00:50:55,152
Stop.

532
00:50:57,988 --> 00:51:00,190
Coś się spłoszyło.

533
00:51:02,959 --> 00:51:05,162
W krzakach czają się potwory.

534
00:51:13,937 --> 00:51:17,474
Taka otwarta przestrzeń
to raj dla lamparta.

535
00:51:21,378 --> 00:51:24,614
W nocy łono natury
to kompletnie inne miejsce.

536
00:51:25,248 --> 00:51:29,319
Po zmroku lwy nabierają nowego oblicza.

537
00:51:30,487 --> 00:51:31,855
Lamparty też.

538
00:51:45,135 --> 00:51:46,536
Słychać lamparty.

539
00:51:47,804 --> 00:51:49,473
W koło krążą hieny.

540
00:51:50,073 --> 00:51:52,042
To poważne ostrzeżenie.

541
00:51:53,343 --> 00:51:55,312
Szkoda, przestraszył się.

542
00:51:59,349 --> 00:52:01,718
Spokojnie, mały. Jestem tutaj.

543
00:52:02,252 --> 00:52:04,588
Mam cię, kolego. Spokojnie.

544
00:52:10,060 --> 00:52:11,228
Wskakuj, mały.

545
00:52:28,778 --> 00:52:30,547
Spala sporo kalorii.

546
00:52:33,750 --> 00:52:38,255
Dziś wieczorem
ważył najmniej od ponad tygodnia.

547
00:52:39,022 --> 00:52:42,959
Nie ma wątpliwości, że stracił na wadze.

548
00:52:47,063 --> 00:52:50,567
Istnieje ryzyko, że będzie tylko gorzej.

549
00:53:05,882 --> 00:53:10,620
Spalił więcej kalorii,
niż był w stanie przyjąć.

550
00:53:11,254 --> 00:53:14,157
Logiczne. Pamiętasz, jaki był na początku.

551
00:53:14,224 --> 00:53:17,160
W kółko uciekał,
uspokoił się dopiero po czasie.

552
00:53:17,227 --> 00:53:18,762
Trzeba czekać.

553
00:53:18,828 --> 00:53:22,199
- Niech się pospieszy.
- W końcu się uspokoi.

554
00:53:22,265 --> 00:53:24,301
Niech się ogarnie.

555
00:53:25,769 --> 00:53:28,772
Gdy racjonalne działanie się nie sprawdza,

556
00:53:29,306 --> 00:53:32,275
pozostaje zdać się na własną intuicję.

557
00:53:33,210 --> 00:53:35,545
I zaufać łuskowcowi.

558
00:53:35,612 --> 00:53:38,248
Mają dobrze rozwinięty instynkt.

559
00:53:42,819 --> 00:53:45,422
Zasada numer jeden: nie zgub łuskowca.

560
00:53:50,327 --> 00:53:53,163
Chciałem dać mu trochę swobody,

561
00:53:53,763 --> 00:53:55,465
żeby trochę się uspokoił.

562
00:54:01,938 --> 00:54:05,575
Ale nie wziąłem ze sobą odbiornika.
Co za głupi błąd.

563
00:54:08,178 --> 00:54:10,380
Jeśli zapuści się gdzieś

564
00:54:10,447 --> 00:54:12,649
i zgubi nadajnik,

565
00:54:12,716 --> 00:54:14,584
mogę już go nie znaleźć.

566
00:54:16,686 --> 00:54:18,955
Jest jeszcze płot pod napięciem.

567
00:54:19,022 --> 00:54:20,957
To pewna śmierć.

568
00:54:21,458 --> 00:54:23,960
Kulu pokonuje kilometr w godzinę.

569
00:54:32,535 --> 00:54:34,304
Wracajcie do wozu.

570
00:54:35,438 --> 00:54:37,240
Stresujecie mnie.

571
00:54:38,008 --> 00:54:38,975
Już.

572
00:54:43,313 --> 00:54:45,315
Czujesz się odpowiedzialny.

573
00:54:45,982 --> 00:54:49,386
Za zespół, który z tobą pracuje,

574
00:54:50,020 --> 00:54:52,656
ale przede wszystkim za zwierzę.

575
00:55:00,797 --> 00:55:02,999
Nie dostaję powiadomień z nadajnika.

576
00:55:03,066 --> 00:55:06,036
Nie możemy wskazać jego położenia.

577
00:55:07,637 --> 00:55:11,341
Nie wiemy, gdzie dokładnie jest.
Bez tego go nie znajdziemy.

578
00:55:12,242 --> 00:55:14,411
Szukaliśmy go, ale i tak…

579
00:55:15,045 --> 00:55:17,681
Równie dobrze mógłbym szukać ducha.

580
00:55:32,729 --> 00:55:34,397
Złapało go.

581
00:55:34,464 --> 00:55:37,100
Dobra, jedziemy. Poszedł na północ.

582
00:55:37,167 --> 00:55:39,336
Wiem, gdzie jest. Jazda.

583
00:55:45,442 --> 00:55:47,711
Zniknął na dwie i pół godziny.

584
00:56:06,196 --> 00:56:09,532
Znaleźliśmy go pod drzewem.

585
00:56:09,599 --> 00:56:10,900
Jadł termity.

586
00:56:17,407 --> 00:56:20,043
Chyba właśnie w tamtej chwili,

587
00:56:21,177 --> 00:56:24,013
zrozumiałem, że sobie poradzi.

588
00:56:32,255 --> 00:56:34,824
Nie muszę ciągle nad nim wisieć,

589
00:56:34,891 --> 00:56:36,226
nie muszę go pilnować.

590
00:56:40,530 --> 00:56:42,432
Uważaj na kolce. Nie.

591
00:56:47,871 --> 00:56:52,175
Nie da się nad wszystkim zapanować,
a ja zawsze próbuję.

592
00:56:56,246 --> 00:57:01,017
Ale w rzeczywistości
to po prostu niemożliwe.

593
00:57:01,651 --> 00:57:02,685
Cześć, mistrzu.

594
00:57:03,820 --> 00:57:06,122
No cześć.

595
00:57:07,223 --> 00:57:08,658
Co tam?

596
00:57:22,272 --> 00:57:26,509
Z własnej inicjatywy
przyszedł do mnie tylko kilka razy.

597
00:57:34,751 --> 00:57:37,387
Mój mały. Cześć.

598
00:57:38,254 --> 00:57:39,289
No cześć.

599
00:57:40,623 --> 00:57:42,125
O rety.

600
00:57:47,864 --> 00:57:49,999
No nie wierzę. Co robisz, mały?

601
00:57:51,801 --> 00:57:53,002
Myjesz mnie?

602
00:57:57,874 --> 00:57:58,975
Jestem brudny?

603
00:58:03,413 --> 00:58:06,115
Uspokoił mnie i dał mi znać,

604
00:58:07,517 --> 00:58:09,085
że wszystko będzie dobrze.

605
00:58:22,465 --> 00:58:23,566
Obłęd.

606
00:58:30,039 --> 00:58:32,075
Bardzo dziękuje, mały.

607
00:58:33,676 --> 00:58:34,978
Wielkie dzięki.

608
00:58:59,636 --> 00:59:00,970
Sam nie wiem.

609
00:59:01,504 --> 00:59:04,240
Chyba chciał mi coś powiedzieć.

610
00:59:44,747 --> 00:59:48,952
KULU OSIĄGNĄŁ WAGĘ DOCELOWĄ

611
00:59:59,429 --> 01:00:01,297
Gdy powstał wszechświat,

612
01:00:03,132 --> 01:00:07,337
uzdrowicieli i zwierzęta
łączyła specjalna więź.

613
01:00:11,007 --> 01:00:14,077
Łuskowiec odgrywa
w naszej kulturze ważną rolę.

614
01:00:17,847 --> 01:00:19,449
W Vendzie każde dziecko

615
01:00:19,515 --> 01:00:22,752
spędza pierwsza trzy miesiące życia
w swoim domu.

616
01:00:25,755 --> 01:00:29,325
Zanim opuści dom,
musi zostać zaszczepione.

617
01:00:31,761 --> 01:00:34,330
Uzdrowiciel bierze do ręki łuskę łuskowca,

618
01:00:35,264 --> 01:00:36,799
zanurza ją w wodzie…

619
01:00:40,970 --> 01:00:43,239
i obmywa cię wodą.

620
01:00:43,306 --> 01:00:44,474
Niczym deszcz.

621
01:00:46,809 --> 01:00:50,980
W ten sposób
zaszczepia w tobie pokorę i spokój.

622
01:00:53,416 --> 01:00:56,719
Dzięki temu gdy łuskowiec przyzwie burzę,

623
01:00:56,786 --> 01:00:58,388
nie będziesz się bać.

624
01:01:20,977 --> 01:01:22,278
To już ostatni raz.

625
01:01:23,646 --> 01:01:25,815
Słyszałeś? Ostatni.

626
01:01:27,050 --> 01:01:30,853
Więcej tego nie powtórzymy, mały.

627
01:01:36,893 --> 01:01:40,029
Z jednej strony bardzo chcę,
żeby żył na wolności.

628
01:01:43,866 --> 01:01:46,502
Ale z drugiej zastanawiam się,

629
01:01:46,569 --> 01:01:48,137
co ja bez niego zrobię?

630
01:01:50,239 --> 01:01:57,180
7 MIESIĘCY
WAGA: 6,64 KG

631
01:01:58,614 --> 01:02:00,116
Mieszkamy razem.

632
01:02:00,983 --> 01:02:03,720
Śpię pięć metrów od niego.

633
01:02:06,222 --> 01:02:09,859
Spędzam z nim 24 godziny na dobę.

634
01:02:09,926 --> 01:02:11,994
I tak od pół roku, więc…

635
01:02:14,464 --> 01:02:18,167
Jak będę się czuł, gdy go zabraknie?

636
01:02:25,241 --> 01:02:28,578
Dobra, kolego. Jesteśmy.

637
01:02:30,046 --> 01:02:31,314
Jesteśmy, mistrzu.

638
01:02:35,051 --> 01:02:37,019
Pojedz sobie, dobrze?

639
01:02:39,088 --> 01:02:43,659
Głodny jesteś, co?
Najedz się, zrób to dla mnie.

640
01:02:45,027 --> 01:02:49,465
Będę rozstawał się z nim stopniowo.

641
01:02:52,401 --> 01:02:54,370
Został wychowany przez człowieka.

642
01:02:54,437 --> 01:02:57,507
Brawo. Dobry chłopak.

643
01:02:57,573 --> 01:03:00,643
Spędził więcej czasu ze mną

644
01:03:01,377 --> 01:03:04,113
niż na wolności.

645
01:03:08,417 --> 01:03:11,087
Może poczuje się opuszczony?

646
01:03:15,358 --> 01:03:16,993
A jak się zestresuje

647
01:03:17,059 --> 01:03:20,296
i jego układ odpornościowy się osłabi?

648
01:03:20,363 --> 01:03:22,465
Co będzie, jak obsiądą go kleszcze?

649
01:03:22,532 --> 01:03:25,067
Jak przestanie jeść? Jak zacznie uciekać?

650
01:03:25,134 --> 01:03:26,636
Dokąd idziesz?

651
01:03:29,472 --> 01:03:31,073
Wiele może pójść nie tak.

652
01:03:34,143 --> 01:03:35,778
Jeszcze kwestia płotu.

653
01:03:35,845 --> 01:03:39,081
Nieuniknione zagrożenie.

654
01:03:58,935 --> 01:04:01,170
Cześć, kolego. Tu sobie zamieszkasz?

655
01:04:01,938 --> 01:04:03,606
To twój dom, mistrzu?

656
01:04:10,179 --> 01:04:12,048
To niesamowity dzień.

657
01:04:12,114 --> 01:04:14,617
Zjadł już sporo i nadal je.

658
01:04:14,684 --> 01:04:16,352
Nie do wiary.

659
01:04:19,956 --> 01:04:22,425
Jest niesamowicie spokojny.

660
01:04:23,960 --> 01:04:25,761
Nie ucieka.

661
01:04:27,196 --> 01:04:30,933
Jest zadowolony. Czuję to.

662
01:04:32,935 --> 01:04:33,836
Ty też?

663
01:04:34,904 --> 01:04:36,205
Jestem przeszczęśliwy.

664
01:04:47,583 --> 01:04:49,518
Gdy pracujesz ze zwierzętami,

665
01:04:49,585 --> 01:04:52,288
bardzo ciężko się z nimi rozstać.

666
01:04:54,624 --> 01:04:56,492
Musi przez to przejść.

667
01:04:58,127 --> 01:05:00,897
Będzie mu… niezmiernie ciężko.

668
01:05:12,742 --> 01:05:14,710
Próbujemy uratować gatunek.

669
01:05:17,213 --> 01:05:19,882
Gatunek, który może wyginąć
za naszego życia.

670
01:05:24,954 --> 01:05:28,824
Miał zaszczyt pracować
z niezwykle rzadkim zwierzęciem.

671
01:05:33,863 --> 01:05:36,699
To może człowieka przytłoczyć.

672
01:05:46,842 --> 01:05:48,311
Już wie.

673
01:06:17,473 --> 01:06:19,342
Będę miał go na oku.

674
01:06:19,408 --> 01:06:21,143
Tak długo, jak mi pozwoli.

675
01:06:48,070 --> 01:06:52,174
Monitorujemy łuskowce przez 12 miesięcy
od wypuszczenia na wolność.

676
01:06:52,775 --> 01:06:55,478
Zbieramy informacje na porządku dziennym.

677
01:07:06,756 --> 01:07:08,524
Dzięki fotopułapce

678
01:07:08,591 --> 01:07:12,028
on ma pełną swobodę,
a ja mogę go podglądać.

679
01:07:16,899 --> 01:07:18,667
W tej norze

680
01:07:19,568 --> 01:07:21,737
zrobił sobie sypialnię na piętrze.

681
01:07:21,804 --> 01:07:26,409
Jak wchodzi do środka,
to widać, że idzie na pięterko.

682
01:07:37,586 --> 01:07:39,922
Przewinęło się kilku współlokatorów.

683
01:07:51,400 --> 01:07:55,004
Wokół niego świat tętni życiem.

684
01:08:20,029 --> 01:08:25,234
9 MIESIĘCY
WAGA: 7,83 KG

685
01:08:25,301 --> 01:08:26,502
Jest niezwyciężony.

686
01:08:27,002 --> 01:08:28,871
Tak się właśnie czuje.

687
01:08:30,639 --> 01:08:33,943
Ale na wolności nie ma lekko.
Jest niebezpiecznie.

688
01:08:34,009 --> 01:08:36,378
Przekona się, że nie jest niezniszczalny.

689
01:08:42,651 --> 01:08:46,989
W Vendzie łuskowiec
uchodzi za mityczne zwierzę.

690
01:08:48,991 --> 01:08:52,094
Spotkanie go na swojej drodze
przynosi szczęście.

691
01:08:54,230 --> 01:08:58,334
Ale jeśli choć kropla jego krwi
spadnie na ziemię,

692
01:08:58,400 --> 01:09:01,237
okolicę nawiedzi klęska żywiołowa.

693
01:09:33,202 --> 01:09:37,106
Był na wolności osiem tygodni,
gdy wróciłem do Johannesburga.

694
01:09:39,141 --> 01:09:41,977
Dostałem telefon z rezerwatu.

695
01:09:42,044 --> 01:09:44,346
Kulu nie wyściubił nosa z nory.

696
01:09:46,048 --> 01:09:49,418
W głowie przerabiałem
wszystkie możliwe scenariusze.

697
01:09:50,352 --> 01:09:52,454
Czułem, że coś mu się stało.

698
01:09:55,024 --> 01:09:56,992
Najbardziej martwiłem się,

699
01:09:57,059 --> 01:09:59,662
że dopadła go hiena cętkowana.

700
01:10:01,964 --> 01:10:06,402
Dopiero szóstego dnia przyszło mi na myśl,
że jego nora mogła się zawalić.

701
01:10:10,105 --> 01:10:12,641
Tego ranka byłem bardzo przejęty.

702
01:10:12,708 --> 01:10:15,678
Napięcie sięgało zenitu.

703
01:10:17,546 --> 01:10:18,948
- Hej, Nicci.
- Cześć.

704
01:10:19,014 --> 01:10:22,818
Coś jest nie tak.
Nikt go nie widział od sześciu dni.

705
01:10:24,053 --> 01:10:26,889
Wziąłem pod uwagę każdą ewentualność.

706
01:10:27,890 --> 01:10:31,026
Boże, nie wiem… Nawet nie wiem, co myśleć.

707
01:10:31,093 --> 01:10:32,962
Nie wiem, co powiedzieć.

708
01:10:33,028 --> 01:10:36,131
Ale jedź na miejsce
i zabierz ze sobą łopatę.

709
01:10:36,699 --> 01:10:37,900
Dobra.

710
01:11:04,994 --> 01:11:06,562
Przyjechałem wczoraj.

711
01:11:08,197 --> 01:11:09,999
Ustawiłem fotopułapkę.

712
01:11:10,065 --> 01:11:11,767
Już dobrze, kolego. To ja.

713
01:11:12,301 --> 01:11:13,469
I zacząłem kopać.

714
01:11:19,008 --> 01:11:22,244
Myślałem tylko:
„Chryste Panie, znajdę jego ciało”.

715
01:11:26,048 --> 01:11:30,152
Byłem po prostu w kompletnej rozsypce.

716
01:11:35,324 --> 01:11:37,926
Kopałem ze dwie godziny.

717
01:11:37,993 --> 01:11:40,095
Plecy odmawiały mi posłuszeństwa.

718
01:11:42,498 --> 01:11:44,967
Zrozumiałem, że potrzebuję pomocy.

719
01:11:45,801 --> 01:11:47,936
Wezwałem jednostkę antykłusowniczą.

720
01:11:48,437 --> 01:11:50,506
Kopaliśmy i kopaliśmy.

721
01:11:55,311 --> 01:11:57,780
Zajęło nam to z cztery albo pięć godzin.

722
01:11:58,747 --> 01:12:00,616
Dół był wielkości basenu.

723
01:12:06,922 --> 01:12:09,358
W końcu dokopaliśmy się do jamy.

724
01:12:18,867 --> 01:12:22,171
Na tym etapie byłem przekonany,

725
01:12:23,238 --> 01:12:25,808
że Kulu prawdopodobnie nie żyje.

726
01:12:26,575 --> 01:12:28,110
Że znajdę jego ciało.

727
01:12:39,321 --> 01:12:40,989
Chłopaki, zgaście światła.

728
01:12:59,508 --> 01:13:02,711
Nic ci nie jest? Jesteś cały, kolego?

729
01:13:02,778 --> 01:13:04,580
Wszystko gra?

730
01:13:04,646 --> 01:13:05,848
Spojrzał na mnie.

731
01:13:06,548 --> 01:13:08,417
Nic ci nie jest?

732
01:13:09,251 --> 01:13:12,855
Nogi się pode mną ugięły. „Boże, on żyje”.

733
01:13:14,423 --> 01:13:18,327
Jesteś w jednym kawałku? Nic ci nie jest?

734
01:13:20,162 --> 01:13:22,631
Pokaż się. Coś ci się stało?

735
01:13:23,432 --> 01:13:24,433
Jesteś ranny?

736
01:13:25,300 --> 01:13:27,469
Nic ci nie jest?

737
01:13:28,003 --> 01:13:29,938
Jesteś cały?

738
01:13:31,907 --> 01:13:33,142
Co ty tam robiłeś?

739
01:13:33,842 --> 01:13:35,611
Obejrzałem go z każdej strony.

740
01:13:36,378 --> 01:13:39,648
Był w szoku przez to całe zamieszanie.

741
01:13:39,715 --> 01:13:41,950
Przestraszył się hałasów.

742
01:13:42,785 --> 01:13:45,120
Chyba jest trochę osłabiony.

743
01:13:46,555 --> 01:13:49,958
Już dobrze. Jestem przy tobie.

744
01:13:50,025 --> 01:13:51,026
Nic ci nie jest.

745
01:13:51,593 --> 01:13:54,229
Już dobrze. Jest okej, kolego.

746
01:13:54,830 --> 01:13:58,967
Wszystko gra? Nic ci nie jest?

747
01:13:59,468 --> 01:14:01,870
Spałeś sobie? Tak?

748
01:14:02,971 --> 01:14:04,339
Jest dobrze?

749
01:14:05,541 --> 01:14:08,043
Spójrz na mnie. Wszystko gra?

750
01:14:08,710 --> 01:14:10,846
Pokaż się. To ja.

751
01:14:10,913 --> 01:14:13,115
To ja, kolego.

752
01:14:13,682 --> 01:14:16,151
Wszystko w porządku?

753
01:14:17,052 --> 01:14:19,822
Jesteś cały? Ale mnie nastraszyłeś.

754
01:14:19,888 --> 01:14:22,124
No chodź. Spokojnie.

755
01:14:22,191 --> 01:14:26,261
Chodź na górę. Nic się nie martw.

756
01:14:27,196 --> 01:14:28,630
Przejdziesz się trochę?

757
01:14:29,364 --> 01:14:30,499
Dasz radę iść?

758
01:14:30,999 --> 01:14:33,368
Chciałem sprawdzić, czy jest osłabiony.

759
01:14:36,238 --> 01:14:38,006
Powolutku ruszył przed siebie.

760
01:14:42,845 --> 01:14:46,915
Namierzył gniazdo mrówek
i cały w nim zanurkował.

761
01:14:48,484 --> 01:14:51,086
Zaczął wcinać jak nawiedzony.

762
01:14:55,023 --> 01:14:57,593
Maluch umierał z głodu.

763
01:15:01,029 --> 01:15:02,731
Co za koszmar.

764
01:15:23,085 --> 01:15:25,053
Nawet nie przeszło mi przez myśl,

765
01:15:25,120 --> 01:15:27,422
że będę musiał martwić się,

766
01:15:27,489 --> 01:15:29,925
że Kulu utknie w norze.

767
01:15:45,007 --> 01:15:48,343
2 TYGODNIE PÓŹNIEJ

768
01:15:52,614 --> 01:15:55,183
Dobra, kochana. Spokojnie.

769
01:15:56,184 --> 01:15:59,821
Wchodził w interakcję z dużymi ssakami?

770
01:15:59,888 --> 01:16:03,559
To całkiem ciekawe,
bo zauważyłem, że za nimi chodzi.

771
01:16:05,794 --> 01:16:08,196
- Tarza się w ich odchodach.
- No tak.

772
01:16:08,263 --> 01:16:10,132
Cały się nimi smaruje.

773
01:16:17,406 --> 01:16:21,410
Lew nie ruszy tropem odchodów nosorożca,

774
01:16:21,476 --> 01:16:24,346
bo przecież na niego nie zapoluje.

775
01:16:24,413 --> 01:16:27,649
Mimikra to częste zjawisko wśród zwierząt.

776
01:16:46,301 --> 01:16:47,369
Cześć, kolego.

777
01:16:48,637 --> 01:16:50,739
Zrobimy to i dam ci spokój.

778
01:16:52,374 --> 01:16:54,910
No chodź.

779
01:16:55,811 --> 01:16:57,746
Zapraszam.

780
01:17:00,449 --> 01:17:02,818
Chodź do mnie. Załatwimy to szybko.

781
01:17:02,884 --> 01:17:04,753
Raz-dwa. No cześć.

782
01:17:05,387 --> 01:17:09,591
Wiem, jesteś już wolnym łuskowcem,
nie lubisz brania na ręce.

783
01:17:11,226 --> 01:17:13,195
Tylko do podciągnę. Już.

784
01:17:15,397 --> 01:17:17,132
9 MIESIĘCY I 12 DNI

785
01:17:17,199 --> 01:17:18,100
Nie ruszaj się.

786
01:17:19,001 --> 01:17:20,068
Bardzo ładnie.

787
01:17:20,135 --> 01:17:22,070
WAGA: 8,10 KG

788
01:17:23,438 --> 01:17:25,440
Ale jesteś spokojny.

789
01:17:27,275 --> 01:17:28,410
Byłeś grzeczny?

790
01:17:29,177 --> 01:17:32,414
Grzeczny jesteś? Pokaż brzuszek. Super.

791
01:17:38,353 --> 01:17:39,655
Zero reakcji.

792
01:17:46,228 --> 01:17:48,330
Widzicie, jak wolno idzie?

793
01:17:48,397 --> 01:17:49,231
A nie…

794
01:17:59,708 --> 01:18:02,477
Idzie na zachód, w stronę doliny.

795
01:18:25,067 --> 01:18:29,004
Człowiek ma obowiązek
chronić zwierzęta w swoim otoczeniu.

796
01:18:32,474 --> 01:18:33,875
Jako naukowcy

797
01:18:33,942 --> 01:18:36,945
staramy się połączyć naukę

798
01:18:37,479 --> 01:18:39,081
i ludowe wierzenia.

799
01:18:41,416 --> 01:18:43,018
To magiczne zwierzę

800
01:18:44,720 --> 01:18:46,021
przyzywa deszcz.

801
01:18:47,723 --> 01:18:49,224
Każdy wyczekuje deszczu.

802
01:18:51,660 --> 01:18:53,195
Mity pełnią formę ochrony.

803
01:18:53,695 --> 01:18:57,899
Dzięki nim ludzie i matka natura
żyją w harmonii.

804
01:19:07,242 --> 01:19:10,145
Kiedyś mity przekazywano
z pokolenia na pokolenie.

805
01:19:10,212 --> 01:19:14,416
Ale w obecnych czasach
ludzie operują na faktach.

806
01:19:15,884 --> 01:19:18,954
Nie interesują ich dawne wierzenia.

807
01:19:22,224 --> 01:19:27,262
Możemy spróbować pożenić naukę z tradycją
albo skupić się tylko na nauce.

808
01:19:27,763 --> 01:19:32,934
Ale najważniejsze jest jedno:
musimy chronić środowisko naturalne.

809
01:19:37,906 --> 01:19:42,344
Jak nasz gatunek
potraktował krewnych Kulu?

810
01:19:54,823 --> 01:19:59,928
Jeśli pozwolimy wyginąć
tak wyjątkowym zwierzętom jak łuskowce,

811
01:20:01,096 --> 01:20:04,833
będzie to świadczyć
o naszym podejściu do całego świata.

812
01:21:41,830 --> 01:21:43,832
To było niesamowite doświadczenie.

813
01:21:44,366 --> 01:21:46,534
Za nami długa droga.

814
01:21:55,277 --> 01:21:57,712
Zmienił się nie do poznania.

815
01:22:00,415 --> 01:22:01,783
Jest spokojny.

816
01:22:05,720 --> 01:22:11,259
Teraz może robić wszystko w swoim tempie.
Na swoich zasadach.

817
01:22:11,326 --> 01:22:13,361
Bez presji.

818
01:22:13,428 --> 01:22:18,600
12 MIESIĘCY I 4 DNI
WAGA: 8,60 KG

819
01:22:18,667 --> 01:22:20,535
Dalej przybiera na wadze.

820
01:22:28,910 --> 01:22:31,880
Zwiedził już całą okolicę.

821
01:22:34,783 --> 01:22:40,055
Zamieszkał na gęsto zarośniętym terenie
zaraz nad rzeką.

822
01:22:43,959 --> 01:22:48,029
Znalazł najbardziej dziki zakątek

823
01:22:48,096 --> 01:22:51,333
w całej dziczy
i tam postanowił zamieszkać.

824
01:23:04,679 --> 01:23:06,982
Możliwe, że rozgląda się za samicą.

825
01:23:08,016 --> 01:23:10,652
Spaceruje po okolicy

826
01:23:10,719 --> 01:23:13,755
i znaczy teren swoim zapachem.

827
01:23:13,822 --> 01:23:16,491
To znak, że jest gotowy.

828
01:23:19,394 --> 01:23:22,831
A wiemy, że w okolicy są inne łuskowce.

829
01:23:29,771 --> 01:23:32,807
Teraz jest już na wolności dłużej

830
01:23:32,874 --> 01:23:35,577
niż był pod naszą opieką.

831
01:23:36,444 --> 01:23:40,181
W pewnym sensie spłaciliśmy swój dług.

832
01:23:48,023 --> 01:23:51,726
Ostatnie dwa razy, gdy go odwiedziłem,

833
01:23:51,793 --> 01:23:53,661
chował się przede mną.

834
01:23:56,698 --> 01:23:58,233
Kładzie się na ziemi

835
01:23:58,299 --> 01:24:01,836
i próbuje wtopić się w otoczenie.

836
01:24:12,480 --> 01:24:17,085
To chyba ostatni etap
procesu rehabilitacji.

837
01:24:29,264 --> 01:24:32,333
W pewnym momencie trzeba się pożegnać.

838
01:24:37,672 --> 01:24:44,646
ROK I 7 MIESIĘCY
WAGA: 9,52 KG

839
01:24:52,420 --> 01:24:56,157
W pewnym sensie nasze drogi
nigdy nie powinny były się przeciąć.

840
01:24:56,724 --> 01:24:59,327
Jeśli nikt go już nie zobaczy,

841
01:24:59,961 --> 01:25:03,731
to znaczy, że żyje sobie w najlepsze.

842
01:25:08,736 --> 01:25:12,841
PO ROKU MONITOROWANIA KULU
GARETH ZDJĄŁ MU NADAJNIK.

843
01:25:12,907 --> 01:25:15,243
TERAZ NIE SPOSÓB GO NAMIERZYĆ.

844
01:25:17,612 --> 01:25:19,581
PO 85 MILIONACH LAT NA ZIEMI

845
01:25:19,647 --> 01:25:21,082
KULU I JEGO KREWNIACY

846
01:25:21,149 --> 01:25:24,452
TO NAJCZĘŚCIEJ PRZEMYCANY
GATUNEK SSAKA NA ŚWIECIE.

847
01:25:26,020 --> 01:25:30,558
UPRZEMYSŁOWIENIE MEDYCYNY NATURALNEJ
NAPĘDZA NIELEGALNY HANDEL ŁUSKOWCAMI.

848
01:25:30,625 --> 01:25:34,395
ALE DZIAŁANIA PRAWNE
NA RZECZ ICH OCHRONY NIE USTAJĄ.

849
01:25:37,866 --> 01:25:39,767
PO POWROCIE KULU NA ŁONO NATURY

850
01:25:39,834 --> 01:25:45,106
AFRICAN PANGOLIN WORKING GROUP
OTWORZYŁO OŚRODEK REHABILITACJI ŁUSKOWCÓW,

851
01:25:45,173 --> 01:25:46,708
TAK ZWANE PANGOLINARIUM.

852
01:25:57,285 --> 01:26:00,021
GARETH I RAY PRACUJĄ Z REZERWATEM LAPALALA

853
01:26:00,088 --> 01:26:02,524
NAD NOWĄ WERSJĄ OGRODZENIA ELEKTRYCZNEGO,

854
01:26:02,590 --> 01:26:05,927
KTÓRA POMOŻE OCALIĆ ŁUSKOWCE
NA TERENIE RPA.

855
01:26:17,372 --> 01:26:23,811
NAJPEWNIEJ NIKT NIE ZOBACZY JUŻ KULU

856
01:28:34,208 --> 01:28:38,880
Napisy: Marta Makieła