Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Nie należy lekceważyć mocy, jaka drzemie w wierzeniach.
Pochodzę z Vendy.
Społeczności ukształtowanej przez mity.
W języku venda
łuskowiec nazywa się „khwara”.
Nasza starszyzna wierzy,
że łuskowce zstąpiły z nieba.
I że drżenie ich łusek sprowadza burzę.
Łuskowce zsyłają nam deszcz.
Jeśli zobaczysz łuskowca,
będzie sprzyjało ci szczęście.
Bo każdy łuskowiec to dar od Boga.
MÓJ PRZYJACIEL ŁUSKOWIEC
JOHANNESBURG REPUBLIKA POŁUDNIOWEJ AFRYKI
Zanim się tym zająłem,
chciałem zmienić coś w moim życiu.
OPIEKUN ŁUSKOWCÓW
Szukałem czegoś na dłużej, czegoś wartościowego.
Łuskowce mają w sobie to coś.
Zmieniły moje postrzegania świata.
Ale nigdy nie spotkałem łuskowca w naturalnym środowisku.
Miałem styczność tylko z tymi, które uratowaliśmy z przemytu.
Właśnie tak poznałem Gijimę.
Każdy z ośmiu gatunków tych wyjątkowych ssaków
jest wyłapywany na potrzebny tradycyjnej medycyny chińskiej.
ZNAWCA ŁUSKOWCÓW
Ich łuski wykorzystuje się
do produkcji blisko 60 powszechnie dostępnych preparatów.
Jeśli nielegalny handel łuskowcami nadal będzie kwitł,
za 20–30 lat gatunek całkowicie wyginie.
Gdy dostaniemy cynk, że ktoś chce sprzedać łuskowca,
organizujemy zasadzkę.
Ray udaje potencjalnego kupca.
Dobra, w gotowości.
Jazda!
Teraz!
Wstawaj!
Ma go od tygodnia.
- Leciutki. - I mały.
Gijima był jeszcze młody i malutki.
To niesamowite,
jak bardzo niewinne są te istoty.
Gdy czują się zagrożone, mogą jedynie zwinąć się w kulkę.
Nie mogą uciec.
Nie gryzą.
Cześć, kolego. Jesteś bezpieczny.
Są kompletnie bezbronne.
Pomogliśmy uratować zwierzę,
które pewnie zostałoby zabite.
INSPEKTORKA OCHRONY ŚRODOWISKA
Zrobiliśmy dobry uczynek.
Kiedyś po takich akcjach byłem mocno podjarany.
Bo to takie męskie.
Teraz jestem roztrzęsiony.
Zdaję sobie sprawę, jak bardzo to zwierzę cierpi.
Niektóre nie wracają do siebie i umierają.
JOHANNESBURG KLINIKA WETERYNARYJNA DLA DZIKICH ZWIERZĄT
Nigdy nie wiadomo,
w jakim stanie łuskowiec do nas trafi.
To dla nich trauma.
Kłusownicy siłą wyrywają je z ich raju na ziemi.
Bardzo źle się z nimi obchodzą.
SPECJALISTKA DS. REHABILITACJI ZWIERZĄT
W koło sam krzyk, muzyka, hałas.
Gijima był malutki.
Serce się krajało.
Powinien być jeszcze z matką.
OŚRODEK REHABILITACJI ŁUSKOWCÓW
Każdy łuskowiec ma swojego opiekuna.
To bardzo wrażliwe zwierzęta. Są samotnikami.
Uderzyło mnie, jak bardzo był przerażony.
Nie będzie z tobą lekko, co?
No chodź.
Będą z tobą kłopoty.
Może przeżył coś wyjątkowo traumatycznego?
To biedne stworzenie było kompletnie przerażone.
No chodź.
Już dobrze. Spokojnie.
Nie bój się, kolego.
Od 2007 roku
wypuściliśmy na wolność blisko 100 łuskowców.
Trzymaliśmy je na obserwacji kilka dni,
dawaliśmy płyny i jak najszybciej wypuszczaliśmy na wolność.
Nie mieliśmy procedur.
Teraz postępujemy zupełnie inaczej.
Nauczyliśmy się na błędach.
Gdy wypuszczaliśmy ja zaraz po leczeniu,
sporo z nich umierało.
Za duży przeskok.
Łuskowce potrzebowały miejsca, gdzie mogłyby dojść do siebie.
Wrócić na łono natury.
Tak narodził się nasz pomysł na stworzenie pangolinarium.
Szukaliśmy odpowiedniego miejsca.
REZERWAT PRZYRODY LAPALALA
Lapalala to przepiękny rezerwat.
Są tam góry, mokradła, stepy.
Żyje tam wiele gatunków mrówek.
Idealne środowisko dla młodego łuskowca.
Postanowiliśmy wysłać tam Gijimę.
Razem z Garethem.
Na pewno boję się, że się nie uda.
Nigdy nie miałem pod opieką tak bezbronnego stworzenia.
Wytrzymaj jeszcze. Już niedaleko.
Chciałem zrobić to najlepiej, jak się da.
Ale Gijima nie ułatwiał sprawy.
OBÓZ TOUCHSTONE, LAPALALA TEREN PRZYSZŁEGO PANGOLINARIUM
Hej.
Już, już.
Witaj w nowym domu.
To twój nowy domek.
No cześć. Hej, kolego.
Gotowy na spacerek?
Przejdziemy się?
Mają za sobą traumatyczne przeżycie.
Dlatego większość naszych działań
skupia się na poprawie ich stanu psychicznego.
DZIEŃ 1, WAGA: 3,3 KG
Gijima ważył około trzech kilogramów.
GIJIMA VEL „KULU”
Musi przytyć do sześciu i pół, zanim puścimy go wolno.
Gotowy?
Do takich wniosków doszliśmy
po wielu latach prób i błędów.
Przykre doświadczenia pokazały, że jeśli łuskowiec będzie za mały,
to nie przetrwa.
Gdy tylko wypuściłem go w Lapalali,
poszedł w długą.
A ty dokąd?
Jest szybki.
Tam jest płot.
Uważaj, bo przydzwonisz w płot.
Byłem trochę nadopiekuńczy.
Nie spuszczałem go z oka.
Jest i Gijima!
I tyle go widzieli.
Idziesz popływać?
Ostrożnie.
Uważaj.
Nie próbował się tu zadomowić, nie szukał jedzenia.
Instynkt kazał mu uciekać.
W moim towarzystwie
nie czuł się bezpiecznie.
Instynkt wziął górę.
Nie był przyjazny, nie chciał się bawić.
Instynkt podpowiadał mu, że musi uciec.
To łuskowiec ziemny.
Jeszcze uczy się chodzić na dwóch łapach.
Gdy się porusza,
często podpiera się na przednich łapach.
Łuskowce są na Ziemi od 85 milionów lat.
Żyły u boku dinozaurów.
Chodzi na tylnych łapach, przednie podnosi jak tyranozaur.
Tupta powolutku.
Żaden inny ssak nie jest pokryty pancerzem z twardych łusek.
Samo to sprawia, że są wyjątkowe.
Ten prastary gatunek
jest zagrożony wyginięciem.
To stworzenie jest jedno na milion.
Taka prawda. Są wyjątkowo rzadkie.
Łuskowce nie otwierają buzi jak ludzie.
Wysuwają język przez niewielki otwór.
Żywią się mrówkami i termitami.
I tyle.
Mają bardzo dobry słuch.
Za to słaby wzrok.
Mają lepszy węch od psa.
Nie mają strun głosowych.
Nie wydają dźwięków.
Prowadzą głównie nocny tryb życia.
Śpią w norach w ziemi.
Łatwo ich nie zauważyć.
Nie widać ich.
Samica rodzi tylko jedno młode na rok.
Bardzo mocno polegają na rodzicach.
Samice opiekują się młodym od 6 do 7 miesięcy.
Kiedy nadejdzie czas, młode opuszcza norę na grzbiecie matki,
a ta uczy je, czym się żywić i jak znaleźć pożywienie.
Potem są już zdane na siebie.
Gdy mieszkasz z łuskowcem,
dom wypełnia cisza.
Musiałem zmienić mój plan dnia
i dostosować się do współlokatora.
Zazwyczaj wstaję około czwartej nad ranem,
a potem
ogarniam formalności,
sprawy firmowe.
I tylko czekam, aż usłyszę drapanie.
Cześć, kolego.
No cześć. Będziesz grzeczny?
No chodź.
Idziemy, kolego.
Możesz podstawić łuskowcowi talerz mrówek, ale on go nie tknie.
Kto tak ziewa? Idziemy.
Jeśli mają coś zjeść,
muszą same znaleźć pożywienie.
No dobrze, już cię puszczam.
Już.
Jesteśmy. Proszę bardzo, kolego.
Śmiało.
Żeby znaleźć mrówki, musisz coś o nich wiedzieć.
Gijima przybliżył mi ich świat.
Rozciąga się na powierzchni ziemi
i zaraz pod nią.
To ich wspólne podziemne królestwo.
Ogromne mrowisko.
Caswell jest lekarzem od mrówek.
Gatunek polyrhachis schistacea.
Jest zafascynowany światem mrówek.
Lubię mrówki.
Jak łuskowce.
ZAŁOŻYCIEL PRACOWNI BADAŃ NAD MRÓWKAMI
Myrmekologia to nauka o mrówkach. Tak w skrócie.
O przyrodzie nie uczyłem się z podręczników.
Po prostu jak każdy młody chłopak z Vendy
szedłem do buszu.
Ziemia ciągnęła się po horyzont. Tętniło tam życie.
I roiło się od zwierząt.
Na łonie natury spędziłem wiele lat, ale nigdy nie spotkałem łuskowca.
Pierwszy raz zobaczyłem łuskowca, gdy Gareth mi go pokazał.
Niesamowite przeżycie.
To mityczne stworzenie.
Wygląda jak połączenie kilku różnych zwierząt.
Coś niesamowitego.
Prowadzę wieloletnie badania na terenie Lapalali.
Sprawdzam, jak mrówki reagują na zmiany klimatyczne.
Tu je widać.
Te małe.
Mrówki należą do grona zwierząt społecznych.
Podobnie jak ludzie.
Są częścią jednej rodziny.
Królowa stoi na czele całego rodu.
Słowo matki jest ostateczne.
Jej młode przypominają Terminatora.
Wykonują polecenia.
Wszystko, co robią, robią dla dobra kolonii.
Mrowisko opuszczają tylko samice.
Wszystkie są siostrami.
Wyglądają, jakby rozmawiały.
- Myją się. - Jedna myje drugą?
Tak.
Mrówki, które spotykamy, są przeważnie starsze.
Młode przebywają z samcami w mrowisku.
Mamy tutaj dobrze rozwiniętą kolonię.
Im starsza mrówka, tym trudniejsze zadania ma do wykonania.
Gdy szoruje nosem po ziemi, szuka jedzenia.
Potrafi wywęszyć mrówki nawet 30 centymetrów pod ubitą ziemią.
Interesują go głównie te larwy.
Te malutkie ziarenka ryżu.
Tak. To jaja.
Tak.
Nie żałuje sobie.
Dla niego to jak lody.
Mrówki wpadają w panikę.
Nagle pojawia się ten ogromny smok
i próbuje je pożreć.
Mrówki próbują ocalić młode.
Starają się przenieść jaja w bezpieczne miejsce.
Najszybciej, jak się da.
Mrówki gryzą go w język,
a on próbuje ściągnąć je pazurami.
Zdarzy się, zawiąże język w supełek.
Na pewno jadł.
Nie ma wątpliwości.
Ale cały czas chce uciec.
Byłem pod ogromną presją.
Dużo zależy od tego, czy Gijima wróci na łono natury.
2 MIESIĄCE I 4 DNI, 3,8 KG
Chcielibyśmy założyć tutaj azyl dla łuskowców.
Jeśli z nim się nie uda,
to projekt spali na panewce.
W okolicy znajduje się ogrodzenie pod napięciem.
Płot zaczyna się 20 centymetrów nad ziemią.
Linka na tej wysokości
uderzy łuskowca idącego na tylnych łapach
prosto w odsłonięty brzuszek.
Łuskowca kopnie prąd, a ten zwinie się w kulkę.
I tak zostanie.
Aż nie umrze.
W tym kraju przez porażenie prądem
ginie nawet 7 razy więcej zwierząt niż z ręki kłusowników.
Pewnego dnia byliśmy na spacerze i na ułamek sekundy spuściłem go z oczu.
Dojrzał w tym szansę.
Ruszył w stronę ogrodzenia.
Rzuciłem się do tyłu i odepchnąłem go od płotu.
Prąd przeszedł przeze mnie i go poraził.
Zaczął się mocno trząść.
Już dobrze.
Brzmiał tak…
Problem w tym, że nie skojarzył bólu z płotem.
Skojarzył go ze mną.
Już dobrze. To ja, kolego.
To ja.
Spokojnie. To tylko ja.
Musiałem zostawić go w spokoju.
Czułem się okropnie.
No chodź, nic się nie stało. To przecież ja.
Byłem sobą rozczarowany.
Przez całe życie bałem się,
że nie jestem wystarczająco dobry.
W szkole mi nie szło.
Byłem nadpobudliwy. Nie mogłem usiedzieć na miejscu.
W młodości byłem buntownikiem.
Kilka razy zmieniłem liceum.
Ostatecznie rzuciłem szkołę.
Przez trzy lata utrzymywałem się z grania w pokera.
Imprezowałem.
Było wspaniale.
A potem dwóch moich przyjaciół zginęło w wypadku samochodowym.
Serce pękło mi na pół.
Straciłem kontakt ze światem.
Powoli docierało do mnie,
że nigdy nie będę szczęśliwy.
Chyba że znajdę inną drogę.
Wakacje zawsze spędzałem w Zimbabwe.
Bawiłem się w dziczy.
Pamiętam, że dopiero tam czułem się naprawdę wolny.
Był tam wszechobecny spokój.
Chciałem działać na rzecz dzikiej przyrody,
ale prowadziłem firmę.
Nie miałem czasu, by uciekać na łono natury.
Wtedy poznałem Raya,
który zabrał mnie do kliniki Joburg Wildlife Vet.
Tam pierwszy raz zobaczyłem łuskowca.
I moje życie już nigdy nie było takie samo.
Każdego dnia zabierałem łuskowce na spacer.
Mają taką delikatną naturę.
Całe życie słyszałem:
„O uczuciach się nie rozmawia”.
Jest jedna podstawowa różnica między łuskowcami i ludźmi.
Przed łuskowcem łatwiej się otworzyć.
One nie będą cię oceniać.
Widzą cię, jakim jesteś.
Liczy się tu i teraz. Nic więcej.
Po spotkaniu z płotem
potrzebował dużo czasu, żeby mi wybaczyć.
Pobiegaj sobie w ogródku.
2 MIESIĄCE I 25 DNI
Idę włożyć buty.
WAGA: 4,3 KG
Tylko nie wspinaj się na płot.
Zaraz wracam.
Każdy łuskowiec jest inny. Jak i ludzie.
Niektóre potrafią zaprzyjaźnić się z każdym.
A inne bywają wrażliwe albo nerwowe.
Nie mógł się tam zadomowić.
W języku zulu „gijima” znaczy „biegnij”.
Skoro cały czas tak do niego wołam,
może wydaje mu się, że każe mu biec?
Za to „kulula” znaczy „spokojnie”.
Dlatego zacząłem wołać na niego Kulu.
Ale na niego to nie podziałało.
Kulu robi, co chce.
Tu chcesz zejść? Idziesz?
No chodź. Proszę.
Próbowałem wyznaczyć mu pewne granice.
Teren podzielony jest na obszary, które wyznaczają różne drogi.
Nie lubi ograniczeń.
Jest wyjątkowo sprytny.
Przy mnie trochę się hamuje.
A potem nagle idzie w długą.
Ma nadzieję, że go nie zauważę.
Jesz, bo słyszałeś, że idę?
Czy po prostu jesteś grzeczny?
Zauważył, że gdy je, to nie wezmę go na ręce.
Wtedy mu nie przeszkadzam.
Jak rzuca się do ucieczki, a ja do niego podejdę, żeby go podnieść,
zaczyna ryć w ziemi, nawet jak nie ma tam jedzenia.
Jest jak dziecko.
Trzeba przekierować jego uwagę.
Inaczej będzie po prostu eksplorował.
W ramach procesu rehabilitacji
Kulu buszuje po okolicznych norach.
Nory wykopują jeżozwierze, dzikany, guźce.
Mrówkojady też.
A łuskowce przerabiają ich nory na swoje potrzeby.
W niektóre wieczory
potrafi zakraść się do nory,
bo chce spać na dworze.
A ja muszę go potem z tej nory wyciągnąć.
O Boże.
Oby w środku nie było guźca.
Zawsze martwię się, że wyskoczą na niego węże.
Pająki.
Muszę się upewnić,
że nie wyjdzie z nory o pierwszej w nocy
i nie rzuci się do ucieczki.
Boże.
Parę razy się zaklinowałem.
Zdarzyło się, że trzeba było mnie ratować.
Wyciągnę cię.
- Robimy taczkę. - Tylko powoli.
- Żyjesz? - Gałąź wbiła mi się jajo.
Rany boskie.
Dobrze, że tam siedzi,
ale dla mnie oznacza to bezsenną noc.
Spałem obok niego.
Włożyłem nogi do nory,
bo jak usnę, to poczuję, jak się po mnie wspina.
4 MIESIĄCE I 3 DNI WAGA: 5,2 KG
Z czasem nauczyłem się mu ufać.
Chcę dać mu namiastkę wolności.
Zostawiam go na godzinę,
a potem używam nadajnika, żeby go namierzyć.
Na spacerze z Kulu można wiele zobaczyć.
Łuskowiec szukający pożywienia, zakłóca życie całej kolonii.
Jedzą z umiarem.
To takie mądre.
Cała powierzchnia ziemi się rusza.
Roi się od mrówek.
Niesamowite.
To jedno wielkie mrowisko.
Mrówki z gatunku polyrhachis schistacea
są agresywne, dominujące i przerażające.
A kto jest ich największym wrogiem?
Łuskowiec.
Te mrówki zjedzą wszystko.
Potrafią powalić inne owady.
A nawet małe ssaki,
na przykład szczury, ptaki, pisklęta, które jeszcze nie latają.
Je też zjedzą.
Okolice kopca termitów to dla mrówek teren łowiecki.
Gdy łuskowce jedzą termity…
mrówki mogą na tym skorzystać.
Pożywiają się resztkami pozostawionymi przez łuskowca.
Termity żołnierze czekają w gotowości
i unoszą głowy wysoko w górę.
Jeśli mrówka za bardzo się do nich zbliży,
opryskają ją toksyczną substancją.
Co działa jak odstraszacz.
Robotnice mają czas, by wciągnąć larwy do gniazda…
i odciąć drogę do środka.
Czuje wyjątkowo silny zew wolności.
5 MIESIĘCY I 14 DNI
Ale musi dobić do sześciu i pół kilograma.
WAGA: 5,9 KG
Łuskowiec o wadze 6,5 kilograma,
jest bardzo silny.
Może zwinąć się w kulkę, utrzymać się w tej pozycji
i ochronić się przed drapieżnikami.
Kulu potrzebował dużo czasu,
żeby poczuć się tutaj bezpiecznie.
Zauważyłem, że powoli się tu zadomowił. Był spokojniejszy.
Nastąpiła w nim zdecydowana zmiana.
W końcu mi zaufał.
Przyjemnie, co?
Proszę bardzo. Podoba się?
Łuskowce mają problem z regulacją temperatury ciała.
Jak miło.
Byliśmy na spacerze, polałem go wodą, żeby go ochłodzić.
Jeszcze na brzuszek.
Zaczął robić kółka,
kręcił się wokół drzewa jak szalony.
Bardzo ładnie.
Co ty robisz?
Bawisz się? Fajnie?
Chłodno i przyjemnie.
Czasem w ramach zabawy
zawijają ogon wokół twojej ręki.
Kulu po raz pierwszy pozwolił mi się podnieść.
Moja ręka była dla niego zabawką.
Lubi się tak kręcić, gdy trzyma się go za ogon.
Zaczął się przede mną otwierać.
W końcu pozwolił sobie na zabawę.
Doświadczył ogromnej krzywdy z ręki człowieka.
Ale zabawa, co?
Jeszcze? Chcesz jeszcze?
Fakt, że obdarzył mnie zaufaniem,
jest niesamowicie budujący.
Chcesz jeszcze? No to chodź.
Dawaj.
Przez zabawę uczy się, jak się bronić.
Muszą mieć wyjątkowo silne i rozbudowane mięśnie brzucha.
Żeby zrobić formę,
Kulu ćwiczył różne rodzaje brzuszków.
I sporo się podciągał.
Jesteśmy tu od pół roku.
Kto jest taki duży?
Wolność jest już blisko.
No chodź. Pokażesz, jak ziewasz?
Są gotowe do powrotu na wolność, gdy zachowują się swobodnie.
6 MIESIĘCY I 7 DNI WAGA: 6,2 KG
Muszą mieć apetyt i przybierać na wadze.
Jesteśmy 45 minut drogi samochodem
od miejsca, gdzie go wypuścimy.
Jeden już z głowy. Po sprawie.
Założyliśmy mu nadajnik,
dzięki temu mogę śledzić go na telefonie.
Co godzinę dostanę powiadomienie. „Zobacz, tu jestem”.
Przepraszam, kolego.
Ale mimo tego ryzyko jest bardzo duże.
Nawet zdrowy łuskowiec może zginąć po jednym dniu na wolności.
Padają ofiarami borsuków,
lwów, lampartów, hien, a nawet i słoni.
Każdy łuskowiec wystawia się na niebezpieczeństwo.
Ale Kulu musi w końcu wrócić na wolność.
Pokażesz, jak ziewasz?
Jesteś zmęczony?
Kulu trafi do istnego raju dla łuskowców.
MIEJSCE UWOLNIENIA KULU
Na tym terenie żyje mnóstwo mrówek i termitów.
Muszę zadbać o to, żeby Kulu się tu zadomowił.
Musi orientować się w terenie.
Powoli oswoi się z różnymi nowymi zapachami.
Rozpozna potencjalne zagrożenia.
No chodź.
Już dobrze.
Już nie możesz się doczekać?
Proszę. Znasz już to miejsce.
Przez pierwsze trzy dni
pokonywał od 3 do 4 kilometrów dziennie.
To ogromne odległości.
Ale zasuwa.
Pochłaniał jedzenie jak najszybciej…
i szedł przed siebie jak najdalej.
Dokąd ty idziesz? Tam jest lampart.
Jesteś tego pewien?
Był bardzo narwany.
Zostań w cieniu.
Musi przynajmniej
spędzić tydzień lub dwa w jednym miejscu
i powoli eksplorować okolicę.
Nie powinien biegać tak każdego dnia.
Próbuję wywrzeć na nim presję, żeby coś zjadł.
Ładny widok, co?
Chodź.
Musisz coś zjeść, kolego.
Bardzo ładnie.
Właśnie tak, mały.
Stop.
Coś się spłoszyło.
W krzakach czają się potwory.
Taka otwarta przestrzeń to raj dla lamparta.
W nocy łono natury to kompletnie inne miejsce.
Po zmroku lwy nabierają nowego oblicza.
Lamparty też.
Słychać lamparty.
W koło krążą hieny.
To poważne ostrzeżenie.
Szkoda, przestraszył się.
Spokojnie, mały. Jestem tutaj.
Mam cię, kolego. Spokojnie.
Wskakuj, mały.
Spala sporo kalorii.
Dziś wieczorem ważył najmniej od ponad tygodnia.
Nie ma wątpliwości, że stracił na wadze.
Istnieje ryzyko, że będzie tylko gorzej.
Spalił więcej kalorii, niż był w stanie przyjąć.
Logiczne. Pamiętasz, jaki był na początku.
W kółko uciekał, uspokoił się dopiero po czasie.
Trzeba czekać.
- Niech się pospieszy. - W końcu się uspokoi.
Niech się ogarnie.
Gdy racjonalne działanie się nie sprawdza,
pozostaje zdać się na własną intuicję.
I zaufać łuskowcowi.
Mają dobrze rozwinięty instynkt.
Zasada numer jeden: nie zgub łuskowca.
Chciałem dać mu trochę swobody,
żeby trochę się uspokoił.
Ale nie wziąłem ze sobą odbiornika. Co za głupi błąd.
Jeśli zapuści się gdzieś
i zgubi nadajnik,
mogę już go nie znaleźć.
Jest jeszcze płot pod napięciem.
To pewna śmierć.
Kulu pokonuje kilometr w godzinę.
Wracajcie do wozu.
Stresujecie mnie.
Już.
Czujesz się odpowiedzialny.
Za zespół, który z tobą pracuje,
ale przede wszystkim za zwierzę.
Nie dostaję powiadomień z nadajnika.
Nie możemy wskazać jego położenia.
Nie wiemy, gdzie dokładnie jest. Bez tego go nie znajdziemy.
Szukaliśmy go, ale i tak…
Równie dobrze mógłbym szukać ducha.
Złapało go.
Dobra, jedziemy. Poszedł na północ.
Wiem, gdzie jest. Jazda.
Zniknął na dwie i pół godziny.
Znaleźliśmy go pod drzewem.
Jadł termity.
Chyba właśnie w tamtej chwili,
zrozumiałem, że sobie poradzi.
Nie muszę ciągle nad nim wisieć,
nie muszę go pilnować.
Uważaj na kolce. Nie.
Nie da się nad wszystkim zapanować, a ja zawsze próbuję.
Ale w rzeczywistości to po prostu niemożliwe.
Cześć, mistrzu.
No cześć.
Co tam?
Z własnej inicjatywy przyszedł do mnie tylko kilka razy.
Mój mały. Cześć.
No cześć.
O rety.
No nie wierzę. Co robisz, mały?
Myjesz mnie?
Jestem brudny?
Uspokoił mnie i dał mi znać,
że wszystko będzie dobrze.
Obłęd.
Bardzo dziękuje, mały.
Wielkie dzięki.
Sam nie wiem.
Chyba chciał mi coś powiedzieć.
KULU OSIĄGNĄŁ WAGĘ DOCELOWĄ
Gdy powstał wszechświat,
uzdrowicieli i zwierzęta łączyła specjalna więź.
Łuskowiec odgrywa w naszej kulturze ważną rolę.
W Vendzie każde dziecko
spędza pierwsza trzy miesiące życia w swoim domu.
Zanim opuści dom, musi zostać zaszczepione.
Uzdrowiciel bierze do ręki łuskę łuskowca,
zanurza ją w wodzie…
i obmywa cię wodą.
Niczym deszcz.
W ten sposób zaszczepia w tobie pokorę i spokój.
Dzięki temu gdy łuskowiec przyzwie burzę,
nie będziesz się bać.
To już ostatni raz.
Słyszałeś? Ostatni.
Więcej tego nie powtórzymy, mały.
Z jednej strony bardzo chcę, żeby żył na wolności.
Ale z drugiej zastanawiam się,
co ja bez niego zrobię?
7 MIESIĘCY WAGA: 6,64 KG
Mieszkamy razem.
Śpię pięć metrów od niego.
Spędzam z nim 24 godziny na dobę.
I tak od pół roku, więc…
Jak będę się czuł, gdy go zabraknie?
Dobra, kolego. Jesteśmy.
Jesteśmy, mistrzu.
Pojedz sobie, dobrze?
Głodny jesteś, co? Najedz się, zrób to dla mnie.
Będę rozstawał się z nim stopniowo.
Został wychowany przez człowieka.
Brawo. Dobry chłopak.
Spędził więcej czasu ze mną
niż na wolności.
Może poczuje się opuszczony?
A jak się zestresuje
i jego układ odpornościowy się osłabi?
Co będzie, jak obsiądą go kleszcze?
Jak przestanie jeść? Jak zacznie uciekać?
Dokąd idziesz?
Wiele może pójść nie tak.
Jeszcze kwestia płotu.
Nieuniknione zagrożenie.
Cześć, kolego. Tu sobie zamieszkasz?
To twój dom, mistrzu?
To niesamowity dzień.
Zjadł już sporo i nadal je.
Nie do wiary.
Jest niesamowicie spokojny.
Nie ucieka.
Jest zadowolony. Czuję to.
Ty też?
Jestem przeszczęśliwy.
Gdy pracujesz ze zwierzętami,
bardzo ciężko się z nimi rozstać.
Musi przez to przejść.
Będzie mu… niezmiernie ciężko.
Próbujemy uratować gatunek.
Gatunek, który może wyginąć za naszego życia.
Miał zaszczyt pracować z niezwykle rzadkim zwierzęciem.
To może człowieka przytłoczyć.
Już wie.
Będę miał go na oku.
Tak długo, jak mi pozwoli.
Monitorujemy łuskowce przez 12 miesięcy od wypuszczenia na wolność.
Zbieramy informacje na porządku dziennym.
Dzięki fotopułapce
on ma pełną swobodę, a ja mogę go podglądać.
W tej norze
zrobił sobie sypialnię na piętrze.
Jak wchodzi do środka, to widać, że idzie na pięterko.
Przewinęło się kilku współlokatorów.
Wokół niego świat tętni życiem.
9 MIESIĘCY WAGA: 7,83 KG
Jest niezwyciężony.
Tak się właśnie czuje.
Ale na wolności nie ma lekko. Jest niebezpiecznie.
Przekona się, że nie jest niezniszczalny.
W Vendzie łuskowiec uchodzi za mityczne zwierzę.
Spotkanie go na swojej drodze przynosi szczęście.
Ale jeśli choć kropla jego krwi spadnie na ziemię,
okolicę nawiedzi klęska żywiołowa.
Był na wolności osiem tygodni, gdy wróciłem do Johannesburga.
Dostałem telefon z rezerwatu.
Kulu nie wyściubił nosa z nory.
W głowie przerabiałem wszystkie możliwe scenariusze.
Czułem, że coś mu się stało.
Najbardziej martwiłem się,
że dopadła go hiena cętkowana.
Dopiero szóstego dnia przyszło mi na myśl, że jego nora mogła się zawalić.
Tego ranka byłem bardzo przejęty.
Napięcie sięgało zenitu.
- Hej, Nicci. - Cześć.
Coś jest nie tak. Nikt go nie widział od sześciu dni.
Wziąłem pod uwagę każdą ewentualność.
Boże, nie wiem… Nawet nie wiem, co myśleć.
Nie wiem, co powiedzieć.
Ale jedź na miejsce i zabierz ze sobą łopatę.
Dobra.
Przyjechałem wczoraj.
Ustawiłem fotopułapkę.
Już dobrze, kolego. To ja.
I zacząłem kopać.
Myślałem tylko: „Chryste Panie, znajdę jego ciało”.
Byłem po prostu w kompletnej rozsypce.
Kopałem ze dwie godziny.
Plecy odmawiały mi posłuszeństwa.
Zrozumiałem, że potrzebuję pomocy.
Wezwałem jednostkę antykłusowniczą.
Kopaliśmy i kopaliśmy.
Zajęło nam to z cztery albo pięć godzin.
Dół był wielkości basenu.
W końcu dokopaliśmy się do jamy.
Na tym etapie byłem przekonany,
że Kulu prawdopodobnie nie żyje.
Że znajdę jego ciało.
Chłopaki, zgaście światła.
Nic ci nie jest? Jesteś cały, kolego?
Wszystko gra?
Spojrzał na mnie.
Nic ci nie jest?
Nogi się pode mną ugięły. „Boże, on żyje”.
Jesteś w jednym kawałku? Nic ci nie jest?
Pokaż się. Coś ci się stało?
Jesteś ranny?
Nic ci nie jest?
Jesteś cały?
Co ty tam robiłeś?
Obejrzałem go z każdej strony.
Był w szoku przez to całe zamieszanie.
Przestraszył się hałasów.
Chyba jest trochę osłabiony.
Już dobrze. Jestem przy tobie.
Nic ci nie jest.
Już dobrze. Jest okej, kolego.
Wszystko gra? Nic ci nie jest?
Spałeś sobie? Tak?
Jest dobrze?
Spójrz na mnie. Wszystko gra?
Pokaż się. To ja.
To ja, kolego.
Wszystko w porządku?
Jesteś cały? Ale mnie nastraszyłeś.
No chodź. Spokojnie.
Chodź na górę. Nic się nie martw.
Przejdziesz się trochę?
Dasz radę iść?
Chciałem sprawdzić, czy jest osłabiony.
Powolutku ruszył przed siebie.
Namierzył gniazdo mrówek i cały w nim zanurkował.
Zaczął wcinać jak nawiedzony.
Maluch umierał z głodu.
Co za koszmar.
Nawet nie przeszło mi przez myśl,
że będę musiał martwić się,
że Kulu utknie w norze.
2 TYGODNIE PÓŹNIEJ
Dobra, kochana. Spokojnie.
Wchodził w interakcję z dużymi ssakami?
To całkiem ciekawe, bo zauważyłem, że za nimi chodzi.
- Tarza się w ich odchodach. - No tak.
Cały się nimi smaruje.
Lew nie ruszy tropem odchodów nosorożca,
bo przecież na niego nie zapoluje.
Mimikra to częste zjawisko wśród zwierząt.
Cześć, kolego.
Zrobimy to i dam ci spokój.
No chodź.
Zapraszam.
Chodź do mnie. Załatwimy to szybko.
Raz-dwa. No cześć.
Wiem, jesteś już wolnym łuskowcem, nie lubisz brania na ręce.
Tylko do podciągnę. Już.
9 MIESIĘCY I 12 DNI
Nie ruszaj się.
Bardzo ładnie.
WAGA: 8,10 KG
Ale jesteś spokojny.
Byłeś grzeczny?
Grzeczny jesteś? Pokaż brzuszek. Super.
Zero reakcji.
Widzicie, jak wolno idzie?
A nie…
Idzie na zachód, w stronę doliny.
Człowiek ma obowiązek chronić zwierzęta w swoim otoczeniu.
Jako naukowcy
staramy się połączyć naukę
i ludowe wierzenia.
To magiczne zwierzę
przyzywa deszcz.
Każdy wyczekuje deszczu.
Mity pełnią formę ochrony.
Dzięki nim ludzie i matka natura żyją w harmonii.
Kiedyś mity przekazywano z pokolenia na pokolenie.
Ale w obecnych czasach ludzie operują na faktach.
Nie interesują ich dawne wierzenia.
Możemy spróbować pożenić naukę z tradycją albo skupić się tylko na nauce.
Ale najważniejsze jest jedno: musimy chronić środowisko naturalne.
Jak nasz gatunek potraktował krewnych Kulu?
Jeśli pozwolimy wyginąć tak wyjątkowym zwierzętom jak łuskowce,
będzie to świadczyć o naszym podejściu do całego świata.
To było niesamowite doświadczenie.
Za nami długa droga.
Zmienił się nie do poznania.
Jest spokojny.
Teraz może robić wszystko w swoim tempie. Na swoich zasadach.
Bez presji.
12 MIESIĘCY I 4 DNI WAGA: 8,60 KG
Dalej przybiera na wadze.
Zwiedził już całą okolicę.
Zamieszkał na gęsto zarośniętym terenie zaraz nad rzeką.
Znalazł najbardziej dziki zakątek
w całej dziczy i tam postanowił zamieszkać.
Możliwe, że rozgląda się za samicą.
Spaceruje po okolicy
i znaczy teren swoim zapachem.
To znak, że jest gotowy.
A wiemy, że w okolicy są inne łuskowce.
Teraz jest już na wolności dłużej
niż był pod naszą opieką.
W pewnym sensie spłaciliśmy swój dług.
Ostatnie dwa razy, gdy go odwiedziłem,
chował się przede mną.
Kładzie się na ziemi
i próbuje wtopić się w otoczenie.
To chyba ostatni etap procesu rehabilitacji.
W pewnym momencie trzeba się pożegnać.
ROK I 7 MIESIĘCY WAGA: 9,52 KG
W pewnym sensie nasze drogi nigdy nie powinny były się przeciąć.
Jeśli nikt go już nie zobaczy,
to znaczy, że żyje sobie w najlepsze.
PO ROKU MONITOROWANIA KULU GARETH ZDJĄŁ MU NADAJNIK.
TERAZ NIE SPOSÓB GO NAMIERZYĆ.
PO 85 MILIONACH LAT NA ZIEMI
KULU I JEGO KREWNIACY
TO NAJCZĘŚCIEJ PRZEMYCANY GATUNEK SSAKA NA ŚWIECIE.
UPRZEMYSŁOWIENIE MEDYCYNY NATURALNEJ NAPĘDZA NIELEGALNY HANDEL ŁUSKOWCAMI.
ALE DZIAŁANIA PRAWNE NA RZECZ ICH OCHRONY NIE USTAJĄ.
PO POWROCIE KULU NA ŁONO NATURY
AFRICAN PANGOLIN WORKING GROUP OTWORZYŁO OŚRODEK REHABILITACJI ŁUSKOWCÓW,
TAK ZWANE PANGOLINARIUM.
GARETH I RAY PRACUJĄ Z REZERWATEM LAPALALA
NAD NOWĄ WERSJĄ OGRODZENIA ELEKTRYCZNEGO,
KTÓRA POMOŻE OCALIĆ ŁUSKOWCE NA TERENIE RPA.
NAJPEWNIEJ NIKT NIE ZOBACZY JUŻ KULU
Napisy: Marta Makieła